Tải bản đầy đủ

Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại Chi nhánh NHĐT&PT Cầu Giấy.DOC

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Đầu tư là một hoạt động quan trọng của bất kỳ tổ chức nào trong nền kinh
tế. Đó là hoạt động bỏ vốn với hy vọng đạt được lợi ích tài chính, kinh tế xã hội
trong tương lai. Ngày nay, nhằm tối đa hóa hiệu quả đầu tư, các hoạt động đầu
tư đều được thực hiện theo dự án. Dự án đầu tư có vai trò rất quan trọng đối với
các chủ đầu tư, các nhà quản lý và tác động trực tiếp tới tiến trình phát triển kinh
tế xã hội. Nếu không có dự án, nền kinh tế sẽ khó nắm bắt được các cơ hội phát
triển. Những công trình thế kỷ của nhân loại trên thế giới luôn là những minh
chứng về tầm quan trọng của dự án. Dự án là căn cứ quan trọng để quyết định
bỏ vốn đầu tư, xây dựng kế hoạch đầu tư và theo dõi quá trình thực hiện đầu tư.
Ngân hàng thương mại – một trong những nhà tài trợ chủ yếu cho các dự
án đầu tư thì nghiệp vụ mang lại lợi nhuận chủ yếu chính là hoạt động cho vay.
Cho vay để kiếm được lợi nhuận cũng là cơ sở để các ngân hàng thương mại
tiến hàng hoạt động huy động vốn. Nếu không có triển vọng mở rộng cho vay
thì các ngân hàng thương mại cũng không dám đẩy mạnh huy động vốn để tránh
rủi ro ứ đọng vốn. Thế nhưng, dẫu biết rằng cho vay là để thu lãi nhưng các
ngân hàng thương mại đều phải đối mặt với một rủi ro nữa là khách hàng không
có khả năng hoàn trả vốn vay do làm ăn thua lỗ. Lúc đó, chẳng không thu được
lãi mà còn “mất cả chì lẫn chài”. Để đề phòng với loại rủi ro này, một trong các
biện pháp truyền thống của ngành ngân hàng là yêu cầu các khoản bảo đảm cho

món vay như cầm cố, thế chấp các loại tài sản khác nhau nhưng rõ ràng biện
pháp này là một biện pháp “chữa cháy” có tính tiêu cực. Biện pháp tích cực hơn
là phải làm sao bảo đảm nguồn vốn tài trợ của ngân hàng không “nhầm địa chỉ”,
cho vay đúng các phương án sản xuất kinh doanh có hiệu quả. Do vậy, hoạt
động thẩm định dự án đầu tư có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động cho vay
nói riêng và toàn bộ hoạt động kinh doanh nói chung của ngân hàng thương mại.
Tuy nhiên, thực tế thời gian qua, công tác đầu tư cho vay các dự án của các
NHTM đạt hiệu quả không cao, Nguyên nhân chính xuất phát từ những yếu
kém, chủ quan trong công tác thẩm định. Hậu quả là nhiều dự án được lựa chọn
đầu tư có hiệu quả thấp, không trả được nợ cho ngân hàng, hoặc có khi bỏ qua
các cơ hội tốt. Thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ việc đổ vỡ tín dụng gây thất
thoát của Nhà nước hàng chục ngàn tỷ đồng, làm ảnh hưởng không nhỏ tới nền
kinh tế nói chung và sự phát triển của từng doanh nghiệp, từng ngân hàng nói
riêng.
Trước thực tế đó, đòi hỏi các NHTM không ngừng nâng cao chất lượng
tín dụng mà trọng tâm là chất lượng thẩm định dự án đầu tư. Điều này không chỉ
có ý nghĩa đối với sự tồn tại và phất triển của ngân hàng mà còn góp phần tiết
kiệm vốn cho toàn xã hội, thúc đẩy mở rộng, phát triển nền kinh tế.
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, sau một thời gian thực tập
tại Chi nhánh NHĐT&PT Cầu Giấy, em đã chọn đề tài : “Giải pháp nâng cao
chất lượng thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại Chi nhánh
NHĐT&PT Cầu Giấy” làm chuyên đề tốt nghiệp của mình.
1
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Ngoài lời mở đầu và kết luận, chuyên đề của em có những nội dung chính
sau:
- Chương I: Lý luận chung về thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động
cho vay tại các NHTM.
- Chương II: Thực trạng thẩm định dự án đầu tư tại Chi nhánh
NHĐT&PT Cầu Giấy.
- Chương III: Giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng thẩm định
dự án đầu tư trong hoạt động cho vay tại Chi nhánh NHĐT&PT Cầu Giấy
Do trình độ và kinh nghiệm bản thân còn nhiều hạn chế, chắc chắn chuyên
đề của em còn nhiều thiếu sót, em rất mong sự góp ý từ phía các thầy cô giáo để
em có thể hoàn thiện kiến thức cũng như chuyên đề tốt nghiệp của mình.
Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ths Phan Thị Hạnh cùng
toàn bộ tập thể cán bộ Chi nhánh NHĐT&PT Cầu Giấy đã nhiệt tình giúp đỡ và
tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp này.
2
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
CHƯƠNG I
LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ
TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.
1.1. Dự án đầu tư và sự cần thiết của việc lập dự án đầu tư.
1.1.1. Khái niệm dự án đầu tư.
Hiện nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về dự án đầu tư. Tùy theo
từng mục tiêu nghiên cứu mà dự án đầu tư được nhìn nhận dưới những góc độ
khác nhau.
World Bank xem dự án đầu tư là tổng thể các chính sách hoạt động và chi
phí liên quan đến nhau được hoạch định nhằm đạt được những mục tiêu nào đó
trong một thời gian nhất định.
Theo tổ chức tiêu chuẩn quốc tế (ISO 8402): “Dự án là một quá trình bao
gồm các hoạt động được phối hợp thực hiện và quản lý trong một giai đoạn xác
định nhằm đạt được một mục tiêu cụ thể trong điều kiện giới hạn về nguồn lực.
Theo qui chế quản lý đầu tư và xây dựng ban hành theo Nghị định
52/1999/NĐCP ngày 8/7/1999: “Dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất có
liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất
nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì, cải tiến, nâng
cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định.
Như vậy, về bản chất, “Dự án đầu tư được hiểu là tập hợp kết quả nghiên
cứu các nội dung liên quan đến sự vận hành và tính sinh lời của công cuộc đầu
tư”.
Về mặt hình thức trình bày, “Dự án đầu tư là tài liệu do chủ đầu tư chịu
trách nhiệm lập, trong đó trình bày một cách khoa học và đầy đủ các nội dung
liên quan đến công cuộc đầu tư, nhằm khẳng định tính đúng đắn của chủ trương
đầu tư và đảm bảo hiệu quả của vốn đầu tư”.
Với những khái niệm này, dự án đầu tư là một trong những căn cứ quan
trọng nhất để quyết định việc bỏ vốn đầu tư, là phương tiện tìm đối tác đầu tư, là
phương tiện thuyết phục các tổ chức tài chính tiền tệ trong nước và nước ngoài
tài trợ hoặc cho vay vốn.
1.1.2. Các đặc trưng của dự án đầu tư.
Các định nghĩa trên đã thể hiện các quan điểm khác nhau trong khi tiếp
cận với khái niệm dự án đầu tư. Tuy nhiên, điều cần phải chú ý nhất đó chính là
các đặc trưng của dự án đầu tư. Một dự án sẽ thành công nếu các đặc trưng của
dự án được các nhà quản lý dự án nhận biết và đánh giá một cách đúng đắn.
- Dự án không chỉ là một ý tưởng hay phác thảo mà còn hàm ý hành động
với mục tiêu cụ thể. Nếu không có hành động thì dự án chỉ vĩnh viễn tồn tại ở
trạng thái tiềm năng.
- Dự án không phải là một nghiên cứu trừu tượng hay ứng dụng mà phải
nhằm đáp ứng một nhu cầu cụ thể đã được đặt ra, tạo nên một thực tế mới.
3
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Dự án tồn tại trong một môi trường không chắc chắn. Môi trường triển khai
dự án thường xuyên thay đổi, chứa đựng nhiều yếu tố bất định nên trong dự án rủi
ro thường là lớn và có thể xảy ra. Đặc điểm này có ảnh hưởng rất lớn đến mức độ
thành công của dự án và là mối quan tâm đặc biệt của các nhà quản lý dự án.
- Dự án bị khống chế bởi thời hạn. Là một tập hợp các hoạt động đặc thù
phải có thời hạn kết thúc. Mọi sự chậm trễ trong thực hiện dự án sẽ làm mất cơ
hội phát triển, kéo theo những bất lợi, tổn thất cho nhà đầu tư và cho nền kinh tế.
- Dự án chịu sự ràng buộc về nguồn lực. Thông thường, các dự án bị ràng
buộc về vốn, vật tư, lao động. Đối với dự án quy mô càng lớn, mức độ ràng
buộc về nguồn lực càng cao và càng phức tạp; mọi quyết định liên quan đến các
vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện dự án đều bị chi phối bởi nhiều mối
quan hệ, chẳng hạn, chủ đầu tư, nhà tư vấn, nhà thầu, các nhà tài trợ, nhân công,
các nhà kỹ thuật,…Xử lý tốt các ràng buộc này là yếu tố quan trọng góp phần
đạt tới mục tiêu của dự án.
1.1.3. Phân loại dự án đầu tư.
1.1.3.1. Phân loại theo ngành, lĩnh vực đầu tư:
- Dự án đầu tư phát triển công nghiệp.
- Dự án đầu tư phát triển nông, lâm, ngư nghiệp.
- Dự án đầu tư phát triển dịch vụ.
- Dự án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng.
1.1.3.2. Phân loại theo nguồn vốn đầu tư:
- Dự án đầu tư bằng nguồn vốn trong nước như: vốn Ngân sách Nhà
nước, vốn tự có, vốn vay Ngân hàng,…
- Dự án đầu tư bằng nguồn vốn nước ngoài như: vốn đầu tư trực tiếp, vốn
vay, vốn hỗ trợ phát triển chính thức,…
1.1.3.3. Phân loại theo tính chất đầu tư:
- Dự án đầu tư mới: là hoạt động bỏ vốn để xây dựng các công trình mới
hoặc hình thành các đơn vị sản xuất kinh doanh có tư cách pháp nhân.
- Dự án đầu tư mở rộng: là hoạt động bỏ vốn để mở rộng công trình đang
hoạt động, nhằm nâng cao công suất, tăng thêm mặt hàng, hoặc nâng cấp, hiện
đại hóa dây chuyền sản xuất, dịch vụ trên cơ sở các công trình sẵn có.
1.1.3.4. Phân loại theo chức năng quản trị vốn đầu tư:
- Dự án đầu tư trực tiếp: là hoạt động đầu tư trong đó chủ đầu tư trực tiếp
tham gia quản trị và sở hữu vốn đã bỏ ra.
- Dự án đầu tư gián tiếp: là hoạt động đầu tư trong đó người bỏ vốn không
trực tiếp tham gia quản trị vốn đã bỏ ra.
1.1.3.5. Phân loại theo chủ thể đầu tư:
- Đầu tư của Nhà nước
- Đầu tư của doanh nghiệp
- Đầu tư cá nhân
Ở Việt Nam, theo “Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng” ban hành kèm theo
Nghị định số 16/2005/NĐ-CP ngày 07 tháng 02 năm 2005 của Chính Phủ, dự án
đầu tư được phân loại cụ thể như sau:
4
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Bảng 1: Phân loại dự án đầu tư
Loại dự án đầu tư xây dựng công trình
Tổng mức đầu

I Dự án quan trọng quốc gia Theo Nghị
quyết của Quốc
hội
II Nhóm A
1 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thuộc lĩnh vực
bảo vệ an ninh, quốc phòng có tính chất bảo mật quốc
gia, có ý nghĩa chính trị - xã hội quan trọng
Không kể mức
vốn.
2 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: sản xuất chất
độc hại, chất nổ; hạ tầng khu công nghiệp.
Không kể mức
vốn.
3 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp
điện, khai thác dầu khí, hóa chất, phân bón, chế tạo
máy, xi măng, luyện kim, khai thác chế biến khoáng
sản, các dự án giao thông (cầu, cảng biển, cảng sông,
sân bay, đường sắt, đường quốc lộ), xây dựng khu nhà
ở.
Trên 600 tỷ
đồng
4 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thủy lợi, giao
thông (khác ở điểm II-3), cấp thoát nước và công trình
hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông
tin, điện tử, tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình
cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông.
Trên 400 tỷ
đồng
5 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp nhẹ,
sành sứ, thủy tinh, in, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên
nhiên, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản,
chế biến nông, lâm sản.
Trên 300 tỷ
đồng
6 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hóa,
giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng
khác (trừ xây dựng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể
dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác.
Trên 200 tỷ
đồng
II
I
Nhóm B

1 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp
điện, khai thác dầu khí, hóa chất, phân bón, chế tạo
máy, xi măng, luyện kim, khai thác chế biến khoáng
sản, các dự án giao thông (cầu, cảng biển, cảng sông,
sân bay, đường sắt, đường quốc lộ), xây dựng khu nhà
ở.
Từ 30 đến 600
tỷ đồng
2 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thủy lợi, giao
thông (khác ở điểm II-3), cấp thoát nước và công trình
hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông
tin, điện tử, tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình
Từ 20 đến 400
tỷ đồng
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông.
3 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: hạ tầng kỹ thuật
khu đô thị mới, công nghiệp nhẹ, sành sứ, thủy tinh, in,
vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, sản xuất nông,
lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chế biến nông, lâm
sản.
Từ 15 đến 300
tỷ đồng
4 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hóa,
giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng
khác (trừ xây dựng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể
dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác.
Từ 7 đến 200
tỷ đồng
IV Nhóm C
1 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp
điện, khai thác dầu khí, hóa chất, phân bón, chế tạo
máy, xi măng, luyện kim, khai thác chế biến khoáng
sản, các dự án giao thông (cầu, cảng biển, cảng sông,
sân bay, đường sắt, đường quốc lộ). Các trường phổ
thông nằm trong quy hoạch (không kể mức vốn), xây
dựng khu nhà ở
Dưới 30 tỷ
đồng
2 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thủy lợi, giao
thông (khác ở điểm II-3), cấp thoát nước và công trình
hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông
tin, điện tử, tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình
cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông.
Dưới 20 tỷ
đồng
3 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp nhẹ,
sành sứ, thủy tinh, in, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên
nhiên, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản,
chế biến nông, lâm sản.
Dưới 15 tỷ
đồng
4 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hóa,
giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng
khác (trừ xây dựng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể
dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác.
Dưới 7 tỷ đồng
1.1.4. Yêu cầu đối với một dự án đầu tư.
Soạn thảo dự án là một công việc khó khăn, phức tạp. Không thể xem
soạn thảo dự án là việc làm chiếu lệ để tìm đối tác hoặc vay vốn đầu tư. Để một
dự án đầu tư có tính thuyết phục và thu hút các bên tham gia, khi soạn thảo dự
án cần đảm bảo đầy đủ những yêu cầu cơ bản sau:
* Tính khoa học: Đây là yêu cầu quan trọng hàng đầu của dự án đầu tư.
Đảm bảo yêu cầu này sẽ tạo tiền đề cho việc triển khai và thực hiện thành công
dự án. Tính khoa học của dự án được thể hiện trên những khía cạnh chủ yếu sau:
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Về số liệu thông tin: Những dữ liệu, thông tin để xây dựng dự án phải
đảm bảo trung thực, chính xác, tức là phải chứng minh được nguồn gốc và xuất
xứ của những thông tin và những số liệu đã thu thập được.
- Về phương pháp lý giải: Các nội dung của dự án không tồn tại độc lập,
riêng rẽ mà chúng luôn nằm trong một thể thống nhất, đồng bộ. Vì vậy, quá
trình phân tích, lý giải các nội dung đã nêu trong dự án phải đảm bảo lôgic và
chặt chẽ.
- Về phương pháp tính toán: Khối lượng tính toán trong một dự án
thường rất lớn. Do đó, khi thực hiện tính toán các chỉ tiêu cần đảm bảo đơn giản
và chính xác. Đối với các đồ thị, các bản vẽ kỹ thuật phải đảm bảo chính xác về
kích thước, tỷ lệ.
- Về hình thức trình bày: Dự án chứa đựng rất nhiều nội dung, nên khi
trình bày phải đảm bảo có hệ thống, rõ ràng và sạch đẹp.
* Tính pháp lý: Để đảm bảo yêu cầu quản lý Nhà nước một cách thống
nhất trong lĩnh vực đầu tư, dự án cần có tính pháp lý. Vì vậy, việc triển khai
thực hiện dự án phải được phép của các cơ quan có thẩm quyền. Muốn vậy, dự
án đầu tư không được chứa đựng những điều trái với luật pháp và chính sách của
Nhà nước về đầu tư. Nói khác đi là dự án cần có cơ sở pháp lý vững chắc, tức là
phù hợp với chính sách và luật pháp của Nhà nước. Điều này đòi hỏi người soạn
thảo dự án phải nghiên cứu kỹ chủ trương, chính sách của Nhà nước và các văn
bản luật pháp có liên quan đến các hoạt động đầu tư đó.
* Tính khả thi: Tính khả thi của dự án đầu tư thể hiện ở chỗ nó phải được
xuất phát từ thực tế và có khả năng ứng dụng và triển khai trong thực tế. Thật
vậy, một dự án đầu tư khi không có tính khả thi, tức là một dự án không phản
ánh đúng hiện thực, thiếu các yếu tố cần thiết để định lượng được biên độ an
toàn khi bỏ vốn đầu tư. Vì vậy muốn bảo đảm yêu cầu tính khả thi đòi hỏi dự án
phải phản ánh đúng môi trường đầu tư tức là phải được xây dựng trong những
hoàn cảnh và điều kiện cụ thể về thị trường, mặt bằng, vốn, nguồn nguyên
liệu…Đặc biệt đối với những dự án gọi vốn đầu tư nước ngoài, để đảm bảo tính
khả thi của nó đòi hỏi việc soạn thảo dự án phải hết sức tranh thủ ý kiến tư vấn
của các phòng làm dịch vụ đầu tư ở các nước tiếp nhận đầu tư vì họ là người am
hiểu đầy đủ mọi đặc điểm của môi trường đầu tư ở nước họ.
* Tính thống nhất: Lập và thực hiện dự án đầu tư là một quá trình gian
nan, phức tạp. Đó không chỉ là công việc độc lập của chủ đầu tư mà nó còn liên
quan đến nhiều bên như cơ quan quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây
dựng, các nhà tài trợ…Vì vậy, dự án phải biểu hiện sự thống nhất về lợi ích giữa
các bên có liên quan đến dự án. Muốn các bên đối tác hiểu và quyết định tham
gia dự án đầu tư, các tổ chức tài chính quyết định tài trợ hay cho vay đối với các
dự án và muốn được cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp giấy phép đầu tư thì
việc xây dựng dự án từ các bước tiến hành đến nội dung, hình thức, cách trình
bày dự án cần phải tuân thủ theo những quy định chung mang tính thống nhất
trong quốc gia và quốc tế. Điều này sẽ tạo thuận lợi cho các bên chấp thuận dự
án.
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
* Tính hiệu quả: Được phản ánh thông qua chỉ tiêu lợi nhuận và những
chỉ tiêu về lợi ích kinh tế xã hội mà dự án mang lại. Thật vậy, không một nhà
đầu tư nào khi bỏ vốn đầu tư vào một lĩnh vực kinh doanh mà không nghĩ đến
phần lợi nhuận mà mình được hưởng. Song, phần lợi ích mà nhà đầu tư được
hưởng đó chỉ được coi là có hiệu quả khi nó không gây ảnh hưởng xấu hoặc vi
phạm đến lợi ích của xã hội.
* Tính giả định: Xuất phát từ tính phức tạp của hoạt động đầu tư nên
người soạn thảo dự án dù đã có nhiều kinh nghiệm và chuẩn bị kỹ lưỡng đến đâu
cũng không thể lường hết được những yếu tố sẽ chi phối hoạt động đầu tư trong
tương lai. Những nội dung, tính toán về quy mô sản xuất, chi phí, giá cả, doanh
thu, lợi nhuận…trong dự án chỉ có tính chất dự trù, dự báo. Thực tế thường xảy
ra không hoàn toàn đúng như dự báo. Thậm chí, trong nhiều trường hợp, thực tế
xảy ra lại khác xa so với dự kiến ban đầu trong dự án. Vì vậy, trong quá trình lập
dự án cần chú ý đến tính giả định. Có nghĩa là người lập dự án cần đưa ra những
tình huống giả định có tính rủi ro trên một số phương diện như thị trường, công
nghệ, quản trị…của dự án, từ đó, tiến hành việc phân tích, đánh giá xem những
rủi ro đó sẽ tác động đến dự án như thế nào để có biện pháp phòng ngừa hiệu
quả.
1.1.5. Sự cần thiết của dự án đầu tư.
* Đối với chủ đầu tư:
Dự án đầu tư có ý nghĩa quan trọng đối với nhiều đối tượng khác nhau,
trong đó có thể nói quan trọng nhất và trực tiếp nhất là đối với các chủ đầu tư
Trước hết, dự án đầu tư là một căn cứ quan trọng nhất để nhà đầu tư quyết
định có nên tiến hành đầu tư hay không bởi vì sau khi thiết lập và thẩm định dự
án đầu tư, nhà đầu tư sẽ thấy rõ được tất cả những lợi hại do dự án mang lại. Dự
án đầu tư sẽ là công cụ giúp nhà đầu tư xác định được cơ hội đầu tư tốt, giảm
thiểu rủi ro, chi phí cơ hội. Ngoài ra, sau khi đã quyết định đầu tư, dự án đầu tư
sẽ là cơ sở cho các nhà đẩu tư xây dựng kế hoạch đầu tư, theo dõi, đôn đốc và
kiểm tra quá trình thực hiện dự án. Dự án đầu tư cũng sẽ là công cụ để tìm kiếm
các đối tác liên doanh, tài trợ vốn cho dự án thông qua việc các đối tác này có
điều kiện đánh giá triển vọng hợp tác đầu tư qua những giải trình chi tiết, đầy đủ
trong dự án. Dự án đầu tư lại là căn cứ để soạn thảo hợp đồng liên doanh ngay
sau khi quyết định hợp tác với nhau cũng như là căn cứ để giải quyết các mối
quan hệ tranh chấp giữa các đối tác trong quá trình thực hiện dự án.
* Đối với Nhà nước:
Dự án đầu tư là tài liệu để các cấp có thẩm quyền xét duyệt cấp giấy phép
đầu tư, là căn cứ pháp lý để tòa án xem xét, giải quyết khi có sự tranh chấp giữa
các bên tham gia đầu tư.
* Đối với các tổ chức tài trợ vốn:
Đối với các tổ chức tài trợ vốn, ví dụ như các NHTM – một nhà tài trợ
lớn, thường xuyên và quan trọng, ngoài những ý nghĩa được chú trọng trên thì
dự án đầu tư là căn cứ để các tổ chức này xem xét tính khả thi của dự án, từ đó
quyết định có nên tài trợ hay không, tài trợ đến mức độ nào nhằm đảm bảo thu
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
hồi được vốn, hạn chế tối đa mọi rủi ro. Trong thực tế có thể nói đó chính là
điều bận tâm lớn nhất, điều quan tâm tập trung nhất và cũng hầu như là duy nhất
đối với các chủ ngân hàng trong hoạt động cho vay. Để đạt được mục tiêu đó,
trên cơ sở các dự án đầu tư thì các nhà tài trợ, các chủ ngân hàng sẽ xem xét,
thẩm định một cách kỹ lưỡng trên nhiều phương diện dự án bằng các phương
pháp, nghiệp vụ khác nhau.
1.1.6. Cơ cấu, nội dung của một dự án đầu tư.
Thông thường, một dự án đầu tư phải được trình bày theo những nội dung
sau:
Một là: Nghiên cứu về sự cần thiết phải đầu tư.
Dự án đầu tư là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của một công cuộc
đầu tư sản xuất – kinh doanh, phát triển kinh tế, làm tiền đề cho các quyết định
đầu tư và hoạt động tài trợ. Tùy theo từng dự án cụ thể để nghiên cứu, xác định
những cơ sở về sự cần thiết phải tiến hành đầu tư theo dự án đó. Tuy nhiên, do
hoạt động đầu tư mang tính phức tạp, có liên quan, ảnh hưởng và chịu sự chi
phối của rất nhiều yếu tố, trong đó đặc biệt là tình hình kinh tế của mỗi vùng,
mỗi khu vực và mỗi quốc gia. Vì vậy, có thể nói rằng, tình hình kinh tế tổng
quát là cơ sở chủ yếu nhất để nghiên cứu sự cần thiết phải thực hiện các dự án
đầu tư. Khi nghiên cứu tình hình kinh tế tổng quát có liên quan đến dự án đầu tư
cần xem xét trên các khía cạnh chủ yếu sau:
- Điều kiện về địa lý, tự nhiên.
- Điều kiện về dân số và lao động.
- Tình hình chính trị, các chính sách và hệ thống luật pháp của Nhà nước.
- Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, thực trạng sản xuất
– kinh doanh của ngành, của cơ sở.
Hai là: Nghiên cứu về phương diện thị trường của dự án.
Nghiên cứu về phương diện thị trường là nội dung quan trọng đầu tiên và
có ý nghĩa sống còn của dự án. Thị trường là nơi phát ra những tín hiệu rất cần
thiết đối với chủ đầu tư, là nhân tố quyết định việc lựa chọn mục tiêu và quy mô
của dự án. Nghiên cứu thị trường dự án bao gồm các vấn đề chính sau:
- Lựa chọn sản phẩm dự án.
- Xác định nhu cầu thị trường hiện tại.
- Dự báo nhu cầu tương lai sản phẩm dự án.
- Phân tích khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
- Xây dựng các biện pháp tiếp thị và mạng lưới tiêu thụ sản phẩm của dự
án.
Ba là: Nghiên cứu phương diện kỹ thuật – công nghệ của dự án.
Tùy thuộc vào từng loại dự án cụ thể mà nội dung nghiên cứu kỹ thuật –
công nghệ có nội dung và mức độ phức tạp khác nhau. Tuy nhiên, những nội
dung cơ bản cần tập trung nghiên cứu bao gồm các vấn đề chính sau:
- Lựa chọn hình thức đầu tư
- Nghiên cứu lựa chọn công suất của dự án.
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Xác định chương trình sản xuất và nhu cầu các yếu tố đầu vào cho sản
xuất.
- Lựa chọn địa điểm xây dựng dự án.
- Nghiên cứu về công nghệ và trang thiết bị.
- Nghiên cứu kỹ thuật xây dựng công trình của dự án.
Bốn là: Nghiên cứu phương diện quản trị nhân lực dự án.
Năm là: Nghiên cứu phương diện tài chính dự án.
Đầu tư là hoạt động sử dụng vốn nên quyết định đầu tư trước hết và
thường là quyết định tài chính. Trên thực tế hoạt động đầu tư, các quyết định
như chọn địa điểm xây dựng, mua máy móc, thiết bị, xây dựng công trình…luôn
được cân nhắc, xem xét từ khía cạnh tài chính. Nếu dự án có thể khả thi ở một
số phương diện nhưng không khả thi ở phương diện tài chính sẽ không thể thực
hiện trên thực tế. Điều đó khẳng định tầm quan trọng của việc thẩm định, đánh
giá về phương diện tài chính của dự án.
Mục đích chủ yếu của việc thẩm định, đánh giá về mặt tài chính của dự án
đầu tư nhằm:
- Kiểm tra nhu cầu và sự đảm bảo các nguồn lực tài chính cho việc thực
hiện có hiệu quả các dự án đầu tư.
- Kiểm tra tình hình, kết quả và hiệu quả hoạt động của dự án để đánh giá
khả năng sinh lời của vốn đầu tư, thời gian hoàn vốn, độ rủi ro của dự án…
Để đạt được mục tiêu trên, cần tiến hành thẩm định thông qua các nội
dung chủ yếu sau:
- Xác định tổng vốn đầu tư và nguồn vốn
- Nghiên cứu giá thành sản phẩm dự án.
- Nghiên cứu doanh thu của dự án.
- Nghiên cứu các chỉ tiêu hiệu quả tài chính chủ yếu của dự án.
- Đánh giá mức độ rủi ro của dự án.
Sáu là: Nghiên cứu lợi ích kinh tế - xã hội của dự án.
Cần đánh giá, so sánh giữa lợi ích do dự án tạo ra và cái giá mà xã hội
phải trả trong việc sử dụng các nguồn lực trên các mặt chủ yếu sau:
- Khả năng tạo nguồn thu Ngân sách.
- Tạo công ăn, việc làm.
- Mức phù hợp với mục tiêu của Chính Phủ.
- Nâng cao mức sống người dân.
- Tăng thu và tiết kiệm ngoại tệ.
- Yếu tố môi trường.
Bảy là: Kết luận và kiến nghị.
Thông qua nội dung nghiên cứu trên cần kết luận tổng quát về khả năng
thực hiện của dự án, những khó khăn và thuận lợi trong quá trình chuẩn bị và
thực hiện dự án, đồng thời đề xuất kiến nghị đối với các tổ chức có liên quan
đến dự án.
1.2. Thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của NHTM.
1.2.1. Hoạt động cho vay theo dự án đầu tư của NHTM.
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Dự án đầu tư có tầm quan trọng vô cùng to lớn không những đối với các
doanh nghiệp, đối với sự phát triển của nền kinh tế nói chung mà còn đối với các
NHTM. Cho vay theo dự án là một hoạt động tín dụng hỗ trợ cho các doanh
nghiệp có được lượng vốn ban đầu để đầu tư, tư vấn cho họ về tính hợp lý hay
không hợp lý của dự án đầu tư, về những thay đổi có thể xảy ra trong tương lai
của dự án và về những rủi ro mà dự án có thể gặp phải. Đây là hoạt động mang
lại phần lớn lợi nhuận cho ngân hàng nhưng lại chứa đựng rủi ro rất cao. Tuy
nhiên, đã là một NHTM đa năng trong nền kinh tế thị trường đầy biến động và
thách thức thì phải xác định luôn chung sống với rủi ro, và tìm cách hạn chế,
phòng ngừa nó.
Họat động cho vay theo dự án đầu tư của NHTM có những đặc trưng chủ
yếu sau:
- Là hoạt động cho vay trung dài hạn, nhưng thời hạn cho vay không
được vượt quá thời gian khấu hao tài sản hình thành từ vốn vay đó.
- Là hoạt động cho vay với quy mô lớn.
- Là hoạt động cho vay có mức rủi ro cao vì thời hạn dài, quy mô lớn, và
dự án chịu nhiều tác động bởi các yếu tố môi trường, kinh tế, xã hội, kỹ thuật…
1.2.2. Khái niệm về thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của
NHTM.
NHTM là một tổ chức trung gian tài chính hoạt động trên lĩnh vực kinh
doanh tiền tệ. Trong kinh doanh của ngân hàng hiện đại, việc đa dạng hóa các
hoạt động nghiệp vụ là hết sức cần thiết. Cùng với nhiều nghiệp vụ khác, tài trợ
dự án là một trong những lĩnh vực căn bản và quan trọng nhất trong các nghiệp
vụ của NHTM.
Tại Việt Nam, thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa – hiện đại hóa, rất
nhiều dự án đầu tư thuộc mọi thành phần kinh tế, mọi ngành nghề và lĩnh vực
đang được thực hiện. Để công cuộc đầu tư triển khai được thuận lợi thì việc đảm
bảo đầy đủ vốn đầu tư là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt.
Đầu tư là hoạt động kinh tế – kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi một thời gian dài
với khối lượng vốn đầu tư sử dụng rất lớn. Đứng trên góc độ doanh nghiệp, chủ
đầu tư phải huy động mọi nguồn tài chính của mình để thực hiện dự án. Tuy
nhiên, trên thực tế, nguồn tài chính của chủ đầu tư thường không thể đáp ứng
hoàn toàn nhu cầu vốn của dự án. Điều này không chỉ xảy ra đối với các doanh
nghiệp ở nước ta, một quốc gia đang phát triển, mà còn là tình trạng chung của
nhiều nước trên thế giới, kể cả một số nước công nghiệp phát triển.
Để đáp ứng nguồn tài chính cho hoạt động đầu tư, nhất là đối với các dự
án có quy mô lớn, các chủ đầu tư phải tìm kiếm nguồn tài chính hỗ trợ từ bên
ngoài. Việc thu hút vốn đầu tư xã hội để tài trợ cho dự án có thể thông qua nhiều
con đường khác nhau. Trong đó, nguồn vốn tài trợ cho dự án từ các NHTM có
vai trò đặc biệt quan trọng, nhất là trong điều kiện Việt Nam hiện nay, khi các
kênh dẫn vốn khác còn rất hạn chế hoặc hoạt động chưa mấy hiệu quả.
Hoạt động tài trợ dự án của NHTM có thể thực hiện thông qua nhiều hình
thức khác nhau như tín dụng trung, dài hạn, đồng tài trợ, cho thuê tài chính, …
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Trong quá trình tài trợ, điểm mấu chốt nhất mà các NHTM đều quan tâm đó là
tính hiệu quả và an toàn của khoản tài trợ cho dự án.
Trên thực tế, đầu tư dự án là lĩnh vực tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Do đó, vừa
đảm bảo hiệu quả đồng thời đảm bảo an toàn vốn đầu tư là một bài toán hết sức
phức tạp đối với các NHTM. Hướng tới mục tiêu này, NHTM đã sử dụng nhiều
phương thức khác nhau để đánh giá tính khả thi và quản trị khoản tài trợ sao cho
đạt được yêu cầu mong muốn. Trong đó, thẩm định dự án đầu tư luôn luôn được
các NHTM coi như một công cụ hữu hiệu và đặc biệt quan trọng trong hệ thống
các biện pháp đảm bảo cho hoạt động tài trợ vốn của ngân hàng đối với dự án.
Các doanh nghiệp khi có định hướng đầu tư sẽ tiến hành thuê các cơ quan
tư vấn để cùng phối hợp xây dựng dự án. Do có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh
vực lập dự án nên các dự án có sự tham gia của tư vấn đều đảm bảo được những
yêu cầu cơ bản trong lập dự án.
Tuy nhiên, bất cứ một dự án nào trong quá trình soạn thảo cũng có thể
mắc phải những sai sót, khiếm khuyết mang tính khách quan và chủ quan.
Những sai sót này nếu không được phát hiện và kịp thời điều chỉnh sẽ gây ra
những hậu quả khôn lường khi dự án được triển khai và nhất là giai đoạn đi vào
vận hành khai thác. Một thông tin sai trong quá trình lập dự án có thể buộc chủ
đầu tư và NHTM trả một giá rất đắt khi dự án được đưa vào vận hành.
Chính vì lý do nói trên, trước khi quyết định tài trợ vốn cho dự án, NHTM
nhất thiết phải tiến hành công tác thẩm định để có thể nắm bắt một cách cụ thể
và rõ ràng tất cả các vấn đề có liên quan đến dự án.
“ Thẩm định dự án là quá trình NHTM phân tích và đánh giá lại dự án một
cách khoa học, độc lập và khách quan trên cơ sở các thông tin do ngân hàng thu
thập được nhằm khẳng định tính hiệu quả, tính an toàn, tính khả thi của dự án.
Qua đó, NHTM có cơ sở chắc chắn để quyết định về quy mô và hình thức tài trợ
cho dự án ”.
1.2.3. Ý nghĩa của công tác thẩm định dự án đầu tư đối với NHTM.
Hỗ trợ về mặt tài chính cho các dự án là hoạt động cần thiết đối với các
NHTM, các chủ đầu tư cũng như với nền kinh tế nói chung. Trên quan điểm
ngân hàng, đây là hoạt động có rủi ro rất cao đồng thời cũng có lợi nhuận kỳ
vọng rất lớn. Vấn đề ngân hàng quan tâm nhất là nhà đầu tư có khả năng trả đủ
và trả đúng thời hạn những khoản vay hay không. Để có câu trả lời chính xác thì
ngân hàng cần thẩm định lại những dự án đầu tư đó. Việc thẩm định dự án đầu
tư sẽ góp phần không nhỏ tránh được rủi ro và thiệt hại không chỉ về vật chất, uy
tín mà còn ảnh hưởng đến cả nền kinh tế và xã hội, đồng thời không bỏ lỡ cơ hội
thu về lợi nhuận. Về cơ bản, thẩm định dự án trước mắt sẽ tránh được hai vấn
đề:
Một là: Nếu dự án vay vốn mà khả thi nhưng ngân hàng lại không cho
vay thì sẽ mất cơ hội sử dụng đồng vốn hiệu quả, mất khách hàng tốt và giảm uy
tín của chính mình.
Hai là: Nếu dự án vay vốn mà không khả thi nhưng ngân hàng vẫn đầu tư
thì rủi ro mất vốn, thua lỗ, mất an toàn trong kinh doanh tất yếu sẽ xảy ra.
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Do đó, hoạt động thẩm định dự án sẽ giúp ngân hàng:
- Đưa ra những cơ sở, những kết luận vững chắc về tính khả thi, tính hiệu
quả của dự án, và quan trọng hơn cả là khả năng hoàn trả vốn vay của chủ đầu tư
để từ đó đưa ra những quyết định đúng đắn nhất.
- Dự đoán những rủi ro có thể xảy ra ảnh hưởng tới quá trình triển khai,
thực hiện dự án như các yếu tố về sự biến động thị trường, nguyên liệu đầu vào,
chi phí sản xuất, các yếu tố về môi trường, chính sách quản lý,…Trên cơ sở này,
phát hiện và bổ sung thêm các biện pháp phòng ngừa hoặc hạn chế rủi ro, đồng
thời tham gia ý kiến với các cơ quan Nhà nước và chủ đầu tư, từ đó nâng cao
tính khả thi trong việc thực hiện dự án.
- Lựa chọn phương án tốt nhất, xác định được lợi nhuận của dự án khi
đưa vào hoạt động.
- Xác định chính xác chi phí sử dụng vốn, thời gian thực hiện cũng như
thời gian hoàn vốn để từ đó ngân hàng có thể đưa ra thời hạn cho vay và lãi suất
hợp lý để thu hồi vốn đúng hạn. Trên cơ sở đó tạo ra căn cứ để kiểm tra việc sử
dụng vốn đúng mục đích, đối tượng và tiết kiệm trong quá trình thực hiện dự án.
- Một dự án đầu tư dù được tiến hành soạn thảo kỹ lưỡng đến đâu cũng
vẫn mang tính chủ quan của người soạn thảo. Người soạn thảo thường đứng trên
góc độ hẹp để nhìn nhận các vấn đề của dự án. Các nhà thẩm định thường có cái
nhìn rộng hơn trong việc đánh giá dự án, xuất phát từ lợi ích của ngân hàng và
của nền kinh tế nói chung để nhìn nhận một cách khách quan về dự án.
- Khi soạn thảo dự án có thể có những sai sót, các ý kiến có thể mâu
thuẫn, không lôgic, thậm chí có những câu văn, những từ dùng sơ hở có thể gây
ra những tranh chấp giữa các đối tác tham gia đầu tư. Thẩm định dự án sẽ phát
hiện và sửa chữa được những sai sót đó.
- Qua mỗi lần thẩm định dự án đầu tư, ngân hàng sẽ rút ra được những
kinh nghiệm trong hoạt động đầu tư, cho vay để chất lượng hoạt động của ngân
hàng ngày càng được nâng cao.
Như vậy, thẩm định dự án đầu tư là cần thiết và trên thực tế, nghiệp vụ
này đã trở thành một bộ phận quan trọng mang tính quyết định trong hoạt động
tín dụng trung dài hạn của mỗi NHTM.
1.2.4. Nội dung thẩm định dự án đầu tư.
1.2.4.1. Thẩm định tính đầy đủ, hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ xin vay vốn.
a. Giấy đề nghị vay vốn.
b. Danh mục hồ sơ pháp lý.
Hồ sơ pháp lý mà khách hàng phải gửi đến ngân hàng bao gồm:
* Đối với khách hàng hoạt động theo luật doanh nghiệp Nhà nước:
- Quyết định thành lập doanh nghiệp.
- Điều lệ doanh nghiệp.
- Quyết định bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, giám
đốc, quyết định bổ nhiệm kế toán trưởng.
- Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh
- Giấy phép hành nghề đối với những ngành nghề có giấy phép.
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Giấy phép xuất nhập khẩu trực tiếp nếu ngành nghề có qui định hoặc
đăng ký mã số xuất nhập khẩu.
- Văn bản ủy quyền hoặc xác định về thẩm quyền trong quan hệ vay vốn
như: văn bản của Hội đồng quản trị, ủy quyền của Tổng giám đốc, Giám đốc
cho người khác ký hợp đồng.
- Trường hợp khách hàng vay vốn là đơn vị hạch toán hụ thuộc của pháp
nhân thì phải có văn bản pháp lý như quyết định thành lập, quy chế tổ chức và
hoạt động, xác định rõ thẩm quyền hoặc ủy quyền vay vốn tại Ngân hàng. Nội
dung ủy quyền phải thể hiện cụ thể số tiền vay hoặc số tiền được vay cao nhất,
thời hạn vay vốn, mục đích vay vốn, bảo đảm tiền vay,…và có cam kết chịu
trách nhiệm trả nợ thay khi đơn vị phụ thuộc không trả được nợ vay. Người ủy
quyền phải có đủ thẩm quyền pháp lý.
- Đăng ký mã số thuế.
- Các văn bản khác theo quy định của pháp luật.
* Đối với khách hàng hoạt động theo luật doanh nghiệp.
- Quyết định thành lập doanh nghiệp.
- Điều lệ doanh nghiệp.
- Giấy chứng nhận dăng ký kinh doanh.
- Giấy phép hành nghề đối với doanh nghiệp cần giấy phép.
- Giấy phép xuất nhập khẩu trực tiếp nếu ngành nghề có quy định.
- Giấy chứng nhận phần vốn góp của từng thành viên.
- Biên bản bầu thành viên Hội đồng quản trị, Chủ tịch, văn bản bổ nhiệm
Tổng giám đốc, Giám đốc, Kế toán trưởng
- Quyết định của Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị về việc ủy
quyền cho người đaị diện doanh nghiệp vay vốn ngân hàng.
- Các giấy tờ khác liên quan.
* Đối với khách hàng là doanh nghiệp hoạt động theo luật đầu tư nước
ngoài:
- Giấy phép đầu tư.
- Hợp đồng liên doanh hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh.
- Điều lệ doanh nghiệp.
- Văn bản bổ nhiệm hoặc bầu Hội đồng quản trị, Chủ tịch, Tổng giám
đốc, Giám đốc, kế toán trưởng hoặc một chức danh quản lý về tài chính.
- Văn bản ủy quyền hoặc xác định về thẩm quyền trong quan hệ vay vốn.
- Các giấy tờ khác liên quan.
c. Danh mục hồ sơ đảm bảo tiền vay
* Trường hợp cho vay không có tài sản đảm bảo:
Giấy cam kết của khách hàng về việc thực hiện đảm bảo bằng tài sản khi
được đơn vị trực tiếp cho vay yêu cầu
Chỉ định của Chính Phủ về việc cho vay không có đảm bảo đối với khách
hàng
* Trường hợp đảm bảo bằng tài sản của khách hàng:
- Giấy tờ pháp lý chứng nhận quyền sở hữu tài sản:
14
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Giấy chứng nhận bảo hiểm tài sản
- Các giấy tờ khác có liên quan
* Trường hợp bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay:
- Giấy cam kết thế chấp, cầm cố tài sản hình thành từ vốn vay trong đó
nêu rõ quá trình hình thành tài sản và bàn giao ngay các giấy tờ liên quan đến tài
sản khi được hoàn thành hoặc hợp đồng thế chấp cầm cố, dự phòng.
- Văn bản của Chính Phủ cho phép được bảo đảm bằng tài sản hình thành
từ vốn vay (nếu việc bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay theo chỉ định
của Chính Phủ).
* Trường hợp bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba:
Ngoài các giấy tờ như ở trường hợp thứ hai còn có hợp đồng, văn bản bảo
lãnh của bên thứ ba.
1.2.4.2. Thẩm định về tư cách và năng lực pháp lý, năng lực điều hành và
quản lý sản xuất kinh doanh của khách hàng.
* Đánh giá chung về khách hàng:
- Lịch sử công ty.
- Những thay đổi về vốn góp.
- Những thay đổi trong cơ chế quản lý.
- Những thay đổi về công nghệ hoặc thiết bị.
- Những thay đổi về sản phẩm.
- Lịch sử về các quá trình liên kết, hợp tác, giải thể.
- Loại hình kinh doanh hiện tại.
- Khía cạnh chính trị và xã hội đằng sau các hoạt động kinh doanh
- Điều kiện địa lý kinh tế
Những thông tin này được dùng để đánh giá chung về khả năng hiện tại
cũng như tính cạnh tranh cuả công ty trong tương lai. Đây là điều cần thiết để
biết liệu công ty có thể đứng vững trước những thay đổi bên ngoài cũng như khả
năng mở rộng hoạt động.
* Đánh giá tư cách và năng lực pháp lý.
- Khách hàng vay vốn có trụ sở tại địa bàn nơi Ngân hàng cho vay có trụ
sở không?
- Khách hàng vay vốn là pháp nhân có năng lực pháp luật dân sự không?
- Khách hàng vay vốn là doanh nghiệp tư nhân, chủ doanh nghiệp có đủ
hành vi năng lực dân sự, năng lực pháp luật dân sự và hoạt động theo luật doanh
nghiệp?
- Khách hàng vay vốn là công ty hợp danh có hoạt động theo luật doanh
nghiệp? Thành viên công ty có đủ năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi
dân sự?
- Điều lệ, quy chế tổ chức của khách hàng vay vốn có thể hiện rõ về
phương thức tổ chức, quản trị, điều hành?
- Giấy phép đầu tư, chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy phép hành nghề
có còn hiệu lực trong thời hạn cho vay?
15
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Khách hàng vay vốn là đơn vị hạch toán phụ thuộc có giấy ủy quyền vay
vốn của pháp nhân trực tiếp?
- Mẫu dấu, chữ ký
* Mô hình tổ chức, bố trí lao động của doanh nghiệp:
- Quy mô hoạt động của doanh nghiệp
- Cơ cấu tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh
- Số lượng lao động, trình độ lao động, cơ cấu lao động trực tiếp và gián
tiếp
- Tuổi trung bình, thời gian công việc, mức thu nhập trung bình
- Chính sách và kết quả tuyển dụng
- Chính sách tăng lương, thưởng
- Hiệu quả sản xuất
- Trình độ kỹ thuật, trình độ học vấn, kinh nghiệm và lĩnh vực của các kỹ
sư chính trong doanh nghiệp
- Tình hình đầu tư vào công tác nghiên cứu và phát triển về doanh số và
thiết bị, phát triển các sản phẩm mới, kiểu dáng, mẫu mã, hợp tác công nghệ
* Quản trị điều hành của Ban lãnh đạo
- Danh sách Ban lãnh đạo, tuổi, sức khỏe, thời gian đã đảm nhiệm chức
vụ
- Trình độ chuyên môn
- Kinh nghiệm, cách thức quản lý, đạo đức của người lãnh đạo cao nhất
và ban điều hành
- Khả năng nắm bắt thị trường, thích ứng hội nhập thị trường
- Uy tín của lãnh đạo trong và ngoài doanh nghiệp
- Ai là người ra quyết định thực sự của doanh nghiệp
- Những biến động về nhân sự lãnh đạo của công ty
- Ban quản lý có khả năng ra các quyết định dựa vào các thông tin tài
chính không
- Việc ra quyết định có phải được tập trung vào một người và cách thức
quản lý của họ hay không?
1.2.4.3. Thẩm định sự cần thiết phải đầu tư và mục tiêu của dự án.
- Mỗi một dự án, đánh giá được sự cần thiết phải đầu tư và những mục
tiêu mà dự án cần đạt được là mối quan tâm hàng đầu của người thẩm định. Cụ
thể, người thẩm định cần phải nắm bắt được những nội dung chủ yếu sau đây:
- Mục tiêu của dự án có phù hợp và đáp ứng mục tiêu của ngành, của địa
phương và của cả nước không?
- Đánh giá về sự cần thiết phải phát triển doanh nghiệp trước những đòi
hỏi ngày càng cao và đa dạng của thị trường? Dự án nếu được thực hiện sẽ mang
lại lợi ích cho chủ đầu tư, cho nền kinh tế - xã hội như thế nào?
- Đánh giá quan hệ cung cầu của sản phẩm hiện tại và dự đoán trong
tương lai, từ đó xác định được khả năng tham gia thị trường cũng như tiềm năng
phát triển của dự án.
16
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Nếu là đầu tư để cải tiến kỹ thuật, mở rộng sản xuất của doanh nghiệp
hiện có thì đánh giá về trình độ sản xuất, chất lượng quy cách, giá cả sản phẩm
trước và sau khi đầu tư. Phân tích năng lực máy móc, thiết bị, quy mô sản xuất
hiện có so với nhu cầu thị trường hiện tại, từ đó, nêu bật lên sự cần thiết phải
đầu tư để đáp ứng nhu cầu đổi mới công nghệ, tăng sức cạnh tranh của sản
phẩm.
Nếu dự án được thực hiện thì sẽ đem lại những lợi ích cụ thể gì cho địa
phương, cho ngành và cho nền kinh tế quốc dân?
Nhìn một cách tổng thể, các dự án có rất nhiều mục tiêu khác nhau cần
phải đạt được. Tuy nhiên, đối với một dự án sản xuất kinh doanh thì mục tiêu
quan trọng nhất là tối đa hóa giá trị doanh nghiệp từ đồng vốn đầu tư. Bên cạnh
đó, dự án có thể giải quyết nhiều mục tiêu khác như tăng cường khả năng cạnh
tranh của sản phẩm, giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, tạo sản
phẩm thay thế nhập khẩu, xuất khẩu tăng thu ngoại tệ hoặc đem lại những lợi ích
kinh tế xã hội khác,…
1.2.4.4. Thẩm định phương diện thị trường của dự án.
Nghiên cứu thị trường trong dự án đầu tư xuất phát từ việc nắm bắt các
thông tin và nhu cầu của giới tiêu thụ để quyết định sản xuất mặt hàng gì, quy
cách phẩm chất thế nào, khối lượng là bao nhiêu, lựa chọn phương thức bán,
phương thức tiếp cận thị trường như thế nào để tạo chỗ đứng cho sản phẩm trên
thị trường hiện tại và tương lai. Thực tế cho thấy, trong nền kinh tế thị trường,
sức cạnh tranh giữa các doanh nghiệp là rất lớn, khả năng tiêu thụ sản phẩm, khả
năng chiếm lĩnh và mở rộng thị trường quyết định trực tiếp đến sự thành bại của
dự án. Do đó, việc chủ đầu tư nghiên cứu kỹ về nội dung thị trường và NHTM
thẩm định lại những luận cứ của chủ đầu tư đã đưa ra là hết sức cần thiết để có
thể khẳng định tính vững chắc về mặt thị trường của dự án.
Mục đích của việc thẩm định thị trường là xác định và đánh giá xem dự án
đầu tư sẽ khai thác sản phẩm nào là có triển vọng nhất, khu vực nào sẽ tiêu thụ
các sản phẩm đó. Trên cơ sở nghiên cứu về thị trường như quy mô tiêu thụ hiện
tại, tình hình cạnh tranh,…cán bộ thẩm định sẽ khẳng định được về khả năng
tiêu thụ của sản phẩm đồng thời đánh giá được tính đúng đắn về chiến lược sản
phẩm, chiến lược giá cả, chiến lược phân phối sản phẩm và chiến lược khuyến
thị của dự án.
Nội dung thẩm định thị trường bao gồm các vấn đề sau:
a. Đánh giá tổng quan về nhu cầu sản phẩm dự án.
• Cần xác định rõ thị trường của dự án là thị trường trong nước, nước
ngoài hay cả hai thị trường đó. Trên cơ sở định hướng thị trường cần tiếp tục
nghiên cứu phân tích đến tình hình dân số, tốc độ tăng dân số, khả năng thu
nhập và thị hiếu, tập quán tiêu dùng của người dân từng khu vực,…Từ đó hình
thành nên định hướng sản xuất sản phẩm cũng như cách thức phân phối bán
hàng đến từng khu vực để đạt hiệu quả cao nhất.
• Phân tích quan hệ cung – cầu đối với sản phẩm, dịch vụ đầu ra của dự
án.
17
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
• Định dạng sản phẩm của dự án.
• Đặc tính của nhu cầu đối với sản phẩm, dịch vụ đầu ra của dự án. Tình
hình sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm, dịch vụ thay thế đến thời điểm thẩm định.
• Xác định tổng nhu cầu hiện tại và dự đoán nhu cầu tương lai đối với sản
phẩm, dịch vụ đầu ra của dự án, ước tính mức tiêu thụ gia tăng hàng năm của thị
trường nội địa và khả năng xuất khẩu sản phẩm dự án trong đó lưu ý liên hệ với
mức gia tăng trong quá khứ, khả năng sản phẩm dự án có thể bị thay thế bởi các
sản phẩm khác có cùng công dụng.
• Trên cơ sở phân tích quan hệ cung cầu, tín hiệu của thị trường đối với
sản phẩm, dịch vụ đầu ra của dự án, đưa ra nhận xét về thị trường tiêu thụ đối
với sản phẩm, dịch vụ đầu ra của dự án, nhận định về sự cần thiết và tính hợp lý
của dự án đầu tư trên các phương diện như:
- Sự cần thiết phải đầu tư trong giai đoạn hiện nay
- Sự hợp lý của quy mô đầu tư, cơ cấu sản phẩm
- Sự hợp lý về việc triển khai thực hiện đầu tư (phân kỳ đầu tư, mức huy
động công suất thiết kế)
b. Đánh giá về cung sản phẩm.
- Xác định năng lực sản xuất, cung cấp đáp ứng nhu cầu trong nước hiện
tại của sản phẩm dự án như thế nào, các nhà sản xuất trong nước đã đáp ứng
được bao nhiêu phần trăm, phải nhập khẩu bao nhiêu. Việc nhập khẩu là do sản
xuất trong nước chưa đáp ứng được hay sản phẩm nhập khẩu có ưu thế cạnh
tranh hơn.
- Dự đoán biến động của thị trường trong tương lai khi có các dự án khác,
đối tượng khác cùng tham gia vào thị trường sản phẩm và dịch vụ đầu ra của dự
án.
- Sản lượng nhập khẩu trong những năm qua, dự kiến khả năng nhập
khẩu trong thời gian tới.
- Dự đoán ảnh hưởng của các chính sách xuất nhập khẩu khi Việt Nam
gia nhập các tổ chức khu vực và quốc tế như AFTA, WTO, APEC, Hiệp định
thương mại Việt – Mỹ đến thị trường sản phẩm của dự án.
- Đưa ra số liệu dự kiến về tổng cung, tốc độ tăng trưởng về tổng cung
sản phẩm, dịch vụ.
c. Thị trường mục tiêu và khả năng cạnh tranh của sản phẩm dự án.
Trong nền kinh tế thị trường, khả năng độc quyền sản xuất và phân phối
một mặt hàng nào đó là rất hiếm có. Thường có rất nhiều doanh nghiệp cùng sản
xuất và kinh doanh một số sản phẩm tương tự như nhau. Ngoài ra, xu hướng tự
do hóa thương mại trên thế giới phát triển một cách nhanh chóng dẫn đến khả
năng hàng hóa của các nước khác nhau có cơ hội thâm nhập vào thị trường Việt
Nam ngày càng nhiều. Điều này tạo nên một sức cạnh tranh gay gắt trên thị
trường nước ta hiện nay và trong những năm sắp tới.
Xuất phát từ thực tiễn trên, trong công tác thẩm định dự án đầu tư, cán bộ
thẩm định cần tập trung phân tích một số điểm sau đây:
• Đối với thị trường nội địa:
18
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Đã có những sản phẩm của các doanh nghiệp nào đang được tiêu thụ
trên thị trường, hình thức, mẫu mã, chất lượng sản phẩm của dự án so với các
sản phẩm đó, có ưu điểm gì không.
- Các doanh nghiệp đó đang áp dụng phương thức cạnh tranh chủ yếu
nào, cạnh tranh qua giá bán hay qua chất lượng sản phẩm, qua phương thức
phân phối, qua chế độ hậu mãi,…
• Đối với thị trường nước ngoài:
- Cán bộ thẩm định cần nắm bắt tình hình và triển vọng trong quan hệ
kinh tế và chính trị giữa Việt Nam và những nước dự kiến sẽ nhập khẩu sản
phẩm của dự án.
- Những quy định và mức độ khắt khe của thị trường nhập khẩu về tiêu
chuẩn chất lượng, về bao bì, về vệ sinh thực phẩm,…
- Mức độ gay gắt về cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu, yếu tố nào được
các nhà sản xuất khác sử dụng trong cạnh tranh trên thị trường đó: giá cả, chất
lượng hàng hóa, phương thức phân phối, phương thức thanh toán hay sức mạnh
quảng cáo.
Trên cơ sở các thông tin thu thập được, đối với Ngân hàng, khi thẩm định
phương diện thị trường phải tập trung phân tích:
 Khả năng tiêu thụ sản phẩm, xem xét tính chính xác, trung
thực của các số liệu thông tin dựa vào luận chứng kinh tế kỹ
thuật trên các mặt: giá cả, quy cách phẩm chất, mẫu mã hàng
hóa, thị hiếu người tiêu dùng, đặc biệt đối với thị trường nước
ngoài.
 Tình hình tiêu thụ sản phẩm cùng loại trong thời gian qua.
Kinh nghiệm của đơn vị trong quan hệ thị trường về sản phẩm,
khả năng nắm bắt các thông tin về thị trường quản lý xuất
nhập khẩu của các nước có quan hệ.
 Các hợp đồng tiêu thụ hoặc bao tiêu sản phẩm về số lượng,
chủng loại, giá cả, thời gian và phương thức thanh toán.
 Các văn bản giao dịch về sản phẩm như đơn đặt hàng, hiệp
định đã ký, các biên bản đàm phán.
Chú ý tính hợp lý, hợp pháp và mức độ tin cậy của các văn bản nói trên,
tránh những trường hợp giả mạo, rủi ro có thể xảy ra. Về phương thức tiêu thụ
hàng hóa cần tính toán để không nên chỉ bán hàng cho một thị trường hoặc một
nhà tiêu thụ duy nhất mà cần chiếm lĩnh nhiều thị trường, tạo lập nhiều đầu mối
tiêu thụ để chủ động bán được nhiều hàng hóa, tránh ép giá và ứ đọng hàng.
Nếu các kết quả phân tích trên cho thấy nhu cầu của thị trường chỉ mang
tính nhất thời hay đang dần dần bị thu hẹp lại thì cần phải hết sức thận trọng khi
bỏ vốn đầu tư cho dự án.
d. Phương thức tiêu thụ và mạng lưới phân phối:
Xem xét, đánh giá trên các mặt:
- Sản phẩm của dự án dự kiến được tiêu thụ theo phương thức nào, có
cần hệ thống phân phối không.
19
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Mạng lưới phân phối của sản phẩm dự án đã được xác lập hay chưa,
mạng lưới phân phối có phù hợp với đặc điểm của thị trường hay không. Cần
lưu ý trong trường hợp sản phẩm là hàng tiêu dùng, mạng lưới phân phối đóng
vai trò khá quan trọng trong việc tiêu thụ sản phẩm nên cần được xem xét, đánh
giá kỹ. Cán bộ thẩm định cũng phải ước tính chi phí thiết lập mạng lưới phân
phối khi tính toán hiệu quả của dự án.
- Phương thức bán hàng trả chậm hay trả ngay để dự kiến các khoản phải
thu khi tính toán nhu cầu vốn lưu động ở phần tính toán hiệu quả dự án.
Nếu việc tiêu thụ chỉ dựa vào một số đơn vị phân phối thì cần có nhận
định xem có thể xảy ra việc bị ép giá hay không. Nếu đã có đơn hàng cần xem
xét tính hợp lý, hợp pháp và mức độ tin cậy khi thực hiện.
e. Đánh giá, dự kiến khả năng tiêu thụ sản phẩm của dự án.
Trên cơ sở đánh giá thị trường tiêu thụ, công suất thiết kế và khả năng
cạnh tranh của sản phẩm dự án, cán bộ thẩm định phải đưa ra được các dự kiến
về khả năng tiêu thụ sản phẩm của dự án sau khi đi vào hoạt động theo các chỉ
tiêu chính sau:
- Sản lượng sản xuất, tiêu thụ hàng năm, sự thay đổi cơ cấu sản phẩm nếu
dự án có nhiều loại sản phẩm.
- Diễn biến giá bán sản phẩm, dịch vụ đầu ra hàng năm.
1.2.4.5. Nghiên cứu và thẩm định phương diện kỹ thuật.
Đảm bảo kỹ thuật cho một dự án là một nội dung quan trọng.
Trong điều kiện nhất định về vốn, về thị trường, về điều kiện xã hội, lựa
chọn công nghệ và trang thiết bị, nguyên liệu phù hợp, lựa chọn địa điểm xây
dựng của dự án tối ưu chẳng những thỏa mãn các yêu cầu kinh tế kỹ thuật dự án
đề ra mà còn tránh gây ô nhiễm môi trường và thuận lợi trong việc tiêu thụ sản
phẩm. Cho nên, nghiên cứu kỹ thuật của dự án thực sự góp phần rất quan trọng
vào việc đảm bảo tính khả thi của dự án.
Khi nghiên cứu và thẩm định phương diện kỹ thuật phải xem xét, phân
tích trên các mặt chính sau:
a. Thẩm định về địa điểm xây dựng
Đây là một khâu quan trọng ban đầu và cũng rất khó khăn. Để đảm bảo sự
hoạt động của công trình về sau thì việc lựa chọn địa điểm xây dựng phải đảm
bảo được các yêu cầu sau:
- Gần nơi cung cấp nguyên vật liệu chủ yếu hoặc nơi tiêu thụ chính.
- Giao thông thuận tiện, chi phí vận chuyển, bốc dỡ hợp lý.
- Thuận tiện đi lại cho cán bộ công nhân viên nhà máy.
- Tận dụng được cơ sở hạ tầng sẵn có: đường sá, bến cảng, điện, nước,…
để tiết kiệm chi phí đầu tư.
- Mặt bằng phải phù hợp với quy mô hiện tại và dự phòng khả năng dự
án phát triển, mở rộng trong tương lai. Đảm bảo yêu cầu vệ sinh công nghiệp, xử
lý ô nhiễm môi trường, phòng cháy, chữa cháy,…
- Địa điểm xây dựng phải tuân thủ các văn bản quy định của Nhà nước về
quy hoạch, đất đai, kiến trúc xây dựng (có giấy phép của cấp có thẩm quyền).
20
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Cần tính toán đầy đủ chi phí đền bù, di dân, giải phóng mặt bằng, san lấp tạo
nền móng cho công trình có thể đi vào xây dựng.
- Thông thường một dự án có thể dự kiến nhiều địa điểm xây dựng khác
nhau. Mỗi địa điểm có những thuận lợi và khó khăn riêng. Cần tập trung phân
tích những thuận lợi và khó khăn theo các tiêu chuẩn đã nêu trên, từ đó lựa chọn
được phương án tối ưu.
b. Thẩm định quy mô công suất của dự án.
Công suất của dự án là khả năng tạo ra sản lượng sản phẩm và dịch vụ
trong một khoảng thời gian nhất định như một tháng, một quí hoặc một năm.
Công suất của dự án bao gồm các loại sau:
Công suất lý thuyết: Công suất lý thuyết là công suất lớn nhất mà dự án có
thể thực hiện được trong điều kiện sản xuất lý thuyết. Điều kiện sản xuất lý
thuyết được hiểu theo giả thiết là máy móc hoạt động liên tục, không bị gián
đoạn vì bất kỳ lý do nào. Công suất lý thuyết mang tính chất tham khảo, khó có
thể đạt được.
Công suất thiết kế: Công suất thiết kế là công suất mà dự án đạt được
trong điều kiện sản xuất bình thường. Điều kiện sản xuất bình thường được hiểu
là máy móc thiết bị hoạt động theo đúng quy trình công nghệ, không bị ngừng vì
những lý do không được dự tính trước, các yếu tố đầu vào được cung cấp đầy
đủ, kịp thời. Công suất thiết kế của dự án được tính dựa vào công suất thiết kế
của máy móc, thiết bị chủ yếu trong một giờ cùng với số giờ, số ca và số ngày
làm việc. Khi tính công suất thiết kế một năm, thông thường số ngày làm việc
trong năm lấy bằng 360 ngày, còn số ca/ngày, số giờ/ca lấy theo dự tính trong
dự án.
Công suất thực tế: Công suất thực tế là công suất đạt được trong điều kiện
sản xuất cụ thể của dự án. Điều kiện sản xuất cụ thể của dự án được hiểu là sự
chi phối của các yếu tố như: sự thành thạo của người công nhân, kinh nghiệm tổ
chức sản xuất, khả năng cung cấp các yếu tố đầu vào và các trục trặc kỹ thuật
khác. Công suất thực tế được xác định trên cơ sở công suất thiết kế.
Công suất tối thiểu: Công suất tối thiểu là công suất tạo ra mức sản phẩm
tối thiểu cần thiết để dự án không bị lỗ. Đây là công suất tương ứng với điểm
hòa vốn. Nếu sản lượng sản phẩm dưới mức sản lượng hòa vốn thì chi phí cố
định cho một đơn vị sản phẩm sẽ gia tăng, khiến giá thành cao, từ đó việc sản
xuất trở thành không kinh tế nữa, mặc dù về mặt chất lượng kỹ thuật có thể vẫn
đảm bảo.
Phân tích về quy mô công suất của dự án chủ yếu căn cứ vào các yếu tố
sau:
- Mức độ yêu cầu của thị trường hiện tại và tương lai đối với các loại sản
phẩm của dự án.
- Khả năng chiếm lĩnh thị trường của dự án.
- Khả năng cung cấp các yếu tố đầu vào của sản xuất, nhất là các loại
nguyên vật liệu phải nhập khẩu.
- Khả năng mua được các thiết bị công nghệ có công suất phù hợp.
21
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Khả năng đáp ứng về vốn đầu tư và năng lực quản lý của doanh nghiệp.
c. Thẩm định về công nghệ và trang thiết bị.
Công nghệ và thiết bị của dự án là nhân tố quyết định chủ yếu đến chất
lượng sản phẩm. Do đó, trong thẩm định dự án đầu tư, đây là vấn đề cần được
đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, đối với cán bộ thẩm định của NHTM, quá trình
phân tích về công nghệ và thiết bị thường gặp phải những khó khăn nhất định
chủ yếu là do không được đào tạo chuyên môn kỹ thuật và thiếu các thông tin
cần thiết về công nghệ - kỹ thuật. Để khắc phục tình trạng này, có thể áp dụng
cơ chế thuê chuyên gia trong thẩm định nội dung kỹ thuật tuy nhiên, cán bộ
thẩm định cũng cần phân tích, đánh giá được một số vấn đề như sau:
- Lý do lựa chọn công nghệ thiết bị hiện tại.
- Công nghệ thiết bị đó là của nước nào.
- Quy trình công nghệ có tiên tiến, hiện đại không, ở mức độ nào của thế
giới.
- Công nghệ có phù hợp với trình độ hiện tại của Việt Nam hay không, có
khả năng tạo ra sản phẩm có chất lượng phù hợp với yêu cầu của thị trường đòi
hỏi không.
- Phương thức chuyển giao công nghệ có hợp lý hay không, có đảm bảo
cho chủ đầu tư nắm bắt và vận hành được công nghệ hay không.
- Giá cả thiết bị và phương thức thanh toán có hợp lý, đáng ngờ không.
- Thời gian giao hàng và lắp đặt thiết bị có phù hợp với tiến độ thực hiện
dự án dự kiến hay không.
- Uy tín của các nhà cung cấp thiết bị, các nhà cung cấp thiết bị có chuyên
sản xuất các thiết bị của dự án hay không.
- Nếu là thiết bị cũ thì có đảm bảo các tiêu chuẩn mà Nhà nước đã quy
định với các loại công nghệ và thiết bị đã qua sử dụng không.
Thẩm định số lượng, công suất, quy cách, chủng loại danh mục thiết bị,
tính đồng bộ của dây chuyền sản xuất, năng lực hiện có của doanh nghiệp so với
quy mô của dự án. Đối với thiết bị nhập ngoại cần qua đấu thầu cạnh tranh quốc
tế hoặc chọn thầu nhằm bảo đảm chất lượng và giá cả. Kiểm tra các hợp đồng
cung ứng, các bản chào hàng, xem xét phương thức thanh toán,…tránh các sơ
hở gây thiệt hại cho chủ đầu tư và Ngân hàng tài trợ vốn.
d. Thẩm định về việc cung cấp nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào
khác.
Trên cơ sở hồ sơ dự án (báo cáo chất lượng, trữ lượng tài nguyên, giấy
phép khai thác tài nguyên, nguồn thu mua bên ngoài, nhập khẩu,…) và đặc tính
kỹ thuật của dây chuyền công nghệ, đánh giá khả năng cung cấp nguyên vật liệu
đầu vào cho dự án:
- Nhu cầu về nguyên vật liệu đầu vào để phục vụ sản xuất hàng năm.
- Các nhà cung ứng nguyên vật liệu đầu vào: một hay nhiều nhà cung
cấp, đã có quan hệ từ trước hay mới thiết lập, khả năng cung ứng, mức độ tín
nhiệm.
- Chính sách nhập khẩu đối với các nguyên liệu đầu vào (nếu có).
22
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Biến động về giá mua, nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào, tỷ giá trong
trường hợp phải nhập khẩu.
Tất cả những phân tích, đánh giá trên nhằm kết luận được hai vấn đề chính
sau:
 Dự án có chủ động được nguồn nguyên liệu đầu vào hay không.
 Những thuận lợi, khó khăn đi kèm với việc để có thể chủ động được
nguồn nguyên liệu đầu vào.
e. Thẩm định về quy mô, giải pháp xây dựng công trình.
Những vấn đề cần quan tâm phân tích trong thẩm định nội dung này là:
- Xem xét quy mô xây dựng, giải pháp kiến trúc có phù hợp với dự án
hay không, có tận dụng được các cơ sở vật chất hiện có hay không.
- Tổng dự toán/dự toán của từng hạng mục công trình, có hạng mục nào
cần đầu tư mà chưa được dự tính hay không, có hạng mục nào không cần thiết
hoặc chưa cần thiết phải đầu tư hay không.
- Tiến độ thi công có phù hợp với việc cung cấp máy móc thiết bị, có phù
hợp với thực tế hay không.
- Vấn đề hạ tầng cơ sở: giao thông, điện, cấp thoát nước,…
f. Thẩm định về môi trường, phòng cháy chữa cháy.
Xem xét, đánh giá các giải pháp về môi trường, phòng cháy chữa cháy của
dự án có đầy đủ, phù hợp chưa, đã được các cơ quan có thẩm quyền chấp thuận
trong trường hợp yêu cầu phải có hay chưa.
Trong phần này, cán bộ thẩm định cần phải đối chiếu với các quy định
hiện hành về việc dự án có phải lập, thẩm định và trình duyệt báo cáo đánh giá
tác động môi trường, phòng cháy chữa cháy hay không.
g. Kiểm tra tính hợp lý về kế hoạch tiến độ thực hiện dự án.
Đây là yếu tố quan trọng liên quan đến kế hoạch sử dụng vốn, kế hoạch
sản xuất và kế hoạch giải ngân, thu nợ của ngân hàng.
Xác định thứ tự ưu tiên, tập trung vốn đầu tư hoàn thành dứt điểm từng
phần để đưa vào sử dụng; trước hết là để các hạng mục công trình sản xuất, tiếp
đến các hạng mục phụ trợ, cuối cùng đến các hạng mục phi sản xuất.
Tính toán để hoàn thành các hạng mục cần thiết có thể đưa dự án vào hoạt
động từng bộ phận, cố gắng đảm bảo thi công xong đến đâu đưa vào sản xuất
đến đó.
Tránh hiện tượng thi công dàn đều không hiệu quả, thậm chí có khả năng
thiếu vốn, thiếu nguyên liệu.
1.2.4.6. Thẩm định phương diện tổ chức quản trị nhân sự của dự án.
Con người và bộ máy tổ chức hoạt động của nó là những yếu tố quan
trọng quyết định sự thành công của kinh doanh. Bởi vậy, tính khả thi của một dự
án phụ thuộc rất nhiều vào công tác tổ chức điều hành, vào việc xác định chức
năng, nhiệm vụ và mối quan hệ tác nghiệp giữa các bộ phận chức năng. Ngoài ra
còn phụ thuộc vào số lượng, chất lượng và cơ cấu nhân sự xác định cho dự án.
23
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Từ những nguyên nhân trên, bất cứ một luận chứng kinh tế kỹ thuật nào
cũng phải được nghiên cứu nghiêm túc nội dung tổ chức quản trị và nhân sự bao
gồm:
a. Hình thức kinh doanh
Là doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp của các đoàn thể, doanh nghiệp
tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn,…Các văn bản pháp lý chi phối loại hình
kinh doanh.
b. Cơ chế điều hành
Dự án có nhiều hay một đơn vị tham gia xây dựng điều hành, quyền hạn,
trách nhiệm, nghĩa vụ, sự phối hợp các bên, thành phần Hội đồng quản trị,
quyền hạn, trách nhiệm.
c. Nhân sự.
Trên cơ sở mô hình tổ chức được lựa chọn xuất phát từ nhu cầu sản xuất
kinh doanh và nhu cầu vận hành của dự án, chủ đầu tư cần thuyết minh các giải
pháp bố trí nhân sự cho dự án:
Dự trù cơ cấu ngành nghề và năng lực người lao động (như kỹ sư, các cán
bộ điều hành, các công nhân lành nghề, công nhân phổ thông,…). Mỗi loại có
bao nhiêu người, số người này được bố trí cụ thể và các bộ phận như thế nào.
Trên cơ sở lao động đã được phân loại, phải dự kiến được mức lương cơ
bản theo từng chức danh, bậc thợ cụ thể. Từ đó xác định được tổng quỹ lương
của doanh nghiệp.
Xác định sự cần thiết phải đào tạo các cán bộ quản lý, các kỹ thuật viên,
công nhân sản xuất,…cho dự án. Xem xét kế hoạch đào tạo một cách cụ thể: cần
đào tạo bao nhiêu người, đào tạo ở đâu, thời gian và kinh phí là bao nhiêu.
Xác định sự cần thiết phải thuê chuyên gia cho dự án. Cụ thể là phải thuê
chuyên gia cho những vị trí công tác nào, số chuyên gia cần thuê, thời gian và
chi phí là bao nhiêu.
Khi thẩm định về quản trị và nhân sự của dự án, cần xem xét khả năng
chuyên môn, kinh nghiệm quản lý của các thành viên Hội đồng quản trị, Tổng
giám đốc, ban Giám đốc, và các thành viên quan trọng khác…Đó chính là
những điều kiện quan trọng góp phần đảm bảo thành công cho dự án.
1.2.4.7. Thẩm định phương diện tài chính của dự án.
Tài chính là nội dung quan trọng của dự án vì xét cho cùng, nó thể hiện
được hiệu quả của việc đầu tư dự án thông qua các chỉ tiêu tài chính. Do đó, nội
dung tài chính của dự án được chủ đầu tư và NHTM tài trợ vốn đặc biệt quan
tâm. Tuy nhiên, vấn đề tài chính của dự án phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, mà
trước hết là yếu tố thị trường, các giải pháp công nghệ - kỹ thuật và quản trị quá
trình thực hiện dự án. Như vậy, thẩm định tốt nội dung thị trường và kỹ thuật
của dự án là cơ sở quan trọng để đảm bảo cho thẩm định tài chính được tiến
hành một cách thuận lợi.
Nghiên cứu và thẩm định phương diện tài chính cần đi sâu vào các nội
dung sau:
a. Thẩm định tổng mức vốn đầu tư cho dự án.
24
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Tổng mức vốn đầu tư là toàn bộ chi phí đầu tư và xây dựng (kể cả vốn sản
xuất ban đầu) và là giới hạn chi phí tối đa của dự án được xác định trong quyết
định đầu tư. Tổng mức vốn đầu tư được xác định dựa trên cơ sở năng lực sản
xuất theo thiết kế, khối lượng các công tác chủ yếu và sản xuất đầu tư, giá chuẩn
hay đơn giá tổng hợp do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Việc thẩm định tổng vốn đầu tư là rất quan trọng để tránh việc khi thực
hiện, vốn đầu tư tăng lên hoặc giảm đi quá lớn so với dự kiến ban đầu, dẫn tới
việc không cân đối được nguồn, ảnh hưởng đến hiệu quả và khả năng trả nợ của
dự án. Xác định tổng vốn đầu tư sát thực tế sẽ là cơ sở để tính toán hiệu quả tài
chính và dự kiến khả năng trả nợ của dự án.
Trong phần này, cán bộ thẩm định phải xem xét, đánh giá tổng vốn đầu tư
của dự án đã được tính toán hợp lý hay chưa, tổng vốn đầu tư đã tính đủ các
khoản cần thiết hay chưa, cần xem xét các yếu tố làm tăng chi phí do trượt giá,
phát sinh thêm khối lượng, dự phòng việc thay đổi tỷ giá ngoại tệ nếu dự án có
sử dụng ngoại tệ. Thông thường, kết quả phê duyệt tổng vốn đầu tư của các cấp
có thẩm quyền là hợp lý. Tuy nhiên, trên cơ sở những dự án tương tự đã thực
hiện và được Ngân hàng đúc rút ở giai đoạn thẩm định dự án sau đầu tư (về suất
vốn đầu tư, phương án công nghệ, các hạng mục cần thiết và chưa thực sự cần
thiết trong giai đoạn thực hiện đầu tư,…), cán bộ thẩm định sau khi so sánh nếu
thấy có sự khác biệt lớn ở bất kỳ một nội dung nào thì phải tập trung phân tích,
tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra nhận xét. Từ đó đưa ra cơ cấu vốn đầu tư hợp lý
mà vẫn đảm bảo được mục tiêu dự kiến ban đầu của dự án để làm cơ sở xác định
mức tài trợ tối đa mà Ngân hàng nên tham gia.
Trường hợp dự án mới ở giai đoạn chủ trương, hoặc tổng mức vốn đầu tư
mới ở giai đoạn khái toán, cán bộ thẩm định phải dựa vào số liệu thống kê, đúc
rút ở giai đoạn thẩm định sau đầu tư để nhận định, đánh giá và tính toán.
Tổng vốn đầu tư bao gồm:
- Vốn đầu tư xây lắp.
- Vốn đầu tư thiết bị.
- Vốn lưu động.
- Dự phòng vốn đầu tư.
Khi thẩm định về tổng mức vốn đầu tư cho dự án, ngân hàng cần xem xét:
 Đối với vốn đầu tư xây lắp:
Khi tính toán thường được ước tính trên cơ sở khối lượng xây dựng phải
thực hiện và đơn giá xây lắp tổng hợp. Khi kiểm tra cần lưu ý:
- .Kiểm tra những công việc có tính chất trùng lắp.
- .Những công việc không nằm trong thành phần chi phí xây lắp.
- .Kiểm tra tính đúng đắn và tính hiện hành của các định mức, đơn giá
sử dụng trong dự án.
 Đối với vốn đầu tư thiết bị:
Đây là loại vốn chiếm tỷ trọng tương đối lớn trong các công trình sản xuất
công nghiệp, thường chiếm tới 60 – 70% tổng mức vốn đầu tư. Vì vậy đối với
ngân hàng, khi tiến hành kiểm tra cần chú ý:
25

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×