Tải bản đầy đủ

Tài liệu GA Bài Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải -(Hôị)

- Học sinh nghe bài hát mùa xuân nho nhỏ
Cảm nhận của em khi nghe bài hát
- Giáo viên chuyên giới thiệu vào bài
I. Tác giả, tác phẩm:
1. Tác giả:
? Trình bày nhừng nét chính về nhà thơ Thanh Hải
- HS trả lời dựa vào tiểu dẫn SGK
- GV khái quát, khắc sâu các ý sau:
+ Thanh Hải ( 1930 1980 ) là nhà thơ cách mạng , quê Phong Điền Thừa Thiên
Huế.
+ Năm 17 tuổi ông tham gia kháng chiến, làm chính trị viên văn công tỉnh Thừa
Thiên Huế.
+ Tham gia hoạt động văn nghệ từ cuối năm kháng chiến chống Pháp . Sau năm 1954
ông không tập kết ra Bắc mà ở lại hoạt động trong vùng địch tạm chiếm.
+ Ông là 1 trong những cây bút có công xây dựng nền văn hoá cách mạng Miền Nam
từ những ngày đầu.
+ Năm 1965 ông đợc tặng giải thởng văn hoá Nguyễn Đình Chiểu
+ Sau ngày giải phóng ông vẫn gắn bó với quê hơng xứ Huế, sống và công tác ở đó
cho đến khi qua đời.
+ Giọng thơ ông là tiếng thét căm thù tội ác quân xâm lợc , là khúc tâm tình tha thiết
của đồng bào chiến sĩ Miền Nam gửi ra Miền Bắc. Các tác phẩm nổi tiếng của ông nh: Mồ

anh hoa nở, cháu nhớ Bác Hồ.
2. Tác phẩm:
? Bài thơ sáng tác vào thời điểm nào?
HS bài thơ sáng tác tháng 11/ 1980 khi nhà thơ đang ốm rất nặng trên giờng bệnh
không bao lâu sau thì qua đời ngày 15/12/1980.
GV Trong những ngày cuối đời nằm trên giờng bệnh Thanh Hải đã gửi gắm tất
cả tấm lòng, tình cảm và ý nghĩ sâu lắng của đời mình vào bài thơ mùa xuân nho nhỏ.
II. Đọc và tìm hiểu mạch cảm xúc, bố cục bài thơ.
Giáo viên hớng dẫn học sinh đọc bài thơ
Giọng say sa, trìu mến, ở phần đầu, nhanh, hối hả, phấn chấn ở các khổ 2,3; giọng
trầm lắng tha thiết ở các khổ cuối.
- Thể thơ 5 chữ nhịp 2/3; linh hoạt
- Gọi 2 HS đọc bài thơ
- Giáo viên đọc diễn cảm một lần.
? Cho biết mạch cảm xúc của bài thơ.
HS: Từ cảm xúc về thiên nhiên đất nớc đến suy nghĩ ớc nguyện của tác giả .
GV: Bài thơ bắt đầu từ những cảm xúc trực tiếp hồn nhiên trong trẻo trớc vẻ đẹp và
sức sống của mùa xuân thiên nhiên, từ đó mở rộng cảm nghĩ về mùa xuân đất nớc. Từ mùa
xuân lớn của thiên nhiên đất nớc mà liên tởng tới mùa xuân của mỗi cuộc đời một mùa
xuân nho nhỏ góp vào mùa xuân lớn. Bài thơ kết thúc bằng sự trở về với những cảm xúc
thiết tha, tự hào về quê hơng, đất nớc qua điệu dân ca xứ Huế.
? Qua việc tìm hiểu mạch cảm xúc của bài thơ , em hãy cho biết bố cục của bài thơ.
Khổ 1 ( 6 dòng ): Cảm xúc trớc mùa xuân thiên nhiên, đất nớc.
Hai khổ tiếp theo: Cảm xúc về mùa xuân đất nớc
Hai khổ tiếp: Suy nghĩ và ớc nguyện của bài thơ
Khổ cuối: Lời ca ngợi quê hơng , đất nớc qua điệu dân ca xứ Huế.
III. Đọc, hiểu văn bản:
1
GV: Trớc hết chúng ta cùng tìm hiểu hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên và đất nớc
qua cảm xúc của nhà thơ.
1/ Mùa xuân của thiên nhiên đất trời:
- HS đọc khổ thơ đầu ( 2HS đọc )
? Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên đợc phác hoạ nh thế nào?
- Dòng sông xanh
- Bông hoa tím biếc
- Tiếng chim chiền chiện hót vang trời
? Nhận xét gì về các hình ảnh thơ trên
- Hình ảnh chọn lọc tiêu biểu, điển hình cho mùa xuân .
- Hình ảnh đặc trng của Huế
? Cảm nhận của em và mùa xuân thiên nhiên đất trời xứ Huế qua các hình ảnh thơ
trên .
( không gian? màu sắc? âm thanh )
- HS: trả lời
- GV khái quát: Chỉ bằng vài nét chấm phá, tác giả gợi tả đợc khung cảnh tơi đẹp,
rộn rã của mùa xuân đất trời cùng tâm trạng nao nức, xôn xao của nhà thơ. Bức tranh mùa
xuân hiện lên với không gian cao, rộng, bao la ( Với dòng sông, mặt đất , bầu trời ) , màu
sắc tơi thắm, mơ mộng, quyến rũ ( sông xanh, hoa tím), đặc biệt rộn rã là âm thanh vang
vọng, trong trẻo của tiếng chim chiền chiện.
? Nhận xét gì về nghệ thuật độc đáo trong câu thơ mở đầu ? tác dụng?
- Đảo trật tự cú pháp
Từ mọc đứng đầu câu khiến cho cảnh mùa xuân nh muốn vơn dậy, đất trời vào
xuân bừng lên tơi tắn xao động và trong trẻo vô ngàn.
GV: Mùa xuân trong thơ Thanh Hải chẳng có mai vàng, đào thắm, chẳng có muôn
hoa kheo sắc màu rực rỡ. Mùa xuân trong thơ Thanh Hải giản dị, đằm thắm, rất Huế.
? Trớc cảnh đất trời vào xuân, nhà thơ có cảm xúc nh thế nào?
HS1: Cảm xúc của nhà thơ trớc mùa xuân của đất trời, đợc thể hiện trong cái nhìn
trìu mến với cảnh vật , trong lời bộc lộ trực tiếp nh trò chuyện với thiên nhiên ôi hót
chi mà vang trời
HS 2: cảm xúc đợc thể hiện trong mọt động tác trữ tình, đón nhận vừa trân trọng, vừa
thiết tha, trìu mến với mùa xuân.
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đa tay tôi hứng
? Em hiểu hai câu thơ trên nh thế nào?
HS1: giọt long lanh rơi giọt xơng, giọt nắng, giọt mùa xuân, giọt hạnh phúc.
- Giọt âm thanh tiếng chim
? đặt trong mối quan hệ với những câu thơ trớc ta có thể hiểu ở nhà thơ đa tay hứng
từng giọt âm thanh tiếng chim. Em có nhận xét nh thế nào về nghệ thuật độc đáo trong
hình ảnh thơ trên.
ẩn dụ chuyển đổi cảm giác mang tính chủ quan của nhà thơ . Tiếng chim chiền chiện
trong sáng , xuân không tan biến vào không trung mà đọng lại thành từng giọt trong vắt,
long lanh ánh sáng và sắc màu. Tiếng chim là âm thanh ( cảm nhận đợc bằng thính giác)
chuyền thành từng giọt ( hình và khối, cảm nhận đợc bằng thị giác) từng giọt ấy lại long
lanh ánh sáng và màu sắc có thể cảm nhận cả bằng xúc giác ( tôi đa tay tôi hứng )
? Chi tiết thơ rất tạo hình trên thể hiện điều gì?
- Tâm hồn trẻ trung, niềm say sa, ngây ngất của nhà thơ trớc vẻ đẹp của thiên nhiên,
đất trời Huế lúc vào xuân
* GV bình, chuyển
2
- Tố Hữu
Ơi tiếng hót mê say, con chim chiền chiện
Trên đồng lúa xuân chiêm xuân chao mình bay liệng
- Huy cận
Con chim chiền chiện
Bay vút bay cao
Lòng đầy yêu mến
Khúc hát ngọt ngào
.Tiếng ngọc trong veo
Chim gieo từng chuỗi
Lòng chim vui nhiều
Hát không biết mỏi
2/ Mùa xuân đất nớc:
? Đọc khổ 2,3
? Nhận xét gì về âm hởng, giọng điệu 2 khổ thơ trên.
- Nhịp thơ nhanh, dồn dập
? Cảm nhận về mùa xuân của đất nớc, nhà thơ hớng tình cảm của mình đến những
ai? Vì sao?
- Ngời cầm súng, ngời ra đồng biểu trng cho 2 nhiệm vụ chiến đấu và lao động
xây dựng đất nớc.
GV: Trong những năm 1980 đất nớc ta chồng chất những khó khăn, đất nớc vừa
thống nhất; lại phải chống chiến tranh biên giới (1979) ; nền kinh tế cha thoát khỏi tình
trạng bao cấp . Song công cuộc lao động xây dựng và sẵn sàng chiến đấu vẫn khẩn tr ơng
và rộn ràng khắp mọi miền. Cùng nh các nhà thơ khác cùng thời, khi viết về đất nớc Thanh
Hải cũng hớng tình cảm của mình vào những ngời cầm súng và những ngời ra đồng, ý thơ
không mới nhng nhà thơ đã tạo nên sức gợi cảm câu thơ bằng hình ảnh lộc non của mùa
xuân gắn với ngời cầm súng và ngời ra đồng.
? Trình bày cảm nhận của em về cái hay của câu thơ
Mùa xuân .trải dài n ơng mạ
Gợi: Từ lộc ở đây đợc hiểu nh thế nào? gợi liên tởng nhng gì?
- HS trả lời: Nét xuân ở thiên nhiên, ở con ngời, ở ngời chiến đấu, ngời lao động.
- GV khái quát : Mùa xuân của đất trời kết đọng lại trong hình ảnh lộc non trên lng
ngời cầm súng và trên tay ngời ra đồng đang trải ra dài rộng trên mọi miền đất nớc hay
chính là họ đã đêm mùa xuân đến khắp mọi nơi trên khắp đất nớc.
Sức sống của mùa xuân đất nớc còn đợc cảm nhận trong nhịp điệu hối hả, trong
những âm thanh xôn xao tất cả ..xôn xao
? Từ sự cảm nhận về mùa xuân đất nớc, tác giả đã nghĩ và hình dung đất nớc nh thế
nào?
Đất nớc ..cứ đi lên phía tr ớc
? Em suy nghĩ gì khi đọc 2 câu thơ trên
- Hình ảnh so sánh đẹp , kể về đất nớc nh vì sao nói lên niềm tự hào, niềm tin, lòng
lạc quan của nhà thơ vào sức vơn dậy, toả sáng , đi lên của đất nớc, tin tởng vào tơng lai,
tiền đề tơi sáng của dân tộc
GV bình, chuyển
3/ Tâm niệm của nhà thơ:
- HS đọc 8 câu thơ tiếp
? Từ cảm xúc về mùa xuâncủa thiên nhiên , đất nớc mạch thơ chuyển một cách tự
nhiên, tác giả bày tỏ suy nghĩ và tâm niệm của mình. Nhà thơ tâm niệm điều gì?
Ta làm .
3
? Em hiểu nh thế nào về nhừng hình ảnh chim hót , cành hoa nột trầm xao
xuyến?
Nhừng hình ảnh đặc sắc của 1 mùa xuân
? Qua nhừng hình ảnh thiên nhiên đẹp ở trên, tác giả ớc nguyện điều gì?
- Khát vọng đợc hoà nhập vào cuộc sống của đất nớc, cống hiền phần tốt đẹp, dù nhỏ
bé của mình cho cuộc đời chung , cho đất nớc.
GV nâng cao: Mở đầu bài thơ tác giả đã phác hoạ hình ảnh mùa xuân bằng các chi
tiết bông hoa và tiếng chim hót. Nhừng hình ảnh chọn lọc này đợc trở lại mang một ý nghĩa
mới: Niềm mong muốn đợc sống có ích, có cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên nh con
chim mang đến tiếng hót, bông hoa toả hơng sắc cho đời.
? Khổ thơ tiếp theo nhà thơ còn ớc nguyện điều gì?
Một mùa xuân nho nhỏ
? Theo em tác giả muốn làm một mùa xuân có nghĩa nh thế nào?
- Sống đẹp, trong sáng Mùa xuân nho nhỏ là biểu tởng cho những gì tinh tuý, đẹp
đẽ nhất của sự sống và cuộc đời mỗi con ngời
? Suy nghĩ nh thế nào về điều tâm niệm của tác giả?
Tha thiết, chân thành, khiêm tốn, khiêm nhờng , giản dị, dâng hiến một cách âm
thầm, lặng lẽ, tự nguyện cả cuộc đời.
Điệp từ, điệp ngữ, hoán dụ: 1 cánh hoa, 1 tiếng chim, 1 nốt trầm, mùa xuân nho nhỏ,
lặng lẽ dâng cho đời, dù là tóc bạc
Câu hỏi thảo luận
Nhận xét gì về cách xng hô của tác giả trong đoạn thơ 4,5 so với đoạn mở đầu
- Tôi thi sĩ hoà mình vào thiên nhiên, lắng nghe, cảm nhận, trân trọng , nâng niu
vẻ đẹp của mùa xuân, thiên nhiên
-> Chuyển đổi ta điều tâm niệm đại từ nhân xng vừa là số ít, vừa là số nhiều, mong
muốn sống đẹp, có cống hiến, có ích cho cuộc đời chung, cho đất nớc một cách lặng lẽ ,
khiêm nhờng, là quan niệm là phơng châm sống không phải chỉ của riêng nhà thơ mà đó là
khát vọng chung của nhiều ngời, những con ngời chân chính ở mọi lứa tuổi, là khát vọng
sống của cả một thời đại, của cả thế hệ chúng ta.
* Giáo viên bình, mở rộng
Tố Hữu ( một khúc ca xuân)
Nếu là con chim , chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình
Viễn Phơng:
Nửa mái đầu chấm bạc
Còn gì cho quê hơng
Thân xin làm chiếc là
Thân xin làm hạt sơng
Còn nhà thơ Thanh Hải cả cuộc đời trong những ngày nằm trên giờng bệnh, đang
sống những ngày tháng cuối cùng, nhng vẫn đau đáu một ớc nguyện dâng hiến, hoà nhập
cho đời, đất nớc, dâng hiến hoà nhập mà không mất đi nét đẹp riêng
? đến đây em hiểu nh thế nào về nhan đề Mùa xuân nho nhỏ .
- Mùa xuân nho nhỏ là sáng tạo độc đáo của nhà thơ có ý nghĩa là một cuộc đời đẹp,
trong sáng, hữu ích cho đời, cho cuộc sống, cho dân tộc, cho hiện tại và cho cả tơng lai.
Hình ảnh này còn thể hiện quan niệm về sự thống nhất giữa cái riêng và cái chung,
giữa cá nhân và cộng đồng.
4
GV cùng với mùa xuân xanh, mùa xuân chín, xuân ý, xuân lòng .Mùa xuân nho
nhỏ của Thanh Hải vừa lạ, vừa hồn nhiên, vừa thân thơng là mùa xuân của tài hoa và sáng
tạo, mùa xuân của nghệ thuật thi ca, tất cả xin kính dâng cho đời, cho nhân dân và đất nớc.
? Bài thơ đợc kết thúc nh thế nào? Nhận xét gì về khổ thơ mở đầu và khổ thơ kết
thúc?
Kết thúc có ý nghĩa nh thế nào?
- Mở đầu bằng phong cảnh huế, kết thúc bằng một điệu dân ca xứ Huế quen thuộc,
ngọt ngào, êm dịu, mênh mang, tha thiết tình ngời , tình đất nớc
- Kết thúc đầu cuối tơng ứng tạo cho bài thơ sự hài hoà cân đối, thể hiện niềm tin yêu
, gắn bó sâu nặng của tác giả với quê hơng đất nớc qua những giá trị truyền thống vững bền
Tổng kết
? Nét đặc sắc trong nghệ thuật bài thơ.
- Thể thơ 5 chữ nhạc điệu trong sáng , thiết tha gần gũi với dân ca.
- Sự chuyển nghĩa của hình tợng mùa xuân.
- Hình ảnh thơ đẹp giản dị , gợi cảm.
2. Nội dung:
? Bài thơ gợi mở cho ta suy nghĩ gì?
- Suy nghĩ về ý nghĩa giá trị cuộc sóng của mỗi cá nhân là sống đẹp, sống có ích, có
cống hiến cho cuộc đời chung.
- Mùa xuân nho nhỏ lay động tâm hồn chúng ta bởi chất hoạ gợi cảm, chất nhạc vấn
vơng, quyền luyến, bởi nguyện ớc chân thành tha thiết của một trái tim, yêu cuộc sống, tin
yêu đất nức và con ngời. Vì vậy cái nguyện ớc lặng lẽ dâng cho đời một mùa xuân nho nhỏ
đâu còn của riêng nhà thơ mà có lẽ đã trở thành tiếng lòng của nhiều bạn đọc.
- Học sinh nghe lại bài hát Mùa xuân nho nhỏ
* Bài tập
5

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×