Tải bản đầy đủ

phương pháp sử dụng sách giáo khoa và các loại tài liệu tham khảo trong day - học môn lịch sử ở trường phổ thông

Chuyên đề : Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
Sở GD ĐT Thái Bình
Trờng THPT Nguyễn Trãi
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập tự do hạnh phúc
Chuyên đề :
Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến thức
trong dạy học Lịch sử
Ngời viết : Nguyễn Thị Huệ
Giáo viên giảng dạy môn Lịch sử
Trờng THPT Nguyễn Trãi - Vũ Th - Thái Bình.
Tháng 5/ 2008
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
Chuyên đề :
Sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến thức
trong dạy học Lịch sử
I/ Đặc điểm và thực tế giảng dạy bộ môn Lịch sử
Lịch sử là một môn khoa học xã hội. Lịch sử là những sự kiện hiện tợng đã xảy ra trong quá khứ xã hội của loài ngời, nó tồn tại
độc lập, khách quan với ý muốn của con ngời.
Do đặc trng môn Lịch sử khác với các môn học khác trong chơng trình dạy học ở phổ thông đó là: học sinh không đợc trực tiếp

chứng kiến sự kiện lịch sử đó trực tiếp vì lịch sử không lặp lại, không biểu diễn đợc trong phòng thí nghiệm. Hơn nữa vấn đề nhận
thức lịch sử cũng khác so với nhận thức các môn khoa học khác: Nó có nhận thức chung của quy luật loài ngời từ trực quan sinh
động đến t duy trìu tợng đến thực tiễn.Đồng thời nhận thức lịch sử cũng có sắc thái riêng đó là: Nhận thức các sự kiện lịch sử phải
tuân theo lô gic sự kiện, sự thật khách quan chứ không phải tuỳ theo trí tởng tợng của từng ngời. Mỗi tác động của giaó viên đều ảnh
hởng đến học sinh.
Vì vậy giảng dạy môn lịch sử ngời thầy phải dạy thế nào đó để tác động vào đúng quy luật nhận thức giúp học sinh lĩnh hội đ-
ợc đầy đủ những kiến thức mà thầy truyền tải từ đó biết đánh giá nhận định cũng nh chủ động lĩnh hội kiến thức trên lớp.
Chúng ta đã từng biết đến phơng pháp cổ truyền trớc kia: Thầy đọc trò chép rồi về nhà học thuộc vì vậy học sinh bị động trong
việc lĩnh hội kiến thức, học vẹt đôi khi còn lời nhác, ỷ lại. Với cách học đó học sinh không thể phát huy khả năng sáng tạo của mình,
đồng thời giờ học lịch sử sẽ trở lên nặng nề áp đặt với cả thầy và trò.
Trong thực tế hiện nay với sự phát triển của xã hội hiện đại, sự bùng nổ thông tin từ đài, báo, mạng Intenet....sự phát triển nh
vũ bão của khoa học kĩ thuật đòi hỏi phải có những con ngời phát triển để đáp ứng đợc yêu cầu thực tiễn của xã hội trong trờng học
nói riêng và trong công tác giáo dục nói chung vì vậy phải có sự thay đổi phơng pháp dạy- học cho phù hợp.
Trong các Nghị quyết của Đảng và Nhà nớc ta cũng đã quan tâm đầu t giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đồng
thời BGD- ĐT đã chủ trơng tiến hành đổi mơí phơng pháp dạy học. Đa phơng pháp lấy học sinh làm trung tâm vào trong các cấp
học, các môn học, thay SGK cho phù hợp và đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội và các nớc trong khu vực cũng nh việc thực hiện
đổi mới PPGD.
Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy bộ môn lịch sử ở trờng phổ thông theo phơng pháp mới còn gặp rất nhiều khó khăn đòi
hỏi sự cố gắng nỗ lực lớn của thầy và trò cũng nh sự trợ giúp của BGH và các ban ngành liên quan :
+ Môn lịch sử đòi hỏi học sinh phải nắm đợc một số sự kiện cơ bản của một bài, một chơng hay một giai đoạn lịch sử. Một số tiết
lợng kiến thức quá dài vì vậy học sinh thờng ngại học khó nhớ
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
2
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
+ Trong thực tế đôi khi t tởng của học sinh , thậm trí là phụ huynh học sinh và ở đâu đó trong xã hội vẫn coi môn lịch sử là môn
phụ, chỉ cần học thuộc nên cũng ít để tâm học và tìm hiểu về lịch sử.
+ Phơng tiện dạy học đồ dùng dạy học còn thiếu, tài liệu tham khảo còn ít, kênh hình minh hoạ còn hạn chế, tản mạn hầu hết là
những tài liệu giáo viên tự mua.
=> Để góp phần vào công cuộc đổi mới phơng pháp dạy- học bộ môn lịch sử ở trờng THPT đáp ứng nhu cầu thực tiễn của ngành và
của xã hội. Để nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn lịch sử phát huy khả năng sáng tạo của học sinh tôi xin đa ra một vài biện pháp,
ý kiến của cá nhân tôi để chúng ta cùng tham khảo góp ý.
II/ Sử dụng ph ơng tiện hiện đại, sơ đồ hoá kiến thức trong dạy học Lịch sử
Để nâng cao chất lợng giảng dạy bộ môn Lịch sử ở trờng phổ thông chúng ta phải tiến hành đổi mới về mục tiêu đào tạo, nội
dung dạy học và phơng pháp dạy học.
1. Nội dung dạy học, ph ơng pháp dạy học :
Đòi hỏi giáo viên phải thực sự có tâm huyết chịu tìm tòi nghiên cứu sách tham khảo, phải nắm chắc kiến thức cơ bản trong
SGK từ đó tổng hợp, hệ thống kiến thức lại một cách khái quát, khoa học và đầy đủ để học sinh dễ hiểu dễ nhớ và dễ học từ đó giúp
các em yêu thích lịch sử . Khi học sinh có hứng thú trong giờ học, chủ động tìm tòi nghiên cứu về lịch sử các em có những kiến thức
về lịch sử dân tộc và thế giới điều đó góp phần rất tích cực trong việc giáo dục tình cảm nhân cách đạo đức, giáo dục tinh thần yêu n-
ớc, tự hào Dân tộc .


Để giờ học lịch sử có hiệu quả đòi hỏi giáo viên có phơng pháp giảng dạy truyền đạt kiến thức cụ thể cho từng đối tợng học sinh
ở từng lớp học và đối với từng bài học tiết học.
Thứ nhất: Yêu cầu giáo viên phải nắm đợc trình độ, khả năng nhận thức của từng học sinh khối lớp để có phơng pháp cụ thể,
phù hợp:
- Đối với lớp có nhiều học sinh theo học khối C thì ngoài việc cung cấp những những kiến thức cơ bản trong SGK thì còn phải hớng
dẫn cho các em đọc các tài liệu tham khảo theo hớng dẫn của thầy. Hớng dẫn học sinh có thể chủ động nắm bắt kiến thức từ đó các
em có thể phân tích đánh giá sự kiện lịch sử hoặc so sánh các sự kiện lịch sử và liên hệ thực tế. Với sự hớng dẫn chỉ đạo của thầy học
sinh sẽ phát huy đợc nhận thức độc lập của mình trong quá trình học lịch sử. Đồng thời giáo viên tăng cờng kiểm tra và đa ra những
bài tập, câu hỏi Ximêna để nâng cao kiến thức và rèn luyện cho các em kỹ năng phân tích, so sánh và đánh giá sự kiện, hiện tợng
lịch sử. Sau đó giáo viên chấm, chữa bài cho các em chỉ cho các em thấy chỗ đợc và cha đợc của các em giúp các em hiểu đợc làm
thế nào để viết một bài lịch sử có hiệu quả.
- Đối với các em học lớp đại trà đặc biệt đối với đối tợng học sinh theo khối A hay ở lớp hệ B thì giáo viên giúp đỡ tạo hứng thú cho
học sinh tìm tòi say sa học tập. Đối với đối tợng học sinh này giáo viên chỉ đa ra câu hỏi vừa sức để các em nắm bắt đợc kiến thức cơ
bản phát huy vai trò tích cực của các em trong lĩnh hội kiến thức.
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
3
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử
Thứ hai: Để giờ giảng có hiệu quả thì bên cạnh nội dung kiến thức truyền đạt và phân loại đối tợng học sinh thì vấn đề phơng
pháp truyền đạt kiến thức của ngơi giáo viên cũng hết sức quan trọng góp phần nâng cao chất lợng giờ dạy.
- Phơng pháp truyền đạt của giáo viên phải đảm bảo tính cụ thể, tính hình ảnh sinh động của các sự kiện lịch sử. Vì lịch sử là cụ
thể diễn ra hàng ngày. Sự kiện càng cụ thể, sinh động bao nhiêu thì giờ dạy càng có hiệu quả bấy nhiêu:
* Sử dụng tranh ảnh, phim t liệu trong giảng dạy.
- Giáo viên có thể khai thác rất nhiều t liệu từ Encarta, trên mạng Internet ( trang web tvtl.bachkim.vn) hay từ nhiều nguồn t liệu
khác vận dụng trong từng bài giảng cụ thể :
Ví dụ : Để giúp học sinh có thể quan sát, hiểu biết về cuộc sống của con ngời thời kỳ nguyên thuỷ ở Việt Nam, Thời kỳ xã hội
cách chúng ta hàng ngàn năm.Vì vậy giáo viên nên su tầm, sử dụng những tranh vẽ hay tranh ảnh chụp những hiện vật trng bày trong
bảo tàng lịch sử hoặc mô hình về hộp sọ, công cụ lao động, cuộc sống sinh hoạt, kiếm sống về về cuộc sống của con ngời thời kỳ
nguyên thuỷ để học sinh quan sát từ đó giáo viên phát huy t duy, khả năng sáng tạo của các em.
- Bên cạnh đó giáo viên có thể sử dụng những kênh hình trong GKK, kênh hình tham khảo su tầm để khai thác kiến thức, hiểu biết
của học sinh chứ không chỉ sử dụng kênh hình mang tính chất minh hoạ đơn thuần.
+ Khi giảng dạy lớp 10 trong bài Văn hoá cổ đại Phơng đông hay Hy Lạp Rô ma giáo viên có thể yêu cầu học sinh su tầm t
liệu về thành tựu đó từ giờ học trớc, sau đó các em tự trình bày kết quả của mình đã làm đợc. Các em có thể khai thác cả t liệu kênh
hình và kênh chữ. Bên cạnh đó giáo viên cho học sinh theo dõi đoạn phim ngắn về Kim tự tháp- T liệu lấy trong Encarta để các em
miêu tả về Kim tự Tháp- Ai Cập để khắc sâu kiến thức đối với học sinh:
Kim tự Tháp Kêôp đợc xây dựng trên S 600 ha với 2.030.000 khối đá, mỗi khối nặng trung bình 2,5 tấn.Kim tự tháp cao
144m....Giáo viên không cần nói công trình kiến trúc đó đồ sộ sừng sững thì học sinh cũng cố thể cảm nhận thấy sự hùng vĩ đồ sộ
đấy từ đó các em có những đánh giá, khâm phục tài trí của những ngời dân Ai Cập cổ đại và cảm nhận đợc rằng đằng sau những
công trình kiến trúc đồ sộ đó là xơng máu của bao nhiêu ngời dân đã đổ xuống....
+ Khi dạy lịch sử phần lịch sử Việt Nam lớp 11 trong Chơng 1: Việt Nam từ năm 1858 đến cuối thế kỉ XIX
Với nội dung trọng tâm kiến thức của chơng là quá trình xâm lợc Việt Nam của thực dân Pháp và cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập của
nhân dân ta giáo viên cần sử dụng đoạn phim t liệu Việt Nam cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
Học sinh có thể quan sát đợc quá trình thực dân Pháp xâm lợc Việt Nam, đàn áp phong trào yêu nớc của nhân ta nh thế nào, thái
độ bạc nhợc, hèn nhát của triều đình Nguyễn để giúp học sinh cụ thể hóa kiến thức một cách sinh động qua đó chủ động tìm hiểu
và lĩnh hội kiến thức bài học tạo hứng thú trong giờ học đồng thời giáo dục t tởng, tình cảm: thái độ căm ghét đối với thực dân
Pháp, triều đình Huế . Giáo dục, bồi dỡng truyền thống yêu nớc của dân tộc.
- Giáo viên su tầm và hệ thống t liệu: tranh, ảnh, phim theo từng bài cụ thể tạo thành ngân hàng t liệu cho mình, trao đổi trong
nhóm chuyên môn, trờng bạn Nh vậy khi tìm t liệu soạn bài cho từng bài cụ thể sẽ rất nhanh và hiệu quả.
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
4
Chuyên đề sử dụng phơng tiện hiện đại, sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử

* Sử dụng sơ đồ hoá kiến thức trong giảng dạy:
+ Khi dạy lịch sử 11 chơng 1 . Việt Nam từ năm 1858 đến cuối thế kỉ XIX
Giáo viên đa ra sơ đồ ở đó đánh dấu mốc thời gian yêu cầu học sinh lên bảng hpàn thành quá trình xâm lợc Việt Nam của thực dân
Pháp qua sơ đồ sau :
+ Khi dạy lịch sử 10 phần II bài 20 : Giáo dục, văn học nghệ thuật,KHKT
Giáo viên kẻ bảng và phân công nhóm tìm hiểu và hoàn tất kiến thức vàobảng:
Nội dung Thành tựu
Giáo dục
Văn học
Nghệ thuật
KHKT:
- Sử
- Địa
- Toán
- Y học
Quân sự
+ Khi ôn tập kiến thức lịch sử giáo viên cũng cần hớng dẫn học sinh ôn tập hệ thống kiến thức qua các bảng hay sơ đồ để giúp
các em dễ nắm bắt kiến thức, có thể so sánh phân tích đánh giá nội dung lịch sử qua các giai đoạn hay các mảng kiến thức khác
nhau.
Ví dụ1: Bảng hệ thống các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc ( Từ thế kỷ I - thế kỷ XIII )
Thời gian Tên các cuộc đấu tranh Ngời lãnh đạo Thắng lợi tiêu biểu
Nguyễn Thị Huệ trờng THPT Nguyễn Trãi Vũ Th Thái Bình.
1858 1859 1867 1873 1883
5
1884
1896
1914

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×