Tải bản đầy đủ

www thuvienhoclieu com chuyen de boi duong toan lop 7

www.thuvienhoclieu.Com
CHUYỀN ĐỀ BỒI DƯỠNG HSG TOÁN 7

PHẦN ĐẠI SỐ
Chuyền đề 1: Các bài toán thực hiện phép tính:
1. Các kiến thức vận dụng:
- Tính chất của phép cộng , phép nhân
- Các phép toán về lũy thừa:
3a ;
an = a1.a2....
n

am.an = am+n ;

(am)n = am.n ;

( a.b)n = an .bn ; ( )n =

am : an = am –n ( a ≠ 0, m ≥ n)
a
b


an
(b ≠ 0)
bn

2 . Một số bài toán :
Bài 1: a) Tính tổng : 1+ 2 + 3 +…. + n , 1+ 3 + 5 +…. + (2n -1)
b) Tính tổng : 1.2 + 2.3 + 3.4 + …..+ n.(n+1)
1.2.3+ 2.3.4 + 3.4.5 + ….+ n(n+1)(n+2)
Với n là số tự nhiên khác không.
HD : a) 1+2 + 3 + .. ..+ n = n(n+1)
1+ 3+ 5+ …+ (2n-1) = n2
b) 1.2+2.3+3.4+ …+ n(n+1)
= [1.2.(3 - 0) + 2.3.(4 - 1) + 3.4(5 – 2) + …..+ n(n + 1)( (n+2) – (n – 1))] : 3
= [ 1.2.3 – 1.2.3 + 2.3.4 – 2.3.4 +……+ n(n+1)(n+2)] : 3
= n(n+ 1)(n+2) :3
1.2.3 + 2.3.4+ 3.4.5 + ….+ n(n+1)(n+2)
= [ 1.2.3(4 – 0) + 2.3.4( 5 -1) + 3.4.5.(6 -2) + ……+ n(n+1)(n+2)( (n+3) – (n-1))]: 4
= n(n+1)(n+2)(n+3) : 4
Tổng quát:
Bài 2: a) Tính tổng : S = 1+ a + a2 +…..+ an
c

c

c

b) Tính tổng : A = a .a + a .a + ...... + a .a với a2 – a1 = a3 – a2 = … = an – an-1 = k
1 2
2 3
n −1 n
2
n ⇒
HD: a) S = 1+ a + a +…..+ a
aS = a + a2 +…..+ an + an+1
Ta có : aS – S = an+1 – 1 ⇒ ( a – 1) S = an+1 – 1
Nếu a = 1 ⇒ S = n
Nếu a khác 1 , suy ra S =

a n +1 − 1
a −1

c
c 1 1
= ( − ) với b – a = k
a.b k a b
c 1 1
c 1 1
c 1
1
Ta có : A = k ( a − a ) + k ( a − a ) + ..... + k ( a − a )
1
2
2
3
n −1
n

b) Áp dụng

c 1

1

c 1

1

1

1

1

1

= k ( a − a + a − a + ...... + a − a )
1
2
2
3
n −1
n
= k (a − a )
1
n
2
Bài 3 : a) Tính tổng : 1 + 22 + 32 + …. + n2
b) Tính tổng : 13 + 23 + 33 + …..+ n3
HD : a) 12 + 22 + 32 + ….+ n2 = n(n+1)(2n+1): 6
b) 13 + 23 + 33 + …..+ n3 = ( n(n+1):2)2
www.thuvienhoclieu.Com

1


www.thuvienhoclieu.Com
Bài 3: Thực hiện phép tính:
a) A = (
b) B =
HD : A =

Bài 4:

1
1
1
1 1 − 3 − 5 − 7 − ... − 49
+
+
+ ... +
)
4.9 9.14 14.19
44.49
89

212.35 − 46.92

( 2 .3)
2

6

+ 8 .3
4

5



510.73 − 255.492

( 125.7 )

3

+ 59.143

−9
7
;B=
28
2

1, Tính:

1
1
1
+

2003 2004 2005
P= 5
5
5
+

2003 2004 2005



2
2
2
+

2002 2003 2004
3
3
3
+

2002 2003 2004

2, Biết: 13 + 23 + . . . . . . .+ 103 = 3025.
Tính: S = 23 + 43 + 63 + . . . .+ 203
3 3 

0,375 − 0,3 + +
 1,5 + 1 − 0,75

11 12  : 1890 + 115

A
=
+
Bài 5: a) TÝnh
 2,5 + 5 − 1,25 − 0,625 + 0,5 − 5 − 5  2005


3
11 12 

1 1 1 1
1
1
b) Cho B = + 2 + 3 + 4 + ... + 2004 + 2005
3 3 3 3
3
3
1
Chøng minh r»ng B < .
2
1
5
5
1
3


13 − 2 − 10  . 230 + 46
27
6
25
4
 4
Bài 6: a) Tính :
2
 3 10   1
1 +  : 12 − 14 
7
 10 3   3
1 1 1
1
+ + + ... +
3 4
2012
b) TÝnh P = 2011 2 2010
2009
1
+
+
+ ... +
1
2
3
2011

HD: Nhận thấy 2011 + 1 = 2010+2 = ….
2012
2010
1
+1+
+ .... + 1 +
− 2011
1
2
2011
2012
2012
1 1 1
1
= 2012 +
+ .... +
− 2011 = 2012( + + + ...... +
)
2
2011
2 3 4
2012
1 1 1 1
(1 + 2 + 3 + ... + 99 + 100) − − − (63.1,2 − 21.3,6)
c)
2 3 7 9
A=
1 − 2 + 3 − 4 + ... + 99 − 100
⇒ MS = 1 +

Bài 7: a) Tính giá trị của biểu thức:

www.thuvienhoclieu.Com

2


www.thuvienhoclieu.Com
 11 3 

1 2
1 31 . 4 7 − 15 − 6 3 . 19   14  31

 . −1
A=

 .
5 1
1
93


 50
 4 6 + 6 12 − 5 3 



1 1 1
1
1
>
b) Chứng tỏ rằng: B = 1 − 2 − 2 − 2 − ... −
2
2
3 3
2004
2004

Bài 8: a) Tính giá trị của biểu thức:
2

4
3


 81,624 : 4 − 4,505  + 125
3
4


A=
2
2
 11


 
2  13
:
0
,
88
+
3
,
53

(
2
,
75
)





:
25





 25


b) Chứng minh rằng tổng:
S=

1
1
1
1
1
1
1
− 4 + 6 − ... + 4 n − 2 − 4 n + .... + 2002 − 2004 < 0,2
2
2
2
2
2
2
2
2

Chuyên đề 2: Bài toán về tính chất của dãy tỉ số bằng nhau:
1. Kiến thức vận dụng :
a c
= ⇔ a.d = b.c
b d
a c e
a c e a±b±e
-Nếu b = d = f thì b = d = f = b ± d ± f với gt các tỉ số dều có nghĩa
a c e
- Có b = d = f = k Thì a = bk, c = d k, e = fk

-

2. Bài tập vận dụng
Dạng 1 Vận dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau để chứng minh đẳng
thức
a c
a2 + c2 a
= . Chứng minh rằng: 2 2 =
c b
b +c
b
a c
HD: Từ = suy ra c 2 = a.b
c b
a 2 + c 2 a 2 + a.b
khi đó 2 2 = 2
b +c
b + a.b
a ( a + b) a
= b( a + b ) = b
Bài 2: Cho a,b,c ∈ R và a,b,c ≠ 0 thoả mãn b2 = ac. Chứng minh rằng:
a
(a + 2012b) 2
=
c
(b + 2012c ) 2

Bài 1:

Cho

HD: Ta có (a + 2012b)2 = a2 + 2.2012.ab + 20122.b2 = a2 + 2.2012.ab + 20122.ac
= a( a + 2.2012.b + 20122.c)
(b + 2012c)2 = b2 + 2.2012.bc + 20122.c2 = ac+ 2.2012.bc + 20122.c2
= c( a + 2.2012.b + 20122.c)
Suy ra :

a
(a + 2012b) 2
=
c
(b + 2012c ) 2

www.thuvienhoclieu.Com

3


www.thuvienhoclieu.Com
Bài 3: Chøng minh r»ng nÕu

a c
5a + 3b 5c + 3d
=
=
th×
b d
5a − 3b 5c − 3d

a c
= = k ⇒ a = kb, c = kd .
b d
5a + 3b b(5k + 3) 5k + 3
5c + 3d d (5k + 3) 5k + 3
=
=
=
=
Suy ra :

5a − 3b b(5k − 3) 5k − 3
5c − 3d d (5k − 3) 5k − 3
5a + 3b 5c + 3d
=
Vậy
5a − 3b 5c − 3d

HD : Đặt

a 2 + b 2 ab
=
với a,b,c, d ≠ 0 Chứng minh rằng :
c 2 + d 2 cd
a c
a d
=
hoặc =
b d
b c
2
2
2
a +b 2
a +b
ab
2ab a 2 + 2ab + b 2 ( a + b)
=(
) (1)
=
=
=
HD : Ta có 2 2
=
2
2
2
(c + d )
c+d
c +d
cd
2cd c + 2cd + d

Bài 4:

BiÕt

2
a −b 2
a 2 + b 2 ab
2ab a 2 − 2ab + b 2 ( a − b)
=(
) (2)
=
=
=
=
2
2
2
2
2
(c − d )
c−d
c +d
cd
2cd c − 2cd + d
a +b a −b
c + d = c − d
a+b 2
a −b 2
) =(
) ⇒
Từ (1) và (2) suy ra : (
c+d
c−d
a +b = b−a
 c + d d − c

Xét 2 TH đi đến đpcm
Bài 5 : Cho tØ lÖ thøc

a c
=
. Chøng minh r»ng:
b d
2
a 2 + b2
a+b


 = 2
c + d2
c+d 

ab a 2 − b 2
=
cd c 2 − d 2
a c
HD : Xuất phát từ =
biến đổi theo các
b d
ab a 2 − b 2 a 2 c 2 a 2 + b 2
a +b 2
= 2
= 2 = 2 = 2
=(
)
hướng làm xuất hiện
2
2
cd c − d
b
d
c +d
c+d

Bài 6 : Cho dãy tỉ số bằng nhau:

2a + b + c + d a + 2b + c + d a + b + 2c + d a + b + c + 2d
=
=
=
a
b
c
d
a+b b+c c+d d +a
+
+
+
Tính M =
c+d d +a a+b b+c
2a + b + c + d a + 2b + c + d a + b + 2c + d a + b + c + 2d
=
=
=
HD : Từ
a
b
c
d
2a + b + c + d
a + 2b + c + d
a + b + 2c + d
a + b + c + 2d
−1 =
−1 =
−1 =
−1
Suy ra :
a
b
c
d
a+b+c+d a+b+c+d a+b+c+d a+b+c+d

=
=
=
a
b
c
d

Nếu a + b + c + d = 0
a + b = -( c+d) ; ( b + c) = -( a + d)

www.thuvienhoclieu.Com

4


www.thuvienhoclieu.Com

a+b b+c c+d d +a
⇒ M =
+
+
+
= -4
c+d d +a a+b b+c

Nếu a + b + c + d ≠ 0 ⇒ a = b = c = d ⇒ M =

a+b b+c c+d d +a
+
+
+
=4
c+d d +a a+b b+c

Bài 7 : a) Chứng minh rằng:
x
y
z
=
=
a + 2b + c 2a + b − c 4a − 4b + c
a
b
c
Thì x + 2 y + z = 2 x + y − z = 4 x − 4 y + z

Nếu

3

b) Cho:

a
b c
a
 a+b+c
= =
. Chứng minh: 
 =
b
c d
d
b+c+d 

a + 2b + c 2a + b − c 4a − 4b + c
x
y
z
=
=

=
=
x
y
z
a + 2b + c 2a + b − c 4a − 4b + c
a + 2b + c 2(2a + b − c) 4a − 4b + c
a
=
=
=

(1)
x
2y
z
x + 2y + z
2( a + 2b + c) (2a + b − c) 4a − 4b + c
b
=
=
=
(2)
2x
y
z
2x + y + z
4( a + 2b + c) 4(2a + b − c ) 4a − 4b + c
c
=
=
=
(3)
4x
4y
z
4x − 4 y + z
a
b
c
Từ (1) ;(2) và (3) suy ra : x + 2 y + z = 2 x + y − z = 4 x − 4 y + z
x
y
z
t
Bài 8: Cho y + z + t = z + t + x = t + x + y = x + y + z

HD : a) Từ

chứng minh rằng biểu thức sau có giá trị nguyên.

x+ y y+ z z+t t + x
+
+
+
z+t t + x x+ y y+ z
x
y
z
t
y + z +t z +t + x t + x+ y x+ y + z
HD Từ y + z + t = z + t + x = t + x + y = x + y + z ⇒ x = y = z =
t
y + z +t
z+t + x
t+x+ y
x+ y+z
+1 =
+1 =
+1 =
+1

x
y
z
t
x+ y+ z +t z +t + x+ y t + x+ y + z x+ y + z +t
=
=
=

x
y
z
t
P=

Nếu x + y + z + t = 0 thì P = - 4
Nếu x + y + z + t ≠ 0 thì x = y = z = t ⇒ P = 4

y+z−x z+x− y x+ y−z
=
=
x
y
z
 x 
y  z 
Hãy tính giá trị của biểu thức : B = 1 + ÷1 + ÷1 + ÷
y 
z  x 


Bài 9 : Cho 3 số x , y , z khác 0 thỏa mãn điều kiện :

Bài 10 : a) Cho các số a,b,c,d khác 0 . Tính
T =x2011 + y2011 + z2011 + t2011
www.thuvienhoclieu.Com

5


www.thuvienhoclieu.Com
x 2010 + y 2010 + z 2010 + t 2010 x2010 y 2010 z 2010 t 2010
= 2 + 2 + 2 + 2
Biết x,y,z,t thỏa mãn:
a 2 + b2 + c 2 + d 2
a
b
c
d
b) Tìm số tự nhiên M nhỏ nhất có 4 chữ số thỏa mãn điều kiện:
M = a + b = c +d = e + f
a 14 c 11 e 13
=
; = ; =
b 22 d 13 f 17
a
b
c
=
=
c) Cho 3 số a, b, c thỏa mãn :
.
2009 2010 2011

Biết a,b,c,d,e,f thuộc tập N* và

Tính giá trị của biểu thức : M = 4( a - b)( b – c) – ( c – a )2

Một số bài tương tự
Bài 11: Cho d·y tØ sè b»ng nhau:

2012a + b + c + d a + 2012b + c + d a + b + 2012c + d a + b + c + 2012d
=
=
=
a
b
c
d
a+b b+c c+d d +a
+
+
+
TÝnh M =
c+d d +a a+b b+c

Bài 12: Cho 3 số x , y , z, t khác 0 thỏa mãn điều kiện :

y + z + t − nx z + t + x − ny t + x + y − nz x + y + z − nt
=
=
=
( n là số tự nhiên)
x
y
z
t

và x + y + z + t = 2012 . Tính giá trị của biểu thức P = x + 2y – 3z + t
Dạng 2 : Vận dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau để tìm x,y,z,…
1+3y 1+5y 1+7y
=
=
Bài 1: Tìm cặp số (x;y) biết :
12
5x
4x
HD : Áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau ta có:
1+3y 1+5y 1+7y 1+ 7y − 1− 5y 2y 1+ 5y − 1− 3y
2y
=
=
=
=
=
=
12
5x
4x
4x − 5x
−x
5x − 12
5x − 12
=>

2y
2y
=
với y = 0 thay vào không thỏa mãn
− x 5 x − 12

Nếu y khác 0
=> -x = 5x -12
=> x = 2. Thay x = 2 vào trên ta được:

1+ 3y 2 y
−1
=
= − y =>1+ 3y = -12y => 1 = -15y => y =
12
−2
15
−1
Vậy x = 2, y =
thoả mãn đề bài
15

Bài 3 : Cho

a b c
= = và a + b + c ≠ 0; a = 2012.
b c a

Tính b, c.

a b c a+b+c
= 1 ⇒ a = b = c = 2012
HD : từ = = =
b c a a+b+c

www.thuvienhoclieu.Com

6


www.thuvienhoclieu.Com
Bài 4 : Tìm các số x,y,z biết :

y + x +1 x + z + 2 x + y − 3
1
=
=
=
x
y
z
x+ y+z

HD: Áp dụng t/c dãy tỉ số bằng nhau:

y + x + 1 x + z + 2 x + y − 3 2( x + y + z )
1
=
=
=
=2=
(vì x+y+z ≠ 0)
x
y
z
(x + y + z)
x+ y+z

Suy ra : x + y + z = 0,5 từ đó tìm được x, y, z
1+ 2 y 1+ 4 y 1+ 6 y
=
=
18
24
6x
1 + 2 y 1 + 4 y 1 + 6 y 2(1 + 2 y ) − (1 + 4 y ) 1 + 2 y + 1 + 4 y − (1 + 6 y)
=
=
=
=
HD : Từ
18
24
6x
2.18 − 24
18 + 24 − 6 x
1 1
Suy ra : = ⇒ x = 1
6 6x
x
y
z
Bài 6: T×m x, y, z biÕt: z + y + 1 = x + z + 1 = x + y − 2 = x + y + z
(x, y, z ≠ 0 )
x
y
z
x+ y+z
1
HD : Từ z + y + 1 = x + z + 1 = x + y − 2 = x + y + z = 2( x + y + z ) = 2
1
1
1
1
Từ x + y + z = ⇒ x + y = - z , y +z = - x , z + x = - y thay vào đẳng thức
2
2
2
2

Bài 5 : Tìm x, biết rằng:

ban đầu để tìm x.
3x 3 y
3z
=
=
vµ 2 x 2 + 2 y 2 − z 2 = 1
8
64 216
2x + 1 4 y − 5 2x + 4 y − 4
=
=
Bài 8 : Tìm x , y biết :
5
9
7x

Bài 7 : T×m x, y, z biÕt

Chuyên đề 3: Vận dụng tính chất phép toán để tìm x, y
1. Kiến thức vận dụng :
- Tính chất phép toán cộng, nhân số thực
- Quy tắc mở dấu ngoặc, quy tắc chuyển vế
 A, A ≥ 0

- Tính chất về giá trị tuyệt đối : A ≥ 0 với mọi A ; A = 
 − A, A < 0
- Bất đẳng thức về giá trị tuyệt đối :
A + B ≥ A + B dấu ‘=’ xẩy ra khi AB ≥ 0; A − B ≥ A − B dấu ‘= ‘ xẩy ra A,B >0
A ≥ m
A ≤ m
A ≥m⇔
(m > 0) ; A ≤ m ⇔ 
(hay − m ≤ A ≤ m) với m > 0
 A ≤ −m
 A ≥ −m

- Tính chất lũy thừa của 1 số thực : A2n ≥ 0 với mọi A ; - A2n ≤ 0 với mọi A
Am = An ⇔ m = n; An = Bn ⇒ A = B (nếu n lẻ ) hoặc A = ± B ( nếu n chẵn)
0< A < B ⇔ An < Bn ;
www.thuvienhoclieu.Com

7


www.thuvienhoclieu.Com
2. Bài tập vận dụng
Dạng 1: Các bài toán cơ bản
Bài 1: Tìm x biết
a) x + 2x + 3x + 4x + …..+ 2011x = 2012.2013
x −1 x − 2 x − 3 x − 4
+

=
2011 2010 2009 2008

b)

HD : a) x + 2x + 3x + 4x + …..+ 2011x = 2012.2013
⇒ x( 1 + 2 + 3 + ….+ 2011) = 2012.2013
⇒ x.

2011.2012
2.2013
= 2012.2013 ⇒ x =
2
2011

b) Nhận xét : 2012 = 2011+1= 2010 +2 = 2009 +3 = 2008 +4
Từ


x −1 x − 2 x − 3 x − 4
+

=
2011 2010 2009 2008

( x − 2012) + 2011 ( x − 2012) + 2010 ( x − 2012) + 2009 ( x − 2012) + 2008
+
+
=
2011
2010
2009
2008
x − 2012 x − 2012 x − 2012 x − 2012
+
+

= −2
2011
2010
2009
2008
1
1
1
1
⇒ ( x − 2012)(
+
+

) = −2
2011 2010 2009 2008
1
1
1
1
⇒ x = −2 : (
+
+

) + 2012
2011 2010 2009 2008


Bài 2 Tìm x nguyên biết
1

1

1

1

49

a) 1.3 + 3.5 + 5.7 + .... + (2 x − 1)(2 x + 1) = 99
91006 − 1
b) 1- 3 + 3 – 3 + ….+ (-3) =
4
2

3

x

Dạng 2 : Tìm x có chứa giá trị tuyệt đối
• Dạng : x + a = x + b và x + a ± x + b = x + c
Khi giải cần tìm giá trị của x để các GTTĐ bằng không, rồi so sánh các giá trị
đó để chia ra các khoảng giá trị của x ( so sánh –a và –b)
Bài 1 : Tìm x biết :
a) x − 2011 = x − 2012

b) x − 2010 + x − 2011 = 2012

HD : a) x − 2011 = x − 2012 (1) do VT = x − 2011 ≥ 0, ∀x
nên VP = x – 2012 ≥ 0 ⇒ x ≥ 2012 (*)
www.thuvienhoclieu.Com

8


www.thuvienhoclieu.Com
 x − 2011 = x − 2012  2011 = 2012(vôly )
⇒
Từ (1) ⇒ 
 x − 2011 = 2012 − x  x = (2011 + 2012) : 2

Kết hợp (*) ⇒ x = 4023:2
b) x − 2010 + x − 2011 = 2012 (1)
Nếu x ≤ 2010 từ (1) suy ra : 2010 – x + 2011 – x = 2012 ⇒ x = 2009 :2 (lấy)
Nếu 2010 < x < 2011 từ (1) suy ra : x – 2010 + 2011 – x = 2012 hay 1 = 2012 (loại)
Nếu x ≥ 2011 từ (1) suy ra : x – 2010 + x – 2011 = 2012 ⇒ x = 6033:2(lấy)
Vậy giá trị x là : 2009 :2 hoặc 6033:2
Một số bài tương tự:
Bài 2 : a) T×m x biÕt x − 1 + x + 3 = 4
2
2
b) T×m x biÕt: x + 6 x − 2 = x + 4
c) T×m x biÕt: 2 x + 3 − 2 4 − x = 5
Bài 3 : a)T×m c¸c gi¸ trÞ cña x ®Ó: x + 3 + x + 1 = 3x
b) Tìm x biết: 2 x − 3 − x = 2 − x
Bài 4 : tìm x biết :
a) x − 1 ≤ 4
b) x − 2011 ≥ 2012
Dạng : Sử dụng BĐT giá trị tuyệt đối
Bài 1 : a) Tìm x ngyên biết : x − 1 + x − 3 + x − 5 + x − 7 = 8
b) Tìm x biết : x − 2010 + x − 2012 + x − 2014 = 2
HD : a) ta có x − 1 + x − 3 + x − 5 + x − 7 ≥ x − 1 + 7 − x + x − 3 + 5 − x = 8 (1)
Mà x − 1 + x − 3 + x − 5 + x − 7 = 8 suy ra ( 1) xẩy ra dấu “=”
1 ≤ x ≤ 7
⇒ 3 ≤ x ≤ 5 do x nguyên nên x ∈ {3;4;5}
3 ≤ x ≤ 5

Hay 

b) ta có x − 2010 + x − 2012 + x − 2014 ≥ x − 2010 + 2014 − x + x − 2012 ≥ 2 (*)
Mà x − 2010 + x − 2012 + x − 2014 = 2 nên (*) xẩy ra dấu “=”
 x − 2012 = 0
⇒ x = 2012
 2010 ≤ x ≤ 2014

Suy ra: 

Các bài tương tự
Bài 2 : Tìm x nguyên biết : x − 1 + x − 2 + ..... + x − 100 = 2500
Bài 3 : Tìm x biết x + 1 + x + 2 + ..... + x + 100 = 605 x
Bài 4 : T×m x, y tho¶ m·n: x − 1 + x − 2 + y − 3 + x − 4 = 3
Bài 5 : Tìm x, y biết : x − 2006 y + x − 2012 ≤ 0
HD : ta có x − 2006 y ≥ 0 với mọi x,y và x − 2012 ≥ 0 với mọi x
Suy ra : x − 2006 y + x − 2012 ≥ 0 với mọi x,y mà x − 2006 y + x − 2012 ≤ 0
x − y = 0
⇒ x − 2006 y + x − 2012 = 0 ⇒ 
⇒ x = 2012, y = 2
 x − 2012 = 0

Bài 6 : T×m c¸c sè nguyªn x tho¶ m·n.

2004 = x − 4 + x − 10 + x + 101 + x + 990 + x + 1000

www.thuvienhoclieu.Com

9


www.thuvienhoclieu.Com
Dạng chứa lũy thừa của một số hữu tỉ
Bài 1: Tìm số tự nhiên x, biết :
a) 5x + 5x+2 = 650
b) 3x-1 + 5.3x-1 = 162
HD : a) 5x + 5x+2 = 650 ⇒ 5x ( 1+ 52) = 650 ⇒ 5x = 25 ⇒ x = 2
b) 3x-1 + 5.3x-1 = 162 ⇒ 3x -1(1 + 5) = 162 ⇒ 3x – 1 = 27 ⇒ x = 4
Bài 2 : Tìm các số tự nhiên x, y , biết:
a) 2x + 1 . 3y = 12x
b) 10x : 5y = 20y
22 x 3 y
= x ⇒ 2 x −1 = 3 y − x
HD : a) 2 . 3 = 12
x +1
2
3

Nhận thấy : ( 2, 3) = 1
x – 1 = y-x = 0 ⇒ x = y = 1
b) 10x : 5y = 20y ⇒ 10x = 102y ⇒ x = 2y
x+1

y

x



Bài 3 : Tìm m , n nguyên dương thỏa mãn :
a) 2m + 2n = 2m +n
b) 2m – 2n = 256
HD: a) 2m + 2n = 2m +n ⇒ 2m + n – 2m – 2n = 0 ⇒ 2m ( 2n – 1) –( 2n – 1) = 1
 2n − 1 = 1
⇒ (2 -1)(2 – 1) = 1 ⇒  m
⇒ m = n =1
 2 − 1 = 1
b) 2m – 2n = 256 ⇒ 2n ( 2m – n - 1) = 28
Dễ thấy m ≠ n, ta xét 2 trường hợp :
+ Nếu m – n = 1 ⇒ n = 8 , m = 9
+ Nếu m – n ≥ 2 thì 2m – n – 1 là 1 số lẻ lớn hơn 1, khi đó VT chứa TSNT khác 2, mà
m

n

VT chỉ chứa TSNT 2 suy ra TH này không xẩy ra : vậy n = 8 , m = 9
Bài 4 : Tìm x , biết : ( x − 7 )
HD :

( x − 7)

x +1

⇔ ( x − 7)

− ( x − 7)

x +11

x +1

− ( x − 7)

x +11

=0

=0

1 − ( x − 7 ) 10  = 0


10
( x +1) 
⇔ ( x − 7)
1− ( x − 7)  = 0



  x−7 ÷x+1=0


⇔
⇔  x−7=0⇒ x =7  x = 8
 ( x −7)10 =1 ⇒ x = 6
1−( x−7)10 =0



2012
Bài 5 : Tìm x, y biết : x − 2011y + ( y − 1) = 0
HD : ta có x − 2011y ≥ 0 với mọi x,y và (y – 1)2012 ≥ 0 với mọi y
2012
2012
Suy ra : x − 2011y + ( y − 1) ≥ 0 với mọi x,y . Mà x − 2011y + ( y − 1) = 0
x +1

 x − 2011y = 0
⇒ 
⇒ x = 2011, y = 1
 y −1 = 0

Các bài tập tương tự :
Bài 6 : Tìm x, y biết :
2012
a) x + 5 + (3 y − 4) = 0

2
2
b) (2 x − 1) + 2 y − x − 8 = 12 − 5.2

www.thuvienhoclieu.Com

10


www.thuvienhoclieu.Com

Chuyên đề 4: Giá trị nguyên của biến , giá trị

của biểu thức.
1 . Các kiến thức vận dụng:
- Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9
- Phân tích ra TSNT, tính chất của số nguyên tố, hợp số , số chính phương
- Tính chất chia hết của một tổng , một tích
- ƯCLN, BCNN của các số
2. Bài tập vận dụng :
* Tìm x,y dưới dạng tìm nghiệm của đa thức
Bài 1: a) Tìm các số nguyên tố x, y sao cho: 51x + 26y = 2000
b) Tìm số tự nhiên x, y biết: 7( x − 2004)2 = 23 − y 2
c) Tìm x, y nguyên biết: xy + 3x - y = 6
d) Tìm mọi số nguyên tố thoả mãn : x2-2y2=1
HD: a) Từ 51x + 26y = 2000 ⇒ 17.3.x = 2.( 1000 – 13 y) do 3,17 là số NT nên x M2
mà x NT ⇒ x = 2. Lại có 1000 – 13y M51 , 1000 – 13y > 0 và y NT ⇒ y =
b) Từ 7( x − 2004)2 = 23 − y 2 (1)
do 7(x–2004)2 ≥ 0 ⇒ 23 − y 2 ≥ 0 ⇒ y 2 ≤ 23 ⇒ y ∈ {0, 2,3, 4}
Mặt khác 7 là số NT ⇒ 13 − y 2 M7 vậy y = 3 hoặc y = 4 thay vào (1)
suy ra : x= 2005 ,y =4 hoặc x = 2003, y = 4
x −1 = 1
hoặc
y +3 = 3

c) Ta có xy + 3x - y = 6 ⇔ ( x – 1)( y + 3) = 3 ⇔ 
 x − 1 = −1

 y + 3 = −3
x −1 = 3
 x − 1 = −3
hoặc 
hoặc 
y +3 =1
 y + 1 = −1
2
2
d) x -2y =1 ⇔ x 2 − 1 = 2 y 2 ⇔ ( x − 1)( x + 1) = 2 y 2

do VP = 2y2 chia hết cho 2 suy ra

x > 2 , mặt khác y nguyên tố

x +1 = 2 y
x = 3
⇒
⇔
x −1 = y
y = 2

Bài 2

a) Tìm các số nguyên thỏa mãn : x – y + 2xy = 7
b) Tìm x, y ∈ ¥ biết: 25 − y 2 = 8( x − 2012)2
HD : a) Từ x – y + 2xy = 7 ⇔ 2x – 2y + 2xy = 7 ⇔ (2x - 1)( 2y + 1) = 13
b) Từ 25 − y 2 = 8( x − 2012)2 ⇒ y2 ≤ 25 và 25 – y2 chia hết cho 8 , suy ra y = 1 hoặc
y = 3 hoặc y = 5 , từ đó tìm x
1 1 1
+ =
Bài 3 a) Tìm giá trị nguyên dương của x và y, sao cho:
x y 5
b) Tìm các số a, b, c nguyên dương thoả mãn :
www.thuvienhoclieu.Com

11


www.thuvienhoclieu.Com
a + 3a + 5 = 5 v a + 3 = 5c
3

2

b

1 1 1
x M5
+ = 5 ( x + y) = xy (*) xy M5
x y 5
y M5
+ Vi x chia ht cho 5 , t x = 5 q ( q l s t nhiờn khỏc 0) thay vo (*) suy ra:
5q + y = qy 5q = ( q 1 ) y . Do q = 1 khụng tha món , nờn vi q khỏc 1 ta cú

HD : a) T

y=

5q
5
= 5+
Z q 1 (5) , t ú tỡm c y, x
q 1
q 1
b) a 3 + 3a 2 + 5 = 5b a2 ( a +3) = 5b 5 , m a + 3 = 5c

a2. 5c = 5( 5b 1

1)
5b 1 1
a = c 1 Do a, b, c nguyờn dng nờn c = 1( vỡ nu c >1 thỡ 5 b 1 - 1 khụng chia
5
ht cho 5 do ú a khụng l s nguyờn.) . Vi c = 1 a = 2 v b = 2
2

Bi 4:

Tìm các cặp số nguyên tố p, q thoả mãn:
2

52 p + 2013 = 52 p + q 2

HD : 52 p + 2013 = 52 p + q 2 2013 q 2 = 25 p 25 p 2013 q 2 = 25 p (25 p 1)
Do p nguyờn t nờn 2013 q 2 M252 v 2013 q2 > 0 t ú tỡm c q
Bi 5 : T ỡm tt c cỏc s nguyờn dng n sao cho: 2n 1 chia ht cho 7
HD : Vi n < 3 thỡ 2n khụng chia ht cho 7
2

2

Vi n 3 khi ú n = 3k hoc n = 3k + 1 hoc n = 3k + 2 ( k N * )
Xột n = 3k , khi ú 2n -1 = 23k 1 = 8k 1 = ( 7 + 1)k -1 = 7.A + 1 -1 = 7.A M7
Xột n = 3k +1 khi ú 2 n 1 = 23k+1 1 = 2.83k 1 = 2.(7A+1) -1 = 7A + 1 khụng
chia ht cho 7
Xột n = 3k+2 khi ú 2 n 1 = 23k +2 -1 = 4.83k 1 = 4( 7A + 1) 1 = 7 A + 3 khụng
chia ht cho 7 . Vy n = 3k vi k N *
* Tỡm x , y biu thc cú giỏ tr nguyờn, hay chia ht:
Bi 1
Tìm số nguyên m để:
a) Giá trị của biểu thức m -1 chia hết cho giá trị của biểu
thức 2m + 1.
b) 3m 1 < 3
HD : a) Cỏch 1 : Nu m >1 thỡ m -1 < 2m +1 , suy ra m -1 khụng chia ht cho 2m +1
Nu m < -2 thỡ m 1 < 2m + 1 , suy ra m -1 khụng chia ht cho 2m +1
Vy m { -2; -1; 0; 1}
Cỏch 2 : m 1M2m + 1 2(m 1)M2m + 1 (2m + 1) 3M2m + 1 3M2m + 1
b) 3m 1 < 3 - 3 < 3m 1 < 3

Bi 2

m = 0
2
4
vỡ m nguyờn
3
3
m = 1

a) Tìm x nguyên để 6 x + 1 chia hết cho 2 x 3
b) Tìm x Z để A Z và tìm giá trị đó.
A=

1 2x
1 2x
1 2( x + 3) + 6
7
=
2
. HD: A =
=
x+3
x+3
x+3
x+3

www.thuvienhoclieu.Com

12


www.thuvienhoclieu.Com
Bài 3: Tìm x nguyên để
HD :

2012 x + 5
1006 x + 1

2012 x + 5
2(1006 x + 1) + 2009
2009
= 2+
=
1006 x + 1
1006 x + 1
1006 x + 1

2012 x + 5
⇒ 2009M
1006 x + 1 ⇒ x là số CP.
1006 x + 1
Với x >1 và x là số CP thì 1006 x + 1 > 2012 > 2009 suy ra 2009 không chia
hết cho 1006 x + 1

để

Với x = 1 thay vào không thỏa mãn
Với x = 0 thì 2009 :1006 x + 1 = 2009

Chuyên đề 5 : Giá trị lớn nhất , giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
1.Các kiến thức vận dụng :
* a2 + 2.ab + b2 = ( a + b)2 ≥ 0 với mọi a,b
* a2 – 2 .ab + b2 = ( a – b)2 ≥ 0 với mọi a,b
*A2n ≥ 0 với mọi A, - A2n ≤ 0 với mọi A
* A ≥ 0, ∀A , − A ≤ 0, ∀A
* A + B ≥ A + B , ∀A, B dấu “ = ” xẩy ra khi A.B ≥ 0
* A − B ≤ A − B , ∀A, B dấu “ = ” xẩy ra khi A,B ≥ 0
2. Bài tập vận dụng:
* Dạng vận dụng đẳng thức : a2 + 2.ab + b2 = ( a + b)2 ≥ 0 với mọi a,b
Và a2 – 2 .ab + b2 = ( a – b)2 ≥ 0 với mọi a,b
Bài 1: Tìm giá trị nhỏ nhất của các đa thức sau:
a) P(x) = 2x2 – 4x + 2012
b) Q(x) = x2 + 100x – 1000
HD : a) P(x) = 2x2 – 4x + 2012 = 2(x2 – 2.x. + 12 ) + 2010 = 2( x – 1)2 + 2010
Do ( x - 1)2 ≥ 0 với mọi x , nên P(x) ≥ 2010 . Vậy Min P(x) = 2010
khi ( x - 1)2 = 0 hay x = 1
b) Q(x) = x2 + 100x – 1000 = ( x + 50)2 – 3500 ≥ - 3500 với mọi x
Vậy Min Q(x) = -3500
Từ đây ta có bài toán tổng quát : Tìm GTNN của đa thức P(x) = a x2 + bx +c ( a > 0)
b
b 2
b2
(
)
HD: P(x) = a x + bx +c = a( x + 2.x.
+
)+(c)
2a
2a
4a
b
b
4ac − b 2
4ac − b 2
4ac − b 2
)≥
, ∀x Vậy Min P(x) =
= a( x + )2 + (
khi x = −
2a
2a
4a
4a
4a
2

2

Bài 2 : Tìm giá trị nhỏ nhất của các biểu thức sau:
a) A = - a2 + 3a + 4
b) B = 2 x – x2
3
2

3
2

9
4

3
2

25
4
3
25
25
3
Do −(a − ) ≤ 0, ∀a nên A ≤ , ∀a . Vậy Max A =
khi a =
2
4
4
2

HD : a) A = - a2 + 3a + 4 = −(a 2 − 2.a. + ( ) 2 ) + (4 + ) = −(a − ) 2 +

www.thuvienhoclieu.Com

13


www.thuvienhoclieu.Com
c) B = 2 x − x = −( x − 2.x.1 + 12 ) + 1 = −( x − 1) 2 + 1 . Do −( x − 1) ≤ 0, ∀x ⇒ B ≤ 1, ∀x
Vậy Max B = 1 khi x = 1
Bài 3 : Tìm giá trị lớn nhất của các biểu thức sau:
2

a) P =

2

2012
2
x + 4 x + 2013

b) Q =

a 2012 + 2013
a 2012 + 2011

* Dạng vận dụng A2n ≥ 0 với mọi A, - A2n ≤ 0 với mọi A
Bài 1 : Tìm GTNN của biểu thức :
a) P = ( x – 2y)2 + ( y – 2012)2012
b) Q = ( x + y – 3)4 + ( x – 2y)2 + 2012
HD : a) do ( x − 2 y ) 2 ≥ 0, ∀x, y và ( y − 2012)2012 ≥ 0, ∀y suy ra : P ≥ 0 với mọi x,y
x − 2 y = 0
 x = 4024
⇒ Min P = 0 khi 
⇒
 y − 2012 = 0  y = 2012
b) Ta có ( x + y − 3)4 ≥ 0.∀x, y và ( x − 2 y ) 2 ≥ 0.∀x, y suy ra : Q ≥ 2012 với mọi x,y
2
x = 2
( x + y − 3) = 0
⇒ Min Q = 2012 khi 
⇔
2
y =1
( x − 2 y ) = 0
2013

Bài 3 : Tìm GTLN của R =

4

( x − 2) 2 + ( x − y ) + 3
3x +2

Cho phân số: C = 4 x − 5
(x ∈ Z)
a) Tìm x ∈ Z để C đạt giá trị lớn nhất, tìm giá trị lớn nhất đó.
b) Tìm x ∈ Z để C là số tự nhiên.

Bài 4 :

3 x +2

3 4.(3 x + 2)

3 12 x + 8

3

23

HD : C = 4 x − 5 = 4 . 3.(4 x − 5) = 4 . 12 x − 15 = 4 .(1 + 12 x − 15 )
23

C lớn nhất khi 12 x − 15 lớn nhất ⇒ 12 x − 15 nhỏ nhất và 12 x − 15 > 0 ⇒ x = 2
Vậy Max C =

3
23 8
(1 + ) = khi x = 2
4
9
3

7n − 8
cã gi¸ trÞ lín nhÊt
2n − 3
7n − 8 7 2(7 n − 8) 7 14n − 16 7
5
HD : Ta có 2n − 3 = 2 . 7(2n − 3) = 2 . 14n − 21 = 2 (1 + 14n − 21)
7n − 8
5
Để
lớn nhất thì
lớn nhất ⇔ 14n − 21 > 0 và 14n – 21 có giá trị nhỏ
14n − 21
2n − 3
21 3
nhất ⇒ n > = và n nhỏ nhất ⇒ n = 2
14 2
* Dạng vận dụng A ≥ 0, ∀A , − A ≤ 0, ∀A

Bài 5 : T×m sè tù nhiªn n ®Ó ph©n sè

A + B ≥ A + B , ∀A, B dấu “ = ” xẩy ra khi A.B ≥ 0
A − B ≤ A − B , ∀A, B dấu “ = ” xẩy ra khi A,B ≥ 0

Bài 1:

Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
a) A = ( x – 2)2 + y − x + 3
www.thuvienhoclieu.Com

14


www.thuvienhoclieu.Com
2011
b) B = 2012 − x − 2010

HD: a) ta có ( x − 2)2 ≥ 0 với mọi x và y − x ≥ 0 với mọi x,y ⇒ A ≥ 3 với mọi x,y
( x − 2) 2 = 0  x = 2
⇒
Suy ra A nhỏ nhất = 3 khi 
y = 2
 y − x = 0
b) Ta có − x − 2010 ≤ 0 với mọi x ⇒ 2012 − x − 2010 ≤ 2012 với mọi x
⇒B⇒B≤

2011
với mọi x, suy ra Min B = 2011 khi x = 2010
2012
2012

Bài 2 : Tìm giá trị nhỏ nhất của các biểu thức
a) A = x − 2011 + x − 2012
b) B = x − 2010 + x − 2011 + x − 2012
c) C = x − 1 + x − 2 + ..... + x − 100
HD : a) Ta có A = x − 2011 + x − 2012 = x − 2011 + 2012 − x ≥ x − 2011 + 2012 − x = 1
với mọi x ⇒ A ≥ 1 với x . Vậy Min A = 1 Khi ( x − 2011)(2012 − x) ≥ 0 ⇔ 2011 ≤ x ≤ 2012
b) ta có B = x − 2010 + x − 2011 + x − 2012 = ( x − 2010 + 2012 − x ) + x − 2011
Do x − 2010 + 2012 − x ≥ x − 2010 + 2012 − x = 2 với mọi x (1)
Và x − 2011 ≥ 0 với mọi x (2)
Suy ra B = ( x − 2010 + 2012 − x ) + x − 2011 ≥ 2 . Vậy Min B = 2 khi BĐT (1) và (2)
( x − 2010)(2012 − x) ≥ 0
⇒ x = 2011
 x − 2011 = 0

xẩy ra dấu “=” hay 
c) Ta có

x − 1 + x − 2 + ..... + x − 100 = ( x − 1 + 100 − x ) + ( x − 2 + 99 − x ) + ..... + ( x − 50 + 56 − x )
≥ x − 1 + 100 − x + x − 2 + 99 − x + .... + x − 50 + 56 − x = 99 + 97 + ....+ 1 = 2500

Suy ra C ≥ 2050 với mọi x . Vậy Min C = 2500 khi
( x − 1)(100 − x ) ≥ 0
1 ≤ x ≤ 100
( x − 2)(99 − x) ≥ 0
2 ≤ x ≤ 99


⇔
⇔ 50 ≤ x ≤ 56

............................
................
( x − 50)(56 − x ) ≥ 0
50 ≤ x ≤ 56

Chuyên đề 6 :

Dạng toán chứng minh chia hết

1.Kiến thức vận dụng
* Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9
* Chữ số tận cùng của 2n, 3n ,4n, 5n ,6n, 7n, 8n, 9n
* Tính chất chia hết của một tổng
2. Bài tập vận dụng:
Bài 1 : Chứng minh rằng : Với mọi số nguyên dương n thì :
3n + 2 − 2n+ 2 + 3n − 2n chia hết cho 10
HD: ta có 3n + 2 − 2n+ 2 + 3n − 2n = 3n + 2 + 3n − 2n + 2 − 2n
www.thuvienhoclieu.Com

15


www.thuvienhoclieu.Com
= 3n (32 + 1) − 2n (2 2 + 1)
= 3n ×10 − 2n ×5 = 3n ×10 − 2n−1 ×10
= 10( 3n -2n)
Vậy 3n + 2 − 2n+ 2 + 3n − 2n M10 với mọi n là số nguyên dương.
Bài 2 :
Chứng tỏ rằng:
2004
A = 75. (4 + 42003 + . . . . . + 42 + 4 + 1) + 25 là số chia hết cho 100
HD: A = 75. (42004 + 42003 + . . . . . + 42 + 4 + 1) + 25 = 75.( 42005 – 1) : 3 + 25
= 25( 42005 – 1 + 1) = 25. 42005 chia hết cho 100
Bài 3 :

Cho m, n ∈ N* và p là số nguyên tố thoả mãn:

m+n
p
= p (1)
m −1

Chứng minh rằng : p2 = n + 2
HD : + Nếu m + n chia hết cho p ⇒ p M(m − 1) do p là số nguyên tố và m, n ∈ N*
⇒ m = 2 hoặc m = p +1 khi đó từ (1) ta có p2 = n + 2
+ Nếu m + n không chia hết cho p , từ ( 1) ⇒ (m + n)(m – 1) = p2
Do p là số nguyên tố và m, n ∈ N* ⇒ m – 1 = p2 và m + n =1
⇔ m = p2 +1 và n = - p2 < 0 (loại)
Vậy p2 = n + 2
Bài 4: a) Sè A = 101998 − 4 cã chia hÕt cho 3 kh«ng ? Cã chia hÕt cho 9
kh«ng ?
b) Chøng minh r»ng: A = 3638 + 4133 chia hÕt cho 7
HD: a) Ta có 101998 = ( 9 + 1)1998 = 9.k + 1 ( k là số tự nhiên khác không)
4 = 3.1 + 1
Suy ra : A = 101998 − 4 = ( 9.k + 1) – ( 3.1+1) = 9k -3 chia hết cho 3 ,
không chia hết cho 9
b) Ta có 3638 = (362)19 = 129619 = ( 7.185 + 1) 19 = 7.k + 1 ( k ∈ N*)
4133 = ( 7.6 – 1)33 = 7.q – 1 ( q ∈ N*)
Suy ra : A = 3638 + 4133 = 7k + 1 + 7q – 1 = 7( k + q) M7
Bài 5 :
a) Chứng minh rằng: 3n + 2 − 2n + 4 + 3n + 2n chia hết cho 30 với mọi n nguyên dương
b) Chứng minh rằng: 2a - 5b + 6c  17 nếu a - 11b + 3c  17 (a, b, c ∈ Z)
Bài 6 : a) Chứng minh rằng: 3a + 2b 17 ⇔ 10a + b 17 (a, b ∈ Z )
b) Cho đa thức f ( x) = ax 2 + bx + c (a, b, c nguyên).
CMR nếu f(x) chia hết cho 3 với mọi giá trị của x thì a, b, c đều chia hết cho 3
HD a) ta có 17a – 34 b M17 và 3a + 2b M17 ⇒ 17a − 34b + 3a + 2b M17 ⇔ 2(10a − 16b)M17
⇔ 10a − 16bM
17 vì (2, 7) = 1 ⇔ 10a + 17b − 16bM
17 ⇔ 10a + bM
17
b) Ta có f(0) = c do f(0) M3 ⇒ c M3
f(1) - f(-1) = (a + b + c) - ( a – b + c) = 2b , do f(1) và f(-1) chia hết
cho 3 ⇒ 2bM3 ⇒ bM3 vì ( 2, 3) = 1
f(1) M3 ⇒ a + b + c M3 do b và c chia hết cho 3 ⇒ a M3
www.thuvienhoclieu.Com

16


www.thuvienhoclieu.Com
Vậy a, b, c đều chia hết cho 3
102006 + 53
Bài 7 : a) Chøng minh r»ng
lµ mét sè tù nhiên
9
b) Cho 2n + 1 lµ sè nguyªn tè (n > 2). Chøng minh 2n − 1 lµ hîp sè
HD : b) ta có (2n +1)( 2n – 1) = 22n -1 = 4n -1 (1) .Do 4n- 1 chia hêt cho 3 và 2n + 1 lµ

sè nguyªn tè (n > 2) suy ra 2n -1 chia hết cho 3 hay 2n -1 là hợp số

Chuyên đề 7 : Bất

đẳng thức

1.Kiến thức vận dụng
* Kỹ thuật làm trội : Nếu a1 < a2 < a3 <…. < an thì n a1 < a1 + a2 + … + an < nan
1
1 1
1
1
< + + ..... + <
nan a1 a2
an na1
1
1
1
* a(a – 1) < a2 < a( a+1) ⇔ a(a + 1) < a 2 < a(a − 1)
* a2 + 2.ab + b2 = ( a + b)2 ≥ 0 , * a2 – 2 .ab + b2 = ( a – b)2 ≥ 0 với mọi a,b


2.Bài tập vận dụng
Bài 1: Cho a, b, c > 0 . Chứng tỏ rằng: M =
HD : Ta có M =

a
b
c
+
+
không là số nguyên.
a+b b+c c+a

a
b
c
a
b
c
a +b+c
+
+
>
+
+
=
=1
a +b b+c c+a a +b+c c+a +b a+b+c a +b+c

⇒ M >1

Mặt khác M =

a
b
c
(a + b) − b (b + c) − c (c + a ) − a
+
+
=
+
+
a+b b+c c+a
a+b
b+c
c+a

3−(

b
c
a
+
+
) = 3 – N Do N >1 nên M < 2
a+b b+c c+a

Vậy 1 < M < 2 nên M không là số nguyên
Bài 2 Chứng minh rằng : a + b ≥ 2 ab (1) , a + b + c ≥ 3 3 abc (2) với a, b, c ≥ 0
HD : a + b ≥ 2 ab ⇔ (a + b)2 ≥ 4ab ⇔ a 2 + 2ab + b 2 ≥ 4ab ⇔ a 2 − 2ab + b 2 ≥ 0 ⇔ (a − b) 2 ≥ 0 (*)
Do (*) đúng với mọi a,b nên (1) đúng
Bài 3 : Với a, b, c là các số dương . Chứng minh rằng
www.thuvienhoclieu.Com

17


www.thuvienhoclieu.Com
1 1
a) (a + b)( + ) ≥ 4 (1)
a b

1
a

1
b

1
c

b) (a + b + c)( + + ) ≥ 9 (2)

1
a

1
b

HD : a) Cách 1 : Từ (a + b)( + ) ≥ 4 ⇔ (a + b) 2 ≥ 4ab ⇔ (a − b) 2 ≥ 0 (*)
Do (*) đúng suy ra (1) đúng
1

1

2

1

1

2

⇒ (a + b)( + ) ≥ 2 ab .
=4
Cách 2: Ta có a + b ≥ 2 ab và a + b ≥
a b
ab
ab

Dấu “ =” xẩy ra khi a = b
1
a

1
b

1
c

b) Ta có : (a + b + c)( + + ) = 3 +
Lại có

b+c a+c a+b
a b
b c
a c
+
+
= 3+ ( + ) + ( + ) + ( + )
a
b
c
b a
c b
c a

a b
b c
a c
+ ≥ 2; + ≥ 2; + ≥ 2
b a
c b
c a
1
a

1
b

1
c

Suy ra (a + b + c)( + + ) ≥ 3 + 2 + 2 + 2 = 9 Dấu “ = ” xẩy ra khi a = b = c
Bài 4 :

a) Cho z, y, z là các số dương.
x

y

z

3

Chứng minh rằng: 2 x + y + z + 2 y + z + x + 2 z + x + y ≤ 4
b) Cho a, b, c thoả mãn: a + b + c = 0. Chứng minh rằng: ab + bc + ca ≤ 0 .
HD : b) Tính ( a + b + c)2 từ cm được ab + bc + ca ≤ 0
Chuyên đề 8 : Các

bài toán về đa thức một ẩn

Bài 1 : Cho đa thức P(x) = a x3 + bx2 + cx + d ( a khác 0)
Biết P(1) = 100 , P( -1) = 50 , P(0) = 1 , P( 2) = 120 . Tính P(3)
HD : ta có P(1) = 100 ⇒ a + b + c + d = 100
P(-1) = 50 ⇒ - a + b – c + d = 50
P( 0) = 1 ⇒ d = 1
P(2) = 8a + 4b + c + d = 120
Từ đó tìm được c, d, và a và XĐ được P(x)
Bài 2 : Cho f ( x) = ax 2 + bx + c với a, b, c là các số hữu tỉ.
Chứng tỏ rằng: f (−2). f (3) ≤ 0 . Biết rằng 13a + b + 2c = 0
HD : f( -2) = 4a – 2b + c và f(3) = 9a + 3b + c ⇒ f(-2).f(3) =(4a – 2b + c)( 9a + 3b + c)
Nhận thấy ( 4a – 2b + c) + ( 9a + 3b + c) = 13a + b + 2c = 0
⇒ ( 4a – 2b + c ) = - ( 9a + 3b + c)
Vậy f(-2).f(3) = - ( 4a – 2b + c).( 4a – 2b + c) = - ( 4a -2b + c)2 ≤ 0
Bài 3
Cho đa thức f ( x) = ax 2 + bx + c với a, b, c là các số thực. Biết rằng f(0); f(1);
f(2) có giá trị nguyên. Chứng minh rằng 2a, 2b có giá trị nguyên.
HD : f(0) = c , f(1) = a + b + c , f(2) = 4a + 2b + c
Do f(0) ,f(1), f(2) nguyên ⇒ c , a + b + c và 4a + 2b + c nguên
www.thuvienhoclieu.Com

18


www.thuvienhoclieu.Com

⇒ a + b và 4a + 2b = 2 (a + b) + 2a = 4( a + b) -2b ngyên ⇒ 2a , 2b nguyên
Bài 4
Chứng minh rằng: f(x) = ax 3 + bx 2 + cx + d có giá trị nguyên với mọi x nguyên

khi và chỉ khi 6a, 2b, a + b + c và d là số nguyên
HD : f(0) = d , f(1) = a + b + c + d , f(2) = 8a +4 b + c + d
Nếu f(x) có giá trị nguyên với mọi x ⇒ d , a + b + c + d, 8a +4b + c + d là các số
nguyên . Do d nguyên ⇒ a + b + c nguyên và (a + b + c + d) + (a + b +c +)
+2b nguyên ⇒ 2b nguyên ⇒ 6a nguyên . Chiều ngược lại cm tương tự.
Bài 5 : Tìm tổng các hệ số của đa thức nhận được sau khi bỏ dấu ngoặc trong biểu
thức: A(x) = (3 − 4 x + x 2 ) 2004 . (3 + 4 x + x 2 ) 2005
HD : Giả sử A( x) = ao + a1x + a2x2 + …..+ a4018x4018
Khi đó A(1) = ao + a1 +a2 + …….+ a4018
do A(1) = 0 nên ao + a1 +a2 + …….+ a4018 = 0
Bài 6 :
Cho x = 2011. Tính giá trị của biểu thức:
x 2011 − 2012 x 2010 + 2012 x 2009 − 2012 x 2008 + .... − 2012 x 2 + 2012 x − 1
HD : Đặt A = x 2011 − 2012 x 2010 + 2012 x 2009 − 2012 x 2008 + .... − 2012 x 2 + 2012 x − 1
x 2010 ( x − 2011) − x 2009 ( x − 2011) − x 2008 ( x − 2011) + .... − x( x − 2011) + x − 1
⇒ tại x = 2012 thì A = 2011

Các bài toán thực tế

Chuyên đề 9
1. Kiến thức vận dụng
- Tính chất đại lượng tỉ lệ thuận :
Đại lượng y tỉ lệ thuận với đại lượng x khi và chỉ khi :
y

y

y

y

3
n
1
2
y = k.x ⇔ x = x = x = ..... = x = k ( k là hệ số tỉ lệ )
1
2
3
n
- Tính chất đại lượng tỉ lệ nghịch :
Đại lượng y và đại lượng x được gọi là hai đại lượng tỉ lệ nghịch khi :
x.y = a ⇔ x1. y1 = x2 . y2 = x3 . y3 = ...... = xn . yn = a ( a là hệ số tỉ lệ )
- Tính chất dãy tỉ số bằng nhau.
2. Bài tập vận dụng
*Phương pháp giải :
- Đọc kỹ đề bài , từ đó xác định các đại lượng trong bài toán
- Chỉ ra các đại lượng đã biết , đại lượng cần tìm
- Chỉ rõ mối quan hệ giữa các đại lượng ( tỉ lệ thuận hay tỉ lệ nghịch)
- Áp dụng tính chất về đại lượng tỉ lệ và tính chất dãy tỉ số bằng nhau để giải
Bài 1 : Một vật chuyển động trên các cạnh hình vuông. Trên hai cạnh đầu vật chuyển
động với vận tốc 5m/s, trên cạnh thứ ba với vận tốc 4m/s, trên cạnh thứ tư với vận tốc
3m/s. Hỏi độ dài cạnh hình vuông biết rằng tổng thời gian vật chuyển động trên bốn
cạnh là 59 giây
Bài 2 : Ba lớp 7A,7B,7C có 94 học sinh tham gia trồng cây. Mỗi học sinh lớp 7A
trồng được 3 cây, Mỗi học sinh lớp 7B trồng được 4 cây, Mỗi học sinh lớp 7C trồng
được 5 cây,. Hỏi mỗi lớp có bao nhiêu học sinh. Biết rằng số cây mỗi lớp trồng được
đều như nhau.
Bài 3 : Một ô tô phải đi từ A đến B trong thời gian dự định. Sau khi đi được nửa
quãng đường ô tô tăng vận tốc lên 20 % do đó đến B sớm hơn dự định 10 phút.
Tính thời gian ô tô đi từ A đến B.

www.thuvienhoclieu.Com

19


www.thuvienhoclieu.Com
Bài 4 : Trên quãng đường AB dài 31,5 km. An đi từ A đến B, Bình đi từ B đến A. Vận
tốc An so với Bình là 2: 3. Đến lúc gặp nhau, thời gian An đi so với Bình đi là 3:
4.
Tính quãng đường mỗi người đi tới lúc gặp nhau ?
Bài 5 : Ba đội công nhân làm 3 công việc có khối lượng như nhau. Thời gian hoàn
thành công việc của đội І, ІІ, ІІІ lần lượt là 3, 5, 6 ngày. Biêt đội ІІ nhiều hơn đội ІІІ
là 2 người và năng suất của mỗi công nhân là bằng nhau. Hỏi mỗi đội có bao nhiêu
công nhân ?
Bài 6 : Ba ô tô cùng khởi hành đi từ A về phía B . Vận tốc ô tô thứ nhất kém ô tô thứ
hai là 3 Km/h . Biết thơi gian ô tô thứ nhất, thứ hai và thứ ba đi hết quãng đường AB
lần lượt là : 40 phút,

5
5
giờ , giờ . Tính vận tốc mỗi ô tô ?
8
9

PHẦN HÌNH HỌC
I.

Một số phương pháp chứng minh hình hoc
1.Chứng minh hai đoạn thẳng bằng nhau:
P2 : - Chứng minh hai tam giác bằng nhau chứa hai đoạn thẳng đó
- Chứng minh hai đoạn thẳng đó là hai cạnh bên của một tam giác cân
- Dựa vào tính chất đường trung tuyến, đường trung trực của đoạn thẳng
- Dựa vào định lí Py-ta- go để tính độ dài đoạn thẳng
2.Chứng minh hai góc bằng nhau:
P2 : - Chứng minh hai tam giác bằng nhau chứa hai góc đó
- Chứng minh hai góc đó là hai góc ở đáy của một tam giác cân
- Chứng minh hai đường thẳng song song mà hai góc đó là cặp góc so le
trong ,đồng vị
- Dựa vào tính chất đường phân giác của tam giác
3. Chứng minh ba điểm thẳng hàng:
P2 : - Dựa vào số đo của góc bẹt ( Hai tia đối nhau)
- Hai đường thẳng cùng vuông góc với đường thẳng thứ 3 tại một điểm
- Hai đường thẳng đi qua một điểm và song song với đường thẳng thứ 3
- Dựa vào tính chất 3 đường trung tuyến, phân giác, trung trực, đường cao
4. Chứng minh hai đường thẳng vuông góc
P2 : - Tính chất của tam giác vuông, định lí Py – ta – go đảo
- Qua hệ giữa đường thẳng song song và đường thẳng vuông góc
- Tính chất 3 đường trung trực, ba đường cao
5 . Chứng minh 3 đường thẳng đồng quy( đi qua một điểm )
P2 : - Dựa vào tính chất của các đường trong tam giác
6. So sánh hai đoạn thẳng, hai góc :
P2 : - Gắn hai đoạn thẳng , hai góc vào một tam giác từ đó vận định lí về quan
hệ giữa cạnh và góc đối diện trong một tam giác , BĐT tam giác
- Dựa vào định lí về quan hệ giữa đường xiên và hình chiếu, đường xiên
và đường vuông góc .
II.
Bài tập vận dụng

www.thuvienhoclieu.Com

20


www.thuvienhoclieu.Com
Bi 1 : Cho tam giỏc ABC cú < 900. V
ra phớa ngoi tam giỏc ú hai on thng AD
vuụng gúc v bng AB; AE vuụng gúc v bng
AC. Chng minh: DC = BE v DC BE
HD: Phõn tớch tỡm hng gii
* CM DC = BE cn CM ABE = ADC
( c.g.c)
Cú : AB = AD, AC = AE (gt)
ã
ã
Cn CM : DAC
= BAE
ã
ã
ã
Cú : BAE
= 900 + BAC
= DAC
* Gi I l giao im ca AB v CD
à = 900
CM : DC BE cn CM Ià2 + B
1
ả = 900
Cú Ià1 = Ià2 ( Hai gúc i nh) v Ià1 + D
1
à =D
ả ( vỡ ABE = ADC)
Cn CM B
1
1

Li gii

ã
ã
ã
ã
ã
DAC
a) Ta cú BAE
, mt khỏc AB = AD, AC = AE (gt)
= 900 + BAC
= DAC
= BAE
Suy ra ABE = ADC(c.g.c) DC = BE

b) Gi I l giao im ca AB v CD
ả = 900 ( ADI vuụng ti A) v B
à =D
ả ( vỡ
Ta cú Ià1 = Ià2 ( Hai gúc i nh) , Ià1 + D
1
1
1
à = 900 DC BC
ABE = ADC) Ià2 + B
1
*Khai thỏc bi 1:
T bi 1 ta thy : DC = BE và DC BE khi ABD v ACE vuụng cõn, vy
nu cú ABD v ACE vuụng cõn , T B k BK CD ti D thỡ ba im E, K, B
thng hng
Ta cú bi toỏn 1.2
Bi 1. 1: Cho tam giác ABC có Â < 900. Vẽ ra phía ngoài tam giác
đó hai đoạn thẳng AD vuông góc và bằng AB; AE vuông góc và
bằng AC . T B k BK CD ti K
Chng minh rng ba im E, K, B thng hng
HD : T bi 1 chng minh c DC BE m BK CD ti K suy ra ba im E, K, B
thng hng
*Khai thỏc bi 1.1
T bi 1.1 nu gi M l trung im ca DE k tia M A thỡ MA BC t ú ta cú bi
toỏn 1.2
Bi 1.2: Cho tam giác ABC có Â < 900. Vẽ ra phía ngoài tam giác
đó hai đoạn thẳng AD vuông góc và bằng AB; AE vuông góc và
bằng AC . Gi M l trung im ca DE k tia M A . Chng minh rng : MA BC
Phõn tớch tỡm hng gii
HD: Gi H l giao im ca tia MA v BC
CM MA BC ta cn CM AHC vuụng ti H
CM AHC vuụng ti H ta cn to ra 1 tam giỏc

www.thuvienhoclieu.Com

21


www.thuvienhoclieu.Com
vuụng bng AHC
Trờn tia AM ly im N sao cho AM = MN
K DQ AM ti Q
Cn CM AHC = DQN (g.c.g)

ả = ãACB , BAC
ã
CM: ND = AC , N
= ãADN
1


CM : ABC = DNA ( c.g.c)


Cú AD = AB (gt)
ã
Cn CM : ND = AE ( = AC) v BAC
= ãADN
+ CM ND = AE


CM : MDN = MEA (c.g.c)
ã
+ CM BAC
= ãADN

ã
ã
ã
EAD
+ ãADN = 1800 vỡ EAD
+ BAC
= 1800


CM

AE // DN (MDN = MEA)

Li gii
Gi H l giao im ca tia MA v BC , Trờn tia AM ly im N sao cho AM = MN
k DQ AM ti Q
Ta cú MDN = MEA ( c.g.c) vỡ :
ã
ã
AM = MN ; MD = ME (gt) v EMA
( hai gúc i nh)
= DMN
ả = MAE
ã
DN = AE ( = AC) v AE // DN vỡ N
( cp gúc so le trong )
1
ã
ã
ã
ã
EAD
+ ãADN = 1800 ( cp gúc trong cựng phớa) m EAD
+ BAC
= 1800 BAC
= ãADN
ã
Xột ABC v DNA cú : AB = AD (gt) , AC = DN v BAC
= ãADN ( chng minh
ả = ãACB
trờn ) ABC = DNA (c.g.c) N
1
ả = ãACB
ã
Xột AHC v DQN cú : AC = DN , BAC
= ãADN v N
1
AHC = DQN (g.c.g) AHC vuụng ti H hay MA BC
* Khai thỏc bi toỏn 1.3
+ T bi 1.2 ta thy vi M l trung im ca DE thỡ tia MA BC , ngc li
nu AH BC ti H thỡ tia HA s i qua trung im M ca DE , ta cú bi toỏn 1.4

Bi 1.3 : Cho tam giác ABC có Â < 900. Vẽ ra phía ngoài tam giác đó
hai đoạn thẳng AD vuông góc và bằng AB; AE vuông góc và bằng AC
. Gi H l chõn ng vuụng gúc k t A n BC . Chng minh rng tia HA i qua
trung im ca on thng DE
HD : T bi 1.2 ta cú nh hng gii nh sau:

www.thuvienhoclieu.Com

22


www.thuvienhoclieu.Com
Kẻ DQ ⊥ AM tại Q, ER ⊥ AM tại R .
·
·
·
= HBH
Ta có : + DAQ
( Cùng phụ BAH
)
AD = AB (gt) ⇒ ∆AHB = ∆DQA ( Cạnh
huyền – góc nhọn)
⇒ DQ = AH (1)
·
·
+ ·ACH = EAR
( cùng phụ CAH
)
AC = AE (gt) ⇒ ∆AHB = ∆DQA ( Cạnh huyền
– góc nhọn)
⇒ ER = AH ( 1) . Từ (1) và (2) ⇒ ER =
DQ
¶ =M
¶ ( hai góc đối đỉnh )
Lại có M
1
2
⇒ ∆QDM = ∆REM ( g.c.g) ⇒ MD = ME hay
M là trung
điểm của DE
+ Từ bài 1.3 ta thấy với M là trung điểm của DE thì tia MA ⊥ DE , ngược lại
nếu H là trung điểm của BC thì tia KA sẽ vuông góc với DE, ta có bài toán 1.4
Bài 1.4: Cho tam giác ABC có Â < 900. Vẽ ra phía ngoài tam giác đó hai đoạn
thẳng AD vuông góc và bằng AB; AE vuông góc và bằng AC . Gọi H trung điểm của
BC .
Chứng minh rằng tia HA vuông góc với DE
HD : Từ bài 1.3 ta dễ dạng giải bài toán 1.4
Trên tia AH lấy điểm A’ sao cho AH = HA’
Dễ CM được ∆AHC = ∆A’HB ( g.c.g)
·
· 'B
⇒ A’B = AC ( = AE) và HAC
= HA
·
⇒ AC // A’B ⇒ BAC
+ ·ABA ' = 1800 ( cặp góc trong
cùng phía)
·
·
·
Mà DAE
+ BAC
= 1800 ⇒ DAE
= ·ABA '
Xét ∆DAE và ∆ABA’ có : AE = A’B , AD = AB
(gt)
·
DAE
= ·ABA ' ⇒ ∆DAE = ∆ABA’(c.g.c)
· AA ' mà
⇒ ·ADE = B
·ADE + B
· AA ' = 900 ⇒ ·ADE + MDA
·
= 900

Suy ra HA vuông góc với DE
Bài 2 : Cho tam giác cân ABC (AB = AC). Trên
cạnh BC lấy điểm D, trên tia đối của tia CB lấy
điểm E sao cho BD = CE. Các đường thẳng vuông
góc với BC kẻ từ D và E cắt AB, AC lần lượt ở M,
N. Chứng minh rằng:
a) DM = EN
b) Đường thẳng BC cắt MN tại trung điểm I của MN.
c) Đường thẳng vuông góc với MN tại I luôn đi qua một điểm cố định khi D thay
đổi trên cạnh BC
www.thuvienhoclieu.Com

23


a) cm

www.thuvienhoclieu.Com
* Phõn tớch tỡm li gii
DM = EN


Cm BDM = CEN ( g.c.g)


à =E
à = 900 ( MD, NE
Cú BD = CE (gt) , D

BC)

ã
ã
( ABC cõn ti A)
BCA
= CBA

b) Cm ng thng BC ct MN ti trung
im I ca MN Cn cm IM = IN


Cm
MDI = NEI ( g.c.g)
c) Gi H l chõn ng vuụng gúc k t A
xung BC , O l giao im ca AH vi
ng thng vuụng gúc vi MN k t I
Cn cm O l im c nh
cm O l im c nh

Cn cm OC AC

ã
ã
Cn cm OAC
= OCN
= 900

ã
ã
ã
ã
Cn cm : OBA = OCA
v OBM
= OCM


Cn cm OBM = OCN ( c.c.c) v OAB = OAC (c.g.c)
*Khai thỏc bi 2
T bi 2 ta thy BM = CN , vy ta cú th phỏt biu li bi toỏn nh sau:
Bi 2.1
Cho tam giác cân ABC (AB = AC). Trên cạnh AB lấy điểm
M, trên tia AC lấy điểm N sao cho BM = CN . ng thng BC ct MN ti
I.
Chứng minh rằng:
a) I l trung im ca MN
b) Đờng thẳng vuông góc với MN tại I luôn đi qua một điểm
cố định khi D thay i
li gii:
T li gii bi 2 gii bi 2.1 ta cn k MD
BC ( D BC)
NE BC ( E BC)
Bi 3 : Cho ABC vuụng ti A, K l trung
im ca cnh BC . Qua K k ng thng
vuụng gúc vi AK , ng thng ny ct cỏc
ng thng AB v AC ln lt D v E Gi I
l trung im ca DE .
a) Chng minh rng : AI BC
www.thuvienhoclieu.Com

24


www.thuvienhoclieu.Com
b) Có thể nói DE nhỏ hơn BC được không ? vì sao?
*Phân tích tìm lời giải
a) Gọi H là giao điểm của BC và AI
Để cm AI ⊥ BC ⇐ Cần cm µA1 + ·ACK = 900
Để cm µA1 + ·ACK = 900




·
Có ·AEK + EAK
= 900
·
cần cm µA1 = ·AEK và ·ACK = CAK


Cần cm ∆AIE cân tại I và ∆AKC cân tại K
b) Để so sánh DE với BC
⇒ cần so sánh IE với CK ( vì 2.IE = DE, 2CK = BC)


So sánh AI với AK ( vì AI = IE, AK = CK)
Có AI ≥ AK
Lời giải :
a)Dễ dàng chứng được ∆AIE cân tại I và ∆AKC cân tại K ⇒ cần cm µA1 = ·AEK và
·ACK = CAK
·
·
A1 + ·ACK = 900 ⇒ AI ⊥ BC
mà ·AEK + EAK
= 900 ⇒ µ
b) ta có BC = 2 CK = 2AK ( CK = AK) , DE = 2IE = 2.AI ( AI = IE)
Mà AI ≥ AK ⇒ DE ≥ BC , DE = BC khi K trùng với I khi đó ∆ABC vuông cân
tại A
Bài 4: Cho tam giác ABC (AB > AC ) , M là trung điểm của BC. Đường thẳng đi
qua M và vuông góc với tia phân giác của góc A tại H cắt hai tia AB, AC lần lượt tại E
và F. Chứng minh rằng:
a)

A

EF 2
+ AH 2 = AE 2
4

·
µ .
b) 2BME
= ·ACB − B

c) BE = CF
lơì giải
Áp dụng định lý Py –ta-go cho tam giác
vuông AFH, ta có:
HF2 + AH2 = AF2

E
B

1

M
H

1
Mà ∆ AHE = ∆ AHF (g-c-g) nên HF =
2

D
F

EF; AF = AE
2

EF
+ AH 2 = AE 2
4
µ =F
µ
Tõ ∆AEH = ∆AFH Suy ra E
1
XÐt ∆CMF cã ·ACB lµ gãc ngoµi suy ra
µ lµ gãc ngoµi suy ra
∆BME cã E

Suy ra:

C

1

·
µ
CMF
= ·ACB − F
·
µ −B
µ
BME
=E
1

www.thuvienhoclieu.Com

25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×