Tải bản đầy đủ

nha quan tri thanh cong

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG
PETER F. DRUCKER
Nguỵn Dûúng Hiïëu, MBA dõch

Chòu trách nhiệm xuất bản:
Ts. Quách Thu Nguyệt
Biên tập:
Thành Nam
Bìa:
Nguyễn Hữu Bắc
Sửa bản in:
Thanh Bình
Kỹ thuật vi tính:
Thanh Hà

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ
161B Lý Chính Thắng - Quận 3 - Thành phố Hồ Chí Minh
ĐT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973
Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn
Website: http://www.nxbtre.com.vn
CHI NHÁNH NHÀ XUẤT BẢN TRẺ TẠI HÀ NỘI

20 ngõ 91, Nguyễn Chí Thanh, Quận Đống Đa - Hà Nội
ĐT & Fax: (04) 7734544
E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn


PHÊÌN KÏËT

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

tâi chđnh vâ thu nhêåp, song anh ta dïỵ cố nguy cú chấn nẫn,

bẫn thên lâ tûúng thđch vúái nhau. Anh ta sệ lâm sao àïí kiïën

bûåc tûác vâ thêët vổng trong cưng viïåc.

thûác ca bẫn thên trúã thânh cú hưåi ca tưí chûác. Bùçng viïåc

Xung àưåt kinh tïë giûäa nhu cêìu ca ngûúâi lao àưång chên
tay vúái vai trô ca mưåt nïìn kinh tïë múã rưång lâ mưåt vêën àïì

têåp trung vâo sûå àống gốp vâ cưëng hiïën, anh ta biïën nhûäng
giấ trõ ca bẫn thên thânh cấc kïët quẫ ca tưí chûác.

xậ hưåi ca thïë k XIX trong cấc qëc gia àang phất triïín.

Đt ra lâ vâo thïë k XIX, ngûúâi ta tin rùçng ngûúâi lao àưång

Tûúng tûå nhû thïë, võ trđ, chûác nùng vâ sûå hoân thânh nhiïåm

chên tay chó cố cấc mc tiïu kinh tïë vâ chó hâi lông vúái cấc

v ca ngûúâi lao àưång tri thûác lâ vêën àïì xậ hưåi trong thïë k

phêìn thûúãng kinh tïë. Àiïìu nây hoân toân sai sûå thêåt. Nố lẩi

XX ca chđnh nhûäng qëc gia àố, nay àậ lâ nhûäng qëc gia

câng sai lêìm khi mûác lûúng àậ cao hún mûác tiïìn tưëi thiïíu

phất triïín.

à sưëng cho ngûúâi lao àưång. Ngûúâi lao àưång tri thûác cng

Chng ta khưng thïí chưëi bỗ sûå tưìn tẩi ca vêën àïì nây.

cố nhu cêìu vïì nhûäng phêìn thûúãng kinh tïë, nhûng chó cố

Khùèng àõnh rùçng chó cố “thûåc tïë khấch quan” ca cấc thânh

nhûäng phêìn thûúãng àố vêỵn chûa à. Anh ta cêìn cú hưåi,

tđch kinh tïë vâ xậ hưåi (ca tưí chûác) lâ tưìn tẩi (nhû cấc nhâ

thânh tûåu, giấ trõ... Vâ àïí àẩt àûúåc nhûäng àiïìu àố, anh ta

kinh tïë chđnh thưëng thûúâng lâm) cng khưng lâm vêën àïì nây

chó cố mưåt cấch lâ phẫi rên luån àïí trúã thânh mưåt ngûúâi

biïën mêët àûúåc. Ch nghơa lậng mẩn múái ca mưåt sưë nhâ têm

lâm viïåc hiïåu quẫ. Chđnh cố tđnh hiïåu quẫ nây múái khiïën

l hổc xậ hưåi (nhû giấo sû Chris Argyris úã Àẩi hổc Yale) cng

cho xậ hưåi hôa húåp àûúåc hai nhu cêìu ca nố: nhu cêìu ca

khưng giẫi quët àûúåc vêën àïì nây. Mùåc d hổ àậ chđnh xấc

tưí chûác cố àûúåc sûå àống gốp tûâ cấc cấ nhên, vâ nhu cêìu

khi chó ra rùçng cấc mc tiïu ca tưí chûác khưng àún thìn

ca cấ nhên trong viïåc coi tưí chûác lâ phûúng tiïån gip hổ

lâ sûå phất triïín ca cấ nhên, tûâ àố kïët lån chng ta phẫi

àẩt àûúåc mc àđch. Kïët lån cố thïí rt ra lâ: cố thïí hổc, vâ

gẩt sûå phất triïín cấ nhên qua mưåt bïn. Chng ta phẫi thỗa

phẫi hổc, phẫi rên luån àïí trúã nïn hiïåu quẫ.

mận cẫ nhu cêìu khấch quan ca xậ hưåi vïì thânh tđch ca
tưí chûác; cng nhû nhu cêìu ca con ngûúâi vïì thânh tûåu vâ
phất triïín bẫn thên.
Quấ trònh rên luån, tûå phất triïín ca nhâ quẫn l hûúáng
túái tđnh hiïåu quẫ lâ cêu trẫ lúâi duy nhêët cho vêën àïì nối trïn.
Àố lâ cấch duy nhêët khiïën mc tiïu ca tưí chûác vâ nhu cêìu
ca cấ nhên cng àẩt àûúåc mưåt lc. Nhâ quẫn l ln khai
thấc vâ hûúáng vïì àiïím mẩnh (ca bẫn thên vâ ca ngûúâi
khấc) sệ lâm sao àïí thânh tđch ca tưí chûác vâ thânh tûåu ca
236

237


PHÊÌN KÏËT

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG



àố, hổ cêìn “ni sưëng” cấc cú hưåi vâ “bỗ àối” cấc vêën àïì,

– àïìu chûa cố sûå tùng trûúãng lúán. Rộ râng viïåc khai thấc

cêìn têåp trung khai thấc cấc àiïím mẩnh, cêìn sùỉp xïëp cấc thûá

hiïåu quẫ lao àưång tri thûác vêỵn lâ mưåt nhiïåm v trûúác mùỉt

tûå ûu tiïn trong cưng viïåc, thay vò cưë lâm mưỵi thûá mưåt đt v.v...

têët cẫ chng ta. Chòa khốa cho nhiïåm v nây chđnh lâ tđnh

Tđnh hiïåu quẫ ca nhâ quẫn l lâ mưåt trong nhûäng u

hiïåu quẫ ca nhâ quẫn l. Búãi nhâ quẫn l chđnh lâ ngûúâi

cêìu cú bẫn nhêët ca tđnh hiïåu quẫ ca tưí chûác; gốp phêìn

lao àưång tri thûác quët àõnh nhêët. Tiïu chín, trònh àưå,

quan trổng vâo sûå phất triïín ca tưí chûác. Nố cng lâ hy vổng,

nhûäng u cêìu àưëi vúái bẫn thên sệ quët àõnh phêìn lúán cấc

cú súã cho viïåc phất triïín mưåt xậ hưåi hiïån àẩi, cẫ vïì mùåt kinh

àưång lûåc, hûúáng ài, sûå cưëng hiïën ca nhûäng ngûúâi lao àưång

tïë vâ xậ hưåi.

tri thûác khấc lâm viïåc xung quanh hổ.

Chng tưi àậ nhùỉc ài nhùỉc lẩi nhiïìu lêìn trong cën sấch

Quan trổng hún nûäa lâ mưåt nhu cêìu xậ hưåi vïì tđnh hiïåu

nây rùçng nhûäng ngûúâi lao àưång tri thûác sệ mau chống trúã

quẫ ca nhâ quẫn l. Tđnh kïët dđnh vâ sûác mẩnh ca xậ hưåi

thânh ngìn tâi ngun chđnh ca cấc qëc gia. Hổ sệ lâ

chng ta câng lc câng ph thåc vâo sûå liïn kïët giûäa mưåt

ngìn àêìu tû ch ëu ca xậ hưåi, lâ trung têm chi phđ. Lâm

bïn lâ nhu cêìu têm l – xậ hưåi ca ngûúâi lao àưång tri thûác,

cho nhûäng ngûúâi nây trúã nïn hûäu đch lâ mưåt nhu cêìu kinh

vúái mưåt bïn lâ cấc mc tiïu ca tưí chûác vâ ca xậ hưåi cưng

tïë c thïí ca mưåt xậ hưåi cưng nghiïåp phất triïín. ÚÃ mưåt xậ

nghiïåp.

hưåi nhû thïë, ngûúâi lao àưång chên tay khưng cố lúåi thïë vïì chi

Àưëi vúái mưåt ngûúâi lao àưång tri thûác, kinh tïë khưng phẫi lâ

phđ so vúái ngûúâi lao àưång chên tay úã mưåt nûúác kếm phất

mưåt vêën àïì lúán. Nối chung, anh ta dû dêåt, cố àưå an toân

triïín hay àang phất triïín (chi phđ cho lao àưång chên tay úã

cao trong cưng viïåc, àûúåc tûå do lûåa chổn cưng viïåc mâ mònh

qëc gia phất triïín sệ cao hún). Chó cố nùng sët vâ hiïåu

mong mën. Tuy nhiïn, cấc nhu cêìu têm l, cấc giấ trõ cấ

quẫ ca ngûúâi lao àưång tri thûác múái gip cấc nûúác phất triïín

nhên ca anh ta cêìn àûúåc thỗa mận búãi cưng viïåc vâ võ trđ

giûä lẩi mûác sưëng cao vâ lúåi thïë so sấnh so vúái nhûäng nïìn

trong tưí chûác. Ngûúâi ta coi anh ta (vâ anh ta cng tûå coi bẫn

kinh tïë àang phất triïín, núi cố mûác lûúng cho ngûúâi lao àưång

thên mònh) lâ mưåt ngûúâi chun nghiïåp. Tuy nhiïn, anh ta

thêëp hún hùèn.

vêỵn lâ mưåt nhên viïn vâ phẫi thûåc hiïån cấc mïånh lïånh. Kiïën

Cho àïën nay, đt ai cố thïí lẩc quan vïì nùng sët ca lao

thûác ca anh ta phẫi phc v cấc mc àđch vâ mc tiïu ca

àưång tri thûác úã cấc qëc gia cưng nghiïåp phất triïín. Viïåc

tưí chûác. Trong mưåt lơnh vûåc kiïën thûác, sệ khưng cố cêëp trïn

chuín trung têm ca lûåc lûúång lao àưång tûâ lao àưång chên

vâ cêëp dûúái, tuy nhiïn, àiïìu nây lẩi khưng thïí chêëp nhêån úã

tay sang cưng viïåc kiïën thûác bùỉt àêìu tûâ Thïë chiïën II vêỵn chûa

mưåt tưí chûác bêët k. Nhûäng vêën àïì trïn khưng phẫi lâ múái,

cho thêëy nhûäng kïët quẫ àấng kïí nâo. Nhòn chung, cẫ nùng

song chng lâ nhûäng vêën àïì gai gốc thêåt sûå, cêìn àûúåc giẫi

sët vâ lúåi nhån – hai thûúác ào chđnh ca kïët quẫ kinh tïë

quët thêëu àấo. Ngûúâi lao àưång tri thûác đt khi gùåp vêën àïì vïì

234

235


PHÊÌN KÏËT

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

viïåc hiïåu quẫ: nhûäng con ngûúâi bònh thûúâng song cố thïí àẩt

àûúåc quấ trònh tûå phất triïín thưng qua nhûäng tiïu chín,

àûúåc nhûäng thânh tđch xët sùỉc. Àố chđnh lâ mc tiïu mâ

thối quen, khưng khđ lâm viïåc v.v... Vâ nhûäng ëu tưë nây lẩi

bêët k nhâ quẫn l nâo, ngûúâi lao àưång tri thûác nâo cng

bùỉt ngìn tûâ viïåc tûå rên luån mưåt cấch têåp trung, cố hïå

phẫi hûúáng túái vâ nưỵ lûåc àẩt àûúåc. Sûå tûå phất triïín ca mưåt

thưëng àïí trúã nïn hiïåu quẫ ca mưåt thânh viïn.

ngûúâi lâm viïåc hiïåu quẫ, tuy khiïm tưën song lâ mưåt sûå phất

Sûå hoẩt àưång, nïëu khưng mën nối lâ sûå tưìn tẩi ca mưåt

triïín thêåt sûå ca con ngûúâi. Quấ trònh nây ài tûâ nhûäng sûå

xậ hưåi hiïån àẩi, ph thåc vâo hiïåu quẫ ca cấc tưí chûác cố

àún giẫn, mấy mốc, àïën thấi àưå, giấ trõ vâ phêím chêët; tûâ

quy mư lúán, c thïí lâ thânh tđch, kïët quẫ, giấ trõ, tiïu chín

quy trònh àïën cam kïët.

vâ nhûäng u cêìu tûå thên ca nhûäng tưí chûác àố.

Sûå tûå phất triïín ca mưåt nhâ quẫn l hiïåu quẫ lâ vư cng

Thânh tđch ca tưí chûác lâ mưåt ëu tưë quët àõnh, vûúåt trïn

quan trổng àưëi vúái sûå phất triïín ca tưí chûác, d àố lâ mưåt

nhûäng phẩm vi vïì kinh tïë hay xậ hưåi àún thìn. Cố thïí thêëy

doanh nghiïåp, mưåt bïånh viïån, mưåt cú quan chđnh ph, hay

rộ àiïìu nây trong nhûäng lơnh vûåc nhû giấo dc, y tïë hay phất

mưåt tưí chûác phi lúåi nhån nâo àố. Àêy chđnh lâ cấch àẩt

triïín kiïën thûác. Câng ngây cấc tưí chûác quy mư lúán cố ẫnh

àûúåc thânh tđch cao cho tưí chûác. Khi rên luån àïí trúã nïn

hûúãng àïën xậ hưåi sệ lâ nhûäng tưí chûác kiïën thûác. Trong àố,

hiïåu quẫ, chng ta sệ nêng cấc tiïu chín thânh tđch ca

cấc thânh viïn lâ nhûäng ngûúâi lao àưång tri thûác, nhûäng ngûúâi

chđnh bẫn thên vâ nhûäng ngûúâi xung quanh. Tûâ àố nêng

nhêån lậnh trấch nhiïåm trong cưng viïåc, hûúáng túái kïët quẫ

cao chín thânh tđch cho cẫ tưí chûác.

chung. Nhûäng ngûúâi do kiïën thûác vâ cưng viïåc cố thïí ra cấc

Kïët quẫ lâ tưí chûác khưng chó cố thïí nêng cao thânh tđch

quët àõnh ẫnh hûúãng àïën thânh tđch chung ca tưí chûác.

(lâm tưët hún) mâ côn cố thïí lâm àûúåc nhiïìu nhiïåm v khấc

Cấc tưí chûác hiïåu quẫ nối chung khưng cố nhiïìu, chng

nhau, àẩt àûúåc nhiïìu mc tiïu àa dẩng hún. Phất triïín tđnh

thêåm chđ côn đt hún nhûäng cấ nhên lâm viïåc hiïåu quẫ nûäa.

hiïåu quẫ ca mưåt nhâ quẫn l sệ àem lẩi nhûäng thấch thûác

Àêy àố cng cố mưåt sưë tưí chûác hiïåu quẫ, nhûäng “têëm gûúng”

múái cho cấc mc tiïu vâ hûúáng ài ca tưí chûác. Khi cố tđnh

nhêët àõnh. Tuy nhiïn, nhòn chung thânh tđch ca cấc tưí chûác

hiïåu quẫ, ngûúâi ta sệ chuín sûå quan têm tûâ cấc vêën àïì sang

vêỵn chûa thûåc sûå êën tûúång. Rêët nhiïìu ngìn lûåc hiïån àang

cấc cú hưåi, tûâ nhûäng lo lùỉng vïì àiïím ëu sang khai thấc àiïím

àûúåc têåp trung trong cấc tưí chûác lúán, song kïët quẫ àẩt àûúåc

mẩnh. Tûâ àố tưí chûác sệ cố thïí hêëp dêỵn nhûäng ngûúâi cố khẫ

tẩi àố lẩi khấ nghêo nân, cấc nưỵ lûåc bõ phên tấn vâo nhûäng

nùng vâ khất vổng, cng nhû cố thïí àưång viïn mổi ngûúâi

viïåc nhû nđu kếo, bẫo vïå quấ khûá, hóåc nế trấnh viïåc ra quët

cưëng hiïën nhiïìu hún, àẩt thânh tđch cao hún. Tưí chûác khưng

àõnh vâ hânh àưång. Cấc cấ nhên quẫn l vâ cấc tưí chûác cêìn

thïí trúã nïn hiïåu quẫ hún vò cố nhûäng con ngûúâi tưët hún.

rên luån mưåt cấch cố hïå thưëng àïí trúã nïn hiïåu quẫ, cêìn

Ngûúåc lẩi, hổ cố nhûäng con ngûúâi tưët hún vò hổ àậ thc àêíy

àẩt àûúåc mưåt “thối quen vïì tđnh hiïåu quẫ”. Àïí lâm àûúåc àiïìu

232

233


PHÊÌN KÏËT

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

cấ nhên – àưëi vúái chđnh bẫn thên vâ àưëi vúái nhûäng ngûúâi

thïí gip nhâ quẫn l ài tûâ viïåc “xấc àõnh mưåt khn mêỵu

khấc. Àêy cố thïí àûúåc coi lâ mưåt hïå thưëng giấ trõ trong hânh

cho cấc sûå kiïån tẩo nïn mưåt vêën àïì phưí quất” àïën viïåc “xấc

àưång. Tuy nhiïn, àiïìu nây chó cố thïí àẩt àûúåc qua rên luån

àõnh cấc àiïìu kiïån bao quất mâ mưåt quët àõnh phẫi thỗa

vâ tûå phất triïín bẫn thên. Khi khai thấc cấc àiïím mẩnh ca

mận”. Nhûäng viïåc nây phẫi ty tûâng tònh hëng c thïí. Song,

mưỵi cấ nhên, nhâ quẫn l àậ kïët húåp mc tiïu cấ nhên vúái

nhûäng viïåc gò cêìn lâm, cng nhû thûá tûå trûúác sau ca chng,

nhu cêìu ca tưí chûác, khẫ nùng cấ nhên vúái kïët quẫ ca tưí

thò phẫi rộ râng. Khi tn theo nhûäng tiïu chín, hûúáng dêỵn

chûác, thânh tđch cấ nhên vúái cấc cú hưåi ca tưí chûác.

nối trïn, nhâ quẫn l sệ phất triïín khẫ nùng nhêån xết, àấnh
giấ rêët cêìn thiïët khi ra quët àõnh. Viïåc mưåt quët àõnh hiïåu

4. Chûúng 5, “Lâm viïåc theo thûá tûå ûu tiïn”, tiïëp tc nhûäng
tûúãng ca mưåt chûúng trûúác àố vïì “Quẫn l thúâi gian”. Cố

quẫ àôi hỗi cẫ sûå tn th mưåt quy trònh lêỵn sûå phên tđch,
nhûng vïì bẫn chêët thò àêy lâ mưåt khoa hổc hânh àưång.

thïí coi hai chûúng nây lâ nhûäng cưåt tr nêng àúä tđnh hiïåu

Àïí tûå phất triïín, nhâ quẫn l côn nhiïìu viïåc phẫi lâm, chûá

quẫ ca nhâ quẫn l. Chó khấc lâ trong chûúng 5, quy trònh

khưng chó rên luån tđnh hiïåu quẫ. Anh ta cêìn cố nhûäng kiïën

àûúåc nối túái khưng liïn quan àïën mưåt ngìn lûåc (thúâi gian)

thûác vâ k nùng, cêìn rên luån nhûäng thối quen tưët (trong

mâ liïn quan àïën sẫn phêím cëi cng – thânh tđch ca tưí

cưng viïåc) vâ hổc cấch loẩi bỗ nhûäng thối quen xêëu. Tuy

chûác vâ ca nhâ quẫn l. Nhûäng viïåc àûúåc theo dội vâ phên

nhiïn, chó àïën khi anh ta rên luån vâ trúã nïn hiïåu quẫ thò

tđch úã àêy khưng phẫi lâ nhûäng viïåc xẫy ra vúái chng ta,

cấc ëu tưë nhû kiïën thûác, k nùng vâ thối quen múái cố thïí

Mâ àố lâ nhûäng viïåc chng ta cêìn thûåc hiïån trong mưi trûúâng

phất huy tấc dng ca chng!

lâm viïåc. Cấi àûúåc phất triïín úã àêy cng khưng phẫi lâ thưng

Thûåc ra, chng tưi khưng hïì cố àõnh tấn dûúng mưåt nhâ

tin mâ lâ nhûäng phêím chêët nhû nhòn xa trưng rưång, tûå tin,

quẫn l hiïåu quẫ hay mưåt ngûúâi lâm viïåc hiïåu quẫ. Chuån

can àẫm v.v... Nối mưåt cấch khấc, bûúác nây nhùçm phất triïín

nây hïët sûác bònh thûúâng, rêët nhiïìu ngûúâi cố thïí lâm àûúåc.

phêím chêët lậnh àẩo vúái sûå têån ty quët têm vâ hûúáng vïì

Chng ta têët nhiïn cố thïí cố nhiïìu mc tiïu cao hún trong

mc tiïu mưåt cấch nghiïm tc nhêët.

cåc àúâi, cao hún nhiïìu so vúái mc tiïu “trúã nïn hiïåu quẫ
trong cưng viïåc”. Nhûng chđnh vò àêy lâ mưåt mc tiïu khiïm

5. Cấc chûúng cëi têåp trung nối vïì cấc quët àõnh hiïåu

tưën nïn chng ta bùỉt båc phẫi àẩt àûúåc nố, àưìng thúâi àấp

quẫ, liïn quan àïën hânh àưång theo l trđ. Con àûúâng ài túái

ûáng àûúåc nhu cêìu vúái sưë lûúång lúán nhûäng ngûúâi lâm viïåc

tđnh hiïåu quẫ chûa bao giúâ bùçng phùèng, dïỵ dâng. Tuy nhiïn,

hiïåu quẫ ca cấc tưí chûác trong xậ hưåi hiïån àẩi. Àïí lêëp àêìy

vêỵn ln cố nhûäng cưåt mưëc, nhûäng hûúáng dêỵn chó àûúâng

cấc võ trđ lao àưång tri thûác trong cấc tưí chûác cố quy mư ngây

trïn con àûúâng êëy. Chùèng hẩn, sệ khưng cố hûúáng dêỵn c

câng lúán, ngûúâi ta cêìn cố mưåt sưë lûúång lúán nhûäng ngûúâi lâm

230

231


PHÊÌN KÏËT

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

mưåt mưn hổc, mâ lâ mưåt mưn tûå rên luån cho bẫn thên.

hoẩt àưång khấc nhau, cấc mc tiïu khấc nhau. Viïåc nây cố

Cêu hỗi xun sët toân bưå cën sấch nây lâ: “Àiïìu gò tẩo

thïí thay àưíi mûác àưå vâ chêët lûúång ca mưåt phêìn àấng kïí

nïn, cêëu thânh tđnh hiïåu quẫ trong mưåt tưí chûác, vâ cấc lơnh

trong cưng viïåc ca bẩn. Tuy nhiïn, quy trònh phên tđch vâ

vûåc khấc nhau trong cưng viïåc ca chng ta?”. Nhû cấc bẩn

loẩi bỗ nây vêỵn cố thïí àûúåc thûåc hiïån bùçng viïåc sûã dng

thêëy, cêu hỗi: “Tẩi sao cêìn cố tđnh hiïåu quẫ?” hiïëm khi àûúåc

cấc bẫng theo dội àõnh k vâi thấng mưåt lêìn. Nối chung,

àùåt ra, búãi “trúã nïn hiïåu quẫ” àûúåc chng tưi coi lâ mc tiïu

bûúác nây chó liïn quan àïën hiïåu quẫ sûã dng thúâi gian –

àûúng nhiïn ca têët cẫ mổi ngûúâi lâm viïåc trong cấc tưí chûác.

ngìn tâi ngun khan hiïëm nhêët ca chng ta mâ thưi.

Khi nhòn lẩi nhûäng lêåp lån vâ kïët lån tòm thêëy qua tûâng
chûúng trong cën sấch nây, chng tưi lẩi nhêån ra mưåt khđa

2. Trong bûúác tiïëp theo, nhâ quẫn l phẫi têåp trung hûúáng

cẩnh khấc biïåt nûäa ca tđnh hiïåu quẫ. Tđnh hiïåu quẫ lâ àiïìu

vïì sûå àống gốp cho tưí chûác. Tûâ bûúác mưåt sang bûúác hai lâ

tưëi quan trổng khưng chó àưëi vúái sûå tûå phất triïín bẫn thên,

sûå chuín àưíi tûâ quy trònh sang khấi quất, tûâ cú chïë mấy

mâ côn àưëi vúái sûå phất triïín ca tưí chûác vâ cẫ xậ hưåi hiïån

mốc sang phên tđch, tûâ hiïåu nùng sang quan têm hûúáng vïì

àẩi nối chung.

kïët quẫ cưng viïåc. Trong bûúác nây, nhâ quẫn l cêìn båc
mònh suy nghơ vïì l do tẩi sao anh ta lâm viïåc trong tưí chûác,

1. Bûúác àêìu tiïn trong con àûúâng ài túái tđnh hiïåu quẫ lâ

cng nhû nhûäng àống gốp mâ tưí chûác k vổng tûâ anh ta.

mưåt quy trònh: ghi chếp theo dội cấch sûã dng thúâi gian ca

Cấc cêu hỗi nây àún giẫn, rộ râng. Song, viïåc trẫ lúâi chng

bẩn, xem thêåt sûå thúâi gian àố àậ “ài àêu, vïì àêu”. Àêy lâ

sệ dêỵn àïën viïåc u cêìu cao hún àưëi vúái bẫn thên, nhûäng

mưåt quy trònh khấ àún giẫn, mấy mốc, nhiïìu khi nhâ quẫn

suy nghơ vïì mc tiïu cấ nhên vâ mc tiïu ca tưí chûác, nhûäng

l khưng cêìn tûå mònh lâm mâ cố thïí nhúâ thû k hóåc trúå l

quan têm vïì cấc giấ trõ. Hún hïët, nhûäng cêu hỗi trïn àôi hỗi

ca anh ta lâm gip. Tuy nhiïn, quy trònh nây rêët cố đch, vâ

nhâ quẫn l phẫi nhêån lậnh trấch nhiïåm vïì mònh trong cưng

súám àem lẩi kïët quẫ, àûa bẩn túái nhûäng bûúác tiïëp theo trïn

viïåc, chûá khưng chó lâm viïåc nhû mưåt nhên viïn cêëp dûúái

con àûúâng ài túái tđnh hiïåu quẫ trong cưng viïåc.

ln cưë lâm vûâa lông sïëp! Nối cấch khấc, khi têåp trung suy

Sau khi theo dội, viïåc phên tđch cấch sûã dng thúâi gian
vâ loẩi bỗ nhûäng viïåc lậng phđ thúâi gian khưng cêìn thiïët àôi
hỗi bẩn mưåt sưë hânh àưång c thïí. Àố cố thïí lâ nhûäng thay
àưíi trong hânh vi, quan hïå vâ sûå quan têm ca bẩn. Bẩn
cêìn trẫ lúâi mưåt sưë cêu hỗi liïn quan àïën têìm quan trổng
tûúng àưëi ca nhûäng cấch sûã dng thúâi gian khấc nhau, cấc

228

nghơ vâ nưỵ lûåc hûúáng vïì cấc àống gốp cho tưí chûác, nhâ quẫn
l phẫi suy nghơ nhiïìu vïì mc àđch vâ cûáu cấnh hún lâ vïì
cấc phûúng tiïån.
3. Lâm cho cấc àiïím mẩnh trúã nïn cố lúåi (khai thấc àiïím
mẩnh) lâ mưåt thấi àưå àûúåc thïí hiïån thưng qua cấc hânh vi
c thïí. Khai thấc àiïím mẩnh thïí hiïån sûå tưn trổng àưëi vúái
229


PHÊÌN KÏËT

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

Cố khấ nhiïìu l do giẫi thđch tẩi sao sûå xët hiïån ca mấy
tđnh lẩi gêy ra sûå quan têm àïën viïåc ra quët àõnh. L do
chđnh khưng phẫi lâ mấy tđnh sệ giânh quìn àûa ra cấc
quët àõnh trong tûúng lai thay con ngûúâi. L do chđnh xấc
phẫi lâ: khi mấy tđnh àậ gip ta thûåc hiïån hïët cấc cưng viïåc

PHÊÌN KÏËT LÅN:

mấy mốc, tđnh toấn, mổi thânh viïn trong tưí chûác àïìu phẫi

PHẪI RÊN LUÅN ÀÏÍ CỐ
TĐNH HIÏÅU QUẪ TRONG CƯNG VIÏÅC

hổc cấch trúã thânh nhûäng nhâ quẫn l, trúã thânh nhûäng
ngûúâi cố thïí àûa ra nhûäng quët àõnh hiïåu quẫ trong cưng
viïåc.

Cën sấch nây dûåa trïn hai tiïìn àïì:
Cưng viïåc ca chng ta lâ phẫi trúã nïn hiïåu quẫ, vâ
Cố thïí rên luån, hổc àûúåc tđnh hiïåu quẫ.
Chng ta, nhûäng ngûúâi lâm viïåc, àûúåc trẫ lûúng vò àẩt hiïåu
quẫ trong cưng viïåc. Mưåt ngûúâi lao àưång mùỉc núå tđnh hiïåu
quẫ àưëi vúái tưí chûác ca anh ta. Anh ta cêìn hổc gò, rên luån
gò, vâ lâm gò àïí xûáng àấng vúái võ trđ ca mònh? Àïí trẫ lúâi
cêu hỗi àố, cën sấch nây àậ coi thânh tđch ca tưí chûác vâ
thânh tđch ca cấ nhên ngûúâi lao àưång tûå bẫn thên chng
lâ nhûäng mc tiïu cêìn àẩt àûúåc.
Tđnh hiïåu quẫ cố thïí hổc àûúåc lâ tiïìn àïì thûá hai. Chng
tưi àậ cưë gùỉng trònh bây cấc khđa cẩnh, kđch thûúác khấc nhau
ca thânh tđch trong cưng viïåc, qua àố hy vổng àưåc giẫ hổc
àûúåc cấch trúã nïn hiïåu quẫ. Tuy nhiïn, àêy khưng phẫi lâ
mưåt cën sấch giấo khoa, do tđnh hiïåu quẫ khưng ai cố thïí
dẩy cho ngûúâi khấc àûúåc. Nối gò thò nối, nố khưng phẫi lâ

226

227


NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

àố, hổ dïỵ dâng “bûúác ra ngoâi” tưí chûác vâ ch àïën mưi
trûúâng bïn ngoâi – núi mâ kïët quẫ ca tưí chûác hiïån hûäu.

CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

Àiïìu nây d sao cng phẫi xẫy ra. Mưåt trong nhûäng àiïím
mẩnh ca nhûäng tưí chûác thânh cưng nhû cưng ty General

Mấy tđnh cng cố thïí thay àưíi mưåt trong nhûäng lưỵi lêìm cú

Motors hay Bưå tưíng tham mûu qn àưåi Àûác lâ viïåc hổ àậ

bẫn trong viïåc ra quët àõnh. Nhòn chung ngûúâi ta hay phẩm

giẫi quët cấc sûå kiïån bùçng cấc quët àõnh thêåt sûå (chûá

sai lêìm khi coi mưåt tònh hëng, mưåt vêën àïì phưí quất lâ mưåt

khưng bùçng cấch àiïìu chónh hay tđnh chêët ngêỵu hûáng, àưëi

loẩt cấc sûå kiïån àún lễ vâ rúâi rẩc; tûâ àố chó xem xết vâ giẫi

phố). Chûâng nâo mâ cấc nhâ quẫn l hổc àûúåc cấch ra quët

quët cấc “triïåu chûáng” mâ thưi. Mâ mấy tđnh lẩi chó cố thïí

àõnh nhû lâ nhûäng àấnh giấ vïì ri ro vâ tđnh khưng chùỉc

giẫi quët cấc vêën àïì logic, nhûäng tònh hëng mang tđnh

chùỉn ca tònh hònh, thò chûâng àố ngûúâi ta sệ vûúåt qua àûúåc

phưí quất. Do àố, trong tûúng lai cố thïí chng ta sệ cố mưåt

mưåt ëu kếm cú bẫn ca cấc tưí chûác lúán. Àố lâ viïåc cấc võ

sai lêìm khấc: coi nhûäng tònh hëng àưåc nhêët, ngoẩi lïå lâ mưåt

trđ cêëp cao khưng hïì cố cú hưåi àïí rên luån vâ kiïím tra khẫ

“triïåu chûáng” ca mưåt vêën àïì chung.

nùng ra quët àõnh ca hổ. Khi giẫi quët cấc vêën àïì vâ sûå

Khuynh hûúáng nây giẫi thđch cho nhûäng than phiïìn rùçng

kiïån bùçng nhûäng sûå àiïìu chónh hún lâ nhûäng suy nghơ, bùçng

ngây nay ngûúâi ta sûã dng mấy tđnh thay cho nhûäng

cẫm giấc hún lâ bùçng phên tđch vâ kiïën thûác, thò nhûäng ngûúâi

nhêån xết, àấnh giấ vưën trûúác àêy àûúåc ûa thđch trong

lâm viïåc trong cấc tưí chûác khấc nhau sệ khưng cố cú hưåi àïí

qn sûå. Trong qn sûå, nhûäng nhêån xết, phấn àoấn

thûåc têåp vâ rên luån k nùng ra quët àõnh. Do àố, khi àûúåc

ca con ngûúâi khưng nïn dïỵ dâng bõ bỗ qua nhû vêåy.

thùng tiïën lïn nhûäng võ trđ cao hún, hổ sệ phẫi àưëi mùåt lêìn

Sûå phï phấn mẩnh nhêët àưëi vúái viïåc “chín hốa” cấc

àêìu tiïn vúái nhûäng quët àõnh mang tđnh chêët chiïën lûúåc

quët àõnh qn sûå thåc vïì mưåt nhâ quẫn trõ hổc dên

mâ khưng hïì àûúåc chín bõ gò cẫ. Rộ râng àêy lâ àiïìu mâ

sûå nưíi tiïëng, àố lâ ngâi Solly Zuckerman, nhâ sinh vêåt

khưng ai trong chng ta mong mën!

hổc hiïån àang lâm tû vêën vïì khoa hổc cho Bưå qëc
phông Anh, ngûúâi àống vai trô lúán trong viïåc phất triïín
phên tđch mấy tđnh vâ nhûäng nghiïn cûáu vïì sûå vêån
hânh ca nố.

Têët nhiïn, mấy tđnh khưng thïí biïën mưåt nhên viïn bònh
thûúâng thânh mưåt ngûúâi ra quët àõnh hiïåu quẫ àûúåc.
Nhûng mấy tđnh cố thïí gip chng ta súám phên biïåt àûúåc
mưåt nhên viïn bònh thûúâng vúái mưåt ngûúâi ra quët àõnh tiïìm

Ẫnh hûúãng lúán nhêët ca mấy tđnh nùçm ngay trong hẩn

nùng. Tûâ àố, nố cho phếp ngûúâi ra quët àõnh tiïìm nùng

chïë ca nố, nhûäng hẩn chïë båc chng ta phẫi tûå mònh ra

(thûåc chêët lâ bùỉt båc hổ) rên luån k nùng ra quët àõnh

quët àõnh. Vâ trïn hïët, chng båc cấc nhâ quẫn l cêëp

hiïåu quẫ. L do rêët àún giẫn: nïëu hổ khưng lâm tưët àiïìu nây

trung chuín tûâ nhûäng ngûúâi thûâa hânh thânh nhûäng ngûúâi

thò mấy tđnh cng khưng thïí vêån hânh àûúåc.

ra quët àõnh vâ chõu trấch nhiïåm.
224

225


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

nhau: ri ro ca viïåc lâm khấch hâng khưng hâi lông vïì giao

chó huy k binh trûåc tiïëp xung trêån nhû trong cấc cåc

hâng vâ dõch v; ri ro vâ chi phđ liïn quan àïën sûå khưng

chiïën tranh trûúác àêy nûäa.

ưín àõnh ca kïë hoẩch sẫn xët. Vâ ri ro – chi phđ ca viïåc
“giam vưën” liïn quan àïën hâng hốa lûu kho.

Kïët quẫ lâ viïåc ra quët àõnh khưng côn àûúåc hẩn chïë
trong sưë đt cấc nhâ quẫn l cêëp cao nûäa. Theo cấch nây hóåc

Têët cẫ nhûäng vêën àïì trïn àôi hỗi mưåt quët àõnh hâm chûáa

cấch khấc, têët cẫ nhûäng ngûúâi lao àưång tri thûác trong tưí chûác

ri ro, mưåt quët àõnh vïì ngun tùỉc. Chó sau khi cố nhûäng

àïìu cố thïí trúã thânh nhûäng ngûúâi ra quët àõnh, hóåc tham

quët àõnh àố thò mấy tđnh múái cố thïí quẫn l viïåc kiïím kï

gia tđch cûåc, vúái vai trô àưåc lêåp vâo quấ trònh ra quët àõnh.

hâng hốa lûu kho àûúåc. Àêy lâ nhûäng quët àõnh vïì “tđnh

Ngây nay, ra quët àõnh àậ trúã thânh mưåt cưng viïåc bònh

khưng chùỉc chùỉn” – nhûäng àiïìu liïn quan àïën chng thêåm

thûúâng, mưåt cưng viïåc hâng ngây ca mưỵi bưå phêån trong cấc

chđ khưng thïí àûúåc àõnh nghơa mưåt cấch rộ râng, àïí cố thïí

tưí chûác cố quy mư lúán. Khẫ nùng àûa ra cấc quët àõnh hiïåu

chuín cho mấy tđnh xûã l nûäa. Do àố, àïí mấy tđnh hay bêët

quẫ câng lc câng trúã nïn quët àõnh àưëi vúái khẫ nùng lâm

k mưåt cưng c nâo khấc cố thïí xûã l vâ phẫn ûáng tưët trûúác

viïåc hiïåu quẫ ca ngûúâi lao àưång tri thûác, đt ra lâ àưëi vúái

tònh hònh thò ngûúâi ta phẫi hònh thânh mưåt quët àõnh mang

ngûúâi úã nhûäng võ trđ cố trấch nhiïåm.

tđnh ngun tùỉc trûúác àố.

222

Àưëi vúái cấc quët àõnh chiïën lûúåc, mấy tđnh cng cố ẫnh

Viïåc chuín tûâ cấc àiïìu chónh nhỗ thânh mưåt quët

hûúãng tûúng tûå. Mấy tđnh khưng thïí àûa ra cấc quët àõnh

àõnh mang tđnh ngun tùỉc àậ diïỵn ra trong mưåt thúâi

chiïën lûúåc, têët nhiïn. Àiïìu nố cố thïí lâm (chđnh xấc hún lâ

gian dâi. Àiïìu nây trúã nïn rộ râng trong thúâi gian Thïë

cố tiïìm nùng lâm) lâ àûa ra cấc kïët lån tûâ mưåt sưë giẫ àõnh

chiïën II. Vâo thúâi gian nây, cấc chiïën dõch qn sûå àậ

vïì tûúng lai. Hóåc ngûúåc lẩi, tòm ra nhûäng giẫ àõnh àưëi vúái

trúã nïn cố quy mư lúán hún trûúác rêët nhiïìu, khiïën cấc

mưåt sưë tònh hëng hânh àưång nhêët àõnh. Mưåt lêìn nûäa cêìn

tûúáng lơnh cêëp trung cng cêìn phẫi hiïíu cấc quy àõnh

nhùỉc lẩi rùçng: do chó cố khẫ nùng tđnh toấn, mấy tđnh àôi

vïì chiïën lûúåc àïí thûåc hiïån chng. Ngoâi ra, hổ cng

hỗi úã chng ta nhûäng phên tđch rộ râng, nhêët lâ vïì nhûäng

phẫi àûa ra nhûäng quët àõnh thêåt sûå, hún lâ chó thûåc

àiïìu kiïån bao quất mâ mưåt quët àõnh phẫi thỗa mận –

hiïån nhûäng àiïìu chónh theo thûåc tïë chiïën trûúâng.

nhûäng àiïìu nây lẩi àôi hỗi nhâ quẫn l phẫi cố mưåt sûå àấnh

Khưng cố gò ngẩc nhiïn khi nhûäng ngûúâi hng trïn

giấ, xết àoấn hâm chûáa ri ro.

chiïën trûúâng lẩi lâ nhûäng sơ quan cêëp trung (cố thïí coi

Ngoâi ra, côn cố mưåt sưë ẫnh hûúãng khấc ca mấy tđnh lïn

tûúng àûúng vúá i cấ c nhâ quẫ n l cêë p trung) nhû

viïåc ra quët àõnh. Nïëu àûúåc sûã dng àng, mấy tđnh cố thïí

Rommel, Bradley, Zhukov. Nhûäng ngûúâi suy nghơ vâ

gip cấc nhâ quẫn l cêëp cao thoất khỗi viïåc tưën nhiïìu thúâi

cấc quët àõnh thûåc sûå, chûá khưng phẫi lâ nhûäng viïn

gian vâ cưng sûác vâo nhûäng sûå kiïån bïn trong tưí chûác. Tûâ
223


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

ra quët àõnh hiïåu quẫ khưng bao giúâ chúâ àúåi quấ lêu, cng

Thïë mẩnh ca mấy tđnh lâ úã chưỵ, nố lâ mưåt cưỵ mấy logic,

lùỉm lâ vâi ngây hóåc vâi tìn mâ thưi. Nïëu khi àố vêỵn khưng

thûåc hiïån chđnh xấc vâ nhanh chống nhûäng cưng viïåc àûúåc

cố gò rộ râng thò anh ta sệ hânh àưång, d bẫn thên cố cẫm

con ngûúâi lêåp trònh. Trong khi àố, con ngûúâi cố khẫ nùng

thêëy thoẫi mấi hay khưng.

suy nghơ vâ cẫm nhêån. Do àố, tuy cố thïí chêåm hún, khưng

Nhû chng ta àïìu biïët, ngûúâi ta trẫ lûúng cho nhâ quẫn

chđnh xấc bùçng mấy tđnh, con ngûúâi vêỵn thưng minh hún,

l khưng phẫi àïí anh ta lâm àiïìu gò anh ta thđch, mâ àïí thûåc

cố sûå thêëu hiïíu sêu sùỉc hún vúái mưåt vêën àïì bêët k. Con ngûúâi

hiïån nhûäng nhiïåm v àûúåc giao mưåt cấch àng àùỉn, àa sưë

cố khẫ nùng àiïìu chónh vâ nhúá àûúåc nhiïìu thûá... chûa ai lêåp

lâ bùçng viïåc àûa ra cấc quët àõnh hiïåu quẫ.

trònh cẫ.
Mưåt lơnh vûåc mâ xûa nay cấc nhâ quẫn l vêỵn hânh

RA QUËT ÀÕNH VÂ CƯNG NGHÏÅ TIN HỔC

àưång theo phong cấch “àiïìu chónh tẩi chưỵ” lâ cấc quët
àõnh vïì lûu kho vâ gûãi hâng. Dûåa trïn nhûäng kinh

Liïåu têët cẫ nhûäng àiïìu trïn côn àng àùỉn trong thúâi àẩi

nghiïåm vïì giao dõch vúái cấc khấch hâng vâ nhâ phên

tin hổc ngây nay? Ngûúâi ta nối rùçng mấy tđnh sệ thay thïë

phưëi, mưåt giấm àưëc bấn hâng àõa phûúng liïn tc àiïìu

con ngûúâi trong viïåc ra quët àõnh; đt nhêët lâ trong quẫn l

chónh, thay àưíi lûúång hâng lûu kho cng nhû viïåc giao

cêëp trung; mưåt thúâi gian sau sệ lâ cấc quët àõnh liïn quan

hâng cho nhiïìu khấch hâng khấc nhau cho ph húåp vúái

àïën hoẩt àưång, sẫn xët; vâ sau cng lâ cấc quët àõnh chiïën

tûâng àưëi tấc mưåt.

lûúåc nûäa.

Mưåt mấy tđnh khưng hïì biïët nhûäng chuån phûác tẩp nhû

Mấy tđnh sệ båc con ngûúâi phẫi thay cấc àiïìu chónh tẩi

vêåy. Trûâ phi nố àûúåc “nối” cho biïët àố lâ nhûäng sûå kiïån quy

chưỵ bùçng cấc quët àõnh thêåt sûå. Àưìng thúâi, rêët nhiïìu ngûúâi

àõnh chđnh sấch ca cưng ty àưëi vúái khấch hâng A hay B

vưën chó “àưëi phố” hún lâ “hânh àưång” trûúác tònh hònh nây

nâo àố. Mấy tđnh chó cố thïí hânh àưång theo nhûäng cấch thûác

sệ trúã thânh nhûäng ngûúâi ra quët àõnh thûåc sûå.

àậ àûúåc con ngûúâi “lêåp trònh” tûâ trûúác. Do àố, nïëu mưåt cưng

Mấy tđnh lâ mưåt cưng c hûäu hiïåu ca nhâ quẫn l. Lâ

ty mën quẫn l viïåc kiïím kï hâng hốa lûu kho bùçng mấy

mưåt cưỵ mấy, nố lâm viïåc khưng mïåt mỗi, khưng àôi tđnh tiïìn

tđnh, cưng ty àố cêìn phẫi xấc àõnh ra nhûäng quy tùỉc hay

lâm viïåc ngoâi giúâ. Mấy tđnh, nhû mưåt cưng c lao àưång khấc,

chđnh sấch nhêët àõnh. Khi tòm hiïíu vêën àïì nây, ngûúâi ta thêëy

gốp phêìn nêng cao khẫ nùng ca con ngûúâi trong cưng viïåc.

rùçng cấc quët àõnh cú bẫn nhêët liïn quan àïën viïåc lûu kho

Tuy nhiïn, nố vêỵn cố nhûäng hẩn chïë. Vâ chđnh àiïìu àố båc

thûåc ra khưng phẫi lâ cấc quët àõnh vïì lûu kho thûåc sûå.

chng ta phẫi chuín cấc àiïìu chónh tẩm thúâi hiïån nay thânh

Mâ àố lâ cấc quët àõnh kinh doanh hâm chûáa ri ro. Vêën

nhûäng quët àõnh thûåc sûå.

àïì kiïím kï vâ lûu kho lâ vêën àïì cên bùçng nhûäng ri ro khấc

220

221


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

viïn tưåi nghiïåp kia. “Quan tôa khưng xết xûã nhûäng v

nhiïn ngûúâi ta thêëy nguy cú quët àõnh sệ khưng dïỵ dâng

cậi vậ nhỗ nhùåt” – cêu nối trong låt La Mậ cấch àêy

vâ àûúåc mổi ngûúâi chêëp nhêån. Rộ râng, àïí cố mưåt quët àõnh,

gêìn 2.000 nùm vêỵn côn hïët sûác àng àùỉn. Vâ cố lệ rêët

khưng chó cêìn sûå phấn xết, àấnh giấ mâ côn cêìn cẫ lông

nhiïìu ngûúâi ra quët àõnh trong chng ta vêỵn cêìn phẫi

can àẫm. Cêu ngẩn ngûä “thëc àùỉng dậ têåt” cố thïí àûúåc ấp

hổc lẩi àiïìu nây.

dng úã àêy: phêìn lúán cấc quët àõnh hiïåu quẫ àïìu khưng

Àẩi àa sưë cấc quët àõnh àïìu nùçm giûäa hai thấi cûåc nối
trïn ca vêën àïì: vêën àïì khưng tûå nố sệ ưín thỗa, song nố

àûúåc lông àa sưë mổi ngûúâi, chng àïìu cố vễ khố khùn khi
thûåc hiïån.

cng khưng ài vâo tònh trẩng tưìi tïå nhêët. Cú hưåi lâ cố, song

Vâo lc nây, nhâ quẫn l hiïåu quẫ khưng àûúåc àêìu hâng

chó lâ cú hưåi cẫi thiïån tònh hònh hún lâ cú hưåi thay àưíi, lâm

bùçng viïåc nối, “Vêåy thò chng ta hậy nghiïn cûáu lẩi mưåt lêìn

múái thêåt sûå. Nối cấch khấc, cho d khưng hânh àưång thò

nûäa” – àố lâ cấch ca nhûäng kễ hên nhất. Trûúác nhûäng u

chng ta (vâ tưí chûác) vêỵn cûá tưìn tẩi, song nïëu hânh àưång

cêìu “nghiïn cûáu, àiïìu tra” lẩi tònh hònh, nhâ quẫn l àùåt cêu

thò... mổi chuån sệ tưët hún.

hỗi: “Àêu lâ l do àïí tin rùçng mưåt cåc nghiïn cûáu múái sệ

Nhû vêåy, mưåt ngûúâi ra quët àõnh hiïåu quẫ so sấnh cấc

cho kïët quẫ gò múái mễ hún? Vâ nïëu kïët quẫ tòm thêëy lâ múái

nưỵ lûåc vâ ri ro ca viïåc hânh àưång vâ khưng hânh àưång.

mễ thò liïåu nố cố liïn quan gò àïën vêën àïì ca chng ta hay

Khưng cố mưåt cưng thûác bêët biïën cho mưåt quët àõnh àng

khưng?”. Cêu trẫ lúâi sệ thûúâng lâ “Khưng”, vâ àûúng nhiïn

àùỉn úã àêy. Tuy nhiïn cố nhûäng “hûúáng dêỵn” nhû sau:

nhâ quẫn l sệ khưng cho phếp àiïìu tra, nghiïn cûáu thïm

Bẩn phẫi hânh àưång nïëu nhòn chung cấc lúåi đch vûúåt
hún cấc chi phđ vâ ri ro.
Bẩn cố thïí hânh àưång hay khưng hânh àưång, song khưng
àûúåc thỗa hiïåp, hay cố nhûäng hânh àưång nûãa vúâi.

gò cẫ – àiïìu àố chó lâm lậng phđ thúâi gian mâ thưi.
Tuy nhiïn, nhâ quẫn l cng khưng thïí quët àõnh vưåi
vậ trûâ phi àậ thêåt sûå hiïíu rộ vïì quët àõnh. Nhûng bêët k
mưåt con ngûúâi cố l trđ nâo, anh ta phẫi hổc cấch quan têm
àïën cấi mâ Socrates tûâng gổi lâ “võ thêìn sấng tẩo” ca ưng.
Àố lâ tiïëng gổi tûâ nưåi têm con ngûúâi, kïu gổi chng ta “Hậy

Bêy giúâ thò chng ta àậ cố thïí sùén sâng ra quët àõnh.

cêín thêån”. Àưi khi, chng ta dûâng lẩi khưng lâm àiïìu gò àố

Cấc u cêìu c thïí ca quët àõnh, cấc giẫi phấp thay thïë,

khưng phẫi vò àiïìu êëy khố khùn hay gêy bêët àưìng, mâ chó

ri ro vâ lúåi đch àïìu àậ àûúåc xem xết thêëu àấo. Mổi thûá àïìu

vò tûå chng ta cẫm thêëy cố àiïìu gò àố khưng ưín mâ khưng

rộ râng, kïí cẫ hûúáng dêỵn hânh àưång sùỉp túái. Mưåt quët àõnh

biïët tẩi sao. “Tưi ln dûâng lẩi mưåt khi mổi chuån cố vễ vûúåt

dûúâng nhû àậ xët hiïån trûúác mùỉt chng ta. Nhûng ngay

quấ sûå têåp trung” lâ phûúng chêm ca mưåt ngûúâi ra quët

vâo thúâi àiïím nây, àa sưë quët àõnh lẩi “biïën mêët”: bưỵng

àõnh hiïåu quẫ mâ tưi cố dõp quen biïët. Tuy nhiïn, mưåt ngûúâi

218

219


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

nïëu hai bïn àïìu cưë gùỉng hiïíu àiïìu bïn kia thêëy vâ l do

phố vúái tûâng “triïåu chûáng” c thïí. Chùèng hẩn, phẫn àưëi

ca nố, thò quan hïå giûäa hổ sệ tưët àểp vâ cố lúåi hún nhiïìu.

mưåt àẩo låt, phẫn àưëi hay ng hưå mưåt chđnh khấch

D cố chùỉc chùỉn àïën àêu ài nûäa, d cố thêëy nhûäng kiïën

v.v... Chó riïng Vail hiïíu rùçng àố khưng phẫi lâ phûúng

trấi ngûúåc lâ sai lêìm vâ khưng cố cùn cûá, nhâ quẫn l hiïåu

cấch tưët nhêët àïí àưëi phố lẩi mưåt nguy cú nhû trïn. D

quẫ (ngûúâi ra cấc quët àõnh hiïåu quẫ) ln båc mònh phẫi

bẩn thùỉng mưåt, hai trêån àấnh, bẩn khưng thïí thùỉng lúåi

coi nhûäng kiïën àố nhû lâ phûúng tiïån àïí anh ta cố cú hưåi

trong cẫ cåc chiïën àûúåc. Chó ưng ta múái thêëy rùçng cấc

suy nghơ vïì cấc giẫi phấp thay thïë. Sûå khấc biïåt vâ mêu

doanh nghiïåp tû nhên cêìn lâm sao àïí cho cấc låt lïå

thỵn ca cấc kiïën chđnh lâ cưng c gip anh ta àẫm bẫo

cưng trúã thânh mưåt giẫi phấp thay thïë hûäu hiïåu cho tònh

rùçng, mổi khđa cẩnh quan trổng khấc nhau ca mưåt vêën àïì

trẩng qëc hûäu hốa!

àïìu àûúåc xem xết cêín thêån trûúác khi ra mưåt quët àõnh.

Ngûúåc lẩi, cố nhûäng àiïìu kiïån mâ chng ta cố thïí lẩc quan,

Mưåt cêu hỗi quan trổng nûäa mâ ngûúâi ra quët àõnh cêìn

hy vổng rùçng chng sệ tûâ tûâ ưín thỗa ngay cẫ khi chng ta

hỗi lâ: “Quët àõnh nây cố thêåt sûå cêìn thiïët khưng?”. Nối

khưng lâm gò cẫ. Nïëu cêu hỗi: “Tònh hònh sệ ra sao nïëu chng

cấch khấc, trong cấc giẫi phấp thay thïë ca mưåt quët àõnh,

ta khưng lâm gò cẫ?”, cố cêu trẫ lúâi lâ: “Khưng sao, mổi chuån

sệ ln cố mưåt giẫi phấp lâ “khưng lâm gò cẫ”.

sệ tûå ưín thỗa”, thò tưët hún hïët lâ khưng nïn can thiïåp gò cẫ.

Mưåt quët àõnh cng giưëng nhû mưåt cåc phêỵu thåt, mưåt
sûå can thiïåp vâo hïå thưëng, vâ do àố, ài kêm vúái ri ro hïå

Ngay cẫ khi tònh hònh d xêëu nhûng khưng quan trổng vâ
gêy ẫnh hûúãng àấng kïí thò cng khưng nïn can thiïåp.

thưëng sệ bõ “sưëc”. Vò thïë, phẫi loẩi trûâ cấc quët àõnh khưng

Cố lệ đt cố nhâ quẫn l nâo hiïíu àûúåc àiïìu nây. Trong

thêåt sûå cêìn thiïët, cng nhû phẫi hẩn chïë tưëi àa nhûäng cåc

tònh hëng khố khùn vïì tâi chđnh, mưåt nhâ kiïím soất

giẫi phêỵu khưng cêìn thiïët àưëi vúái bïånh nhên vêåy.

u cêìu cùỉt giẫm chi phđ. Ưng ta biïët rùçng, nhûäng chi

Cêìn ra mưåt quët àõnh khi tònh hònh chùỉc chùỉn sệ xêëu ài
nïëu chng ta khưng lâm gò cẫ. Àiïìu tûúng tûå cng xẫy ra
vúái cấc cú hưåi: nïëu mưåt cú hưåi lâ quan trổng vâ cố nguy cú
biïën mêët nïëu bẩn khưng hânh àưång, thò bẩn cêìn hânh àưång
vâ thay àưíi mưåt cấch nhanh chống.

216

phđ khưng kiïím soất nưíi àa phêìn nùçm úã cấc khêu bấn
hâng vâ phên phưëi, tûâ àố nưỵ lûåc cùỉt giẫm chi phđ úã nhûäng
khêu nây. Tuy nhiïn, cng lc àố ưng ta cng cưë gùỉng
sa thẫi hai, ba nhên viïn lúán tíi úã mưåt bưå phêån khấc,
àang hoẩt àưång bònh thûúâng. Rộ râng cưë gùỉng nây
khưng àem lẩi thay àưíi nâo àấng kïí vïì chi phđ. Khi mổi

Nhûäng nhâ quẫn l cng thúâi vúái Theodore Vail hoân

chuån qua ài, ngûúâi ta sệ súám qụn rùçng viïåc cùỉt giẫm

toân àưìng vúái ưng ta vïì nguy cú chđnh ph sệ qëc

chi phđ ca ngûúâi kiïím soất nây àậ cûáu cưng ty, mâ chó

hûäu hốa ngânh viïỵn thưng. Song hổ lẩi chó mën àưëi

nhúá àïën viïåc ưng ta àậ quấ “nùång tay” vúái nhûäng nhên

217


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

lån nhûäng bêët àưìng cng lâm tùng cûúâng khẫ nùng sấng

Tẩi mưåt vùn phông låt, mưåt låt sû múái vâo nghïì trûúác

tẩo, ốc tûúãng tûúång ca chđnh ngûúâi ra quët àõnh vâ cấc

tiïn àûúåc giao cho viïåc chín bõ bâo chûäa cho... khấch

cưång sûå ca anh ta. Cấc bêët àưìng vâ tranh cậi nhûäng cấi

hâng ca låt sû àưëi th ca mònh trong v ấn. Àêy lâ

“húåp l” thânh nhûäng cấi “àng àùỉn”, vâ tûâ nhûäng cấi “àng

mưåt cấch àâo tẩo rêët hiïåu quẫ cho cấc låt sû trễ, gip

àùỉn” trúã thânh mưåt quët àõnh hiïåu quẫ.

hổ khưng khúãi àêìu bùçng viïåc tun bưë: “Tưi biïët tẩi sao

Ngûúâi ra quët àõnh hiïåu quẫ khưng khúãi àêìu bùçng giẫ
àõnh cho rùçng hûúáng hânh àưång nây lâ àng, hûúáng hânh
àưång kia lâ sai. Anh ta cng khưng cho rùçng “Tưi àng,
ngûúâi kia sai!”. Ngûúåc lẩi, khúãi àêìu phẫi lâ sûå cam kïët tòm
ra l do tẩi sao mổi ngûúâi lẩi bêët àưìng.
Nhâ quẫn l hiïåu quẫ hiïíu rùçng ln cố nhûäng kễ ngưëc
vâ nhûäng ngûúâi gêy rùỉc rưëi tham gia vâo quấ trònh tranh
lån. Tuy nhiïn, nhâ quẫn l hiïåu quẫ khưng mùåc nhiïn
bấc bỗ nhûäng kiïën trấi ngûúåc vúái nhûäng àiïìu bẫn thên
anh ta àậ thêëy lâ quấ rộ râng, hiïín nhiïn. Ngûúåc lẩi, ngûúâi
cố kiïën bêët àưìng phẫi àûúåc coi lâ ngûúâi thưng minh, cố
l trđ, hổ ài àïën kïët lån sai búãi vò hổ nhòn thêëy mưåt thûåc
tïë khấc, quan têm àïën mưåt vêën àïì khấc. Do àố, nhâ quẫn
l hiïåu quẫ phẫi àùåt ra cêu hỗi: “Nïëu quan àiïím ca ngûúâi
nây (ngûúâi bêët àưìng) lâ thưng minh, húåp l thò anh ta àậ
thêëy àiïìu gò?”. Àiïìu mâ nhâ quẫn l hiïåu quẫ quan têm trûúác

lúâi bâo chûäa ca tưi lâ àng”, mâ phẫi bùçng viïåc suy
nghơ vïì bïn àưëi phûúng, nhûäng l lệ, lêåp lån ca hổ.
Bùçng cấch nây, ngûúâi låt sû cố thïí thêëy nhûäng lúâi bâo
chûäa nhû lâ nhûäng giẫi phấp thay thïë nhau, tûâ àố hiïíu
rộ hún vïì v ấn vâ cố thïí giânh thùỉng lúåi khi tranh tng
trûúác tôa (tûác lâ “cậi” trûúác tôa lâm sao àïí “giẫi phấp
thay thïë” ca mònh àûúåc nhiïìu ngûúâi àưìng tònh hún!).
Khưng cêìn nối thò chng ta cng biïët khưng cố nhiïìu ngûúâi
lâm àûúåc àiïìu nây. Àa sưë chng ta àïìu khúãi àêìu bùçng sûå
tin tûúãng chùỉc chùỉn rùçng nhûäng àiïìu mònh nhòn thêëy lâ cấch
nhòn sûå kiïån àng àùỉn duy nhêët.
Cấc nhâ quẫn l trong ngânh sẫn xët thếp úã M khưng
bao giúâ bỗ qua cêu hỗi: “Tẩi sao nhûäng thânh viïn cưng
àoân lẩi tỗ ra bưëi rưëi, bûåc bưåi mưỵi khi chng ta nối àïën
tûâ featherbedding?” (thåt ngûä chó viïåc thưíi phưìng têìm
quan trổng ca nhên lûåc trong sẫn xët, lâm àònh trïå
sẫn xët – mưåt trong nhûäng phẫn ûáng ca nhên viïn

tiïn lâ sûå thêëu hiïíu. Chó sau àố anh ta múái nghơ àïën viïåc ai

àưëi vúái u cêìu lâm viïåc nhanh hún, nhiïìu hún ca giúái

àng, ai sai10 .

ch). Ngûúåc lẩi, cấc thânh viïn cưng àoân cng chûa
bao giúâ tûå hỗi tẩi sao cấc nhâ quẫn l lẩi quấ quan têm

10

Phất hiïån nây khưng cố gò lâ múái, chó lâ sûå lùåp lẩi nhûäng kïët lån ca Mary Parker
Follet (trong bâi Dynamic Administration, biïn têåp búãi Henry C. Metcalf vâ L.Urwick
- New York, Harper & Row, 1942). Mâ chđnh nhûäng kïët lån àố cng chó lâ sûå múã
rưång cấc lêåp lån trong tấc phêím nưíi tiïëng nhêët ca Plato vïì hng biïån - Phaedrus.

214

àïën “featherbedding” khi mâ nhûäng v viïåc mâ hổ thêëy
àïìu tỗ ra nhỗ nhùåt, khưng cố mêëy tấc hẩi. Cẫ hai bïn
àïìu cưë gùỉng chûáng minh bïn kia sai lêìm. Thay vâo àố,

215


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

hoân toân nùỉm àûúåc qëc hưåi rưìi! Roosevelt khưng hïì

vïì cẫm nhêån ca ưng ta: ngay cẫ mưåt àûáa bế 8 tíi cng

cố mưåt “giẫi phấp dûå phông” nâo trong tònh hëng nây

cố thïí trong chúáp mùỉt biïët àûúåc rùçng 4x6=6x4, tuy

cẫ. Kïët quẫ lâ khưng chó kïë hoẩch vïì tôa ấn tưëi cao ca

nhiïn “a blind Venetian” (mưåt ngûúâi Venice bõ m) lẩi

ưng ta thêët bẩi, mâ ưng ta côn àấnh mêët ln sûå kiïím

khưng phẫi lâ “a Venetian blind” (mưåt cấi mânh cûãa theo

soất chđnh trõ trong nûúác, bêët chêëp viïåc ưng ta rêët àûúåc

kiïíu Venice)9 . Àiïìu nây àôi hỗi trònh àưå tûúãng tûúång ca

cûã tri ûa thđch vâ ng hưå vâo thúâi àiïím àố.

bẩn úã mưåt mûác cao hún. Thïë mâ rêët nhiïìu quët àõnh
ca chng ta vêỵn dûåa trïn giẫ àõnh rùçng “a blind

Hún hïët, nhûäng bêët àưìng, tranh cậi lâ cêìn thiïët àïí thc
àêíy khẫ nùng tûúãng tûúång ca chng ta. Àïí tòm ra lúâi giẫi

Venetian” phẫi giưëng nhû “a Venetian blind”.

cho mưåt vêën àïì toấn hổc, ngûúâi ta khưng cêìn àïën ốc tûúãng

Cố mưåt cêu chuån nhû sau. Vâo thúâi Victoria, cố mưåt

tûúång. Tuy nhiïn, xết àïën tđnh chêët “khưng chùỉc chùỉn” ca

ngûúâi dên sưëng úã hôn àẫo trïn vng biïín phđa Nam àïën

rêët nhiïìu vêën àïì mâ nhâ quẫn l phẫi àưëi diïån, anh ta sệ

thùm khu vûåc phđa Têy. Sau khi trúã vïì, anh nối vúái cấc

cêìn nhûäng giẫi phấp “sấng tẩo” trong viïåc tẩo ra nhûäng tònh

àưìng bâo ca anh ta lâ: nhûäng ngûúâi phđa Têy khưng

hëng múái. Nghơa lâ cêìn khẫ nùng tûúãng tûúång – mưåt cấch

cố nûúác úã trong nhâ hổ. Sûå thêåt hốa ra nhû sau: trong

hiïíu vâ cẫm nhêån múái mễ, khấc biïåt.

cấc thânh phưë phđa Têy, nûúác àûúåc vêån chuín theo cấc

Khẫ nùng tûúãng tûúång khưng phẫi lâ cố nhiïìu trong chng

àûúâng ưëng, vâ do àố, chó chẫy ra khi ngûúâi ta múã khốa

ta, song cng khưng phẫi lâ mưåt àiïìu gò quấ hiïëm hoi, nïëu

vôi nûúác. Tuy nhiïn àậ khưng ai giẫi thđch àiïìu nây cho

nhû nố àûúåc kđch thđch, tấc àưång thûúâng xun. Tranh lån,

võ khấch tûâ vng àẫo phđa Nam cẫ.

bêët àưìng, nhêët lâ khi bõ bùỉt båc phẫi suy nghơ, l lån, chđnh
lâ sûå tấc àưång tưët nhêët lïn ốc tûúãng tûúång ca chng ta.

Khi nghe cêu chuån nây, tưi chúåt nghơ vïì ốc tûúãng tûúång.
Nïëu chng ta khưng “múã khốa vôi nûúác”, trđ tûúãng tûúång sệ

Rêët đt ngûúâi cố khẫ nùng nhû nhên vêåt Humpty –

khưng thïí “chẫy” ra. “Vôi nûúác” úã àêy chđnh lâ nhûäng bêët

Dumpty: cố thïí tûúãng tûúång ra rêët nhiïìu chuån vư l

àưìng, tranh cậi.

trûúác khi ùn sấng. Vâ sệ cố thêåm chđ đt hún nhûäng ngûúâi

Do àố, ngûúâi ra quët àõnh hiïåu quẫ phẫi ch àưång “tưí

cố trđ tûúãng tûúång phong ph nhû ”cha àễ” ca nhên

chûác” àûúåc nhûäng bêët àưìng, tranh lån. Àiïìu nây gip anh

vêåt trïn, àố lâ tấc giẫ Lewis Carroll ca tấc phêím Alice

ta cố àûúåc nhûäng quët àõnh àng àùỉn, nhûäng giẫi phấp

úã xûá thêìn tiïn.

thay thïë khấc nhau khi ra mưåt quët àõnh. Àưìng thúâi, tranh

Tuy nhiïn, ngay cẫ nhûäng àưåc giẫ nhỗ tíi nhêët cng
cố à trđ tûúãng tûúång àïí thûúãng thûác cêu chuån vïì cư
bế Alice. Nhû Jerome S. Bruner àậ chó ra trong cën sấch
212

9

Xin xem thïm cën sấch ca Bruner Toward a Theory of Instruction (Cambridge,
Harvard, 1966), trang 64.

213


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

Hai lâ, nhûäng bêët àưìng cung cêëp nhûäng giẫi phấp thay

hoâng nghơ lẩi vâ gổi viïn Tưíng tham mûu trûúãng vâo,

thïë khấc nhau – àiïìu vư cng cêìn thiïët trong mưåt quët àõnh.

àïì nghõ... dûâng viïåc tưíng àưång viïn nây lẩi. Viïn tûúáng

Mưåt quët àõnh rêët cố thïí sệ sai lêìm, chùèng hẩn cố thïí do

trïn têu: “Thûa Bïå hẩ, viïåc àố lâ khưng thïí, vò chng ta

hoân cẫnh bïn ngoâi thay àưíi. Khi àố nïëu àậ cố sùén nhûäng

khưng cố kïë hoẩch nâo cho viïåc hy bỗ lïånh àưång viïn

giẫi phấp thay thïë àûúåc bân túái tûâ trûúác, chng ta sệ phêìn

mưåt khi nố àậ àûúåc tiïën hânh!”. Tưi khưng nối rùçng Thïë

nâo giẫm thiïíu àûúåc tấc hẩi cố thïí xẫy ra!

chiïën I cố thïí àûúåc trấnh khỗi nïëu giúâ chốt nûúác Nga

Trong chûúng trûúác, tưi àậ dêỵn chiïëu àïën cấc vđ d vïì

trò hoận àûúåc lïånh àưång viïn. Tuy nhiïn, đt ra àố cng

kïë hoẩch qn sûå Schlieffen ca Àûác nùm 1914, vâ

lâ mưåt cú hưåi d lâ nhỗ nhêët...

chûúng trònh kinh tïë ban àêìu ca Tưíng thưëng Roosevelt.

Ngûúåc lẩi, bïn cẩnh tưíng thưëng Roosevelt lâ mưåt àưåi ng

Cẫ hai àïìu bõ cấc sûå kiïån bïn ngoâi chûáng tỗ lâ sai lêìm

ph tấ gưìm nhûäng ngûúâi cố khẫ nùng, nhûäng ngûúâi àố

ngay vâo thúâi àiïím lệ ra chng phẫi phất huy tấc dng.

àậ chín bõ trûúác mưåt giẫi phấp thay thïë – mưåt chđnh

Tuy nhiïn, diïỵn biïën tiïëp theo ca hai cêu chuån lẩi

sấch cêëp tiïën hûúáng túái cẫi cấch cẫ vïì xậ hưåi vâ kinh tïë

hoân toân khấc nhau!

trïn quy mư lúán. Àiïìu nây àûúåc thûåc hiïån nhiïìu thấng

Qn àưåi Àûác sau àố khưng bao giúâ phc hưìi lẩi àûúåc.

trûúác khi Roosevelt nhêåm chûác, ngay trong lc chiïën

Khưng àûa ra àûúåc mưåt chiïën lûúåc múái, hổ phẫi “ûáng

dõch tranh cûã ca ưng ta vêỵn dûåa trïn àûúâng lưëi chđnh

biïën” tûâ vêën àïì nây sang vêën àïì khấc. Trong sët 25

thưëng vïì cẫi cấch kinh tïë. Khi hoân cẫnh bïn ngoâi (sûå

nùm trûúác àố, bưå tưíng tham mûu Àûác chûa hïì nghiïn

sp àưí ca hïå thưëng ngên hâng) àậ cho thêëy rộ rùçng

cûáu mưåt giẫi phấp thay thïë nâo cho kïë hoẩch Schlieffen

àûúâng lưëi chđnh thưëng vïì kinh tïë àưìng nghơa vúái mưåt

cẫ. Têët cẫ nưỵ lûåc ca hổ chó têåp trung vâo viïåc chi tiïët

sûå tûå sất vïì chđnh trõ, tưíng thưëng àậ cố sùén bïn mònh

hốa kïë hoẩch àố. Vâ àiïìu têët ëu lâ khi kïë hoẩch àố àưỵ

mưåt giẫi phấp thay thïë, mưåt chđnh sấch khấc. Nïëu

vúä, hổ khưng côn giẫi phấp thay thïë nâo àïí dûåa vâo.

khưng, ưng ta cng àậ thêët bẩi nhû qn àưåi Àûác vâ

D àậ àûúåc àâo tẩo k lûúäng vïì lêåp kïë hoẩch chiïën lûúåc,

Nga hoâng trong cấc vđ d nối trïn. Trong nhûäng trûúâng

cấc viïn tûúáng Àûác chó cố thïí hânh àưång mưåt cấch àưëi

húåp khấc, khi khưng cố cấc giẫi phấp thay thïë thò mưåt

phố, ûáng biïën trûúác tònh hònh, mâ khưng hiïíu tẩi sao

ngûúâi tâi nùng nhû Roosevelt cng sệ rêët lng tng. Sau

hổ lẩi... ûáng biïën nhû vêåy.

thùỉng lúåi vúái cấch biïåt lúán trong cåc bêìu cûã tưíng thưëng

Mưåt sûå kiïån nûäa ca nùm 1914 cng cho thêëy nguy cú
ca viïåc khưng cố cấc giẫi phấp thay thïë. Sau khi nûúác
Nga àậ ra lïånh tưíng àưång viïn qn lđnh, chúåt Nga
210

nùm 1936, ưng ta àõnh cẫi tưí quy chïë hoẩt àưång ca
tôa ấn tưëi cao. Viïåc nây rưët cåc bõ qëc hưåi phẫn ûáng
mẩnh mệ, trong khi Tưíng thưëng àậ nghơ rùçng ưng ta

211


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

Alfred P. Sloan tûâng nối nhû sau trong mưåt cåc hổp

trổng, ưng thûúâng gổi mưåt ph tấ ra vâ nối, “Tưi mën

cấc y ban cao cêëp ca cưng ty: “Thûa cấc ngâi, tưi hiïíu

anh lâm viïåc nây, nhûng giûä bđ mêåt nhế”. Sau àố tưíng

rùçng têët cẫ chng ta úã àêy àïìu àưìng vúái quët àõnh

thưëng cho gổi mưåt sưë ngûúâi khấc mâ ưng biïët lâ cố

nây”. Mổi ngûúâi cố mùåt àïìu gêåt àêìu tỗ àưìng tònh.

kiïën khấc biïåt vúái ngûúâi àêìu tiïn, cng giao cho hổ

Sloan nối tiïëp: “Vêåy thò tưi àïì nghõ hoận cåc hổp vïì

nhiïåm v tûúng tûå, vâ cng “mưåt cấch bđ mêåt”. Bùçng

vêën àïì nây túái lêìn sau àïí têët cẫ chng ta cố thúâi gian

cấch nây, ưng àẫm bẫo àûúåc rùçng mổi vêën àïì àïìu àûúåc

hiïíu hún vïì quët àõnh, àưìng thúâi àûa ra nhûäng tranh

nghiïn cûáu k câng, cng nhû biïët àûúåc nhiïìu gốc nhòn

cậi, bêët àưìng vïì nố!”.

khấc nhau àưëi vúái tûâng vêën àïì mưåt. Ưng ta sệ khưng

Sloan lâ ngûúâi ra quët àõnh theo trûåc giấc. Ưng ta ln

côn bõ ẫnh hûúãng búãi nhûäng kïët lån ban àêìu ca bêët

nhêën mẩnh sûå cêìn thiïët phẫi kiïím tra cấc kiïën so vúái thûåc

k ai trong sưë cấc ph tấ nûäa.

tïë, cng nhû sûå cêìn thiïët àẫm bẫo rùçng: khưng khúãi àêìu bùçng

Phûúng phấp nây ca Roosevelt bõ Bưå trûúãng nưåi v

mưåt kïët lån, sau àố ài tòm cấc sûå kiïån... chûáng minh vâ hưỵ

Harold Ickes – mưåt nhâ quẫn l chun nghiïåp – phẫn

trúå cho kïët lån êëy. Tuy nhiïn, ưng ta cng hiïíu rùçng mưåt

àưëi, chï bai lâ “quẫn l hânh chđnh ëu kếm”. Tuy nhiïn,

quët àõnh àng àùỉn àôi hỗi phẫi cố nhûäng tranh lån, bêët

tưíng thưëng hiïíu rùçng cưng viïåc chđnh ca ưng khưng

àưìng thđch húåp.

phẫi lâ hânh chđnh, mâ lâ ra cấc chđnh sấch vâ quët

Têët cẫ nhûäng tưíng thưëng M trong lõch sûã àïìu cố phûúng

àõnh àng àùỉn. Vâ nhûäng àiïìu nây chó cố thïí àẩt àûúåc

phấp riïng trong viïåc tẩo ra nhûäng bêët àưìng cêìn thiïët àïí cố

khi àẫm bẫo tiïëp cêån mổi khđa cẩnh khấc nhau trong

àûúåc mưåt quët àõnh hiïåu quẫ. Lincoln, Theodore Roosevelt,

mưåt vêën àïì.

Franklin D. Roosevelt vâ Harry Truman àïìu cố nhûäng cấch

Cố ba l do chđnh cho sûå cêìn thiïët ca nhûäng bêët àưìng,

riïng ca hổ. Tuy nhiïn, têët cẫ àïìu tẩo ra nhûäng tranh lån

tranh cậi khi ra quët àõnh. Mưåt lâ, nhûäng bêët àưìng lâ cấi

cêìn thiïët “àïí hiïíu xem quët àõnh nối vïì àiïìu gò”. Chng ta

duy nhêët gip ngûúâi ra quët àõnh khưng trúã thânh “t nhên”

àïìu biïët tưíng thưëng Washington rêët ghết cấc tranh lån vâ

ca tưí chûác. Mưỵi ngûúâi chng ta àïìu mong mën cố àûúåc àiïìu

ln mong mën mưåt nưåi cấc thưëng nhêët. Tuy nhiïn, ưng

gò àố tûâ ngûúâi ra quët àõnh, d ngûúâi àố lâ tưíng thưëng hay

vêỵn hiïíu àûúåc sûå cêìn thiïët ca cấc kiïën khấc biïåt: trong

chó lâ mưåt thânh viïn quẫn l cêëp thêëp trong mưåt tưí chûác.

nhûäng vêën àïì quan trổng ưng àïìu tham khẫo kiïën ca cấc

Mổi ngûúâi àïìu tin tûúãng vâ mong mën cố àûúåc nhûäng

ph tấ thên cêån: Hamilton vâ Jefferson.

quët àõnh mâ hổ ng hưå vâ nghơ rùçng lâ àng. Cấch duy

208

Cố lệ F. D. Roosevelt lâ võ tưíng thưëng hiïíu rộ sûå cêìn thiïët

nhêët àïí thoất ra khỗi nhûäng thiïn kiïën cố sùén lâ phẫi cho

ca cấc “bêët àưìng cố tưí chûác”. Khi cố mưåt viïåc quan

phếp cố sûå tranh lån k câng mưỵi khi cố bêët àưìng kiïën.

209


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

Cấch tưët nhêët àïí xấc àõnh nhûäng tiïu chín, thûúác ào

so vúái quậng àûúâng, hay trïn mưỵi chiïëc xe. Nïëu nhûäng

ph húåp lâ viïåc tòm kiïëm cấc phẫn hưìi nhû àậ trònh bây úã

nhâ sẫn xët xe húi ài ra ngoâi cưng ty vâ tûå mònh tòm

phêìn trûúác, chó lûu : àêy lâ nhûäng phẫn hưìi trûúác khi ra

hiïíu, hổ sệ nhêån ra sûå cêìn thiïët phẫi ào lûúâng mûác àưå

quët àõnh.

trêìm trổng ca cấc chêën thûúng trïn cú thïí ngûúâi trong

Vđ d, trong hêìu hïët cấc vêën àïì nhên sûå, cấc sûå kiïån

cấc tai nẩn xe húi nûäa. Àiïìu àố sệ dêỵn túái viïåc bưí sung

àûúåc ào lûúâng theo cấch “trung bònh”, nhû: t lïå tai nẩn

cho cấc chiïën dõch an toân bùçng nhûäng biïån phấp hûúáng

lao àưång trung bònh, t lïå vùỉng mùåt trung bònh ca toân

túái viïåc lâm cho tai nẩn búát nguy hiïím hún – tûác lâ thiïët

bưå nhên viïn, t lïå ngûúâi bïånh trung bònh trong sưë 100

kïë lẩi kiïíu dấng xe húi cho an toân hún.

nhên viïn v.v... Tuy nhiïn, nhâ quẫn l hiïåu quẫ cố thïí

Tòm ra cấc thûúác ào thđch húåp, do àố, khưng phẫi lâ mưåt

nhêån ra rùçng anh ta cêìn mưåt thûúác ào khấc. Nhûäng con

bâi toấn thưng thûúâng, mâ lâ mưåt nhêån xết, mưåt àấnh giấ

sưë trung bònh, t lïå trung bònh cố thïí ph húåp vúái mưåt

hâm chûáa ri ro.

cưng ty bẫo hiïím, song chng hoân toân khưng cố mêëy
nghơa trong cấc quët àõnh vïì quẫn l nhên sûå.

nhûäng lûåa chổn, nhûäng giẫi phấp thay thïë. Mưåt àấnh giấ mâ

Àa sưë cấc trûúâng húåp vùỉng mùåt àïìu xẫy ra úã mưåt phông

ta chó cố thïí nối “Cố” hay “Khưng” vúái nố khưng phẫi lâ mưåt

ban c thïí nâo àố. Àa sưë tai nẩn lao àưång xẫy ra tẩi

àấnh giấ thêåt sûå. Nhâ quẫn l hiïåu quẫ ln u cêìu phẫi

mưåt, hai àiïím c thïí trong dêy chuìn sẫn xët ca nhâ

cố cấc thûúác ào thay thïë khấc nhau, tûâ àố hổ múái cố thïí

mấy. Ngay cẫ viïåc nhên viïn bõ bïånh vâ xin nghó phếp

chổn ra mưåt thûúác ào thđch húåp nhêët.

cng chó têåp trung àa sưë úã cấc nhên viïn nûä, trễ, chûa
lêåp gia àònh. Do àố cấc quët àõnh, cấc hânh àưång liïn
quan àïën nhên sûå dûåa trïn nhûäng con sưë thưëng kï trung
bònh (vđ d: mưåt chiïën dõch an toân lao àưång) sệ khưng
àem lẩi nhûäng kïët quẫ mong mën.

206

Bêët cûá khi nâo cêìn àấnh giấ vâ phấn xết, chng ta cêìn cố

Nïëu khưng xem xết cấc giẫi phấp thay thïë, quët àõnh àûa
ra sệ khưng hiïåu quẫ. Àiïìu nây giẫi thđch tẩi sao nhûäng
ngûúâi ra quët àõnh lẩi hay tn theo nhûäng àiïìu phưí biïën
trong cấc sấch vúã hiïån nay: hổ tòm kiïëm sûå bêët àưìng, tranh
cậi thay vò sûå àưìng thån tuåt àưëi khi ra quët àõnh.

Tûúng tûå, viïåc khưng tûå tòm hiïíu cấc phẫn hưìi chđnh lâ

Ngun tùỉc àêìu tiïn khi ra quët àõnh lâ: khưng àûa ra quët

mưåt ngun nhên chđnh khiïën ngânh cưng nghiïåp sẫn

àõnh nïëu cố tranh cậi, bêët àưìng. Quët àõnh hiïåu quẫ khưng

xët xe húi khưng nhêån ra kõp thúâi nhu cêìu thiïët kïë xe

àûúåc hònh thânh tûâ nhûäng tiïëng vưỵ tay, mâ hònh thânh tûâ

an toân hún. Cấc cưng ty xe húi chó àûúåc “ào lûúâng” bùçng

sûå xung àưåt giûäa cấc quan àiïím trấi ngûúåc, àưëi thoẩi, tranh

cấc chó sưë truìn thưëng nhû: t lïå sưë tai nẩn trung bònh

cậi, chổn lûåa giûäa cấc kiïën khấc nhau.

207


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

àõnh chûa àûúåc kiïím tra – àố lâ àiïím khúãi àêìu duy nhêët.

Ngûúâi ra quët àõnh hiïåu quẫ ln coi cấc thûúác ào truìn

Sau àố chng ta biïët mònh phẫi kiïím tra, thay vò tranh lån

thưëng lâ khưng ph húåp. Nïëu chng ph húåp thò cố lệ ngûúâi

vïì nhûäng giẫ àõnh êëy. Sau khi kiïím tra sệ xấc àõnh àûúåc giẫ

ta khưng cêìn phẫi àûa ra mưåt quët àõnh múái, mâ chó lâ mưåt

àõnh nâo àûáng vûäng, vâ do àố, àấng xem xết tiïëp, giẫ àõnh

sûå àiïìu chónh mâ thưi. Cấc thûúác ào truìn thưëng phẫn ấnh

nâo bõ thûåc tïë loẩi bỗ.

quët àõnh ca quấ khûá. Nhu cêìu tòm ra mưåt thûúác ào múái

Nhâ quẫn l hiïåu quẫ ln khuën khđch nhûäng kiïën

cng chó ra rùçng thûúác ào c nay àậ khưng côn ph húåp nûäa.

khấc biïåt. Tuy nhiïn, nhûäng ngûúâi àûa ra kiïën cêìn lûu

Tûâ thúâi gian xẫy ra cåc chiïën tranh Triïìu Tiïn, ngûúâi

vïì àưå chđnh xấc ca chng, tûác lâ viïåc kiïën àố àậ àûúåc

ta nhêån ra rùçng chđnh sấch hêåu cêìn ca qn àưåi M

kiïím nghiïåm qua thûåc tïë chûa. Cêu hỗi mâ nhâ quẫn l àùåt

lâ cố vêën àïì. Sau àố àậ cố rêët nhiïìu nghiïn cûáu vïì àïì

ra sệ lâ “Chng ta cêìn biïët nhûäng gò àïí cố thïí kiïím tra tđnh

tâi nây, song mổi chuån chùèng hïì tưët lïn mâ côn tïå ài

chđnh xấc ca giẫ àõnh nây?”, hay “Cấc dûä kiïån cêìn nhû thïë

nûäa. Tuy nhiïn, võ Bưå trûúãng Qëc phông múái – Robert

nâo àïí kiïën nây cố thïí àûáng vûäng àûúåc?”. Nhâ quẫn l

McNamara – àậ xem xết lẩi cấc phûúng phấp ào lûúâng

phẫi lâm sao àïí chđnh bẫn thên vâ cấc àưìng nghiïåp cố thối

c trong cưng tấc hêåu cêìn (ào bùçng tưíng sưë tiïìn vâ tưíng

quen suy nghơ vâ nïu lïn kiïën vïì nhûäng gò cêìn xem xết,

sưë cấc khoẫn mc). McNamara phên loẩi c thïí nhû sau:

nghiïn cûáu vâ kiïím tra. Nhâ quẫn l u cêìu nhûäng ngûúâi

mưåt sưë rêët đt – 4% tưíng sưë khoẫn mc, song cố giấ trõ

àûa ra kiïën cng phẫi cố trấch nhiïåm xấc àõnh rộ râng

lúán (90% sưë tiïìn hóåc hún). Vâ mưåt sưë khấc cng khoẫng

cấc kïët quẫ thûåc tïë cố thïí k vổng vâ tòm kiïëm.

4% tưíng sưë khoẫn mc song lẩi chiïëm 90% sưë vêåt phêím

Cố lệ vêën àïì cưët lội úã àêy lâ: “Tiïu chín àïí xấc àõnh tđnh

àûúåc sûã dng ngay trïn chiïën trûúâng. Do mưåt sưë khoẫn

liïn quan lâ gò?”. Cêu hỗi nây liïn quan àïën cấc tiïu chín

mc xët hiïån cẫ trong hai loẩi nối trïn, cëi cng ưng

vâ thûúác ào thđch húåp àưëi vúái vêën àïì àang àûúc thẫo lån,

ta cố àûúåc mưåt danh sấch nhûäng khoẫn mc hêåu cêìn

vâ àưëi vúái cẫ quët àõnh sệ àûa ra sau àố. Khi phên tđch

quan trổng nhêët, chiïëm khoẫng 5-6% tưíng sưë. Mưỵi khoẫn

cấch thûác àûa ra mưåt quët àõnh thûåc sûå hiïåu quẫ, chng

mc trong danh sấch nây àïìu phẫi àûúåc quẫn l riïng

ta cố thïí thêëy ngûúâi ta dânh mưåt thúâi gian àấng kïí àïí tòm

biïåt vâ chùåt chệ. Côn lẩi 95% khưng cố giấ trõ lúán vïì tiïìn

ra nhûäng thûúác ào thđch húåp nối trïn.

vâ cng khưng cêìn sûã dng ngay trïn chiïën trûúâng, sệ

Cấc tiïu chín xấc àõnh tđnh liïn quan àố chđnh lâ cấi
àậ lâm cho quët àõnh ca Theodore Vail (cung cêëp dõch
v lâ cưng viïåc kinh doanh ca hïå thưëng Bell) trúã nïn
hiïåu quẫ.
204

àûúåc quẫn l nhû nhûäng “ngoẩi lïå” mâ thưi. Cấc thûúác
ào tiïu chín múái nây ngay lêåp tûác gip àïì ra àûúåc
nhûäng quët àõnh vư cng hiïåu quẫ trong cưng tấc hêåu
cêìn ca qn àưåi M.

205


CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

dûä kiïån, mâ xët phất tûâ xung àưåt giûäa cấc kiïën khấc nhau;
vâ sûå xem xết k lûúäng mổi giẫi phấp thay thïë.
Thu thêåp cấc dûä kiïån ngay tûâ àêìu lâ àiïìu khưng thïí. Sệ

7.
CẤC QUËT ÀÕNH HIÏÅU QUẪ

khưng cố dûä kiïån nâo cho àïën khi chng ta xấc àõnh àûúåc
tiïu chín liïn quan – tûác lâ xấc àõnh sûå kiïån nâo liïn quan
vâ àûúåc coi lâ dûä kiïån.
Trong vêåt l, mi võ ca mưåt chêët khưng àûúåc coi lâ mưåt
dûä kiïån. Cho àïën gêìn àêy, mâu sùỉc ca mưåt chêët cng
vêåy. Trong nêëu ùn thò mi võ lẩi cûåc k quan trổng, côn
trong hưåi hổa thò mâu sùỉc lẩi quan trổng. Nhû thïë, ba

Mưåt quët àõnh lâ mưåt sûå xết àoấn, àấnh giấ, lâ mưåt lûåa
chổn giûäa nhiïìu giẫi phấp thay thïë. Đt khi nố lâ mưåt chổn
lûåa àún giẫn giûäa cấi àng vâ cấi sai, mâ lâ sûå lûåa chổn giûäa
“cấi gêìn àng” vâ cấi cố thïí sai. Thưng thûúâng àố lâ mưåt sûå
lûåa chổn giûäa hai hûúáng hânh àưång, khưng hûúáng nâo tỗ
ra thêåt sûå àng hún hûúáng kia.
Hêìu hïët cấc sấch vúã vïì àïì tâi “ra quët àõnh” àïìu nối vúái

lơnh vûåc khấc nhau coi nhûäng thûá khấc nhau lâ liïn
quan, vâ do àố, cố nhûäng dûä kiïån khấc nhau.
Nhâ quẫn l hiïåu quẫ cng hiïíu rùçng, chng ta khưng khúãi
àêìu bùçng viïåc tòm kiïëm cấc dûä kiïån, mâ bùçng mưåt kiïën.
Àiïìu nây khưng cố gò sai, búãi bêët k ai cố kinh nghiïåm vïì
mưåt lơnh vûåc àïìu àûúåc k vổng àûa ra mưåt kiïën nâo àố,

àưåc giẫ rùçng “Trûúác hïët, hậy thu thêåp cấc dûä kiïån”. Tuy

nïëu khưng thò rộ râng ngûúâi àố khưng cố ốc quan sất vâ lûúâi
suy nghơ.

nhiïn, nhâ quẫn l hiïåu quẫ hiïíu rùçng chng ta khưng khúãi

Bêët k ngûúâi nâo cng khúãi àêìu bùçng mưåt kiïën, do àố

àêìu vúái cấc dûä kiïån mâ vúái cấc kiïën. Àố lâ nhûäng giẫ àõnh
chûa àûúåc kiïím chûáng vâ sệ chó cố giấ trõ nïëu àûúåc kiïím

u cêìu hổ tòm kiïëm nhûäng dûä kiïån cng lâ sai lêìm. Búãi khi
àố chùỉc chùỉn ngûúâi ta sệ chó ài tòm nhûäng dûä kiïån... ph

tra àưëi chiïëu vúái thûåc tïë. Viïåc xấc àõnh àêu lâ mưåt dûä kiïån

húåp vúái kïët lån cố sùén trong àêìu, vâ àiïìu nây chùèng cố gò

àôi hỗi trûúác hïët bẩn phẫi quët àõnh vïì tiïu chín liïn
quan, nhêët lâ àưëi vúái nhûäng thûúác ào thđch húåp àïí xấc àõnh

lâ khố thûåc hiïån cẫ. Nhâ thưëng kï giỗi biïët rộ àiïìu nây vâ
khưng tin tûúãng vâo cấc con sưë, anh ta ln ln nghi ngúâ.

tiïu chín àố. Àêy chđnh lâ “bẫn lïì” ca mưåt quët àõnh hiïåu

Phûúng phấp àng àùỉn duy nhêët cho phếp chng ta kiïím

quẫ, cng lâ khđa cẩnh gêy tranh cậi nhêët.
Cëi cng, trấi vúái cấc sấch vúã thưng thûúâng, mưåt quët

tra mưåt kiïën theo tiïu chín thûåc tïë lâ phûúng phấp dûåa
trïn sûå nhêån thûác rộ rùçng kiïën ln cố trûúác. Khi àố ai

àõnh hiïåu quẫ khưng xët phất tûâ mưåt sûå àưìng thån vïì cấc

cng cố thïí thêëy rùçng chng ta khúãi àêìu bùçng nhûäng giẫ

202

203


CẤC ËU TƯË CA QUẤ TRỊNH RA QUËT ÀÕNH

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

Khi tûúáng Eisenhower àùỉc cûã Tưíng thưëng, ngûúâi tiïìn nhiïåm

vi tđnh cố thïí xûã l lâ nhûäng sưë liïåu trûâu tûúång – nhûäng thûá

ca ưng lâ Harry S. Truman àậ nối “Tưåi nghiïåp Ike (tïn gổi

nây chó cố thïí àấng tin cêåy nïëu thûúâng xun àûúåc kiïím

thên mêåt ca Eisenhower)! Khi côn lâ mưåt võ tûúáng, anh ta

tra, àưëi chiïëu vúái thûåc tïë, nïëu khưng chng sệ dêỵn con ngûúâi

ra lïånh vâ mïånh lïånh àûúåc thi hânh. Ngay anh ta sùỉp sûãa

ài lêìm àûúâng, lẩc lưëi...

vâo ngưìi úã vùn phông Tưíng thưëng, sùỉp sûãa ra lïånh vâ... sệ
chùèng cố gò xẫy ra sau àố nûäa!”

Tûå mònh ài vâ thêëy khưng chó lâ cấch tưët nhêët, mâ côn lâ
cấch tưët nhêët àïí kiïím tra xem cấi giẫ àõnh hònh thânh nïn

L do tẩi sao “sệ chùèng cố chuån gò xẫy ra” khưng phẫi

mưåt quët àõnh nâo àố cố côn hiïåu lûåc vâ ph húåp hay lâ

búãi mưåt viïn tûúáng cố nhiïìu quìn lûåc hún Tưíng thưëng! Cấc

chng àậ trúã nïn lưỵi thúâi, cêìn àấnh giấ lẩi. Vâ nối chung

tưí chûác qn sûå tûâ lêu àậ hiïíu rùçng àa sưë mïånh lïånh àïìu

chng ta nïn hiïíu rùçng súám mån gò cấc giẫ àõnh cng trúã

khưng àûúåc thûåc hiïån àêìy à, tûâ àố tưí chûác ra cú chïë kiïím

nïn lưỵi thúâi, búãi thûåc tïë khưng bao giúâ àûáng n trong mưåt

tra viïåc thûåc hiïån mổi mïånh lïånh. Hổ cng hiïíu rùçng tûå mònh

thúâi gian dâi.

ài kiïím tra... lâ cấch phẫn hưìi tưët nhêët, àấng tin nhêët8 . Côn

Viïåc khưng àấnh giấ lẩi thûúâng xun tđnh ph húåp, cố

cấc bấo cấo (cấi duy nhêët mâ cấc Tưíng thưëng cố thïí cố àûúåc)

hiïåu lûåc ca mưåt quët àõnh lâ l do chđnh cho sûå thêët bẩi

chùèng cố mêëy tấc dng úã àêy cẫ. Cấc sơ quan qn àưåi hóåc

ca quët àõnh. Àiïìu nây àng vúái cẫ cấc quët àõnh kinh

lâ tûå mònh ài kiïím tra, hóåc lâ cûã mưåt ngûúâi ph tấ lâm viïåc

doanh vâ cấc chđnh sấch ca chđnh ph. Khi thu thêåp phẫn

àố – hổ chùèng bao giúâ tin vâo lúâi cêëp dûúái – nhûäng ngûúâi

hưìi, chng ta cêìn cấc thưng tin cố tưí chûác – cấc bấo cấo vâ

àûúåc hổ giao nhiïåm v ban àêìu. Khưng phẫi hổ khưng tin

con sưë thưëng kï. Song nïëu khưng xấc àõnh cấc phẫn hưìi dûåa

cêëp dûúái – cấi mâ hổ khưng tin tûúãng àûúåc lâ viïåc thưng tin,

trïn thûåc tïë, vúái phong cấch “tûå mònh ài vâ thêëy”, bẩn sệ dïỵ

bấo cấo.

dâng rúi vâo thối giấo àiïìu, vộ àoấn vâ tûâ àố trúã nïn khưng

Vúái sûå xët hiïån ca tin hổc, àiïìu nây câng trúã nïn quan
trổng, vúái ngûúâi ra quët àõnh câng ngây câng cố xu hûúáng
bõ àêíy ra xa “hiïån trûúâng thûåc tïë”. Nïëu anh ta khưng chêëp

cố hiïåu quẫ trong cưng viïåc.
Trïn àêy lâ nhûäng ëu tưë ca quấ trònh ra quët àõnh.
Nhûng côn bẫn thên quët àõnh àố... thò sao?

nhêån rùçng mònh cêìn phẫi àïën têån núi nhûäng quët àõnh ca
mònh àûúåc thûåc hiïån, câng ngây anh ta câng xa rúâi thûåc tïë,
vưën vư cng quan trổng àưëi vúái anh ta. Têët cẫ nhûäng gò mấy
8

Tûâ thúâi xa xûa ngûúâi ta àậ cưng nhêån thûåc hânh nây trong qn sûå: cẫ Thucydides vâ
Xenophon àïìu coi àiïìu nây lâ àûúng nhiïn. Cấc tû liïåu vùn bẫn súám nhêët ca ngûúâi
Trung Qëc vâ cẫ Caesar cng cố nhûäng kïët lån tûúng tûå.

200

201


NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

CẤC ËU TƯË CA QUẤ TRỊNH RA QUËT ÀÕNH

5. Cëi cng, trong mưåt quët àõnh, cêìn xêy dûång mưåt chïë

Côn vïì quët àõnh phi têåp trung hốa tẩi General Motors

àưå phẫn hưìi nhùçm cung cêëp mưåt cú chïë kiïím tra liïn tc

ca Sloan, tuy hiïån tẩi, nố vêỵn côn àûúåc ấp dng, song

(trûúác nhûäng sûå kiïån thûåc tïë àang xẫy ra) vïì cấc k vổng

súám mån sệ cêìn àấnh giấ xem xết lẩi. Cấc ngun tùỉc

àưëi vúái quët àõnh àố.

cú bẫn trong “thiïët kïë” ca Sloan àậ thay àưíi vâ àûúåc

Con ngûúâi àûa ra cấc quët àõnh, mâ con ngûúâi thò vưën

àiïìu chónh quấ nhiïìu lêìn, àïën mûác khưng thïí nhêån ra

khưng hoân hẫo. Ngay cẫ mưåt quët àõnh tưët nhêët cng cố

hònh thûác ban àêìu ca chng. Vđ d, bưå phêån xe húi tûå

thïí sai lêìm. Ngay cẫ mưåt quët àõnh hiïåu quẫ nhêët rưìi cng

àưång câng lc câng khưng kiïím soất viïåc sẫn xët vâ

cố lc trúã nïn lưỵi thúâi, khưng côn ph húåp nûäa.

dêy chuìn hoẩt àưång ca nố, do àố khưng thïí chõu

Chng ta cố thïí lêëy ngay cấc quët àõnh ca Vail vâ

trấch nhiïåm toân bưå vïì kïët quẫ àûúåc. Ngoâi ra, cấc dông

Sloan lâm vđ d. Bêët chêëp nhûäng thânh cưng, nhûäng

xe húi riïng lễ, tûâ Chevrolet àïën Cadillac, cng khưng

phêím chêët tấo bẩo, àưåt phấ ca chng, ngây nay chó

côn thïí hiïån sûå phên loẩi theo giấ xe nhû Sloan àõnh ra

cố mưåt quët àõnh ca Vail – quët àõnh rùçng “cung cêëp

lc àêìu nûäa. L do nùçm úã chưỵ lc trûúác Sloan thiïët kïë

dõch v lâ cưng viïåc ca hïå thưëng Bell” – lâ côn tiïëp tc

mư hònh quẫn l cho mưåt cưng ty M, song giúâ àêy

“cố hiïåu lûåc” vâ vêỵn giûä ngun hònh thûác ban àêìu ca

General Motors àậ trúã thânh mưåt têåp àoân qëc tïë. Hiïån

nố. Ngoâi ra, bẫn chêët ca cưí phiïëu AT&T bõ thay àưíi

nay, sûå tùng trûúãng vâ cú hưåi kinh doanh lúán nhêët cho

lúán trong nhûäng nùm 1950 nhùçm àấp lẩi nhûäng thay

hổ khưng phẫi tẩi thõ trûúâng M, mâ lâ thõ trûúâng chêu

àưíi trïn thõ trûúâng – sûå xët hiïån ca cấc tưí chûác àêìu tû

Êu. Do àố nïëu khưng tòm ra nhûäng ngun tùỉc tưí chûác

(qu lûúng hûu, qu hưỵ tûúng...) nhû lâ mưåt kïnh àêìu

múái thđch húåp, têåp àoân àa qëc gia nây sệ khưng thïí

tû khấc ca têìng lúáp trung lûu. Mưåt quët àõnh khấc cng

tưìn tẩi vâ phất triïín. Cưng viïåc mâ Sloan lâm hưìi 1922

khưng côn giấ trõ: trong khi låt lïå, quy tùỉc vêỵn lâ ëu tưë

súám mån cêìn phẫi thûåc hiïån lẩi – nhiïåm v nây sệ câng

cêìn thiïët cho sûå tưìn tẩi ca cấc cưng ty viïỵn thưng tû

trúã nïn cêëp bấch hún nïëu ngânh xe húi bûúác vâo mưåt

nhên, loẩi låt lïå mâ Vail cưë gùỉng lâm cho hiïåu quẫ – cấc

thúâi k kinh tïë khố khùn. Nïëu nhiïåm v àố khưng àûúåc

låt lïå ca cấc tiïíu bang – câng lc câng trúã nïn khưng
ph húåp trûúác thûåc tïë hïå thưëng viïỵn thưng toân qëc, vâ
thêåm chđ lâ toân cêìu. Cấc låt lïå ca chđnh ph liïn bang
trong lơnh vûåc nây àậ khưng àûúåc àïì ra búãi hïå thưëng Bell,
ngûúåc lẩi chng côn bõ Bell phẫn àưëi bùçng nhûäng hânh

thûåc hiïån nghiïm tc, hiïåu quẫ, cấc giẫi phấp vâ quët
àõnh c ca Sloan chùèng chống thò chêìy sệ trúã thânh
mưåt cấi thông lổng thđt lêëy cưí General Motors, hay mưåt
vêåt cẫn trïn con àûúâng ài túái thânh cưng ca cưng ty.

àưång trò hoận mâ trûúác àêy Vail ln nế trấnh.

198

199


NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

CẤC ËU TƯË CA QUẤ TRỊNH RA QUËT ÀÕNH

Vâi nùm sau, viïåc chuín ngoẩi tïå ra khỗi hai qëc gia

cố hiïåu quẫ, nïëu khưng cố nhûäng thûúác ào thânh tđch

nối trïn lẩi àûúåc cho phếp trúã lẩi. Khi àố, d cẫ hai

dõch v mâ Vail àậ lêåp ra àïí ào lûúâng thânh tđch quẫn

doanh nghiïåp àõa phûúng àïìu hoẩt àưång tưët, viïåc bấn

trõ. Cấc nhâ quẫn l cưng ty Bell trûúác àố àậ quen vúái

doanh nghiïåp úã qëc gia thûá nhêët gùåp khố khùn, do

viïåc àấnh giấ thânh tđch qua lúåi nhån, hay chi phđ.

khưng ai cố à trònh àưå chun mưn vâ quẫn l cêìn thiïët

Thûúác ào múái trong àấnh giấ sệ gip hổ chêëp nhêån

àïí quẫn l nố. Cëi cng, ngûúâi ta phẫi thanh l doanh

nhûäng mc tiïu múái mau chống hún, dïỵ dâng hún.

nghiïåp vâ chõu lưỵ lúán. Ngûúåc lẩi, úã qëc gia thûá hai, rêët

Ngûúåc lẩi hoân toân vúái vđ d trïn lâ thêët bẩi gêìn àêy

nhiïìu doanh nhên àõa phûúng sùén sâng mua lẩi doanh

ca mưåt ch tõch kiïm CEO trong viïåc tấi cêëu trc mưåt

nghiïåp, tûâ àố cưng ty hốa chêët cố thïí rt vưën àêìu tû,

cưng ty M. Àêy lâ mưåt cưng ty lúán, lêu àúâi, cố uy tđn

chuín vïì M vúái mưåt lúåi nhån àấng kïí.

vâ truìn thưëng. Mổi ngûúâi àïìu àưìng rùçng cêìn thûåc

Xem lẩi vđ d trïn, cố thïí thêëy quy trònh thânh lêåp vâ

hiïån cấc thay àưíi. Sau nhiïìu nùm dêỵn àêìu thõ trûúâng,

kinh doanh úã hai qëc gia lâ nhû nhau. Song tẩi qëc

cưng ty cố dêëu hiïåu chûäng lẩi, àưìng thúâi gùåp phẫi sûå

gia thûá nhêët, khưng ai àùåt ra cêu hỗi: “Chng ta cêìn

cẩnh tranh vư cng quët liïåt tûâ cấc àưëi th trong

nhûäng ngûúâi nhû thïë nâo àïí thûåc hiïån quët àõnh? Hổ

ngânh. Nhûng võ ch tõch lẩi bưí nhiïåm vâo ba võ trđ phố

cố thïí lâm gò?”. Kïët quẫ nhû ta àậ thêëy, bẫn thên quët

ch tõch cưng ty (nhûäng võ trđ quan trổng vâ cố lûúng

àõnh khi àố trúã nïn kếm hiïåu quẫ.

cao nhêët) nhûäng ngûúâi... àẩi diïån tiïu biïíu cho “phấi bẫo

Têët cẫ nhûäng àiïìu trïn câng trúã nïn quan trổng hún khi

th” trong cưng ty. Àiïìu àố sệ lâm cho cấc thânh viïn

con ngûúâi cêìn thay àưíi hânh vi, thối quen, thấi àưå àïí thûåc

côn lẩi khưng thïí khưng cố suy nghơ “Thêåt ra hổ khưng

hiïån mưåt quët àõnh nâo àố. Khi àố, khưng chó phẫi rộ

thûåc sûå mën tấi cêëu trc cưng ty nây!”.

râng khi phên cưng trấch nhiïåm, nhâ quẫn l côn cêìn àẫm

Rộ râng mổi ngûúâi sệ nghơ hânh vi theo àûúâng lưëi “bẫo

bẫo nhûäng ngûúâi àûúåc giao trấch nhiïåm phẫi cố khẫ nùng

th”, chưëng lẩi viïåc tấi cêëu trc lâ hânh vi thûåc sûå àûúåc lậnh

hoân thânh nhiïåm v àûúåc giao; cng nhû àẫm bẫo rùçng

àẩo ûa thđch, vâ do àố, khen thûúãng (bùçng viïåc thùng tiïën).

cấc tiïu chín vïì thânh tđch, cấc àưång cú, hânh vi ca hổ

Khưng phẫi ai cng lâm àûúåc nhûäng àiïìu xët sùỉc nhû

phẫi àûúåc thay àưíi mưåt cấch thđch húåp. Nïëu khưng, nhûäng

Vail: àûa viïåc thûåc hiïån mưåt quët àõnh vâo chđnh bïn trong

ngûúâi thûåc hiïån hânh àưång (nhiïåm v) sệ khưng thïí hoân

quët àõnh êëy. Tuy nhiïn, nhâ quẫn l ln cố thïí suy nghơ

thânh nhiïåm v.

vïì nhûäng cam kïët hânh àưång mâ mưåt quët àõnh c thïí àôi

196

Chùèng hẩn, quët àõnh ca Theodore Vail vïì viïåc “kinh

hỗi, cng nhû nhûäng phêìn cưng viïåc c thïí tûâ quët àõnh,

doanh ca hïå thưëng Bell lâ cung cêëp dõch v” sệ khưng

vâ nhûäng con ngûúâi c thïí àïí thûåc hiïån chng.
197


CẤC ËU TƯË CA QUẤ TRỊNH RA QUËT ÀÕNH

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

Chuín mưåt quët àõnh thânh cấc hânh àưång àôi hỗi bẩn

vïì thay àưíi cẫ. Do àố, àïën thúâi gian ngûâng sẫn xët thiïët

trẫ lúâi mưåt sưë cêu hỗi sau àêy: Ai cêìn biïët (àûúåc thưng bấo)

bõ nây, trong kho ca cưng ty côn à ngun vêåt liïåu

vïì quët àõnh? Hânh àưång nâo cêìn thûåc hiïån? Ai sệ thûåc

sẫn xët cho... 8-10 nùm, nhûäng ngun vêåt liïåu nây

hiïån chng? Hânh àưång àố cêìn nhû thïë nâo àïí ngûúâi ta cố

bùỉt båc phẫi loẩi bỗ, vúái phđ tưín rêët lúán.

thïí lâm àûúåc? Cêu hỗi àêìu tiïn vâ cêu hỗi cëi cng trong
sưë cấc cêu hỗi trïn thûúâng bõ ngûúâi ta xem nhể, àûa túái kïët
quẫ xêëu.
Cố mưåt cêu chuån khấ phưí biïën trong giúái nghiïn cûáu,
minh hổa cho têìm quan trổng ca cêu hỗi: “Ai cêìn phẫi
biïët vïì mưåt quët àõnh?”. Vâi nùm trûúác àêy, mưåt nhâ
sẫn xët thiïët bõ cưng nghiïåp quët àõnh dûâng sẫn xët
mưåt mêỵu sẫn phêím. Àêy lâ mưåt thiïët bõ chín trong dêy
chuìn sẫn xët àậ nhiïìu nùm, hiïån vêỵn côn àûúåc sûã
dng. Tuy nhiïn, lûúång àùåt hâng cho thiïët bõ nây àậ
giẫm st nhiïìu trong nhûäng nùm gêìn àêy. Nhâ sẫn xët
quët àõnh chó bấn sẫn phêím cho nhûäng khấch hâng
àang sûã dng nố trong trûúâng húåp cêìn thay thïë hay hû
hỗng, vâ ba nùm sau sệ ngûâng hùèn viïåc sẫn xët vâ bấn
hâng àưëi vúái thiïët bõ nây. Song hoân toân bêët ngúâ, vâo

194

Cấc hânh àưång phẫi thđch húåp vúái khẫ nùng ca ngûúâi thûåc
hiïån chng.
Mưåt cưng ty hốa chêët thêëy rùçng trong nhûäng nùm gêìn
àêy hổ liïn tc gùåp nhûäng vêën àïì vïì tiïìn bẩc (bõ phong
tỗa tâi khoẫn ngoẩi tïå) tẩi hai qëc gia Têy Phi. Àïí bẫo
vïå nhûäng sưë tiïìn nây, hổ phẫi àêìu tû chng vâo cấc
doanh nghiïåp àõa phûúng. Nhûäng doanh nghiïåp nây
phẫi khưng cố nhu cêìu nhêåp khêíu hâng hốa, vâ nïëu
thânh cưng, chng sệ àûúåc bấn lẩi cho cấc nhâ àêìu tû
àõa phûúng vâ chuín sưë tiïìn thu àûúåc vïì M. Àïí thânh
lêåp nhûäng doanh nghiïåp àõa phûúng nây, cưng ty xêy
dûång mưåt quy trònh hốa chêët àún giẫn àïí bẫo quẫn mưåt
loẩi trấi cêy vưën rêët phưí biïën úã Têy Phi, song thûúâng
dïỵ bõ hû hỗng khi vêån chuín sang thõ trûúâng M.

lc mâ thiïët bõ nối trïn khưng côn àûúåc sẫn xët thò nhâ

Cấc doanh nghiïåp kiïíu nây úã cẫ hai qëc gia Têy Phi

sẫn xët lẩi... nhêån àûúåc àún àùåt hâng tûâ mưåt khấch

nổ àïìu lâm ùn thânh cưng. Tuy nhiïn, tẩi mưåt qëc gia,

hâng c. Rộ râng lâ ngûúâi ta àậ khưng ch àïën cêu

nhâ quẫn l àõa phûúng lêåp ra doanh nghiïåp vúái àiïìu

hỗi: “Cêìn thưng bấo cho ai vïì quët àõnh?”. Ngoâi ra,

kiïån vïì nhên lûåc lâ nhûäng ngûúâi cố trònh àưå quẫn l vâ

ngûúâi ta cng àậ khưng thưng bấo cho phông mua hâng

chun mưn quấ cao, vưën khưng cố sùén trïn thõ trûúâng

– nhûäng ngûúâi chõu trấch nhiïåm mua vêåt liïåu àïí sẫn xët

lao àưång chêu Phi. Ngûúåc lẩi, úã qëc gia kia, nhâ quẫn

ra chđnh thiïët bõ nối trïn. Phông mua hâng trûúác nay

l àậ àấnh giấ àng khẫ nùng ca lao àưång àõa phûúng,

vêỵn mua cấc vêåt liïåu theo mưåt t lïå tûúng ûáng vúái doanh

tûâ àố lâm cho cẫ quy trònh sẫn xët vâ kinh doanh trúã

sưë bấn ra ca sẫn phêím, vâ khưng ai thưng bấo cho hổ

nïn àún giẫn, vûâa sûác ngûúâi lao àưång.

195


CẤC ËU TƯË CA QUẤ TRỊNH RA QUËT ÀÕNH

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

anh nối cho anh ta biïët cấi gò lâ àng. Khi àố mổi nhâ

nhêån àûúåc” (chûá khưng phẫi lâ nhûäng cấi àng àùỉn), bẩn

quẫn l úã àêy, khi ra cấc quët àõnh, sệ sûã dng kiïën

sệ chó lậng phđ thúâi gian mâ thưi. Nhûäng àiïìu bẩn lo lùỉng,

ca anh nhû lâ mưåt kim chó nam hûúáng dêỵn vêåy!”

àïì phông cố thïí chùèng bao giúâ xẫy ra, trong khi nhûäng khố

Tưíng thưëng Kennedy àậ hổc àûúåc bâi hổc nây tûâ thẫm hổa
Võnh Con Lúån, khiïën ưng cố àûúåc thânh cưng trong viïåc xûã
l v khng hoẫng tïn lûãa Cuba hai nùm sau àố. Viïåc suy
nghơ vâ xấc àõnh rộ nhûäng àiïìu kiïån bao quất mâ quët àõnh
àûa ra phẫi thỗa mận àậ gip ưng xấc àõnh àûúåc cố thïí chêëp
nhêån nhûäng thỗa hiïåp nâo (trong trûúâng húåp nây lâ viïåc
ngêìm tûâ bỗ u cêìu ca M àôi hỗi viïåc kiïím tra tẩi hiïån
trûúâng viïåc thấo dúä tïn lûãa, sau khi cấc mấy bay do thấm
àậ cho kïët lån rùçng viïåc nây khưng côn cêìn thiïët nûäa); cng

khùn, nhûäng vêåt cẫn khấc lẩi cố thïí bêët ngúâ àïën vúái bẩn.
Àùåt ra cêu hỗi ban àêìu “Cấi gò cố thïí chêëp nhêån àûúåc?”,
bẩn sệ khưng àẩt àûúåc gò hïët. Khi cưë trẫ lúâi cêu hỗi àố, ngûúâi
ta sệ qụn mêët nhûäng àiïìu thûåc sûå quan trổng, vâ àấnh mêët
cú hưåi cố àûúåc cêu trẫ lúâi àng àùỉn, hiïåu quẫ.
4. Chuín mưåt quët àõnh thânh hânh àưång c thïí lâ
phêìn quan trổng tiïëp theo ca mưåt quấ trònh ra quët àõnh.
Nïëu xấc àõnh cấc àiïìu kiïån bao quất lâ bûúác khố nhêët thò
viïåc chuín quët àõnh thânh hânh àưång lẩi lâ bûúác tưën thúâi

lc àố vêỵn tiïëp tc giûä ngun u cêìu vïì viïåc gò (trong trûúâng

gian nhêët trong quấ trònh nây. Tuy nhiïn, chó khi cấc cam

húåp nây lâ viïåc Cuba phẫi thấo dúä vâ trẫ lẩi cho Liïn Xư toân

kïët hânh àưång àûúåc àûa vâo trong mưåt quët àõnh ngay tûâ

bưå sưë tïn lûãa ca hổ).

àêìu thò quët àõnh àố múái trúã nïn hiïåu quẫ àûúåc.

Cố hai loẩi thỗa hiïåp khấc nhau. Mưåt loẩi àûúåc thïí hiïån

Thûåc chêët mâ nối, nïëu mưåt quët àõnh khưng àûúåc chuín

trong cêu thânh ngûä: “Cố nûãa ưí bấnh mò côn hún lâ khưng

thânh nhûäng cưng viïåc vâ trấch nhiïåm ca mưåt sưë ngûúâi nâo

cố bấnh ùn!”. Loẩi thûá hai àûúåc thïí hiïån trong cêu chuån

àố, thò nố vêỵn chûa phẫi lâ mưåt quët àõnh àng nghơa, mâ

vïì sûå phấn xûã ca Solomon, theo àố ngûúâi ta nhêån ra rùçng

chó lâ mưåt dûå àõnh tưët àểp mâ thưi.

“mưåt nûãa àûáa trễ thò côn tïå hún lâ khưng cố àûáa trễ con nâo
cẫ”. Trong loẩi thỗa hiïåp àêìu tiïn, cấc àiïìu kiïån bao quất

Àêy chđnh lâ vêën àïì ca nhiïìu tun bưë vïì chđnh sấch,
nhêët lâ trong lơnh vûåc kinh doanh: chng khưng cố cấc

vêỵn àûúåc thỗa mận. Mc àđch ca bấnh mò lâ àïí ùn, do àố

cam kïët hânh àưång c thïí. Khưng ai cố trấch nhiïåm thûåc

cố nûãa ưí vêỵn ùn àûúåc. Côn trong vđ d hai vïì phấn xûã ca

hiïån nhûäng tun bưë àố cẫ. Do àố, cng khưng cố gò

vua Solomon, thỗa hiïåp àûa ra khưng thỗa mận àûúåc cấc

àấng ngẩc nhiïn khi cấc thânh viïn ca mưåt cưng ty cố

àiïìu kiïån bao quất: mưåt nûãa àûáa bế khưng thïí lâ mưåt con

xu hûúáng nghi ngúâ tđnh chên thûåc ca chng. Hổ àún

ngûúâi cố thïí sưëng vâ phất triïín àûúåc, mâ chó lâ mưåt cấi xấc!

giẫn coi àố lâ nhûäng lúâi lệ ba hoa, sấo rưỵng ca Ban

Nïëu bẩn lo lùỉng, quan têm àïën nhûäng cấi “cố thïí chêëp

192

giấm àưëc!

193


CẤC ËU TƯË CA QUẤ TRỊNH RA QUËT ÀÕNH

NHÂ QUẪN TRÕ THÂNH CƯNG

toân khưng khẫ thi, vò chùèng cố ai trïn thïë giúái nây cố

cẫ trïn bïì mùåt ca nố àậ thïí hiïån viïåc khưng thỗa mận cấc

thïí tin rùçng àêy khưng phẫi lâ mưåt v can thiïåp mâ chó

àiïìu kiïån bao quất.

lâ mưåt cåc nưíi dêåy tûâ bïn trong ca ngûúâi Cuba. Àưëi
vúái nhûäng ngûúâi lêåp chđnh sấch ca M lc àố, sûå khưng

3. Chng ta cêìn khúãi àêìu bùçng viïåc suy nghơ vïì viïåc “cấi

can thiïåp lẩi àûúåc coi lâ mưåt àiïìu kiïån hâng àêìu, vư cng

gò lâ àng” hún lâ “cấi gò cố thïí chêëp nhêån àûúåc” (chûá chûa

cêìn thiïët. Hai mc tiïu nối trïn chó cố thïí tûúng húåp vúái

nối túái viïåc suy nghơ “ai àng”), búãi ln ln ngûúâi ta cêìn

nhau khi xẫy ra mưåt cåc nưíi dêåy thûåc sûå úã Cuba, lâm

cố sûå thỗa hiïåp sau nây. Nïëu khưng xấc àõnh rộ cấi gò lâ

tï liïåt qn àưåi ca àẫo qëc nây. Mâ rộ râng àiïìu àố

àng àïí thỗa mận nhûäng u cêìu vâ nhûäng àiïìu kiïån bao

lâ hoân toân... khưng thïí úã mưåt àêët nûúác nhû Cuba! Nhû

quất, bẩn sệ khưng phên biïåt àûúåc mưåt thỗa hiïåp àng vâ

vêåy, hóåc lâ tûúãng nây phẫi bỗ, hóåc lâ sûå hưỵ trúå ca

mưåt thỗa hiïåp sai lêìm – vâ dêỵn àïën viïåc thûåc hiïån mưåt thỗa

M cho mưåt cåc can thiïåp qn sûå phẫi àûúåc àêíy lïn

hiïåp sai.

mûác tưëi àa.

Ngûúâi ta àậ dẩy cho tưi nhû vêåy khi tưi nhêån mưåt nhiïåm

Tưíng thưëng Kennedy àậ àng khi nối rùçng lưỵi lêìm ca

v tû vêën lúán àêìu tiïn vâo nùm 1944. Àố lâ mưåt nghiïn

ưng ta khưng phẫi lâ àậ nghe theo kiïën ca cấc chun

cûáu vïì cêëu trc vâ chđnh sấch quẫn trõ ca têåp àoân

gia. Lưỵi lêìm úã àêy lâ viïåc khưng xem xết, àấnh giấ àêìy

General Motors. Alfred P. Sloan Jr., lc àố lâ Ch tõch

à têët cẫ nhûäng àiïìu kiïån bao quất mâ quët àõnh liïn

vâ Tưíng giấm àưëc ca General Motors, ngay tûâ àêìu àậ

quan àïën vêën àïì nây phẫi thỗa mận; cng nhû viïåc

múâi tưi àïën vùn phông ca ưng ta vâ nối, “Tưi sệ khưng

khưng chêëp nhêån mưåt thûåc tïë ph phâng rùçng mưåt

nối cho anh biïët phẫi nghiïn cûáu hay viïët gò, cng nhû

quët àõnh phẫi àẩt hai mc tiïu hoân toân khưng

phẫi àûa ra kïët lån gò. Àố lâ nhiïåm v ca anh. Hûúáng

tûúng húåp nhû trïn sệ khưng phẫi lâ mưåt quët àõnh,

dêỵn duy nhêët ca tưi vúái anh lâ hậy trònh bây thùèng thùỉn

mâ chó lâ mưåt sûå chúâ àúåi vâo phếp mâu mâ thưi!

nhûäng àiïìu anh cho lâ àng ngay khi anh nhêån ra

Tuy nhiïn, xấc àõnh cấc àiïìu kiïån bao quất ca mưåt quët

chng. Àûâng lo lùỉng vïì phẫn ûáng nïëu cố ca bïn cưng

àõnh – nhûäng àiïìu kiïån mâ quët àõnh àố phẫi thỗa mận –

ty chng tưi, hay viïåc liïåu chng tưi cố thđch nhûäng àiïìu

khưng thïí àûúåc thûåc hiïån dûåa trïn nhûäng dûä kiïån, mâ dûåa

anh nối hay khưng. Vâ hún hïët, xin anh àûâng bao giúâ

trïn sûå diïỵn giẫi tònh hònh. Àố cố thïí coi lâ mưåt sûå àấnh giấ

thỗa hiïåp àïí nhûäng nhêån xết, àïì nghõ trúã nïn ‘lổt tai’,

àêìy ri ro tiïìm êín!

dïỵ chêëp nhêån. Khưng cố anh thò ai trong chng tưi cng

Ai cng cố thïí àưi khi ra nhûäng quët àõnh sai lêìm. Tuy
nhiïn bẩn khưng àûúåc phếp ra nhûäng quët àõnh mâ ngay
190

àậ biïët cấch thỗa hiïåp rưìi. Tuy nhiïn, khưng ai úã àêy
cố thïí àûa ra nhûäng thỗa hiïåp àng àùỉn, cho àïën khi

191


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×