Tải bản đầy đủ

Giải pháp nâng cao năng lực của ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện thường tín

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi. Các thông tin, tài li u
trích d n trong lu n v n đã đ
th c và ch a t ng đ

c ghi rõ ngu n g c. K t qu nêu trong lu n v n là trung

c ai công b trong b t k công trình nào tr

c đây.

TÁC GI LU N V N

Nguy n Xuân Chinh

i


N


L IC M

Trong quá trình h c t p và nghiên c u lu n v n đ tài " Gi i pháp nâng cao n ng
l c c a Ban Qu n lý d án đ u t xây d ng huy n Th
đ

cs h

ng Tín", tác gi đã nh n

ng d n và giúp đ t n tình, chu đáo c a các nhà khoa h c, các chuyên

gia và đ ng nghi p.
Tác gi xin chân thành c m n các th y giáo, cô giáo trong Khoa Công trình, Phòng
ào t o

i h c và Sau đ i h c Tr

ng

i h c Th y l i đã t o đi u ki n giúp đ tác

gi v các tài li u, thông tin khoa h c k thu t và đóng góp nhi u ý ki n quý báu cho
lu n v n.
Tác gi đ c bi t xin b y t lòng c m n th y giáo Phó giáo s - Ti n s Nguy n
Quang C

ng đã t n tình h

ng d n, ch b o cho tác gi nhi u v n đ quý báu

trong quá trình nghiên c u khoa h c nói chung c ng nh trong n i dung c a lu n v n
này nói riêng.
Cu i cùng tác gi xin g i l i c m n chân thành t i gia đình, b n bè, đ ng nghi p đã
đ ng viên, t o m i đi u ki n thu n l i đ tác gi hoàn thành lu n v n.
Do nh ng h n ch v ki n th c, th i gian, kinh nghi m nên nh ng thi u sót và khuy t
đi m là đi u khó tránh kh i. Tác gi r t mong nh n đ

c m i đóng góp, ch b o c a

các th y cô và đ ng nghi p, đó chính là s đóng góp quý báu nh t mà tác gi mong
mu n nh n đ

c đ n i dung nghiên c u c a đ tài có th hoàn thi n h n và đóng góp

trong quá trình công tác sau này.
Hà N i, tháng 5 n m 2017
Tác gi lu n v n

Nguy n Xuân Chinh

ii


M CL C
L I CAM OAN ............................................................................................................. i
L I C M N ..................................................................................................................ii
DANH M C CÁC B NG BI U VÀ HÌNH V .......................................................... vi
DANH M C CÁC T
M
CH

VI T T T ............................................................................ vii

U ...................................................................................................................... 1
NG 1. T NG QUAN V D

QU N LÝ D

ÁN

UT

ÁN

UT

XÂY D NG CÔNG TRÌNH VÀ

XÂY D NG CÔNG TRÌNH ......................................... 4

1.1. T ng quan v d án và qu n lý d án đ u t xây d ng. .......................................... 4
1.1.1. D án đ u t . ......................................................................................................... 4
1.1.2. D án đ u t xây d ng công trình. ........................................................................ 7
1.2. Qu n lý d án đ u t xây d ng. ............................................................................. 10
1.2.1. Khái ni m: ........................................................................................................... 10
1.2.2. Các ch c n ng c a Qu n lý d án đ u t xây d ng: ........................................... 12
1.2.3. Vai trò c a công tác qu n lý d án: ..................................................................... 13
1.2.4. Các giai đo n đ u t c a m t d án đ u t ...................................................... 15
1.2.5. Qu n lý d án nhìn t góc đ c a các ch th tham gia:.................................. 18
1.3. Tình hình qu n lý d án đ u t xây d ng t i Vi t Nam hi n nay. ........................ 23
1.3.1 ánh giá chung công tác qu n lý đ u t xây d ng. ............................................. 23
1.3.2. Công tác Qu n lý ch t l
K t lu n ch
CH
T

ng t i thành ph Hà N i ......................................... 25

ng 1. ........................................................................................................ 29

NG 2. C

S

KHOA H C VÀ PHÁP LÝ TRONG QU N LÝ D

ÁN

U

XÂY D NG CÔNG TRÌNH.................................................................................. 30

2.1 Các v n b n quy đ nh trong qu n lý d án đ u t xây d ng công trình. ................ 30
2.1.1 Các v n b n quy đ nh c a Qu c h i, Chính ph , b chuyên ngành..................... 30
2.1.2. Các v n b n c a UBND thành ph Hà N i ......................................................... 33
2.2 N i dung công tác qu n lý d án .......................................................................... 34
2.2.1 Qu n lý th i gian d án và ti n đ d án ............................................................. 34
2.2.2 Qu n lý chi phí d án ........................................................................................... 37
2.2.3 Qu n lý ch t l

ng d án ..................................................................................... 39

2.2.4 Qu n lý r i ro d án.............................................................................................. 41

iii


2.2.5. Qu n lý h p đ ng và các ho t đ ng mua bán. .................................................... 42
2.3 Tiêu chí đánh giá n ng l c qu n lý d án. .............................................................. 43
N ng l c qu n lý c a Ban QLDA đ u t xây d ng. ..................................................... 43
2.3.1. N ng l c t ch c c a ban qu n lý d án .......................................................... 44
2.3.2. N ng l c c a ng

i tham gia qu n lý d án ...................................................... 44

2.3.3. N ng l c v c s v t ch t c a ban qu n lý d án ........................................... 46
2.4 Các nhân t

nh h

ng đ n n ng l c qu n lý d án. .............................................. 46

2.4.1. S c n thi t ph i nâng cao n ng l c c a Ban QLDA.......................................... 47
2.4.2. Các nhân t

nh h

ng đ n n ng l c qu n lý c a Ban QLDA. .......................... 47

Các nhân t khách quan. ............................................................................................... 48
2.5. Các hình th c t ch c qu n lý th c hi n d án xây d ng

Vi t Nam: ................. 51

2.5.1 Ban qu n lý đ u t xây d ng chuyên ngành, ban qu n lý d án đ u t xây d ng
khu v c .......................................................................................................................... 51
2.5.2. Ban qu n lý d án đ u t xây d ng m t d án: .................................................. 52
2.6. Các nguyên t c trong qu n lý d án. ...................................................................... 54
2.6.1. V t ch c b máy và n ng l c cán b .............................................................. 54
2.6.2. V n ng l c qu n lý ti n đ .............................................................................. 56
2.6.3. V n ng l c qu n lý chi phí d án .................................................................. 56
2.6.4. N ng l c trong công tác qu n lý ch t l

ng ..................................................... 57

2.6.5. V n ng l c qu n lý r i ro d án ........................................................................ 60
CH

NG 3.

QU N LÝ D

XU T GI I PHÁP NH M NÂNG CAO N NG L C C A BAN
ÁN

UT

XÂY D NG HUY N TH

NG TÍN........................ 63

3.1. Khái quát đ c đi m đi u ki n đ a lý, kinh t - xã h i huy n Th

ng Tín. ................ 63

3.2. Gi i thi u v Ban qu n lý d án đ u t xây d ng huy n Th

ng Tín. .............. 65

3.2.1. Ch c n ng, nhi m v ........................................................................................... 65
3.2.2. T ch c b máy, nhân s .................................................................................... 67
3.2.3.

c đi m đ i ng lao đ ng ................................................................................. 70

3.2.4.

c đi m c s v t ch t: ..................................................................................... 72

3.3. Tình hình th c hi n nhi m v t i Ban QLDA đ u t xây d ng huy n Th

ng Tín

giai đo n 2011 – 2016. ............................................................................................... 74
3.3.1. K t qu th c hi n giai đo n 2011 đ n n m 2016. ............................................... 74

iv


3.3.2 Công tác tri n khai các d án n m 2017 t i; ........................................................ 75
3.4. ánh giá n ng l c qu n lý c a Ban QLDA TXD huy n Th
3.4.1

ng Tín: ............... 77

u đi m………………………………………………………………………...77

3.4.2 Các t n t i, h n ch ……………………………………………………………78
3.4.3 Các nguyên nhân c a t n t i, h n ch …………………………………………82
3.5.

nh h

ng công tác nâng cao n ng l c qu n lý d án .............................. ……84

3.6 Các gi i pháp nh m nâng cao n ng l c qu n lý c a Ban qu n lý d án đ u t xây
d ng huy n Th
3.6.1 T ng c

ng Tín trong th i gian t i ............................................................... 86

ng c s v t ch t k thu t cho Ban qu n lý. ...................................... 87

3.6.2 Hoàn thi n b máy, t ch c ho t đ ng c a Ban QLDA ....................................... 87
3.6.3 T ng c

ng công tác qu n lý ch t l

ng công trình ............................................ 89

3.6.4 Gi i pháp đ m b o ti n đ th c hi n d án ....................................................... 93
3.6.5 Gi i pháp nâng cao n ng l c qu n lý chi phí ....................................................... 96
3.6.6 Gi i pháp nâng cao n ng l c trong công tác ph i h p th c hi n nhi m v . ........ 98
K T LU N VÀ KI N NGH .................................................................................... 100
DANH M C TÀI LI U THAM KH O .................................................................... 103

v


DANH M C CÁC B NG BI U VÀ HÌNH V
Hình 1.1. Chu trình d án đ u t xây d ng ............................................................... 10
Hình 1. 2 Chu trình qu n lý d án ............................................................................. 12
Hình 1. 3 Các nhi m v c b n c a Ch đ u t đ i v i d án ................................. 19
Hình 1. 4: Ph

ng th c xây d ng theo mô hình t v n ............................................ 21

Hình 2.1: Quy trình qu n lý th i gian và ti n đ ...................................................... 36
Hình 2. 2: Quy trình qu n lý chi phí d án ............................................................... 38
Hình 2.3: Quy trình qu n lý ch t l

ng .................................................................... 40

Hình 2.4: M t s nguyên nhân gây r i ro trong d án đ u t xây d ng ................... 42
Hình 3.1: S đ c c u và t ch c c a Ban QLDA huy n Th

ng Tín ................... 68

Hình 3.2: Bi u đ bi n đ ng lao đ ng qua các n m ................................................ 71
B ng 3. 1. Tình hình bi n đ ng lao đ ng giai đo n 2011 – 2016 ............................. 71
B ng 3. 2 C c u lao đ ng theo trình đ ................................................................... 72
B ng 3. 3: B ng kê tài s n ch y u c a Ban QLDA ................................................. 73
B ng 3. 4: Các công trình hi n đang tri n khai t i BQLDA ..................................... 75
B ng 3. 5: Các công trình ph i c t gi m kh i l

ng sau quy t toán………………..79

B ng 3. 6: Các công trình có ti n đ tri n khai ch m, ph i đi u ch nh……………..81
B ng 3. 7:

xu t c c u, t ch c c a Ban ............................................................... 88

B ng 3. 8: Quy trình qu n lý d án giai đo n chu n b đ u t ................................... 91
B ng 3. 9: Quy trình th c hi n d án .......................................................................... 94
B ng 3. 10: Quy trình quy t toán v n đ u t hoàn thành công trình .......................... 96

vi


DANH M C CÁC T

VI T T T

BQLDA

Ban Qu n lý d án

BQL TXD

Ban Qu n lý đ u t xây d ng

C T

Ch đ u t

TKKT-TDT

Thi t k k thu t - T ng d toán

TVGS

T v n giám sát

HSMT

H s m i th u

QLDA

Qu n lý d án

HTKT

H t ng k thu t

QSD

Quy n s d ng

CTXD

Công trình xây d ng

CLCTXD

Ch t l

QLCLCTXD

Qu n lý ch t l

NSNN

Ngân sách nhà n

vii

ng công trình xây d ng
ng công trình xây d ng
c



M

U

1. Tính c p thi t c a đ tài
tn

c chúng hi n nay đang trên đà phát tri n, chính vì v y mà h th ng c s h

t ng đang đ

c

ng và nhà n

c ta quan tâm, phát tri n. B t c m t ngành, m t l nh

v c nào đ có th ho t đ ng, phát tri n đ u ph i th c hi n đ u t k thu t c s h
t ng. Vì v y, vi c xây d ng c s h t ng chính là n n móng quan tr ng cho s phát
tri n kinh t c a đ t n

c và đ m b o đ i s ng v t ch t, tinh th n cho nhân dân.

M t ho t đ ng không th thi u trong công cu c t o d ng c s h t ng v ng ch c là
h at đ ng đ u t xây d ng c b n.

u t xây d ng c b n (XDCB) là l nh v c quan

tr ng trong vi c xây d ng c s h t ng đáp ng công cu c công nghi p hoá, hi n đ i
hoá đ t n

c.

Trong nh ng n m g n đây, công tác đ u t xây d ng c b n đã đ

c tri n khai ngày

m t nhi u, đ c bi t trong hoàn c nh toàn qu c đang ra s c th c hi n Ch

ng trình m c

tiêu qu c gia xây d ng Nông thôn m i. T nhi u ngu n v n, hình th c đ u t khác
nhau các công trình đã và đang đ
m c công trình đ

c tri n khai th c hi n. H u h t các công trình, h ng

c đ a vào s d ng đ u đáp ng đ

c yêu c u v ch t l

ng, quy

mô, công n ng s d ng theo thi t k , đ m b o an toàn ch u l c, an toàn trong v n hành
và đã phát huy đ

c hi u qu . Tuy nhiên, bên c nh nh ng b

c phát tri n trên, trong

ho t đ ng xây d ng v n còn m t s v n đ đ chúng ta quan tâm; cùng v i các công
trình đ t tiêu chu n, phát huy hi u qu thì v n còn đó nh ng công trình ch a đ t yêu
c u v k thu t, m thu t, ti n đ … gây lãng phí v kinh t , b c xúc trong nhân dân.
M t trong nh ng nguyên nhân chính d n đ n tình tr ng này là vi c buông l ng trong
khâu qu n lý. V n đ ch t l

ng b nh h

ng t khâu l p d án, l a ch n nhà th u đ n

các công vi c t ch c ki m tra h th ng qu n lý ch t l

ng c a các nhà th u và các t

ch c liên quan trong su t th i gian xây d ng công trình. Tr
đ u t xây d ng, ng

i ta th

c đây, khi nói đ n d án

ng quan tâm và đ t v n đ v qu n lý, s d ng ngu n

v n và ti n đ thi công lên hàng đ u sau đó m i đ n qu n lý ch t l

1

ng công trình.


nâng cao ch t l
đ

ng các d án đ u t xây d ng công trình c n ph i gi i quy t v n

t t c các khâu qu n lý trong vòng đ i th c hi n d án. C n tri n khai m t cách

quy t li t và đ ng b
qu , hi u l c ch t l

t t c các c p, các ngành và các đ a ph

ng.

đ m b o hi u

ng các d án đ u t xây d ng công trình, ph i t o đ

c “c ch

trách nhi m”. Nh v y s không còn tình tr ng khi x y ra b t c s c nào đ u đ
l i do nguyên nhân khách quan v i hàng lo t lý do đ



c vi n d n.

Vì v y tác gi lu n v n ch n đ tài “Gi i pháp nâng cao n ng l c c a Ban Qu n lý d
án đ u t xây d ng huy n Th

ng Tín”.

2. M c đích c a đ tài
Thông qua vi c tìm hi u công tác qu n lý t i Ban Qu n lý d án đ u t xây d ng huy n
Th

ng Tín, đ xu t các gi i pháp nh m nâng cao n ng l c, hi u qu công tác qu n lý

d án đ u t xây d ng t i Ban Qu n lý xây d ng huy n Th
3. Cách ti p c n và ph
Ph

ng Tín.

ng pháp nghiên c u:

ng pháp nghiên c u: Nh m đ t đ

c m c tiêu nghiên c u đ ra, tác gi đã d a

trên cách ti p c n c s lý lu n v khoa h c qu n lý d án và các quy đ nh hi n hành
c a h th ng v n b n pháp lu t trong l nh v c nghiên c u.
d ng m t s ph

ng pháp nghiên c u phù h p v i đ i t

ng th i lu n v n c ng s
ng và n i dung nghiên c u

c a đ tài trong đi u ki n th c t t i Vi t Nam hi n nay, đó là:
- Ph

ng pháp thu th p, t ng h p và phân tích s li u;

- Ph

ng pháp đi u tra kh o sát th c t ;

- Ph

ng pháp th ng kê;

- Ph

ng pháp phân tích so sánh;

- M t s ph

ng pháp k t h p khác đ nghiên c u và gi i quy t các v n đ đ

4.

it

ng và ph m vi nghiên c u:

a)

it

ng nghiên c u:

2

c đ t ra.


it

ng nghiên c u c a đ tài là t p trung nghiên c u công tác qu n lý d án đ u t

xây d ng nói chung và n ng l c qu n lý d án đ u t xây d ng nói riêng; nh ng nhân
t

nh h

ng đ n n ng l c qu n lý d án và các gi i pháp nâng cao n ng l c qu n lý

d án t i Ban Qu n lý d án đ u t xây d ng huy n Th

ng Tín, thành ph Hà N i.

b) Ph m vi nghiên c u:
Ph m vi nghiên c u c a lu n v n đ
d ng c b n đ

c t p trung vào công tác qu n lý các d án xây

c th c hi n trong giai đo n 2011– 2016 t i Ban qu n lý d án đ u t

xây d ng huy n Th
5. K t qu đ t đ

ng Tín.
c:

- Phân tích th c tr ng công tác đ u t xây d ng trên đ a bàn huy n Th

ng Tín thành

ph Hà N i trong giai đo n 2011-2016.
- Trên c s nh ng b t c p, h n ch còn t n t i t i Ban Qu n lý d án đ u t xây d ng
huy n Th

ng Tín, tác gi nghiên c u, đ xu t m t s gi i pháp nâng cao n ng l c

qu n lý d án đ u t xây d ng trong các d án đ u t xây d ng c b n trên đ a bàn
huy n Th

ng Tín.

6. Ý ngh a khoa h c và th c ti n:
a) Ý ngh a khoa h c c a đ tài:
Lu n v n góp ph n h th ng hóa và làm sáng t nh ng v n đ lý lu n, nh ng m t còn
h n ch trong công tác qu n lý d án đ u t xây d ng trên đ a bàn huy n Th

ng Tín

trong giai đo n t n m 201 đ n n m 2016. T đó làm c s đ đ xu t các bi n pháp đ
nâng cao n ng l c qu n lý d án đ u t xây d ng trên đ a bàn huy n Th

ng Tín trong

nh ng n m ti p theo.
b) Ý ngh a th c ti n c a đ tài:
K t qu nghiên c u c a đ tài có th v n d ng vào đ nâng cao n ng l c qu n lý d án
đ u t xây d ng trong các Ban qu n lý d án đ u t xây d ng trên đ a bàn huy n
Th

ng Tín nói riêng và các huy n ngo i thành c a thành ph Hà N i nói chung trong

nh ng n m ti p theo.

3


CH
NG 1. T NG QUAN V
TRÌNH VÀ QU N LÝ D ÁN

D ÁN
U T XÂY D NG CÔNG
U T XÂY D NG CÔNG TRÌNH

1.1. T ng quan v d án và qu n lý d án đ u t xây d ng.

1.1.1. D án đ u t .
Khái ni m d án đ u t .
Trong nh ng n m g n đây, đ u t là m t trong nh ng ho t đ ng quan tr ng đ
c các c p, các ngành
nh ng s t ng tr

n

ct t

c ta quan tâm. ó là m t l nh v c mang l i cho n n kinh t

ng đáng t hào thông qua vi c th c hi n các d án đ u t .

hi u v d án đ u t xây d ng, tr

c h t c n tìm hi u th nào là d án và các đ c

đi m c b n c a m t d án.
D án bao g m nhi u ho t đ ng nh m đ t đ
Các ph
- Ph

c m c tiêu và m c đích c th .

ng di n chính c a d án.

ng di n th i gian: V ph

ng di n này d án là m t quá trình bao g m 3 giai

đo n k ti p nhau và chi ph i nhau: Xác đ nh, nghiên c u và l p d án; giai đo n tri n
khai d án; giai đo n khai thác d án.
- Ph

ng di n kinh phí d án: Kinh phí d án là bi u hi n b ng ti n c a các ngu n l c

c n thi t cho ho t đ ng c a d án. Trung tâm c a ph

ng di n này là v n đ v n đ u

t và s d ng v n đ u t .
- Ph

ng di n đ hoàn thi n c a d án (ch t l

ng d án).

- D án đ u t : Tùy vào góc đ xem xét mà d án đ u t đ

c đ nh ngh a khác nhau:

+ V m t hình th c: D án đ u t là m t t p tài li u mang tính pháp lý, mà

đó đ

c

trình bày m t cách chi ti t và có h th ng các ho t đ ng và chi phí theo m t k ho ch
đ đ tđ

c nh ng k t qu và th c hi n đ

lai.

4

c nh ng m c tiêu nh t đ nh trong t

ng


+ Theo góc đ qu n lý: D án đ u t là m t công c qu n lý mà

đó đ

c ho ch đ nh

v vi c s d ng v n, v t t , lao đ ng đ t o ra các k t qu kinh t , tài chính trong m t
th i gian dài.
+ Theo góc đ k ho ch hóa: D án đ u t là m t công c th hi n k ho ch chi ti t c a
m t công cu c đ u t s n xu t kinh doanh, phát tri n kinh t - xã h i, làm ti n đ cho
các quy t đ nh đ u t và tài tr . D án đ u t là m t ho t đ ng kinh t riêng bi t nh
nh t trong công tác k ho ch hóa n n kinh t nói chung.
+ Xét v m t n i dung: D án đ u t là m t t p h p các ho t đ ng có liên quan v i
nhau đ

c k ho ch hóa nh m đ t đ

c các m c tiêu đã đ nh b ng vi c t o ra các k t

qu c th trong m t th i gian nh t đ nh, thông qua vi c s d ng các ngu n l c.
Theo Lu t

u t s 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014 thì:

D án đ u t là t p h p đ xu t b v n trung h n ho c dài h n đ ti n hành các ho t
đ ng đ u t kinh doanh trên đ a bàn c th , trong kho ng th i gian xác đ nh.
c đi m c a d án.
- D án là m t ho t đ ng có m c đích: M c đích, hay còn g i là m c tiêu t ng th c a
d án là k t qu cu i cùng mà ng

i đ u t mong đ i.

đ tđ

phân chia k t qu mong mu n thành các m c tiêu c th c n đ t đ
c a d án. Các m c tiêu này c n đ
l

ng đ

c m c đích, có th
c trong giai đo n

c xác l p nh m đ m b o nguyên t c: c th , đo

c, kh thi, cân đ i v ngu n l c và có th i h n.

- D án có chu k s ng: M t d án có th i đi m b t đ u và th i đi m k t thúc, vi c k t
thúc c a m t d án th

ng s là th i đi m đ ng

i ta b t đ u nghiên c u c h i đ u

t cho m t d án m i.
- Tính t

ng h c a d án: M t d án th

ng có quan h v i m t d án khác đang

đ

c th c hi n hay v n hành b i cùng m t ch đ u t và b n thân d án quan h

t

ng h v i ch đ u t thông qua các tiêu chu n, các quy đ nh và các ho t đ ng hàng

ngày c a ch đ u t .

5


- Tính đ c thù: M i d án đ u có nh ng y u t đ c thù so v i các d án khác, không
có d án nghiên c u phát tri n hay d án xây d ng, d án s n xu t nào hoàn toàn
gi ng nhau. M i d án đ u đ

c ti n hành nghiên c u t m , thi t k k thu t c th ,

vi c qu n lý và khai thác v n hành c ng có nh ng đ c thù khác nhau.
- Tính mâu thu n: M t d án luôn mâu thu n v i các y u t bên ngoài, ch ng h n nh
mâu thu n v i các d án khác v ngu n l c và ch a đ ng bên trong nh ng mâu thu n,
mâu thu n gi a các b ph n th c hi n d án, mâu thu n gi a các nhi m v v ngu n
l c th c hi n. Khi xem xét các bên h u quan c a d án, ta th y t n t i hàng lo t các
mâu thu n: ch đ u t mu n thay đ i m t đi m nào đó, nhà th u mu n l i nhu n và
vi c thay đ i có th

nh h

ng x u đ n l i nhu n, vi c thay đ i có th làm Ban qu n

lý d án khó hoàn thành nhi m v đúng th i gian.
- D án có m c đích và k t qu xác đ nh. M i d án là m t t p h p c a r t nhi u các
nhi m v khác nhau c n th c hi n, m i nhi m v c th l i có m t k t qu riêng, đ c
l p. T p h p các k t qu c th c a các nhi m v trong m i quan h t

ng tác gi a

chúng hình thành nên k t qu chung c a d án.
- D án có chu k phát tri n riêng và có th i gian t n t i h u h n. Không có d án nào
kéo dài mãi mãi, có d án hoàn thành trong th i gian r t ng n, m t vài tháng, c ng có
d án đ hoàn thành ph i m t hàng ch c n m,… nh ng d án nào c ng có th i đi m
b t đ u và th i đi m k t thúc. Khi d án k t thúc, k t qu d án s đ

c chuy n giao

cho b ph n qu n lý v n hành, nhóm qu n tr d án khi đó gi i tán.
- S n ph m c a d án mang tính ch t đ n chi c. K t qu c a d án không ph i là s n
ph m s n xu t hàng lo t, mà có tính khác bi t cao. S n ph m và d ch v do d án đem
l i là duy nh t, h u nh không l p l i và luôn luôn khác bi t nhau m t cách t

ng đ i.

- D án s d ng các ngu n l c có gi i h n: M i d án đ u b gi i h n b i các ngu n
l c v nhân l c, ngu n v n và th i gian nh t đ nh.
- D án liên quan đ n nhi u bên và có s t

ng tác ph c t p gi a các b ph n qu n lý

ch c n ng v i qu n lý d án. D án nào c ng có s tham gia c a nhi u bên h u quan
nh : Ch đ u t , đ i t

ng h

ng th d án, c quan qu n lý nhà n

6

c, nhà th u, các


nhà t v n, qu n chúng nhân dân

đ a ph

ng di n ra d án,…Tùy theo t ng d án

mà m c đ tham gia c ng nh vai trò c a các đ i t

ng h u quan trên là khác nhau.

- D án có tính b t đ nh và đ r i ro cao: H u h t các d án đ u huy đ ng m t kh i
l

ng ngu n l c r t l n v con ng

hi n trong th i gian t

i, tài nguyên thiên nhiên, v n,… và đ u đ

ng đ i dài. Do đó, d án th

c th c

ng có tính b t đ nh và đ r i ro

cao.
Vai trò c a d án đ u t .
D án đ u t xác đ nh quy n l i, ngh a v c a Ch đ u t đ i v i Nhà n

c và xã h i.

B i v y d án đ u t có vai trò quan tr ng nh sau:
- D án đ u t là c n c quan tr ng đ các nhà đ u t quy t đ nh b v n đ u t .
- D án đ u t là c s đ tìm đ i tác trong và ngoài n
- D án đ u t là ph
n

c.

ng ti n đ thuy t ph c các t ch c tài chính trong và ngoài

c, các cá nhân tài tr và cho vay v n.

- D án đ u t là v n ki n c b n đ các c quan qu n lý nhà n

c xem xét, phê duy t,

c p gi y phép đ u t đ ng th i c ng là c n c đ gi i quy t các m i quan h n y sinh
trong quá trình th c hi n d án.
- D án đ u t là c n c quan tr ng đ xây d ng các h p đ ng liên danh, so n th o
đi u l , quy ch ho t đ ng c a doanh nghi p.

1.1.2. D án đ u t xây d ng công trình.
Khái ni m:
D án đ u t xây d ng là m t t p h p nh ng đ xu t có liên quan đ n vi c b v n đ
t o m i, m r ng ho c c i t o nh ng c s v t ch t nh t đ nh nh m đ t đ
tr

ng v s l

ng ho c duy trì, c i ti n, nâng cao ch t l

c s t ng

ng c a s n ph m ho c d ch

v trong kho ng th i gian xác đ nh.
“D án đ u t xây d ng công trình” còn là thu t ng chuyên ngành dùng đ ch b n
báo cáo nghiên c u kh thi trong các d án đ u t xây d ng công trình. Theo ngh a

7


này d án đ u t xây d ng công trình là t ng th các đ xu t có liên quan đ n vi c b
v n đ xây d ng m i, m r ng, c i t o nh ng công trình xây d ng nh m m c đích
phát tri n, duy trì, nâng cao ch t l

ng công trình ho c s n ph m d ch v trong m t

th i gian nh t đ nh. Bao g m ph n thuy t minh và thi t k c s .
Nh v y, có th th y d án đ u t xây d ng, ngoài nh ng đ c đi m c a d án đ u t
nói chung, còn mang nh ng đ c tr ng khác bi t, đó là:
- M i d án đ u t xây d ng là m t đ n v xây d ng đ

c c u thành b i m t ho c

nhi u công trình đ n l có m i liên h n i t i, th c hi n h ch toán th ng nh t, qu n lý
th ng nh t trong quá trình xây d ng trong ph m vi thi t k s b .
D án đ u t xây d ng coi vi c hình thành tài s n c đ nh là m t m c tiêu đ c bi t
trong m t đi u ki n ràng bu c nh t đ nh. i u ki n ràng bu c th nh t là ràng bu c v
th i gian, t c là m t d án xây d ng ph i có m c tiêu h p lý v k h n công trình xây
d ng; th hai là ràng bu c v ngu n l c, t c là m t d án xây d ng ph i có đ
tiêu nh t đ nh v t ng l

ng đ u t ; th ba là ràng bu c v ch t l

cm c

ng, t c là d án

xây d ng ph i có m c tiêu xác đ nh v kh n ng s n xu t, trình đ k thu t và hi u
qu s d ng.
- Các d án đ u t xây d ng ph i tuân th theo m t trình t xây d ng c n thi t và tr i
qua m t quá trình xây d ng đ c bi t, t c là m i d án xây d ng là c m t quá trình
theo th t t lúc đ a ra ý t
ph

ng xây d ng và đ ngh xây d ng đ n lúc l a ch n

ng án, đánh giá, quy t sách, đi u tra th m dò, thi t k , thi công cho đ n lúc công

trình hoàn thi n, đi vào s n xu t ho c đi vào s d ng.
- D án đ u t xây d ng d a theo nhi m v đ c bi t đ có đ
đ c đi m dùng m t l n.

i u này đ

c bi u hi n

c hình th c t ch c có

vi c đ u t duy nh t m t l n, đ a

đi m xây d ng c đ nh m t l n, thi t k và thi công đ n nh t.
- M i d án đ u t xây d ng đ u có tiêu chu n v h n ng ch đ u t . Ch khi đ t đ n
m t m c đ đ u t nh t đ nh m i đ

c coi là d án xây d ng, n u không đ t đ

chu n v m c đ u t này thì ch đ

c coi là đ t mua tài s n c đ nh đ n l , m c h n

ng ch v đ u t này đ

c Nhà n

c quy đ nh và ngày càng đ

8

c nâng cao.

c tiêu


Phân lo i d án đ u t xây d ng
phân lo i d án đ u t xây d ng, ng
ng

i kh i x

i ta d a vào nhi u tiêu chí khác nhau: theo

ng, theo ngành kinh t - xã h i, theo đ a ch khách hàng, theo th i gian

th c hi n, theo quy mô d án,...
Vi t Nam, theo Ngh đ nh s 59/2015/N -CP ngày 18/6/2015 v Qu n lý d án đ u
t xây d ng công trình, các d án đ u t xây d ng công trình (g i chung là d án)
đ

c phân lo i nh sau:

Theo quy mô và tính ch t, g m có:
- D án quan tr ng qu c gia do Qu c h i xem xét, quy t đ nh v ch tr
- Các d án còn l i đ

ng đ u t .

c phân thành 3 nhóm A, B, C theo quy đ nh.

Theo ngu n v n đ u t , g m có:
- D án s d ng v n ngân sách nhà n
- D án s d ng v n tín d ng do Nhà n
Nhà n

c;
c b o lãnh, v n tín d ng đ u t phát tri n c a

c;

- D án s d ng v n khác bao g m c v n t nhân ho c s d ng h n h p nhi u ngu n
v n.
Chu trình d án đ u t xây d ng.
Chu trình d án đ u t xây d ng là các công vi c, các giai đo n mà m t d án xây
d ng ph i tr i qua k t khi hình thành ý t

ng cho đ n khi k t thúc d án, g n li n

v i quá trình đ u t và xây d ng công trình.
M t cách khái quát, chu trình d án xây d ng bao g m 3 giai đo n c b n là: chu n b
đ u t , th c hi n d án đ u t và k t thúc xây d ng đ a d án vào khai thác.

9


CHU N B

UT

Nghiên c u c h i (xác đ nh DA)
Nghiên c u ti n kh thi
Nghiên c u kh thi

TH C HI N D

ÁN

V N HÀNH D

ÁN

V n hành d án

Thi t k đ u th u

Thi công xây l p

ánh giá sau d án
K t thúc d án

Chu k d án m i

Hình 1.1. Chu trình d án đ u t xây d ng

1.2. Qu n lý d án đ u t xây d ng.
1.2.1. Khái ni m:
Qu n lý d án xây d ng là công vi c lâu nay chúng ta c ng nh các n

c trên th gi i

v n làm trong su t quá trình đ u t xây d ng, nh ng tùy theo th i đi m, tùy t ng giai
đo n mà có nh ng cách làm và tên g i khác nhau.
Tùy theo các lo i d án khác nhau mà công tác qu n lý d án c ng r t khác nhau.

i

v i các d án thu c l nh v c đ u t xây d ng công trình, công tác qu n lý d án mang
l i nh ng đ c tr ng khác bi t.

10


Vi n nghiên c u và đào t o v qu n lý đã đ a ra đ nh ngh a sau v Qu n lý d án đ u
t xây d ng trong cu n sách “Qu n lý d án công trình xây d ng”:
Qu n lý d án đ u t xây d ng là m t lo i hình c a qu n lý d án, đ i t
các d án đ u t xây d ng công trình, đ

ng c a nó là

c đ nh ngh a nh sau:

Trong chu k tu i th c a d án công trình, qu n lý d án là dùng lý lu n, quan đi m
và ph

ng pháp c a công trình h th ng đ ti n hành các ho t đ ng qu n lý mang tính

h th ng và tính khoa h c nh k ho ch, quy t đ nh, t ch c, đi u hành, kh ng ch ,...
m t cách hi u qu . T đó d a vào yêu c u ch t l
đ u t , ph m vi ngu n l c và đi u ki n môi tr

ng, th i gian s d ng, t ng m c

ng mà d án đã đ ra đ th c hi n m t

cách t t nh t m c tiêu c a d án.
M t cách chung nh t có th hi u qu n lý d án là t ng th nh ng tác đ ng có h

ng

đích c a ch th qu n lý t i quá trình hình thành, th c hi n và ho t đ ng c a d án
nh m đ t t i m c tiêu d án trong nh ng đi u ki n và môi tr

ng bi n đ ng.

M t cách c th h n, qu n lý d án là quá trình l p k ho ch, đi u ph i th i gian,
ngu n l c và giám sát quá trình phát tri n c a d án nh m đ m b o cho d án hoàn
thành đúng th i h n, trong ph m vi ngân sách đ
k thu t và ch t l

c duy t và đ t đ

ng s n ph m, d ch v , b ng nh ng ph

c các yêu c u v

ng pháp và đi u ki n t t

nh t cho phép.
Theo đ nh ngh a này, qu n lý d án bao g m 3 giai đo n ch y u là: L p k ho ch,
đi u ph i th c hi n mà n i dung ch y u là qu n lý ti n đ th i gian, chi phí và th c
hi n giám sát các công vi c d án nh m đ t đ

11

c nh ng m c tiêu xác đ nh.


L p k ho ch
- Thi t l p m c tiêu
- D tính ngu n l c

- ol

Giám sát

Ph i h p th c hi n

ng k t qu

- B trí ti n đ th i gian

- So sánh v i báo cáo

- Phân ph i ngu n l c

- Báo cáo

- Ph i h p các ho t đ ng

Hình 1. 2 Chu trình qu n lý d án

1.2.2. Các ch c n ng c a Qu n lý d án đ u t xây d ng:
Qu n lý d án đ u t xây d ng công trình có nh ng ch c n ng chính nh sau:

Ch c n ng ra quy t đ nh:
Quá trình xây d ng c a d án là m t quá trình ra quy t đ nh có tính h th ng, vi c kh i
công m i m t giai đo n xây d ng đ u ph i d a vào quy t đ nh đó. Vi c đ a ra
quy t đ nh ngay t đ u có nh h

ng quan tr ng đ n giai đo n thi t k , giai đo n

thi công c ng nh s v n hành sau khi d án đã đ

c hoàn thành.

Ch c n ng k ho ch:
Ch c n ng k ho ch có th đ a toàn b quá trình, toàn b m c tiêu và toàn b ho t
đ ng c a d án vào qu đ o k ho ch, dùng h th ng k ho ch

tr ng thái đ ng đ

đi u hành và kh ng ch toàn b d án. S đi u hành ho t đ ng công trình là s
th c hi n theo trình t m c tiêu d đ nh. Chính nh ch c n ng k ho ch mà m i
công vi c c a d án đ u có th d ki n và kh ng ch .

12


Ch c n ng t ch c:
Ch c n ng t ch c ngh a là thông qua vi c xây d ng m t t ch c d
giám đ c d án đ b o đ m d án đ

i s lãnh đ o c a

c th c hi n theo h th ng, xác đ nh ch c trách

và trao quy n cho h th ng đó, th c hi n ch đ h p đ ng, hoàn thi n ch đ quy đ nh
đ h th ng đó có th v n hành m t cách hi u qu , đ m b o cho m c tiêu d án đ

c

th c hi n theo k ho ch.

Ch c n ng đi u hành:
Quá trình qu n lý d án là s ph i h p c a r t nhi u các b ph n có m i quan h mâu
thu n và ph c t p, do đó n u x lý không t t các m i quan h này s t o nên nh ng tr
ng i trong vi c ph i h p ho t đ ng gi a các b ph n, nh h

ng đ n m c tiêu d án.

Vì v y, ph i thông qua ch c n ng đi u hành c a qu n lý d án đ ti n hành k t n i,
kh c ph c tr ng i, đ m b o cho h th ng có th v n hành m t cách bình th

ng.

Ch c n ng kh ng ch :
Ch c n ng kh ng ch là bi n pháp đ m b o cho vi c th c hi n m c tiêu chính c a d
án công trình. ó là vì d án công trình th
ch n các ph

ng r t d r i xa m c tiêu d đ nh, ph i l a

ng pháp qu n lý khoa h c đ đ m b o m c tiêu đ

c th c hi n.

1.2.3. Vai trò c a công tác qu n lý d án:
M i d án đ

c xây d ng nh m th c hi n nh ng m c tiêu xác đ nh trong khuôn kh

ngu n l c cho tr
các đ i t

c.

th c hi n d án c n có s ph i h p ho t đ ng c a r t nhi u

ng có liên quan đ n d án nh Ch đ u t , nhà th u, t v n, các c quan

qu n lý Nhà n

c có liên quan,…

Các k t qu c a d án có th có đ

c n u t t c các công vi c c a d án l n l



c

hoàn thành. Tuy nhiên, vì t t c các ho t đ ng c a d án đ u có liên quan đ n nhau và
có nh h

ng qua l i l n nhau, nên n u t ng công vi c đ

c th c hi n m t cách đ c

l p s c n r t nhi u th i gian và chi phí đ trao đ i thông tin gi a các đ n v th c hi n.
M t s công vi c ch có th đ
hoàn thành tr

c th c hi n khi m t s công vi c khác b t bu c ph i

c nó và ph i hoàn thành trong khuôn kh ch t l

13

ng cho phép. Do đó,


vi c th c hi n d án theo cách này không th ki m soát n i ti n đ d án, c ng nh
khó có th đ m b o các đi u ki n v chi phí và ch t l

ng.

Nh v y, m i d án đ u c n có s ph i h p ho t đ ng c a t t c các đ i t

ng liên

quan đ n d án m t cách h p lý. C ch ph i h p đó chính là quá trình qu n lý d án,
d án càng ph c t p và có quy mô càng l n thì càng ph i đ

c t ch c qu n lý m t

cách khoa h c.
Nói cách khác, công tác QLDA chính là vi c áp d ng các ph

ng pháp, công c khác

nhau, trong s phù h p v i các quy đ nh, các v n b n pháp lý c a Nhà n
quan đ n d án đ ph i h p ho t đ ng gi a các đ i t
đ tđ

c m c tiêu hoàn thành d án v i ch t l

c có liên

ng h u quan c a d án, nh m

ng cao nh t, trong th i gian nhanh

nh t và v i chi phí th p nh t có th .
Công tác QLDA h p lý và khoa h c s giúp ch đ u t đ t đ

c các m c tiêu đã

đ nh c a d án v i hao t n ngu n l c ít h n d ki n, có th là trong th i gian ng n
h n v i chi phí th p h n, t đó làm t ng hi u qu đ u t v n c a xã h i; ho c là,
cùng các đi u ki n v th i gian, chi phí nhân l c đã gi i h n, công tác qu n lý t t
cho phép nâng cao ch t l

ng d án.

i u này có ý ngh a đ c bi t quan tr ng đ i v i

các d án đ u t xây d ng có quy mô l n khi mà ch t l

ng các công trình xây d ng

không đ m b o có th gây ra nh ng t n th t l n cho xã h i.
Ng

c l i, n u công tác QLDA đ

c th c hi n thi u khoa h c, d án có th ph i t n

nhi u ngu n l c h n đ hoàn thành ho c hoàn thành v i ch t l

ng không đ m b o,

gây nhi u th t thoát lãng phí cho xã h i và có th đ l i nh ng h u qu nghiêm tr ng,
nh t là v i các d án xây d ng công trình công c ng quy mô l n đ
ngu n v n c a Nhà n

c th c hi n b i

c.

Chính vì v y, nâng cao hi u qu công tác QLDA luôn luôn là nhi m v quan tr ng c a
m iđ it

ng liên quan đ n d án. Nh ng bi n pháp c i ti n công tác t ch c QLDA,

hoàn thi n các công c h tr quá trình QLDA,… t lâu đã nh n đ
nhi u nhà qu n lý tâm huy t.

14

c s quan tâm c a


Trong kho ng m t th p niên tr l i đây, cùng v i xu h

ng h i nh p khu v c hóa,

toàn c u hóa trong m i l nh v c và c trong l nh v c đ u t xây d ng công tác QLDA
đ u t xây d ng ngày càng tr nên ph c t p, ph i có s ph i h p ch t ch c a nhi u
c p, nhi u ngành, nhi u đ i tác liên quan. Do đó, công tác QLDA đ u t xây d ng đòi
h i ph i có s phát tri n sâu r ng và mang tính chuyên nghi p m i có th đáp ng nhu
c u xây d ng các công trình xây d ng

n

c ta trong th i gian t i.

1.2.4. Các giai đo n đ u t c a m t d án đ u t
Giai đo n chu n b đ u t .
T o ti n đ và quy t đ nh s thành công hay th t b i

2 giai đo n sau, đ c bi t là đ i

v i giai đo n v n hành k t qu đ u t . Do đó, đ i v i giai đo n chu n b đ u t thì v n
đ chính xác c a các k t qu nghiên c u, tính toán và d đoán là quan tr ng nh t.
Trong quá trình so n th o d án ph i dành đ th i gian và chi phí theo đòi h i c a các
nghiên c u. T ng chi phí cho giai đo n chu n b đ u t chi m t 0,5 đ n 15% v n đ u
t c a d án. Làm t t công tác chu n b đ u t s t o ti n đ cho vi c s d ng t t 85
đ n 99,5% v n đ u t c a d án
ph i phá đi làm l i, tránh đ

giai đo n th c hi n đ u t (đúng ti n đ , không

c nh ng chi phí không c n thi t khác ...).

t o c s cho quá trình ho t đ ng c a d án đ

i u này c ng

c thu n l i, nhanh chóng thu h i v n

đ u t và có lãi (đ i v i các d án s n xu t kinh doanh), nhanh chóng phát huy h t
n ng l c ph c v d ki n.
T t c các công trình d đ nh đ u t đ u ph i tr i qua giai đo n chu n b đ u t đ
chu n b chu đáo các công tác sau đây:
- Nghiên c u s c n thi t ph i đ u t và quy mô đ u t xây d ng công trình.
- Ti p xúc th m dò th tr

ng trong n

c ho c ngoài n

c đ tìm ngu n cung ng v t

t , thi t b tiêu th s n ph m, kh n ng có th huy đ ng các ngu n v n đ đ u t và
l a ch n hình th c đ u t .
- i u tra kh o sát, ch n đ a đi m xây d ng
- L p d án đ u t .

15


- G i h s d án và các v n b n trình đ n ng

i có th m quy n quy t đ nh− đ u t và

c quan th m đ nh, phê duy t d án.
Giai đo n th c hi n đ u t :
Trong giai đo n th 2, v n đ th i gian là quan tr ng h n c .
chi m 85% đ n 99,5% v n đ u t c a d án đ

giai đo n này th

ng

c chi ra trong su t nh ng n m th c

hi n đ u t .

ây là nh ng n m v n không sinh l i. Th i gian th c hi n đ u t càng

kéo dài, v n

đ ng càng nhi u, t n th t càng l n. Th i gian th c hi n đ u t l i ph

thu c nhi u vào ch t l

ng công tác chu n b đ u t , vào vi c qu n lý quá trình th c

hi n đ u t , qu n lý vi c th c hi n nh ng ho t đ ng khác có liên quan tr c ti p đ n
các k t qu c a quá trình th c hi n đ u t đã đ

c xem xét trong d án đ u t .

Giai đo n th c hi n đ u t là giai đo n gi vai trò quy t đ nh trong vi c th c hi n quá
trình đ u t nh m v t ch t hóa v n đ u t thành tài s n c đ nh cho n n kinh t qu c dân.
giai đo n này tr

c h t c n làm t t công tác chu n b xây d ng. Ch đ u t có trách nhi m:

- Xin giao đ t ho c thuê đ t theo quy đ nh c a Nhà n

c.

- Xin gi y phép xây d ng và gi y phép khai thác tài nguyên.
- Chu n b m t b ng xây d ng.
- T ch c tuy n ch n t v n kh o sát, thi t k , giám đ nh k thu t và ch t l

ng công

trình.
- Th m đ nh và phê duy t thi t k k thu t, t ng d toán.
- T ch c đ u th u mua s m thi t b , thi công xây l p công trình.
- Ký k t h p đ ng v i nhà th u đ th c hi n d án.
Các t ch c xây l p có trách nhi m:
- Chu n b các đi u ki n cho thi công xây l p.
- San l p m t b ng xây d ng đi n, n

c, công x

ng kho tàng, b n c ng, đ

ng giao

thông, lán tr i và công trình t m ph c v thi công, chu n b v t li u xây d ng v.v…

16


- Chu n b xây d ng nh ng công trình liên quan tr c ti p.
-B

c công vi c ti p theo c a giai đo n th c hi n đ u t là ti n hành thi công xây l p

công trình theo đúng thi t k , d toán và t ng ti n đ đ

c duy t. Trong b

c công

vi c này, các c quan, các bên đ i tác có liên quan đ n vi c xây l p công trình ph i
th c hi n đ y đ trách nhi m c a mình. C th là:
- Ch đ u t có nhi m v theo dõi, ki m tra vi c th c hi n các h p đ ng.
- Các nhà t v n có trách nhi m giám đ nh k thu t và ch t l

ng công trình theo đúng

ch c n ng và h p đ ng kinh t đã ký k t.
- Các nhà th u ph i th c hi n đúng ti n đ và ch t l

ng xây d ng công trình nh đã

ghi trong h p đ ng.
Yêu c u quan tr ng nh t đ i v i công tác thi công xây l p là đ a công trình vào khai
thác, s d ng đ ng b , hoàn ch nh, đúng th i h n quy đ nh theo t ng ti n đ , đ m b o
ch t l

ng và h giá thành xây l p.

Giai đo n k t thúc xây d ng
V n hành các k t qu c a giai đo n th c hi n đ u t (giai đo n v n hành,khai thác d
án) nh m đ t đ

c các m c tiêu c a d án. N u các k t qu do giai đo n th c hi n đ u

t t o ra đ m b o tính đ ng b , giá thành th p, ch t l

ng t t, đúng ti n đ , t i đ a

đi m thích h p, v i quy mô t i u thì hi u qu trong ho t đ ng c a các k t qu này và
m c tiêu c a d án ch ph thu c tr c ti p vào quá trình t ch c qu n lý ho t đ ng các
k t qu đ u t . Làm t t các công vi c c a giai đo n chu n b đ u t và th c hi n đ u
t t o thu n l i cho quá trình t ch c qu n lý phát huy tác d ng c a các k t qu đ u t .
N i dung công vi c c a giai đo n k t thúc xây d ng đ a công trình vào khai thác s
d ng bao g m: nghi m thu, bàn giao công trình, th c hi n vi c k t thúc xây d ng, v n
hành công trình và h

ng d n s d ng công trình, b o hành công trình, quy t toán v n

đ u t , phê duy t quy t toán.
Công trình ch đ
theo thi t k đ

c bàn giao toàn b cho ng

i s d ng khi đã xây l p hoàn ch nh

c duy t và nghi m thu đ t ch t l

17

ng. H s bàn giao ph i đ y đ


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×