Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu phát thải khí CO2 trong hoạt động hàng không dân dụng việt nam và đề xuất các biện pháp giảm thiểu

L I CAM OAN
Tên tôi là: Cao Lam Giang

Mã s h c viên: 1582440301010

L p: 23KHMT21

Khóa h c: 23

Chuyên ngành: Khoa h c Môi tr

ng

Tôi xin cam đoan t p lu n v n đ

Mã s : 60440301
c chính tôi th c hi n d

i s

h


ng d n c a

PGS.TS. V Hoàng Hoa v i đ tài nghiên c u trong lu n v n: “Nghiên c u phát th i
khí CO 2 trong ho t đ ng hàng không dân d ng Vi t Nam và đ xu t các bi n pháp
gi m thi u”.
ây là đ tài nghiên c u m i, không trùng l p v i các đ tài lu n v n nào tr

c đây,

do đó, không ph i là b n sao chép c a b t k m t lu n v n nào. N i dung c a lu n v n
đ

c th hi n theo đúng quy đ nh. Các s li u, ngu n thông tin trong lu n v n là do tôi

đi u tra, trích d n và đánh giá. Vi c tham kh o các ngu n tài li u đã đ

c th c hi n

trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh.
Tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m v n i dung tôi đã trình bày trong lu n v n này.
Hà N i, ngày ……. tháng 5 n m 2017
Tác gi lu n v n

Cao Lam Giang

i


L IC M

N

H c viên xin g i l i c m n chân thành t i các th y cô giáo b môn Qu n lý môi
tr

ng, tr

ng

i h c Th y l i đã gi ng d y t n tình, quan tâm, trau d i ki n th c,

đ ng viên h c viên không ng ng n l c trang b thêm ngu n ki n th c, k n ng t t
nh t đ hoàn thành lu n v n, s gi ng d y và ch b o không m t m i c a các th y cô
giáo trong su t th i gian qua.

c bi t là s h

ng d n ân c n, t m c a PGS.TS. V

Hoàng Hoa và s giúp đ t n tâm c a PGS. TS V
Th ng trong su t th i gian t khi h c viên đ

c Toàn, TS Nguy n Th Xuân

c nh n đ tài Lu n v n đã giúp đ và

ch b o cho h c viên r t nhi u đi u, trau d i thêm ki n th c chuyên môn, cách th c
hoàn thành lu n v n và nh ng k n ng s ng mà t h c viên khó có th hoàn thi n
đ

c.

H c viên c ng xin bày t l i c m n t i các cán b t i các phòng ban
và sau đ i h c, cán b t i v n phòng khoa Môi tr

ng Tr

ng

ào t o đ i h c

i h c Th y l i đã t o

đi u ki n, c ng nh cung c p cho h c viên nh ng thông tin b ích và k p th i đ h c
viên có th hoàn thành lu n v n.
Tôi c ng xin bày t l i c m n t i Ths.V Th Thanh – C c Hàng không Vi t Nam đã
t n tình giúp đ trong quá trình th c hi n lu n v n.
Xin chân thành c m n!

ii


M CL C
DANH M C B NG BI U ........................................................................................... vi
DANH M C HÌNH ..................................................................................................... vii
DANH M C CÁC T
M

VI T T T .................................................................................x

U .........................................................................................................................1

1. Tính c p thi t c a đ tài ...........................................................................................1
2. M c đích c a đ tài ..................................................................................................2
3.

it

ng và ph m vi nghiên c u ............................................................................2

5. N i dung và k t qu d ki n đ t đ

c .....................................................................3

6. B c c c a lu n v n .................................................................................................4
CH

NG 1: T NG QUAN V V N

NGHIÊN C U...........................................6

1.1. T ng quan v bi n đ i khí h u ..............................................................................6
1.1.1. Các nguyên nhân c a s bi n đ i khí h u hi n nay. .....................................6
1.1.2. Các khí gây hi u ng nhà kính ch y u. .......................................................7
1.2. Hi n tr ng phát th i khí nhà kính trong các l nh v c ............................................9
1.2.1. L nh v c N ng l

ng (bao g m c giao thông)............................................9

1.2.2. Các quá trình Công nghi p. ........................................................................10
1.2.3. L nh v c Nông nghi p ................................................................................11
1.2.4. L nh v c s d ng đ t, thay đ i s d ng đ t và lâm nghi p (LULUCF).....11
1.2.5. L nh v c Ch t th i ......................................................................................12
1.2.6. T ng h p phát th i/h p th khí nhà kính ....................................................13

iii


1.3. nh h

ng c a phát th i khí CO 2 trong ngành Hàng không đ i v i Bi n đ i khí

h u. ............................................................................................................................. 13
1.4. T ng quan các ph

ng pháp lu n tính toán l

ng phát th i khí CO 2 trong ngành

hàng không dân d ng ................................................................................................. 15
1.4.1. Tình hình chung .......................................................................................... 15
1.4.2. Các ph
CH

ng pháp tính toán l

NG 2: NGHIÊN C U

TRONG HO T

ng phát th i khí CO 2 . ................................ 16

ÁNH GIÁ CÁC NGU N PHÁT TH I KHÍ CO 2

NG HÀNG KHÔNG DÂN D NG VI T NAM .......................... 23

2.1. T ng quan v ngành Hàng không dân d ng Vi t Nam. ..................................... 23
2.1.1. Mô hình t ch c qu n lý. ............................................................................ 23
2.1.2. Th tr

ng ................................................................................................... 24

2.1.3. Các m c tiêu phát tri n v n t i hàng không ............................................... 25
2.1.4. Chính sách qui ho ch phát tri n ngành hàng không ................................... 29
2.2. Các ngu n phát th i khí CO 2 c a ho t đ ng hàng không Vi t Nam .................. 31
2.2.1. Phát th i khí CO2 t các đ

ng bay qu c t .............................................. 37

2.2.2. Phát th i khí CO 2 t các đ

ng bay n i đ a. .............................................. 39

2.2.3. Phát th i khí CO 2 t các đ

ng bay Qu c t và n i đ a............................. 42

2.2.4. ánh giá đ tin c y c a s li u thu th p giai đo n 2010 – 2016. ............... 45
2.3. K t lu n Ch
CH

ng 2 .............................................................................................. 45

NG 3: CÁC BI N PHÁP GI M THI U PHÁT TH I KHÍ CO 2 CHO HO T
NG HÀNG KHÔNG DÂN D NG VI T NAM..................................................... 47

3.1. C s đ xu t gi m phát th i khí CO 2 . ............................................................... 47

iv


3.2.

xu t áp d ng ph

ng pháp tính toán phát th i khí CO 2 cho ngành hàng

không dân d ng Vi t Nam. ........................................................................................48
3.3. D báo s phát th i khí CO 2 c a ho t đ ng ngành hàng không dân d ng Vi t
Nam ............................................................................................................................53
3.3.1. D báo s phát tri n c a ngành hàng không ..............................................53
3.3.2. D báo s phát th i khí CO 2 cho ho t đ ng ngành hàng không dân d ng
Vi t Nam giai đo n 2017 - 2030 .............................................................................55
3.4.

xu t các gi i pháp gi m thi u phát th i .........................................................70

3.4.1. Các h n ch và thách th c trong quá trình gi m phát th i khí CO 2 ngành
hàng không dân d ng Vi t Nam. ............................................................................70
3.4.2.

xu t các gi i pháp ng n h n. .................................................................73

3.4.3.

xu t các gi i pháp dài h n .....................................................................76

K T LU N ...................................................................................................................78
TÀI LI U THAM KH O .............................................................................................82
PH L C ......................................................................................................................83

v


DANH M C B NG BI U
B ng 1.1. M c đ tác h i c a các khí gây hi u ng nhà kính......................................... 8
B ng 1.2. Phát th i khí nhà kính n m 2010 do đ t nhiên li u ........................................ 9
B ng 1.3. Phát th i khí nhà kính n m 2010 do phát tán................................................ 10
B ng 2.1. M t s ch tiêu phát tri n ngành hàng không Vi t Nam ............................... 25
B ng 2.2. Chi n l

c phát tri n đ i tàu bay đ n n m 2020 .......................................... 27

B ng 2.3. Bi u m u (M) báo cáo hàng n m c a Vietnam Airline g i C c hàng không
Vi t Nam ....................................................................................................................... 33
B ng 2.4. L

ng nhiên li u th c a Hàng không Vi t Nam giai đo n 2010 -2016 ..... 35

B ng 2.5. S li u v t ng l

ng nhiên li u s d ng và phát th i CO 2 giai đo n 2010 -

2016 ............................................................................................................................... 36
B ng 2.6. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 c a đ

ng bay Qu c t giai

đo n 2010 – 2016 .......................................................................................................... 37
B ng 2.7. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO2 c a đ

ng bay qu c n i giai

đo n 2010 – 2016 .......................................................................................................... 40
B ng 2.8. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 ngành hàng không dân d ng

giai đo n 2010 – 2016 ................................................................................................... 42
B ng 3.1. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 c a đ

ng bay Qu c tê giai

đo n 2017 – 2030 .......................................................................................................... 58
B ng 3.2. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 c a đ

ng bay Qu c n i giai

đo n 2017 – 2030 .......................................................................................................... 62
B ng 3.3. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 c a đ

ng bay qu c t và

qu c n i giai đo n 2017 – 2030 .................................................................................... 66

vi


DANH M C HÌNH
Hình 1.1. N ng đ khí CO 2 trong không khí ..................................................................8
Hình 1.2. Phát th i khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c n ng l

ng ........................10

Hình 1.3. Phát th i khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c nông nghi p ......................11
Hình 1.4. Phát th i/h p th khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c LULUCF ..............12
Hình 1.5. Phát th i khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c ch t th i .............................12
Hình 1.6. Phát th i/h p th khí nhà kính n m 2010 theo các l nh v c..........................13
Hình 2.1. Mô hình t ch c qu n lý ngành Hàng không dân d ng Vi t Nam ................23
Hình 2.2. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i CO 2 đ i v i các đ

ng bay qu c t

giai đo n 2010-2016. .....................................................................................................38
Hình 2.3. Hi u qu s d ng nhiên li u đ i v i các đ

ng bay qu c t giai đo n 2010-

2016. ..............................................................................................................................38
Hình 2.4. T l c i thi n hi u qu s d ng nhiên li u đ i v i các đ

ng bay qu c t .39

giai đo n 2010-2016. .....................................................................................................39
Hình 2.5. L

ng nhiên li u tiêu th và phát th i CO 2 đ i v i các đ

ng bay qu c n i

giai đo n 2010-2016. .....................................................................................................40
Hình 2.6. Hi u qu s d ng nhiên li u đ i v i các đ

ng bay qu c n i giai đo n 2010-

2016. ..............................................................................................................................41
Hình 2.7. T l c i thi n hi u qu s d ng nhiên li u đ i v i các đ

ng bay qu c n i

giai đo n 2011-2016. .....................................................................................................42
Hình 2.8. T ng l

ng nhiên li u tiêu th và l

ng phát th i khí CO 2 ngành hàng

không giai đo n 2010-2016 ...........................................................................................43

vii


Hình 2.9. Hi u qu s d ng nhiên li u đ i v i các đ

ng bay qu c t và qu c n i giai

đo n 2010-2016. ............................................................................................................ 43
Hình 2.10. T l c i thi n hi u qu s d ng nhiên li u đ i v i các đ

ng bay qu c t

và qu c n i giai đo n 2011-2016. ................................................................................. 44
Hình 2.11. T c đ gia t ng phát th i khí CO 2 ngành hàng không giai đo n 2011-2016
....................................................................................................................................... 44
Hình 2.12. So sánh hi n tr ng phát th i khí CO 2 đ

ng bay qu c t và qu c n i giai

đo n 2011-2016 ............................................................................................................. 45
Hình 3.1. Bi u đ d báo l

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 đ

ng bay

qu c t giai đo n 2017 – 2030. ..................................................................................... 59
Hình 3.2. Bi u đ d báo hi u qu s d ng nhiên li u đ

ng bay qu c t giai đo n

2017 – 2030. .................................................................................................................. 59
Hình 3.3. T l c i thi n hi u qu s d ng nhiên li u đ

ng bay qu c t giai đo n

2017 – 2030. .................................................................................................................. 60
Hình 3.4. T c đ gia t ng phát th i khí CO 2 đ

ng bay qu c t giai đo n 2017–2030

...................................................................................................................................... .60
Hình 3.5. T c đ gia t ng phát th i khí CO 2 đ

ng bay qu c t giai đo n 2017 – 2030

....................................................................................................................................... 61
Hình 3.6. Bi u đ d báo l

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 đ

ng bay

qu c n i giai đo n 2017 – 2030. ................................................................................... 63
Hình 3.7. Bi u đ d báo hi u qu s d ng nhiên li u đ

ng bay qu c n i giai đo n

2017 – 2030. .................................................................................................................. 63
Hình 3.8. T l c i thi n hi u qu s d ng nhiên li u đ

ng bay qu c n i giai đo n

2017 – 2030. .................................................................................................................. 64
Hình 3.9. T c đ gia t ng phát th i khí CO 2 đ

ng bay qu c n i giai đo n 2017 –

2030. .............................................................................................................................. 64
viii


Hình 3.10. T c đ gia t ng l

ng nhiên li u s d ng đ

ng bay qu c n i giai đo n

2017 – 2030. ..................................................................................................................65
Hình 3.11.Bi u đ d báo l

ng nhiên li u tiêu th và phát th i khí CO 2 đ

ng bay

qu c t và n i đ a giai đo n 2017 – 2030. .....................................................................67
Hình 3.12. Bi u đ d báo hi u qu s d ng nhiên li u đ

ng bay qu c t và qu c n i

giai đo n 2017 – 2030. ..................................................................................................67
Hình 3.13. T l c i thi n hi u qu s d ng nhiên li u đ

ng bay qu c t và qu c n i

giai đo n 2017 – 2030. ..................................................................................................68
Hình 3.14. T c đ gia t ng phát th i khí CO 2 đ

ng bay qu c t và qu c n i giai đo n

2017 – 2030. ..................................................................................................................69
Hình 3.15. T c đ gia t ng phát l

ng nhiên li u s d ng đ

ng bay qu c t và qu c

n i giai đo n 2017 – 2030. ............................................................................................69
Hình 3.16. Bi u đ so sánh phát th i CO 2 đ

ng bay qu c t và qu c n i giai đo n

2017 – 2030. ..................................................................................................................70

ix


DANH M C CÁC T

VI T T T

B KH

: Bi n đ i khí h u

CAAV

: C c Hàng không Vi t Nam

CHKQT

: C ng hàng không Qu c t

CORSIA

:

EU

: European Union - Liên minh Châu Âu

FRED

:

GCD

: Great – Circle Distance - Kho ng cách gi a hai sân bay

GWP

:

IATA

:

ICAO

:

IPCC

:

KNK

: Khí nhà kính

LHQ

: Liên Hi p qu c

LULUCF :

Carbon Offsetting Scheme for International Aviation - K ho ch bù
đ p khi phát th i đ i v i hàng không qu c t
Fuel Reporting & Emission Database - Ph n m m Báo cáo nhiên
li u và khí th i
Global Warming Potential -Hi u su t nóng d n lên c a Trái đ t qua
hi n t

ng nhà kính khi so sánh t

ng đ i v i khí CO 2

International Air Transport Association - Hi p h i v n t i hàng
không qu c t
International Civil Aviation Organization - T ch c Hàng không dân
d ng qu c t
Intergovernmental Panel on Climate Change v bi n đ i khí h u

Land use, land-use change and forestry - S d ng đ t, thay đ i s
d ng đ t và lâm nghi p

MBM

: Market-Based Measure - Các gi i pháp th tr

MRV

:

NAPAs

:

TBN

: Trung bình n m

tCO 2 eq

: T n CO 2 t

UNFCCC :

y ban liên chính ph

ng toàn c u

Monitoring reporting and verification - H th ng ki m soát, báo cáo
và xác minh
National Adaptation Programme of Action - Ch

ng trình hành

đ ng thích ng Qu c gia
ng đ

ng

United Nations Framework Convention on Climate Change - Công
c khung c a Liên H p Qu c v bi n đ i khí h u

x


M

U

1. Tính c p thi t c a đ tài
Bi n đ i khí h u đ t ra m t trong nh ng thách th c l n nh t đ i v i nhân lo i trong
th k 21. Các qu c gia trên kh p th gi i đã cam k t gi m phát th i khí nhà kính, do
đó là m t y u t góp ph n quan tr ng đ gi cho s gia t ng nhi t đ toàn c u
d

m c

i 2oC so v i th i k ti n công nghi p.

Theo Báo cáo th ng kê c a t ch c Hàng không dân d ng Qu c t (ICAO) phát th i
CO 2 c a ngành hàng không trong n m 2012 là 667 tri u t n CO 2, chi m 2% l

ng

CO 2 toàn c u. L

ng

ng CO 2 phát th i t các chuy n bay qu c t chi m 62% t ng l

CO 2 c a ho t đ ng v n t i hàng không. D báo hàng n m t ng l
hàng không t ng t 3-4% và t ng l
l

ng CO 2 c a ngành

ng CO 2 c a ngành hàng không chi m 13% t ng

ng khí th i c a ho t đ ng v n t i.

Tuy ch chi m t l % nh trong t ng l

ng phát th i c a c ngành Giao thông v n t i,

nh ng trong th i gian qua, v n t i hàng không Vi t Nam đã phát tri n nhanh chóng
v i t c đ cao, đ t 14,5 tri u khách/n m (t ng bình quân 11,7%/n m).
Th tr

ng hàng không Vi t Nam đã đ t đ

c t c đ t ng tr

ng cao

m c trung bình

hàng n m vào kho ng 14,5%/ n m trong giai đo n t n m 2011-2016. Theo d báo
c a Hi p h i V n t i Hàng không Qu c t (IATA), th tr
t ng tr
tr

ng nhanh th 7 trên th gi i trong giai đo n 2013-2016, v i t c đ t ng

ng kho ng 9,8,%, cho l

t ng tr

ng hàng không Vi t Nam

ng hành khách khách và hàng hóa qu c t t

ng v n chuy n hành khách và hàng hóa làm gia t ng l

ng ng. S

ng khí CO 2 phát th i.

Do v y, vi c l a ch n đ tài “Nghiên c u phát th i khí CO 2 trong ho t đ ng hàng
không dân d ng Vi t Nam và đ xu t các bi n pháp gi m thi u” là r t c n thi t và có
ý ngh a quan tr ng trong vi c h i nh p phát tri n và ng phó v i B KH c a Vi t Nam
nói chung và c a ngành hàng không nói riêng, đáp ng đ

c theo tinh th n n i dung

quy t đ nh s 4206/Q -BGTVT ngày 28 tháng 12 n m 2016 v vi c ban hành K
ho ch hành đ ng gi m phát th i khí CO 2 trong ho t đ ng hàng không dân d ng Vi t
Nam giai đo n 2016 – 2020.

1


2. M c đích c a đ tài
- Hi n tr ng phát th i khí CO 2 trong ngành hàng không dân d ng Vi t Nam giai đo n
2010 – 2016.
-

xu t áp d ng ph

ng pháp tính toán phát th i trong ho t đ ng hàng không dân

d ng Vi t Nam;
- D báo l

ng phát th i CO 2 giai đo n 2017 - 2030 trong ho t đ ng hàng không dân

d ng Vi t Nam;
-

xu t các gi i pháp làm gi m thi u s phát th i khí CO 2 trong ho t đ ng hàng

không dân d ng Vi t Nam.
3.

it

ng và ph m vi nghiên c u

a/

it

ng nghiên c u

Tính toán phát th i khí CO 2
b/ Ph m vi nghiên c u
Ph m vi không gian:
- Trên không: Các ho t đ ng trong khai thác máy bay c a Hàng không dân d ng Vi t
Nam, bao g m c t cánh và h cánh.
- M t đ t: Trong ph m vi lu n v n không nghiên c u các ho t đ ng ph c v t i m t
đ t nh xe v n chuy n hành khách, xe v n chuy n hàng hóa, hành lý, xe ti p x ng, các
lo i xe ph c v khác…do công vi c đánh giá, thu th p s li u v s phát th i khí CO 2
c a các ho t đ ng nói trên r t ph c t p, m t nhi u công s c, chi phí cao và ph i ph i
h p v i nhi u các đ n v khác nhau trong ngành hàng không nói riêng và ngành giao
thông v n t i nói chung. M t khác, các ho t đ ng trên m t đ t đó c ng ch a đ

cB

giao thông v n t i quy đ nh rõ trong các v n b n chính th c là thu c ngành hàng
không dân d ng hay thu c giao thông đ

ng b

Ph m vi th i gian: T n m 2010 đ n 2016, d báo đ n n m 2030.

2


4. Ph
- Ph

ng pháp nghiên c u
ng pháp thu th p, t ng h p phân tích, đánh giá s li u:

+ Thu th p, th ng kê, và t ng h p các s li u t ng quan v B KH, nh h

ng c a

B KH, tính toán phát th i CO 2 , các s li u liên quan trong ngành hàng không dân
d ng Vi t Nam và các công trình nghiên c u khác.
+ S d ng các s li u đánh giá v phát th i CO 2 trong n

c và trên th gi i; các s

li u ngành hàng không dân d ng qu c t c a T ch c Hàng không dân d ng qu c t
(ICAO) và Hi p h i v n t i hàng không qu c t ( IATA);
- Ph

ng pháp tính toán phát th i khí CO 2

+ Ph

ng pháp c a T ch c hàng không dân d ng Qu c t (ICAO);

+ Ph

ng pháp c a y ban liên chính ph v bi n đ i khí h u (IPCC);

+ Ph

ng pháp c a Hi p h i v n t i hàng không Qu c t (IATA);

+ Ph

ng pháp c a Liên minh Châu Âu (EU).

- Ph

ng pháp chuyên gia t v n: Trong l nh v c nh Hàng không, n ng l

môi tr

ng và

ng.

5. N i dung và k t qu d ki n đ t đ

c

a/ N i dung tóm t t
- T ng quan ho t đ ng hàng không dân d ng Vi t Nam, s phát th i khí CO 2 c a
ngành hàng không giai đo n 2010 – 2016.
- T ng quan các ph

ng pháp lu n tính toán l

ng phát th i khí CO 2 trong ngành

Hàng không dân d ng
-

xu t áp d ng ph

ng pháp tính toán phát th i phù h p.

- ánh giá và d báo xu h
b/ K t qu d ki n đ t đ

ng phát th i CO 2 đ n n m 2030.
c

3


- ánh giá hi n tr ng phát th i KNK

Vi t Nam nói chung và hi n tr ng phát th i khí

CO 2 do các ho t đ ng khai thác máy bay c a ngành hàng không dân d ng Vi t Nam
(2010 – 2016).
-

xu t áp d ng ph

ng pháp tính toán phát th i khí CO 2 trong ho t đ ng hàng

không dân d ng Vi t Nam;
-

ánh giá và d báo xu h

ng phát th i khí CO 2 giai đo n t n m 2017 đ n n m

2030 trong ho t đ ng hàng không;
-

xu t các gi i pháp nh m gi m thi u phát th i khí CO 2 trong ho t đ ng hàng

không ng n h n và dài h n;
6. B c c c a lu n v n
Lu n v n có 3 ch
Ch

ng g m:

ng 1. T ng quan v v n đ nghiên c u

1.1.T ng quan v bi n đ i khí h u
1.2. Các gi i pháp ng phó v i bi n đ i khí h u
1.3. Hi n tr ng phát th i khí nhà kính trong các l nh v c
1.4. T ng quan các ph

ng pháp lu n tính toán l

ng phát th i khí CO 2 trong ngành

Hàng không dân d ng
Ch

ng 2. Nghiên c u đánh giá các ngu n phát th i khí CO 2 trong ho t đ ng hàng

không dân d ng Vi t Nam.
2.1. Gi i thi u chung v ho t đ ng hàng không dân d ng Vi t Nam
2.2. Các ngu n phát th i khí CO 2 c a ho t đ ng hàng không dân d ng Vi t Nam
2.3. Nh ng nguyên t c trong đo l
2.4. K t lu n ch

ng và tính toán l

ng 2

4

ng phát th i khí CO 2


Ch

ng 3. Các bi n pháp gi m thi u phát th i khí CO 2 cho ho t đ ng hàng không dân

d ng vi t Nam
3.1. C s đ xu t gi m phát th i khí CO 2
3.2.

xu t áp d ng ph

ng pháp tính toán l

ng phát th i khí CO 2 cho ngành Hàng

không dân d ng Vi t Nam
3.3. D báo s phát th i khí CO 2 c a ho t đ ng ngành Hàng không dân d ng Vi t
Nam
3.4.

xu t các gi i pháp gi m thi u phát th i

K t lu n và ki n ngh
Tài li u tham kh o
Ph l c

5


CH

NG 1: T NG QUAN V V N

NGHIÊN C U

1.1. T ng quan v bi n đ i khí h u
Bi n đ i khí h u ngh a là thay đ i c a khí h u do ho t đ ng c a con ng

i (tr c ti p

ho c gián ti p) làm thay đ i thành ph n c a khí quy n toàn c u và s thay đ i này
đ

c c ng thêm vào kh n ng bi n đ ng t nhiên c a khí h u quan sát đ

nh ng th i k có th so sánh đ

c. Công

c khung c a Liên H p Qu c v B KH

(UNFCCC) n m 1992 đ nh ngh a: là “nh ng nh h
nh ng bi n đ i trong môi tr

c trong

ng có h i c a bi n đ i khí h u,là

ng v t lý ho c sinh h c gây ra nh ng nh h

ng có h i

đáng k đ n thành ph n, kh n ng ph c h i ho c sinh s n c a các h sinh thái t
nhiên và đ

c qu n lý ho c đ n ho t đ ng c a các h th ng kinh t - xã h i ho c đ n

s c kh e và phúc l i c a con ng

i”[1].

1.1.1. Các nguyên nhân c a s bi n đ i khí h u hi n nay.
1.1.1.1. Bi n đ i khí h u do các y u t t nhiên
Thay đ i c a các tham s qu đ o Trái đ t: Do Trái đ t t quay xung quanh tr c c a
nó và quay quanh m t tr i, theo th i gian, m t vài bi n thiên theo chu k đã di n ra.
Nh ng bi n đ i chu k n m c a các tham s này làm thay đ i l

ng b c x m t tr i

cung c p cho h th ng khí h u và do đó làm thay đ i khí h u Trái đ t.
Bi n đ i trong phân b l c đ a - bi n c a b m t Trái đ t: B m t Trái đ t có th b
bi n d ng qua các th i k đ a ch t do s trôi d t c a các l c đ a, các quá trình v n
đ ng ki n t o, phun trào c a núi l a,…
S bi n đ i v phát x c a m t tr i và h p th b c x c a Trái đ t: S phát x c a
m t tr i đã có nh ng th i k y u đi gây ra b ng hà và có nh ng th i k ho t đ ng
mãnh li t gây ra khí h u khô và nóng trên b m t Trái đ t.
Ho t đ ng c a núi l a: Khí và tro núi l a có th

nh h

ng đ n khí h u trong nhi u

n m. Bên c nh đó, các sol khí do núi l a ph n chi u b c x m t tr i tr l i vào không
gian, và vì v y làm gi m nhi t đ l p b m t Trái đ t.
1.1.1.2. Bi n đ i khí h u do các tác đ ng c a con ng

6

i


Theo các k t qu nghiên c u và công b t

y Ban Liên Chính Ph v bi n ð i khí

h u thì nguyên nhân gây ra bi n ð i khí h u ch y u là do các ho t ð ng c a con ngý i
Nh v y, bi n đ i khí h u không ch là h u qu c a hi n t

ng hi u ng nhà kính (s

nóng lên c a trái đ t) mà còn b i nhi u nguyên nhân khác. Tuy nhiên, có r t nhi u
b ng ch ng khoa h c cho th y t n t i m i quan h gi a quá trình t ng nhi t đ trái đ t
v i quá trình t ng n ng đ khí CO 2 và các khí nhà kính khác trong khí quy n, đ c bi t
trong k nguyên công nghi p. Chính vì v y, s gia t ng n ng đ khí CO 2 trong khí
quy n s làm cho nhi t đ trái đ t t ng và nguyên nhân c a v n đ bi n đ i khí h u là
do trái đ t không th h p th đ

ch tl

ng khí CO 2 và các khí gây hi u ng nhà

kính khác đang d th a trong b u khí quy n.
1.1.2. Các khí gây hi u ng nhà kính ch y u.
Nhi t đ b m t Trái đ t đ
m t Trái đ t và n ng l
tinh. N ng l

c t o nên do s cân b ng gi a n ng l

ng M t tr i đ n b

ng b c x c a Trái đ t vào kho ng không gian gi a các hành

ng M t tr i ch y u là các tia sóng ng n d dàng xuyên qua c a s khí

quy n. Trong khi đó, b c x c a Trái đ t v i nhi t đ b m t trung bình +16oC là sóng
dài có n ng l

ng th p, d dàng b khí quy n gi l i. Các tác nhân gây ra s h p th

b c x sóng dài trong khí quy n là khí Carbon dioxide (CO 2 ), b i, h i n

c, mêtan

(CH 4 ), CFC ...
K t qu c a s c a s trao đ i không cân b ng v n ng l

ng gi a Trái đ t v i không

gian xung quanh, d n đ n s gia t ng nhi t đ c a khí quy n Trái đ t. Hi n t
di n ra theo c ch t

ng t nh nhà kính tr ng cây và đ

ng này

c g i là “hi u ng nhà

kính”.
Các KNK đ

c kh ng ch trong Công

c khí h u bao g m: CO 2 , CH 4 , Nitrous oxide

(N 2 O), Hydro fluorocarbons (HFCs), Perfluorocarbons (PFCs), Sulfur hexafluoride
(SF 6 )[2].

7


Hình 1.1. N ng đ khí CO 2 trong không khí
(Ngu n: IPCC, 2013)
- CO 2 phát th i khi đ t cháy nhiên li u hóa th ch (than, d u, khí) và là ngu n khí nhà
kính ch y u do con ng

i gây ra trong khí quy n. CO2 c ng sinh ra t các ho t đ ng

công nghi p nh s n xu t xi m ng và cán thép.
- CH4 sinh ra t các bãi rác, lên men th c n trong ru t đ ng v t nhai l i, h th ng khí,
d u t nhiên và khai thác than.
- N 2 O phát th i t phân bón và các ho t đ ng công nghi p.
- HFCs đ

c s d ng thay cho các ch t phá h y ôzôn (ODS) và HFC-23 là s n ph m

ph c a quá trình s n xu t HCFC-22.
- PFCs sinh ra t quá trình s n xu t nhôm.
- SF6 s d ng trong v t li u cách đi n và trong quá trình s n xu t magiê.
M c đ tác h i c a 6 lo i khí trên đ

c th hi n

b ng sau:

B ng 1.1. M c đ tác h i c a các khí gây hi u ng nhà kính
Ký hi u

Hi u s GWP

Tu i th trên t ng
khí quy n (n m)

Carbon dioxide
Methane

CO 2
CH 4

1
21

100
12

Nitrous oxide
Hydro fluorocarbons
Perfluorocarbons
Sulphur hexafluoride

N2O
HFCs
PFCs
SF 6

310
150-11700
6500-9200
23900

114

Tên g i

8


Trong đó hi u s GWP, là t vi t t t ti ng Anh, Global Warming Potential, t m d ch là
hi u su t nóng d n lên c a trái đ t qua hi n t

ng nhà kính khi so sánh t

ng đ i v i

khí CO 2 .
1.2. Hi n tr ng phát th i khí nhà kính trong các l nh v c
1.2.1. L nh v c N ng l

ng (bao g m c giao thông)

T i Vi t Nam, phát th i KNK trong l nh v c n ng l

ng bao g m phát th i t quá

trình đ t nhiên li u và phát th i do phát tán trong quá trình khai thác, v n chuy n nhiên
li u.
Phát th i khí nhà kính do đ t nhiên li u: Phát th i KNK do đ t nhiên li u trong n m
2010 là 124.275 nghìn t n CO 2 t

ng đ

các phân ngành công nghi p n ng l

ng (tCO 2 eq), trong đó phát th i nhi u nh t là

ng (41.057,9 nghìn t n), công nghi p s n xu t và

xây d ng (38.077,6 nghìn t n) và giao thông v n t i (31.817,9 nghìn t n).
B ng 1.2. Phát th i khí nhà kính n m 2010 do đ t nhiên li u
n v : nghìn t n CO 2 t ng đ ng
Phân ngành
CO 2
CH 4
N2O
T ng
Công nghi p n ng l ng
40.940,1
15,0
102,8
41.057,9
Công nghi p s n xu t và Xây 37.852,3
71,8
153,4
38.077,6
d ng
Giao thông v n t i
31.624,7
105,3
87,9
31.817,9
Th ng m i/D ch v
3.293,7
9,1
11,4
3.314,2
Dân d ng
6.773,2
297,1
27,4
7.097,6
Nông nghi p, Lâm nghi p và 1.617,3
9,2
4,3
1.630,8
Th y s n
Các ngành khác không s d ng 1.251,8
5,0
22,1
1.279,0
n ng l ng
T ng
123.353,2
512,4
409,3
124.275,0
Ngu n: Báo cáo ki m kê khí nhà kính n m 2010,
D án “T ng c ng n ng l c ki m kê qu c gia khí nhà kính t i Vi t Nam”, 2014
Phát th i khí nhà kính do phát tán: Phát th i KNK do phát tán là phát th i KNK x y ra
trong quá trình khai thác, x lý, b o qu n và v n chuy n nhiên li u hóa th ch đ n đi m
s d ng cu i cùng.

9


B ng 1.3. Phát th i khí nhà kính n m 2010 do phát tán
n v : nghìn t n CO 2 t ng đ ng
Ngu n phát tán
CH 4
N2O
CO 2
Khai thác than h m lò
Khai thác than l thiên
D u
Khí đ t t nhiên
T ng

T ng

0,0
0,0
775,4
670,7

1.752,3
490,8
10.813,4
2.389,6

0,0
0,0
3,4
0,2

1.752,3
490,8
11.592,2
3.060,5

1.446,1

15.446,1

3,6

16.895,8

Ngu n: Báo cáo ki m kê khí nhà kính n m 2010,
D án “T ng c ng n ng l c ki m kê qu c gia khí nhà kính t i Vi t Nam”, 2014
T ng phát th i KNK n m 2010 trong l nh v c n ng l
đ

ng là 141.170,8 nghìn tCO 2 eq

c th hi n chi ti t trong hình 1.4 và b ng 1 ph l c.

Hình 1.2. Phát th i khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c n ng l
Qua s li u t ng h p phát th i KNK n m 2010 trong l nh v c n ng l

ng

ng, ta nh n th y

phát th i KNK c a ngành Giao thông v n t i cao, đ ng th 3 (23%) trong l nh v c
n ng l

ng. Trong 31.817,9 tCO 2 eq này ( bao g m CO 2 , CH 4 và N 2 O) thì khí CO 2

chi m t l r t cao lên đ n 99,4%. Do đó có th nói l

ng phát th i KNK ngành giao

thông v n t i ch y u là khí CO 2 [3].
1.2.2. Các quá trình Công nghi p.
Phát th i KNK trong l nh v c các quá trình công nghi p đ
đ ng công nghi p không liên quan đ n l nh v c n ng l
tính toán phát th i KNK t l nh v c này ch đ
m ng và s n xu t vôi. T ng l

ng.

c

c tính t các ho t
i v i n m 2010, vi c

c th c hi n cho hai ngành s n xu t xi

ng CO 2 phát th i t l nh v c các quá trình công nghi p
10


n m 2010 là 21.172 nghìn tCO 2 eq trong đó t s n xu t xi m ng là 20.077 nghìn t n
chi m 94,8%; s n xu t vôi là 1.095 nghìn t n, chi m 5,2%[3].
1.2.3. L nh v c Nông nghi p
T ng phát th i KNK n m 2010 trong l nh v c nông nghi p là 88.354,77 nghìn tCO 2 eq
trong đó phát th i t canh tác lúa n

c chi m 50,49%, t quá trình tiêu hóa th c n:

10,72%, t qu n lý phân bón: 9,69%, t đ t nông nghi p: 26,95%, t đ t ph ph m
nông nghi p: 2,15% ( Hình 1.3). Các s li u v di n tích tr ng l a đ
xem trong b ng 2 ph l c, s li u v s gia súc và gia c m n m 2010

ct

i n m 2010

b ng 3 ph l c

và s li u t ng phát th i khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c nông nghi p đ
hi n

c th

b ng 4 ph l c[3].

Hình 1.3. Phát th i khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c nông nghi p
1.2.4. L nh v c s d ng đ t, thay đ i s d ng đ t và lâm nghi p (LULUCF)
Phát th i/h p th KNK trong l nh v c LULUCF ch y u x y ra trong quá trình thay
đ i tr l

ng r ng và sinh kh i, quá trình s d ng đ t và thay đ i s d ng đ t.

Trong n m 2010, t ng di n tích đ t đang s d ng, đ t đã thay đ i m c đích s d ng
v i t ng s 33,095 tri u ha, trong đó đ t r ng là 13,388 tri u ha, chi m 40,45% và đ t
tr ng tr t là 10,075 tri u ha, chi m 30,44% (Hình 1.4). Các s li u v t ng di n tích
đ t đ t đã thay đ i m c đích s d ng trong n m 2010 xem b ng 5, s li u v di n tích
r ng và các vùng sinh thái t i Vi t Nam xem b ng 6, s li u v phát th i/h p th khí
nhà kính n m 2010 trong l nh v c LULUCF xem b ng 7 ph n ph l c[3].

11


Hình 1.4. Phát th i/h p th khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c LULUCF
1.2.5. L nh v c Ch t th i
T ng l

ng phát th i KNK t l nh v c ch t th i trong n m 2010 là 15.352 nghìn

tCO 2 eq, trong đó ch y u phát th i t n

c th i sinh ho t là 6.827 nghìn tCO 2 eq,

chi m 44,5%, phát th i t các bãi chôn l p rác là 5 nghìn tCO 2 eq, chi m 32,6% (Hình
1.5) và b ng 12 ph l c.
Các s li u v kh i l

ng ch t th i r n đô th đ

c x lý t i các bãi chôn l p đ

hi n trong b ng 8, thành ph n ch t th i trung bình
đ

c th i và COD trong n

2010

b ng 9, s n l

c th

ng, đ n v n

c

c th i c a m t s ngành công nghi p quan tr ng n m

b ng 10, và s li u ch t th i y t đ c h i đ

c đ t hàng n m

b ng 11 ph n

ph l c[3].

Hình 1.5. Phát th i khí nhà kính n m 2010 trong l nh v c ch t th i

12


1.2.6. T ng h p phát th i/h p th khí nhà kính
Trong n m 2010, t ng l

ng phát th i KNK t i Vi t Nam là 246,83 tri u tCO 2 eq n u

tính c l nh v c LULUCF. N u không tính LULUCF, t ng l
266,05 tri u tCO 2 eq, trong đó phát th i trong n ng l

ng phát th i KNK là

ng chi m t tr ng l n nh t:

53,05%, ti p theo là nông nghi p: 33,20%. Phát th i t các quá trình công nghi p và
ch t th i t

ng ng là 7,97% và 5,78%. K t qu ki m kê khí nhà kính n m 2010 đ

th hi n trong b ng 13 ph l c. T ng h p l
th hi n

c

ng phát th i KNK theo t ng ngành đ

c

hình 1.8[3].

Hình 1.6. Phát th i/h p th khí nhà kính n m 2010 theo các l nh v c
1.3. nh h
khí h u.

ng c a phát th i khí CO2 trong ngành Hàng không đ i v i Bi n đ i

Phát th i khí CO 2 c a ngành Hàng không chi m 13% trong các ho t đ ng phát th i
c a ngành Giao thông v n t i. Các nhà môi tr

ng h c nói r ng hàng không đ

cx p

là m t trong nh ng lo i hình giao thông v n t i gây ô nhi m nh t, v i 16.000 máy bay
th

ng m i s n sinh ra trên 600 tri u t n khí CO 2 m i n m. Khí h u b thay đ i,

nguyên nhân b t ngu n t các khí gây nên hi u ng nhà kính nh khí CO 2 , đ

c nhi u

chuyên gia đánh giá s tr thành m i đe d a l n và dai d ng nh t đ i v i nhân lo i. H
tiên đoán nhi t đ t ng lên m t cách nhanh chóng s làm m c n
nên l l t và h n hán d d i.
Hi p Qu c c ng đ a ra

c bi n t ng cao, gây

y ban Liên Chính ph v Thay đ i Khí h u c a Liên

c tính: Ngành hàng không chi m 3,5% nguyên nhân c nh

báo toàn c u v các hi m ho do con ng

i gây nên, và con s này có th lên đ n 15%

vào n m 2050. Các nhà khoa h c c a NASA cho bi t: Các v t khí th i ra t đ ng c
máy bay s ng ng t l i và t o nên các đám mây li ti, có kh n ng gi l i nhi t l

13

ng


phát lên t b m t c a Trái đ t, do đó làm t ng hi u ng nhà kính.
đ

c dùng đ gi i thích cho nguyên nhân m lên c a h u h t các tr

n

c M trong giai đo n t 1975 đ n n m 1994.

i u này có th
ng h p trên toàn

Ngành hàng không c ng nh các lo i hình v n t i ph c v khác đ u v n hành b ng
đ ng c và tiêu th nhiên li u. Vi c v n hành đ ng c máy bay c a các ch ng lo i
máy bay dân d ng, máy bay quân s ho c th m chí ngay c khinh khí c u đ u ph i
gi i phóng n ng l

ng.

Chúng ta có th k đ n các ch t nh mu i than, nh ng ch t gây ô nhi m khác đ
th i ra không khí gây nên “hi u ng nhà kính”.

c

i đa s các máy bay đ u s d ng

đ ng c van đ y đ t x ng, s n ph m sinh ra sau ph n ng cháy có ch a chì tetra-ethyl
và có th gây ô nhi m đ t

khu v c sân bay. Bên c nh đó, trong quá trình v n hành,

các đ ng c s gây ra ph n ng đ t t o ra Cacbon dioxit v i s l

ng l n.

Xét v m t kích c và ch ng lo i c a máy bay, nh ng máy bay có kích th
góp ph n gây ô nhi m môi tr

cl ns

ng nhi u h n. Các lo i máy bay dân d ng hay v n t i

c l n khi ho t đ ng, chúng gi i phóng nh ng hóa ch t khác v i s l

ng l n mà

nh ng ch t này có th tác d ng v i m t s ch t khí khác trong t nhiên gây ra “hi u
ng nhà kính”.
Ngoài ra, m t s máy bay ph n l c trong quá trình v n hành phát ra các bình x t và
th i ra v t h i n

c làm t ng s hình thành mây tinh th đá.

Hi n nay, t i r t nhi u qu c gia và khu v c, hàng không là l nh v c làm gia t ng nhanh
nh t s phát x Cacbon dioxit. Theo

y ban Liên Chính ph v Bi n đ i khí h u

(IPCC) đã đánh giá: Vào n m 2050, ngành hàng không s th i ra 4% t ng l
CO 2 mà con ng

i th i ra và làm t ng thêm 13% l

ng khí

ng ozone t p trung do các máy

bay ph n l c gây nên.
C ng theo IPCC cho bi t, các nh h

ng trên s tác đ ng r t l n đ n vi c làm trái đ t

nóng d n lên.

14


1.4. T ng quan các ph ng pháp lu n tính toán l
ngành hàng không dân d ng

ng phát th i khí CO2 trong

1.4.1. Tình hình chung
Theo công b n m 2007 c a

y ban Liên chính ph v Bi n đ i khí h u (IPCC) c a

Liên H p Qu c, ngành hàng không đóng góp kho ng 2% t ng l
c a con ng

i trên th gi i. M c dù m c t ng tr

ng l

ng phát th i khí CO 2

ng hành khách hàng không

toàn c u trung bình m i n m kho ng 5%, ngành hàng không đã qu n lý đ h n ch
m c gia t ng phát th i xu ng kho ng 3% (so v i m c t ng t
v n chuy n hành khách). i u đó đ

ng ng v i m c t ng

c th c hi n thông qua m t s c i ti n bao g m c

đ u t công ngh m i và h p tác đ th c hi n các quy trình khai thác m i.
Theo báo cáo n m 2007 c a IPCC, ngành hàng không phát th i kho ng 770 tri u t n CO 2
vào n m 2015, t

ng đ

ng v i kho ng 2% t ng l

ra và kho ng 13% c a t ng l

ng khí th i CO 2 do con ng

ng phát th i t ho t đ ng giao thông v n t i. L

th i phát sinh t các chuy n bay qu c t chi m kho ng 62% t ng l

it o
ng khí

ng phát th i.

T n m 1996, ICAO đã ban hành các ngh quy t, chính sách liên quan đ n b o v môi
tr

ng theo Ngh đ nh th Kyoto và Công

c khung c a Liên H p Qu c v Bi n đ i

khí h u (UNFCCC). Theo đánh giá c a ICAO, l
chi m kho ng 2% l

ng khí th i c a ngành hàng không

ng khí th i toàn c u (trong đó 1,3% t ho t đ ng v n chuy n

hàng không qu c t ). Do v y vi c nghiên c u s phát th i khí CO 2 trong các ho t đ ng
ngành hàng không dân d ng Vi t Nam là r t c n thi t, phù h p v i xu th chung c a
th gi i v vi c gi m thi u s phát th i khí CO 2 .
N m 2013, t i k h p l n th 38
th ng nh t xây d ng m t Ch

i H i đ ng ICAO đã thông qua Ngh quy t A38-18

ng trình v các bi n pháp d a trên th tr

ng (MBM)

toàn c u đ gi i quy t các v n đ v phát th i CO 2 t ngành hàng không nh m đ t
đ

c s đ ng thu n và c ch chung cho t t c các qu c gia thành viên. Gi i pháp th

tr

ng đ i v i khí th i bao g m 03 hình th c: mua bán khí th i; thu và phí khí th i;

bù đ p khí th i và ch áp d ng đ i v i ho t đ ng v n chuy n hàng không qu c t . T t
c các gi i pháp này nh m góp ph n đ t đ

c m c tiêu v môi tr

h n và cách th c linh ho t h n so v i ph

ng pháp truy n th ng.

v này, tháng 3/2014, ICAO đã thành l p Nhóm T v n môi tr
15

ng v i chi phí th p
th c hi n nhi m
ng (AEG) g m các


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×

×