Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu giải pháp tập trung và ứng dụng quản lý hệ thống mạng trường đại học Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
__________&*&__________

NGUYỄN THỊ HÀ LY

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIÁM SÁT TẬP TRUNG VÀ ỨNG DỤNG
QUẢN LÝ HỆ THỐNG MẠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KỸ THUẬT
(Theo định hướng ứng dụng)

HÀ NỘI – 2019


HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
__________&*&__________

NGUYỄN THỊ HÀ LY

NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIÁM SÁT TẬP TRUNG VÀ ỨNG DỤNG
QUẢN LÝ HỆ THỐNG MẠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀ NỘI


CHUYÊN NGÀNH : KHOA HỌC MÁY TÍNH
MÃ SỐ

: 8.48.01.01

LUẬN VĂN THẠC SỸ KỸ THUẬT
(Theo định hướng ứng dụng)

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS. TRẦN QUANG ANH

HÀ NỘI – 2019


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đề tài: “Nghiên cứu giải pháp giám sát tập trung và ứng dụng
quản lý hệ thống mạng Trường Đại học Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng
tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Quang Anh.
Các kết quả, phân tích, kết luận trong luận văn thạc sỹ này (ngoài phần được
trích dẫn) đều là kết quả làm việc của tác giả, các số liệu nêu trong luận văn là trung
thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Hà Nội, ngày 12 tháng 2 năm 2019
Tác giả

Nguyễn Thị Hà Ly


ii

LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên cho em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy, cô giáo thuộc
Khoa CNTT, Khoa QT&ĐT sau đại học thuộc Học viện Công nghệ Bưu chính viễn
thông đã tận tình giảng dạy, truyền đạt các nội dung kiến thức, kinh nghiệm quý báu
trong suốt quá trình em theo học tại Học viện. Với những bài học quý giá, sự kèm
cặp, chỉ bảo và truyền thụ tâm huyết của các thầy, cô đã giúp cá nhân em hoàn thiện


hơn nữa hệ thống kiến thức chuyên ngành, phục vụ tốt hơn yêu cầu công tác của đơn
vị đồng thời nâng cao hơn vốn tri thức của bản thân.
Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới thầy hướng dẫn khoa học
PGS.TS. Trần Quang Anh, đã tâm huyết, tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, cung cấp tài
liệu và các nội dung kiến thức quý báu, đồng thời có sự định hướng đúng đắn giúp
em hoàn thành được luận văn này.
Đồng thời em cũng xin chân thành cảm ơn tập thể lớp Cao học Khoa học máy
tính đã đồng hành, khích lệ và chia sẻ trong suốt quá trình học tập.
Trong quá trình thực hiện luận văn, mặc dù bản thân đã cố gắng, chủ động
trong việc sưu tầm tài liệu, củng cố kiến thức… tuy nhiên chắc chắn luận văn vẫn còn
nhiều thiếu sót. Em rất mong nhận được sự chỉ dạy, đóng góp tận tình của các thầy,
cô để luận văn của em được hoàn thiện hơn nữa và có tính ứng dụng cao hơn trong
thực tiễn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 12 tháng 2 năm 2019
Học viên

Nguyễn Thị Hà Ly


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC THUẬT NGỮ, CHỮ VIẾT TẮT ................................................ v
DANH MỤC CÁC HÌNH .......................................................................................... vi
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
Chương I. TỔNG QUAN VỀ GIÁM SÁT TẬP TRUNG VÀ CÁC YÊU CẦU GIÁM
SÁT HỆ THỐNG MẠNG ........................................................................................... 4
1.1 Các yêu cầu giám sát hệ thống mạng................................................................. 4
1.1.1 Giới thiệu chung .......................................................................................... 4
1.1.2 Các yêu cầu chung khi giám sát hệ thống mạng ....................................... 10
1.2 Tổng quan về giám sát tập trung...................................................................... 11
1.3 Ứng dụng của giám sát tập trung ..................................................................... 13
1.4 Các yêu cầu chung cho giám sát tập trung ...................................................... 13
1.5 Tình hình triển khai hệ thống giám sát mạng tại Việt Nam và các vấn đề liên
quan đến giám sát hệ thống mạng trong thực tế. ................................................... 14
1.6 Kết luận chương 1 ............................................................................................ 15
Chương II. NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIÁM SÁT TẬP TRUNG ....................... 16
2.1 Các giải pháp giám sát ..................................................................................... 16
2.1.1 Giải pháp giám sát hiệu năng hoạt động của máy chủ .............................. 16
2.1.2 Giải pháp giám sát lưu lượng và băng thông đường truyền ...................... 18
2.1.3 Giải pháp giám sát người dùng ................................................................. 18
2.1.4 Giải pháp giám sát dịch vụ ........................................................................ 19
2.1.5 Giải pháp giám sát Database ..................................................................... 20
2.1.6 Giải pháp giám sát hệ điều hành ............................................................... 21
2.1.7 Giải pháp giám sát an ninh hệ thống mạng ............................................... 22
2.2 Giới thiệu một số công cụ giám sát: ................................................................ 23
2.2.1 Splunk ........................................................................................................ 23


iv

2.2.2 Zabbix ........................................................................................................ 24
2.2.3 Nagios ........................................................................................................ 24
2.2.4 HP ArcSight Logger .................................................................................. 25
2.2.5 PRTG Network Monitor ............................................................................ 25
2.2.6 ELK stack .................................................................................................. 26
2.3 Kết luận chương 2 ............................................................................................ 34
Chương III. XÂY DỰNG HỆ THỐNG GIÁM SÁT TẬP TRUNG CHO HỆ THỐNG
MẠNG CỦA ĐẠI HỌC HÀ NỘI ............................................................................. 35
3.1 Khảo sát mạng nội bộ Đại Học Hà Nội (sau khi đã xin phép nhà trường và được
sự đồng ý từ ban giám hiệu) .................................................................................. 35
3.1.1 Mô hình kiến trúc, các chức năng và trang thiết bị mạng hiện có của hệ
thống mạng trường Đại học Hà Nội ................................................................... 35
3.1.2 Yêu cầu sử dụng ........................................................................................ 36
3.2 Đề xuất giải pháp giám sát tập trung cho mạng nội bộ tại trường đại học Hà Nội
............................................................................................................................... 37
3.2.1 Giám sát hiệu năng phần cứng máy chủ.................................................... 38
3.2.2 Giám sát lưu lượng băng thông, đường truyền ......................................... 38
3.2.3 Giám sát người dùng ................................................................................. 38
3.2.4 Giám sát dịch vụ ........................................................................................ 38
3.2.5 Giám sát Database ..................................................................................... 38
3.2.6 Giám sát Hệ điều hành .............................................................................. 38
3.2.7 Giám sát an ninh ........................................................................................ 38
3.3 Thử nghiệm và đánh giá một số giải pháp bảo mật đề xuất ............................ 38
3.3.1 Nội dung thử nghiệm ................................................................................. 38
3.3.2 Kết quả thử nghiệm và đánh giá ................................................................ 40
3.4 Kết luận chương 3 ............................................................................................ 48
KẾT LUẬN ............................................................................................................... 49
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 50
PHỤ LỤC .................................................................................................................. 51


v

DANH MỤC CÁC THUẬT NGỮ, CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
FTP

Tiếng Anh
File Transfer Protocol

Tiếng Việt
Giao thức truyền tải file
tốc độ cao

HTTP

HTTPS

ICSA

HyperText Transfer Protocol

Giao thức truyền tải siêu
văn bản

HyperText Transfer Protocol

Giao thức truyền tải siêu

Secure

văn bản có tính bảo mật

International Computer Security

Hiệp hội an ninh máy tính

Association

quốc tế.
Hệ thống phát hiện xâm

IDS

Intrucsion Detection System

IMAP

Internet Message Access Protocol

IPS

Intrusion Prevention Systems

POP3

Post Office Protocol 3

SMTP

Simple Mail Transfer Protocol

Giao thức truyền tải mail

Simple Network Management

Giao thức hỗ trợ quản lý

Protocol

từ xa

SNMP

TCP

Transmission Control Protocol

UDP

User Datagram Protocol

nhập
Giao thức truy cập mail
trên máy chủ
Hệ thống phòng chống
xâm nhập
Giao thức lấy mail từ máy
chủ

Giao thức truyền thông tin
trên Internet
Giao thức truyền thông tin
nhanh trên Internet


vi

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1. Cơ chế hoạt động của hệ thống giám sát..................................................... 7
Hình 1.2. Vòng đời của chung của Log (Nguồn: Internet) ......................................... 8
Hình 1.3. Mô hình Log local ....................................................................................... 9
Hình 1.4. Mô hình Log tập trung .............................................................................. 10
Hình 1.5. Mô hình giám sát tập trung [13]................................................................ 13
Hình 2.2. Các thành phần trong ELK stack [8] ......................................................... 27
Hình 2.3. Cấu trúc của ELK [8] ................................................................................ 28
Hình 2.4. Công cụ Elasticsearch [8].......................................................................... 29
Hình 2.5. Công cụ Logstash và nguyên lý hoạt động [8].......................................... 30
Hình 2.6. Công cụ Kibana [8] ................................................................................... 32
Hình 2.7. Beats và nguyên lý hoạt động [8].............................................................. 33
Hình 2.8. Beats Family [8] ........................................................................................ 34
Hình 3.1: Mô hình hoạt động của hệ thống mạng hiện tại trường Đại học Hà Nội .. 35
Hình 3.2: Giám sát hiệu năng phần cứng .................................................................. 41
Hình 3.3: Mail gửi về khi có Host vượt quá ngưỡng CPU 70% ............................... 41
Hình 3.4: Danh sách các máy tạo nhiều traffic nhất ................................................. 42
Hình 3.5: Danh sách các máy nhận nhiều traffic nhất .............................................. 43
Hình 3.6: Giám sát lượng người dùng lỗi đăng nhập và khóa tài khoản khi sử dụng
dịch vụ Active Directory ........................................................................................... 43
Hình 3.7: Giám sát dịnh vụ web apache ................................................................... 44
Hình 3.8: Giám sát tình trạng hoạt động của các dịch vụ trên Windows ................. 45
Hình 3.9: Giám sát các hàng động truy vấn (MySQL) ............................................. 45
Hình 3.10: Giám sát số lượng kết nối tới Database (MySQL) ................................. 46
Hình 3.11: Giám sát log hệ điều hành Windows ...................................................... 47
Hình 3.12: Giám sát log Windows Defender Antivirus ............................................ 47
Hình 3.13: Giám sát log hệ điều hành Linux (/var/log/...) ........................................ 47
Hình 3.15: Giám sát log được đẩy về từ Fortinet (Traffic log)................................. 48


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giám sát hệ thống mạng luôn là một vấn đề vô cùng quan trọng đối với bất kỳ
hệ thống mạng nào trên thế giới. Việc cập nhật được tình trạng của từng thành phần
bên trong hệ thống giúp ta chủ động hơn để ứng phó với bất kì vấn đề nào có thể nảy
sinh trong quá trình hệ thống hoạt động. Nếu không có sự giám sát, các hệ thống của
cơ quan tổ chức sẽ luôn thụ động trước những sự cố xảy ra hay đặc biệt hơn là những
can thiệp trái phép từ bên ngoài, gây ra những tổn thất không thể nào đo đếm được.
Ngày nay, các hệ thống mạng thường có những biện pháp bảo vệ an ninh mạng
như firewall, phần mềm diệt virus,... nhưng các giải pháp đó chỉ có tác dụng ở vòng
đai ngoài của hệ thống mạng, nó vô hiệu với các cuộc tấn công backdoor. Hay dù cho
IDS/IPS – hệ thống phát hiện và phòng chống xâm nhập thì cũng không thể phát hiện
những sự cố phát sinh từ bên trong như nghẽn băng thông, sập máy chủ, sập Router,..
Điều đó càng chỉ rõ rằng một hệ thống mạng bất kỳ luôn cần một hệ thống giám sát
bao quát được các vấn đề, cung cấp thông tin định kỳ của hệ thống, giúp người quản
trị mạng luôn sẵn sàng phát hiện các sự cố nhằm khắc phục chúng nhanh nhất và kịp
thời nhất, giảm thiểu chi phí và quy mô sự cố xuống thấp nhất có thể.
Để có thể thực hiện việc giám sát một cách hiệu quả, ISO (International
Organization for Standardization) đã thiết kế một mô hình được gọi là FCAPS [3]
nhằm định hướng rõ những việc mà hệ thống quản lý cần phải thực hiện:
- Quản lý lỗi
- Quản lý cấu hình
- Quản lý tài khoản
- Quản lý hiệu năng
- Quản lý bảo mật
Và bằng các giải pháp giám sát hệ thống mạng thích hợp, hệ thống quản lý sẽ
thu thập được thông tin, dữ liệu và các báo cáo định kì từ các thiết bị được phần mềm
theo dõi, trên cơ sở đó để quản lý toàn bộ hệ thống.


2

Từ nhu cầu về giám sát hệ thống mạng của các tổ chức, doanh nghiệp và cơ
quan, học viên xin chọn đề tài nghiên cứu “NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIÁM SÁT
TẬP TRUNG VÀ ỨNG DỤNG QUẢN LÝ HỆ THỐNG MẠNG TRƯỜNG ĐẠI
HỌC HÀ NỘI”.

2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Giám sát hệ thống mạng là việc sử dụng một hệ thống để liên tục theo dõi một
thành phần trong mạng máy tính, xem xét tình trạng hoạt động của thành phần đó bên
trong mạng, báo lại cho quản trị viên khi thành phần đang được giám sát phát sinh
vấn đề, sự cố để từ đó đề xuất phương án giải quyết.
Thông thường một mạng máy tính tối thiểu cần có máy chủ (server), đường
truyền, các thiết bị kết nối (Repeater, Hub, Switch, Bridge,...), máy tính người dùng
(client), card mạng (Network Interface Card – NIC) để kết nối các máy tính lại với
nhau.
Một hệ thống giám sát gồm có nhiều thành phần: Máy trinh sát (Sensor), Máy
thu thập (Collector), Cơ sở dữ liệu trung tâm và Công cụ phân tích (Analysis tool).
Mỗi một thành phần bao gồm các chức năng riêng, cùng các phương pháp thu thập,
phân tích và liệt kê nhằm đảm bảo đánh giá và phản hồi sự kiện xảy ra trong hệ thống
mạng một cách nhanh chóng và chính xác nhất.
Các sự kiện diễn ra trong các thiết bị đều được ghi lại trong “log”. Log ghi lại
chính xác mọi hoạt động của thiết bị và tình trạng hoạt động của thiết bị. Nhiệm vụ
của hệ thống giám sát mạng là sử dụng máy trinh sát đến các thiết bị cần theo dõi, thu
thập log và gửi về cơ sở dữ liệu trung tâm. Thông qua công cụ phân tích để xác định
sự cố và báo lại cho quản trị viên nhằm có các hành động thích hợp để ứng phó.
Tóm lại, chúng ta cần phải có một giải pháp giám sát tập trung để thu thập
lượng log lớn và giải quyết bài toán giám sát, từ đấy có thể quản lý hệ thống một cách
hiệu quả.


3

3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là khảo sát các yêu cầu và giải pháp giám
sát tập trung, để đưa ra giải pháp giám sát tập trung cho hệ thống mạng tại trường Đại
Học Hà Nội có khả năng triển khai áp dụng trong thực tế.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là giám sát tập trung và các vấn đề liên
quan tới giám sát tập trung.
Phạm vi nghiên cứu của luận văn là các giải pháp giám sát tập trung và ứng
dụng cho mạng nội bộ trường đại học Hà Nội…

5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài.
- Về mặt lý thuyết: Thu thập, khảo sát, phân tích các tài liệu liên quan đến
giám sát tập trung.
- Về mặt thực nghiệm: Khảo sát hệ thống mạng Trường Đại học Hà Nội và
ứng dụng giải pháp giám sát tập trung phù hợp với nhu cầu của nhà trường.

6. Bố cục luận văn
Luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ GIÁM SÁT TẬP TRUNG VÀ CÁC YÊU
CẦU GIÁM SÁT HỆ THỐNG MẠNG
Nội dung chương 1 của luận văn sẽ khảo sát tổng quan về giám sát tập trung
và các yêu cầu giám sát hệ thống mạng.
Chương 2: NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIÁM SÁT TẬP TRUNG
Chương 2 của luận văn tập trung nghiên cứu các giải pháp giám sát, từ đó sẽ
đưa ra giải pháp giám sát tập trung.
Chương 3: XÂY DỰNG HỆ THỐNG GIÁM SÁT TẬP TRUNG CHO HỆ
THỐNG MẠNG CỦA ĐẠI HỌC HÀ NỘI
Chương này nghiên cứu về hệ thống mạng trường Đại Học Hà Nội và đề xuất
ứng dụng giải pháp giám sát tập trung thông qua nghiên cứu từ chương 2 cho hệ thống
mạng nội bộ của trường Đại Học Hà Nội


4

Chương I. TỔNG QUAN VỀ GIÁM SÁT TẬP TRUNG VÀ
CÁC YÊU CẦU GIÁM SÁT HỆ THỐNG MẠNG
Chương 1 của luận văn đưa ra những yêu cầu, khái niệm cơ bản về giám sát
hệ thống mạng và tổng quan về giám sát tập trung, cách ứng dụng cũng như các yêu
cầu chung khi triển khai một hệ thống giám sát tập trung. Luận văn cũng sẽ đề cập
đến tình hình giám sát hệ thống mạng tại Việt Nam và các vấn đề liên quan.

1.1 Các yêu cầu giám sát hệ thống mạng
1.1.1 Giới thiệu chung
Giám sát hệ thống mạng là việc sử dụng một hệ thống để liên tục theo dõi một
thành phần trong mạng máy tính, xem xét tình trạng hoạt động của thành phần đó bên
trong mạng, thông báo lại cho quản trị viên khi thành phần đang được giám sát phát
sinh vấn đề. Có rất nhiều các thành phần cần được giám sát khi hệ thống hoạt động
như: Người dùng, Hạ tầng, Dịch vụ,... Giám sát hệ thống mạng là cần thiết vì nó sẽ
giúp quản trị viên nhanh chóng biết được những sự cố đang xảy ra trên thành phần
đang được giám sát, từ đó đề ra phương án giải quyết.
Thông thường một mạng máy tính tối thiểu cần có máy chủ (Server), đường
truyền, các thiết bị kết nối (Repeater, Hub, Switch, Bridge,...), máy tính người dùng
(Client), card mạng (Network Interface Card – NIC) để kết nối các máy tính lại với
nhau. Do hệ thống mạng có rất nhiều các thiết bị kết nối nên công tác giám sát càng
đóng vai trò quan trọng để có thể duy trì hệ thống mạng hoạt động một cách ổn định,
trơn tru và hiệu quả.
Một hệ thống giám sát gồm có nhiều thành phần: Máy trinh sát (Sensor), Máy
thu thập (Collector), Cơ sở dữ liệu trung tâm và Công cụ phân tích (Analysis tool).
Mỗi một thành phần bao gồm các chức năng riêng, cùng các phương pháp thu thập,
phân tích và liệt kê nhằm đảm bảo đánh giá và phản hồi sự kiện xảy ra trong hệ thống
mạng một cách nhanh chóng và chính xác nhất:
- Máy trinh sát (Sensor): là những máy trạm làm nhiệm vụ trinh sát. Thành
phần này sẽ tiếp cận, tương tác với các hệ thống và dịch vụ cần giám sát để nhận biết
trạng thái của những dịch vụ đó. Trong quá trình triển khai hệ thống, thành phần này


5

sẽ được phân tán nằm rải rác nhiều nơi trên mạng để thu thập thông tin từ những
nguồn khác nhau như: Tường lửa, Bộ định tuyến, File nhật ký…
- Máy thu thập (Collector): Một điều đáng chú ý trong hệ thống giám sát mạng
là các hệ thống, các dịch vụ cần giám sát có thể khác nhau. Điều này đồng nghĩa với
việc thông tin thu được cũng có nhiều dạng khác nhau. Để có được thông tin một cách
đồng nhất nhằm mục đích xử lý và thống kê, cần có một thành phần làm nhiệm vụ
chuẩn hóa thông tin. Máy thu thập sẽ đọc những thông tin thu được từ các máy trinh
sát và chuẩn hóa thông tin dựa trên những quy tắc chuẩn hóa biết trước. Thông tin
đầu ra sẽ có định dạng giống nhau và được lưu vào cơ sở dữ liệu trung tâm.
- Cơ sở dữ liệu trung tâm: là nơi lưu trữ dữ liệu của toàn bộ hệ thống giám sát.
Các dữ liệu ở đây đã được chuẩn hóa nên có thể sử dụng để tính toán các số liệu thống
kê trên toàn hệ thống
- Công cụ phân tích (Analysis tool): Thành phần này sẽ đọc các dữ liệu từ cơ
sở dữ liệu trung tâm và tính toán để tạo ra bản báo cáo số liệu thống kê trên toàn hệ
thống.
Về cơ chế hoạt động, mỗi máy trinh sát sẽ có một danh sách những đối tượng
mà máy trinh sát đó cần giám sát. Những đối tượng này có thể là file nhật ký hoạt
động trên một máy tính, có thể là một dịch vụ trên hệ thống khác, cũng có thể là thành
phần báo cáo trạng thái của Tường lửa/Bộ định tuyến… Dựa vào bản danh sách này,
Máy trinh sát sẽ gửi truy vấn đến đối tượng để truy vấn thông tin. Thông tin thu thập
được sẽ gửi đến Máy thu thập để chuẩn hóa trước khi lưu trữ vào cơ sở dữ liệu trung
tâm. Tùy theo thiết kế của hệ thống, nếu những thông tin mà Máy trinh sát thu thập
được có định dạng giống nhau thì sẽ không cần đến thành phần Máy thu thập.
Trong một số trường hợp khác, các Máy trinh sát cũng có thể kiêm luôn vai
trò của Máy thu thập thực hiện việc chuẩn hóa dữ liệu trước khi lưu trữ. Tại cơ sở dữ
liệu trung tâm, mọi dữ liệu thu dược đã có định dạng rõ ràng. Bộ phân tích sẽ đọc
thông tin tại đây để tính toán và đưa ra những số liệu thống kê tạo thành một bản báo
cáo hoàn chỉnh. Báo cáo này sẽ được gửi tới người quản trị. Trong một số hệ thống
giám sát, để nâng cao mức độ tự động hóa, Bộ phân tích có thể có thêm chức năng


6

phát hiện dấu hiệu xác định trước để phát ra cảnh báo. Ví dụ, sau khi lấy thông tin từ
file nhật ký ghi nhận lại những lần đăng nhập không thành công vào hệ thống, nếu
phát hiện thấy có 3 lần đăng nhập không thành công liên tiếp trong vòng 5 phút thì
Bộ phân tích phát ra cảnh báo tới người quản trị. Cảnh báo này có thể là thư điện tử,
tin nhắn SMS gửi tới điện thoại di động…
Việc thu thập dữ liệu ở đây chính là việc lấy các thông tin liên quan đến tình
trạng hoạt động của các thiết bị trong hệ thống mạng. Tuy nhiên, trong những hệ
thống mạng lớn thì các dịch vụ hay các thiết bị không đặt tại trên máy, một địa điểm
mà nằm trên các máy chủ, các hệ thống con riêng biệt nhau. Các thành phần hệ thống
cũng hoạt động trên những nền tảng hoàn toàn khác nhau. Có 2 phương pháp để thu
thập dữ liệu:
- Phương pháp đẩy: Các sự kiện từ các thiết bị, Các máy trạm, Server sẽ được
tự động chuyển về các Collector theo thời gian thực hoặc sau mỗi khoảng thời gian
phụ thuộc vào việc cấu hình trên các thiết bị tương ứng. Các Collector của Log Server
sẽ thực hiện việc nghe và nhận các sự kiện khi chúng xảy ra.
- Phương pháp kéo: Các Collector thu tập các sự kiện được phát sinh và lưu
trữ trên chính các thiết bị và sẽ được lấy về bởi các bộ Collector.
Khi đã thu thập được những thông tin về hệ thống thì công việc tiếp theo là
phân tích thông tin, cụ thể là việc thực hiện chỉ mục hóa dữ liệu, phát hiện những điều
bất thường, những mối đe dọa của hệ thống. Dựa trên những thông tin về lưu lượng
truy cập, trạng thái truy cập, định dạng request…
Tiếp theo là phát hiện và phản ứng. Phát hiện và phản ứng là hai thành phần
quan trọng trong các yếu tố của tiến trình. Sau khi phân tích các thông tin và phát
hiện các sự cố liên quan đến phần cứng, phần mềm hay các cuộc tấn công bên ngoài ,
ta sẽ cần phải nhanh chóng đưa ta giải pháp xử lý sự cố một cách nhanh và hiệu quả
nhất.
Sau khi đã thực hiện việc phân tích dữ liệu từ các thông tin thu thập được việc
tiếp theo là thực hiện việc đánh giá, đưa thông tin cảnh báo tới người quản trị và thực


7

hiện những công tác nhằm chống lại những mỗi đe dọa, khắc phục các sự cố có thể
sảy ra.
Cảnh báo có thể thông qua email, SMS, hoặc thực thi các mã script nhằm hạn
chế hậu quả của sự cố. Khi xảy ra sự cố, hệ thống sẽ tự động gửi email, sms cho người
quản trị và cũng có thể chạy script để thêm một địa chỉ IP có biểu hiện tấn công và
danh sách đen của Firewall. Việc này đòi hỏi người lập trình phải có hiểu biết sâu và
kinh nghiệm về hệ thống.

Hình 1.1. Cơ chế hoạt động của hệ thống giám sát

Giới thiệu về log
Log ghi lại liên tục các thông báo về hoạt động của cả hệ thống hoặc của các
dịch vụ được triển khai trên hệ thống và file tương ứng. Log file thường là các file
văn bản thông thường dưới dạng “clear text”, có thể dễ dàng đọc được bằng các trình
soạn thảo văn bản (vi, vim, nano...) hoặc các trình xem văn bản thông thường (cat,
tailf, head...) là có thể xem được file log. Các file log có thể cung cấp các thông tin
cần biết, để giải quyết các vấn đề với các ứng dụng, tiến trình được ghi vào log.
Tóm lại:
Log = Thời điểm + Dữ liệu.
Log ghi lại những hoạt động của hệ thống.


8

Hình 1.2. Vòng đời của chung của Log (Nguồn: Internet)

Một vòng đời của Log bao gồm 5 bước chính được minh họa trong hình 1.2
cụ thể là:
- Đầu tiên log sẽ được ghi lại tại chính máy local sau đó nó sẽ được vận chuyển
sang máy chủ quản lý log.
- Người quản trị mạng sẽ từ những bản ghi đó mà tiến hành phân tích, từ đó
có thể giám sát được hoạt động của các máy client.
- Qua bước phân tích này mà người quản trị có thể phát hiện các hoạt động,
hành vi xâm nhập không được phép.
- Sau khi phân tích, dữ liệu log sẽ được lưu trữ để sử dụng lại nếu cần.
- Bước cuối cùng là xóa, thường những tập tin log không cần thiết có thể được
xóa bởi người quản trị nhằm giảm bớt lượng thông tin log không cần thiết.
Phân tích các log hoặc các chuỗi thống kê là một nghệ thuật của việc trích dẫn
đầy đủ ý nghĩa thông tin và đưa ra kết luận về một trạng thái an toàn từ các bản ghi
thống kê những sự việc được sản sinh từ các thiết bị. Phân tích log không phải là 1
khoa học, nhưng ngày nay, việc tin tưởng vào kỹ năng phân tích độc lập và trực quan
cũng như tính chất may mắn trong việc phân tích log chất lượng cũng là một khái
niệm khoa học.
Định nghĩa việc phân tích log có thể nghe rất khô khan, nhưng quan trọng là
rút ra một “Kết luận có ý nghĩa”. Nhìn một cách đơn giản vào các file log không phải


9

là phân tích, bởi vì hiếm có những cái gì ngoài những sự nhàm chán và dường như
chẳng liên quan gì đến nhau. Trong trường hợp một thiết bị 1 người sử dụng với rất
ít các hoạt động, tất cả những bản ghi log mà chưa được nhìn trước là rất ít nghi ngờ,
nhưng trong thực tế lại không dễ dàng như vậy.
Công dụng của Log
- Phân tích nguyên nhân khi có sự cố xảy ra.
- Giúp cho việc khắc phục sự cố nhanh hơn khi hệ thống gặp vấn đề.
- Giúp cho việc phát hiện, dự đoán một vấn đề có thể xảy ra đối với hệ thống.
Khi xử lý log, thường quản trị viên có thể sử dụng 1 trong 2 phương pháp, đó
là: xử lý log trên local và xử lý log tập trung.
Log trên Local:
- Chỉ lưu lại bản thân Server
- Dùng command find, tail… để xem log.

Hình 1.3. Mô hình Log local

Log tập trung:
Log tâp trung là quá trình tập trung, thu thập, phân tích... các log cần thiết từ
nhiều nguồn khác nhau về một nơi an toàn để thuận lợi cho việc phân tích, theo dõi
hệ thống.
Lợi ích của log tập trung:
- Giúp quản trị viên có cái nhìn chi tiết về hệ thống -> có định hướng tốt hơn
về hướng giải quyết.
- Mọi hoạt động của hệ thống được ghi lại và lưu trữ ở một nơi an toàn (log
server) -> đảm bảo tính toàn vẹn phục vụ cho quá trình phân tích điều tra các cuộc
tấn công vào hệ thống.


10

- Log tập trung kết hợp với các ứng dụng thu thập và phân tích log khác nữa
giúp cho việc phân tích log trở nên thuận lợi hơn -> giảm thiểu nguồn nhân lực.
- Log máy local đẩy về máy Log Server.
- Mỗi ứng dụng có giao thức đẩy Log khác nhau.

Hình 1.4. Mô hình Log tập trung

1.1.2 Các yêu cầu chung khi giám sát hệ thống mạng
Về yêu cầu khi giám sát hệ thống mạng, ISO (International Organization for
Standardization) đã thiết kế một mô hình được gọi là FCAPS nhằm định hướng rõ
những việc mà hệ thống giám sát cần phải quản lý. FCAPS là một mô hình quản lý
mạng viễn thông và cũng là kiến trúc quản lý mạng. FCAPS sẽ phân nhóm các đối
tượng quản lý mạng vào 5 mức (hay mô đun): Fault-management (F), Configuration
level (C), Accounting level (A), Performance level (P) và Security level (S).
Fault management (Quản lý lỗi): Các vấn đề mạng được phát hiện và sửa
chữa. Các vấn đề tiềm tàng được xác định và có biện pháp để ngăn chặn chúng xảy
ra hoặc tái diễn. Với mô đun Fault management, mạng lưới sẽ hoạt động và thời gian
chết được giảm tối thiểu.
Configuration management (Quản lý cấu hình): Mô đun này sẽ thực hiện
giám sát và kiểm soát hoạt động của mạng lưới. Điều phối các thay đổi về phần cứng
và chương trình, bao gồm cả việc bổ sung thiết bị mới và chương trình mới, sửa đổi


11

các hệ thống hiện có, và xóa bỏ các hệ thống chương trình lỗi thời. Ở mức độ C này,
thì tài nguyên của các thiết bị và chương trình được lưu giữ và cập nhật thường xuyên.
Accounting management (Quản lý tài khoản): cũng có thể gọi mô đun này
là allocation level, được sử dụng để phân phối các tài nguyên một cách tối ưu và công
bằng giữa các người dùng mạng. Điều này giúp sử dụng hiệu quả nhất các hệ thống
sẵn có, giảm thiểu chi phí vận hành.
Performance management (Quản lý hiệu năng): liên quan đến việc quản lý
toàn bộ hiệu năng của toàn mạng. Thông lượng tối đa, tắc nghẽn mạng và các vấn đề
tiềm tàng cần được xác định. Một phần quan trọng khi quản lý hiệu năng là cần mang
lại hiệu suất tổng thể lớn nhất.
Security management (Quản lý bảo mật): xử lý và đảm bảo an ninh mạng
lưới bởi tin tặc, những người dùng trái phép, hoặc các thiết bị phá hoại. Tính bảo mật
thông tin người dùng cần được duy trì được đảm bảo. Hệ thống an ninh cũng cho
phép quản trị viện kiểm soát từng cá nhân có thể (và không thể) được làm những gì
với hệ thống.

1.2 Tổng quan về giám sát tập trung
Khi giám sát hệ thống mạng, máy chủ giám sát cần phải giám sát rất nhiều các
thành phần để đáp ứng yêu cầu từ hệ thống đặt ra, các thành phần đó là:
- Người dùng: Họ là những người thường xuyên sử dụng hệ thống mạng. Số
lượng người dùng có thể từ hàng trăm lên đến hàng nghìn người. Đây là thành phần
có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các tài nguyên và sử dụng các dịch vụ bên trong hệ
thống.
- Hạ tầng: Để tạo nên một hệ thống mạng, hạ tầng là một thành phần không
thể thiếu, Không có hạ tầng, không thể có hệ thống mạng. Hạ tầng có rất nhiều vấn
đề cần chú ý như phần cứng thiết bị, băng thông đường truyền,…
- Dịch vụ: Hệ thống được xây dựng để cung cấp các dịch vụ cho người dùng
sử dụng. Tình trạng những dịch vụ chạy trên hệ thống có thể gây ảnh hưởng rất lớn
đến các mặt kinh tế hay chính trị đối với các công ty, tổ chức đang vận hành hệ thống
mạng.


12

- An ninh: An ninh mạng được xây dựng nhằm chống lại các cuộc tấn công từ
bên ngoài mạng hay các vấn đề an ninh xảy ra bên trong hệ thống. Không đảm bảo
được an ninh mạng, hệ thống sẽ dễ dàng bị tấn công, hỏng hóc và gây ra những hậu
quả nghiêm trọng.
Những thành phần được liệt kê phía trên đều rất quan trọng và cần thiết, nhưng
không phải hệ thống giám sát nào cũng có thể giám sát được tất cả chúng, đó là lúc
giám sát tập trung ra đời. Giám sát tập trung chính là giám sát hệ thống mạng, nhưng
giám sát tập trung sẽ giám sát tất cả các thành phần mà giám sát hệ thống mạng cần
phải giám sát.
Giám sát tập trung cũng có các thành phần tương tự như các hệ thống giám sát
bình thường khác: Máy trinh sát (Sensor), Máy thu thập (Collector), Cơ sở dữ liệu
trung tâm và Công cụ phân tích (Analysis tool) và cách thức hoạt động là hoàn toàn
giống nhau. Tuy nhiên, các thành phần của giám sát tập trung đều cần phải mạnh hơn
rất nhiều so với giám sát từng thành phần chuyên biệt.
- Máy trinh sát (Sensor): Máy trinh sát của giám sát tập trung cần đọc được
nhiều loại thông tin hơn. Do số lượng các thành phần cần thu thập thông tin càng
đông, sự đa dạng trong những thông tin thu thập được cũng càng lớn.
- Máy thu thập (Collector): Do thông tin thu thập được từ máy trinh sát đa
dạng hơn nên khi máy thu thập nhận được thông tin từ máy trinh sát, bộ phận chuẩn
hóa thông tin cần phải “hiểu biết” nhiều hơn để có thể xử lý tốt, tạo chuẩn đầu ra với
các thông tin mang định dạng giống nhau để gửi tới cơ sở dữ liệu trung tâm.
- Cơ sở dữ liệu trung tâm: Lượng thông tin đổ về sẽ lớn hơn rất nhiều so với
giám sát thông thường nên cơ sở dữ liệu trung tâm cần có dung lượng chứa đủ lớn,
phù hợp mới có thể hoạt động ổn định.
- Công cụ phân tích (Analysis tool): Với một lượng dữ liệu lớn, công cụ phân
tích phải đủ nhanh, chính xác để phân tích hiệu quả những thông tin đã thu thập được.


13

Hình 1.5. Mô hình giám sát tập trung [13]

1.3 Ứng dụng của giám sát tập trung
Giám sát tập trung được ứng dụng trong việc giám sát tất cả các vấn đề xuất
hiện bên trong hệ thống mạng, giải quyết tất cả các yêu cầu có thể nảy sinh trong vấn
đề giám sát. Giám sát tập trung giúp máy chủ giám sát giải quyết những bài toán sau:
- Giám sát hiệu năng hoạt động của máy chủ
- Giám sát lưu lượng, băng thông của đường truyền
- Giám sát người dùng
- Giám sát dịch vụ hệ thống
- Giám sát database
- Giám sát hệ điều hành
- Giám sát an ninh hệ thống mạng
Sử dụng giám sát tập trung, quản trị viên hoàn toàn có thể giám sát mọi vấn
đề trên toàn bộ hệ thống mạng, nhanh chóng xác định, phát hiện sự cố và khắc phục
xử lý.

1.4 Các yêu cầu chung cho giám sát tập trung
Do khối lượng dữ liệu được trao đổi giữa các thành phần trong giám sát tập
trung là vô cùng lớn, vậy nên ngoài vấn đề về việc quản trị viên cần bao quát được
hệ thống, đủ khả năng vận hành và sử dụng hệ thống giám sát tập trung, thì hạ tầng


14

triển khai giám sát tập trung cần phải đủ mạnh và đáp ứng được các yêu cầu khi hệ
thống giám sát tập trung hoạt động:
- Yêu cầu về thiết bị: Cần có cấu hình phù hợp để vận hành và xây dựng hệ
thống giám sát tập trung. Đối với Core Switch phải có tốc độ xử lý cao, hỗ trợ cổng
có băng thông lớn. Một số dòng đáp ứng nhu cầu như: Switch Cisco 3750, 3850,...
Port 1Gbps. Server phân tích thông tin cần quan tâm đến cấu hình của CPU, Memory,
Storage tùy theo nhu cầu bài toán đặt ra. Về CPU thì nên chọn CPU có nhiều lõi (từ
2-8 lõi) với tốc độ trung bình từ 3.6GHz đến 3.9GHz (nên chọn số lõi ưu tiên hơn tốc
độ xử lý để gia tăng khả năng xử lý). Memory tùy theo nhu cầu, nên từ 16-64GB.
Riêng Disk thì ta phải xem xét lượng dữ liệu thu thập sẽ đổ về server. Chẳng hạn
trong 1 ngày trung bình khoảng 1GB dữ liệu đổ về và ta cần lưu trữ dữ liệu thu thập
được trong ít nhất 30 ngày (trên 30 ngày tự động xóa) thì ít nhất ổ cứng phải có dung
lượng 50GB trở lên (gồm dung lượng hệ điều hành, dữ liệu thu thập được và một
khoảng dung lượng phát sinh nếu có). [11]
- Yêu cầu về băng thông đường truyền: Lượng thông tin cần truyền qua lại
giữa các thiết bị trong hệ thống giám sát tập trung là vô cùng nhiều nên băng thông
đường truyền phải đủ lớn để các luồng dữ liệu di chuyển trong hệ thống không bị tắc
nghẽn. Tùy theo tình hình thực tế, cần sử dụng những dây có băng thông lớn từ 1
Gbps đến 10 Gbps. Lưu ý khi sử dụng cáp truyền thì băng thông cần phải đồng bộ
với cổng trên các thiết bị Switch và Router.

1.5 Tình hình triển khai hệ thống giám sát mạng tại Việt Nam và
các vấn đề liên quan đến giám sát hệ thống mạng trong thực tế.
Ngày nay ở Việt Nam, các tổ chức, doanh nghiệp đều xây dựng, vận hành một
hệ thống mạng của riêng mình. Hệ thống mạng giúp gia tăng khả năng làm việc giữa
các nhân viên, ban ngành với nhau, gia tăng hiệu suất và giúp công ty, tổ chức hoạt
động một cách hiệu quả. Tuy nhiên, khi vận hành hệ thống mạng, có rất nhiều vấn đề
có thể phát sinh làm ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của hệ thống. Những vấn đề
đó đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể là hỏng hóc máy móc thiết bị hay lỗi
do người dùng tạo ra. Hệ thống càng lớn, các hoạt động diễn ra bên trong hệ thống


15

càng nhiều, thì các vấn đề nảy sinh cũng càng tăng theo. Do đó, hệ thống mạng luôn
cần có một hệ thống giám sát bao quát toàn bộ các vấn đề, có thể túc trực, quản lý,
dễ dàng phát hiện các sự cố xảy ra bên trong hệ thống, thông qua đó quản trị viên sẽ
đưa ra các biện pháp ứng phó.
Từ tình hình trên, việc xây dựng hệ thống giám sát tập trung để quản lý hệ
thống mạng đang ngày cảng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

1.6 Kết luận chương 1
Trong chương 1, luận văn đã nghiên cứu tổng quan về giám sát tập trung và
các yêu cầu giám sát hệ thống mạng, cũng như các vấn đề liên quan đến xây dựng hệ
thống giám sát trong thực tế.
Trên cơ sở các nội dung đã trình bày trong chương 1, các bài toán giám sát mà
hệ thống giám sát tập trung có thể giải quyết sẽ được đề ra và nghiên cứu trong chương
2 của luận văn.


16

Chương II. NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP GIÁM SÁT
TẬP TRUNG
Chương 2 của luận văn tập trung nghiên cứu các giải pháp giám sát, phân
tích 1 vài công cụ giám sát thành phần chuyên biệt, từ đó so sánh và đưa ra công cụ
sử dụng giải pháp giám sát tập trung để giải quyết tất cả các bài toán giám sát.

2.1 Các giải pháp giám sát
2.1.1 Giải pháp giám sát hiệu năng hoạt động của máy chủ
Một trong những giải pháp giám sát hệ thống mạng chính là giám sát hiệu năng
hoạt động của máy chủ. Giám sát hiệu năng của máy chủ là giám sát lượng tài nguyên
đang được sử dụng bên trong máy chủ, từ đó phát hiện các sự cố liên quan đến hiệu
năng hoạt động và đề ra các phương án giải quyết. Nói đến các tài nguyên phần cứng
của máy chủ, cần phải xét tới những thành phần như CPU, RAM và Ổ cứng.
CPU viết tắt của Central Processing Unit hay còn gọi là bộ xử lý trung tâm.
CPU là một yếu tố quan trọng đối với máy chủ, vì đa phần các hoạt động tính toán
của máy chủ đều sẽ được CPU đảm đương và xử lý. Sử dụng công cụ giám sát, CPU
của máy chủ sẽ được biểu diễn dưới dạng % sử dụng. Ở trạng thái bình thường, CPU
sẽ hoạt động ở mức dưới 80%. Vậy nên khi cấu hình cảnh báo, quản trị viên cần đặt
mức ngưỡng cảnh báo khi CPU vượt qua trị giá 80% và ngưỡng nguy hiểm khi CPU
chạm đến mức 100%. Nếu CPU chạm ngưỡng 100%, máy chủ sẽ gặp tình trạng treo,
các dịch vụ đang chạy sẽ bị đình trệ, gây ảnh hưởng rất lớn đến toàn bộ hệ thống
mạng. Lúc này quản trị viên cần xem xét tình trạng của máy chủ, xác định tình trạng
của phần cứng và phần mềm, từ đó xử lý sự cố. Ngoài ra, để giám sát CPU một cách
hiệu quả, quản trị viên cần biết đến một thông số mang tên System load. System load
là một con số thể hiện tỉ lệ giữa số lượng CPU với các tiến trình cần xử lý tính toán
và cần đọc/ghi trên ổ cứng. Đây là chỉ số chỉ xuất hiện khi giám sát máy chủ hay các
thiết bị có hệ điều hành tầm cao (Windows, Linux). Sử dụng chỉ số này, quản trị viên
sẽ có một cái nhìn nhanh về tình trạng tương quan giữa CPU với lượng dữ liệu cần
xử lý, từ đó có các giải pháp thích hợp giúp CPU hoạt động một cách hiệu quả nhất.


17

RAM viết tắt của Random Access Memory hay còn lại là bộ nhớ truy cập ngẫu
nhiên. RAM được sử dụng để chứa dữ liệu của các chương trình đang được sử dụng.
Khi một các chương trình trên máy chủ được khởi chạy, thông tin của nó sẽ được tạo
ra và lưu trữ trên bộ nhớ RAM để cho các thành phần khác như CPU, GPU,... lấy
thông tin và xử lý. Bộ nhớ RAM càng lớn đồng nghĩa với việc nó có thể chứa 1 lúc
dữ liệu của nhiều chương trình đang chạy song song, do đó khả năng đa nhiệm cũng
càng trơn tru và mượt mà. Sử dụng công cụ giám sát, RAM của máy chủ cũng sẽ
được biểu diễn dưới dạng % sử dụng. Tùy vào số lượng ứng dụng đang hoạt động
mà % sử dụng sẽ biểu diễn tương ứng. Để máy chủ có thể hoạt động ổn định, RAM
ít nhất nên có dung lượng trống tầm 1GB. Lấy dung lượng RAM của thiết bị trừ đi
1GB, chia lại cho dung lượng thanh RAM rồi nhân theo %, quản trị viên có thể tính
ra mức ngưỡng thích hợp để đặt cảnh báo. Chẳng hạn máy chủ có dung lượng RAM
là 8GB, hoàn toàn có thể tính ra được ngưỡng cảnh báo cần đặt là 87.5% (tương ứng
với 7/8). Ngưỡng nguy hiểm cần đặt là 100%. Khi RAM máy chủ đạt ngưỡng này,
các dịch vụ chạy trên máy chủ có thể sẽ bị treo, không thể hoạt động,... Từ các thông
số thu thập, quản trị viên cần quyết định sẽ giảm thiểu các tiến trình không sử dụng
trên máy chủ để giải phóng bộ nhớ RAM hoặc nâng cấp dung lượng RAM của máy
chủ.
Ổ cứng là thiết bị dùng để lưu trữ dữ liệu. Khi sử dụng công cụ giám sát, máy
chủ giám sát có thể hoàn toàn theo dõi dung lượng ổ cứng đã sử dụng là bao nhiêu
GB, còn lại bao nhiêu GB, phần đã sử dụng chiếm bao nhiêu phần trăm tổng dung
lượng. Với những máy chủ cài đặt các dịch vụ có tốc độ gia tăng dữ liệu lưu trữ nhanh
như Mail, FTP thì khi ổ cứng đầy, các dịch vụ này sẽ không thể hoạt động được nên
quản trị viên cần đặc biệt lưu ý vấn đề này. Về mức ngưỡng cảnh báo, có thể đặt từ
70-80% tùy trường hợp. Với mức ngưỡng nguy hiểm, khác với CPU và RAM, nên
đặt ngưỡng từ 90-95% để quản trị viên có thời gian xử lý vấn đề như giải phóng ổ
cứng hay nâng cấp dung lượng trước khi các ứng dụng đang chạy trên máy chủ bị
ảnh hưởng.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×