Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh bình thuận

i
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
------

NGUYỄN NGỌC DUY TÂM

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
KHÁCH DU LỊCH QUỐC TẾ THEO MÙA
TẠI TỈNH BÌNH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016


i
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
------


NGUYỄN NGỌC DUY TÂM

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
KHÁCH DU LỊCH QUỐC TẾ THEO MÙA
TẠI TỈNH BÌNH THUẬN

Chuyên ngành
: Kinh tế học
Mã số chuyên ngành: 60 03 01 01

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ HỌC
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. Nguyễn Minh Hà

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2016


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………..……………………………………..…………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………....
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………....
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………


………………………………………………………………………………....
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày ….. tháng ….. năm 2016
Người hướng dẫn khoa học

PGS. TS. Nguyễn Minh Hà

Luận văn thạc sỹ kinh tế học:
mùa tại tỉnh Bình Thuận

Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

LỜI CAM ĐOAN
Trên cơ sở nhận thức rõ vấn đề đạo đức trong nghiên cứu khoa học đã được
học tập nên tôi đã chấp hành nghiêm túc tất cả các quy định, nguyên tắc, quy trình,
chuẩn mực,... trong quá trình thực hiện luận văn này.
Tôi cam đoan rằng luận văn “Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du
lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận” là đề tài nghiên cứu chính tôi.
Ngoại trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận văn này thì cả
toàn phần hoặc những bộ phận, phần nhỏ, cũng như nội dung chi tiết của đề tài
nghiên cứu, chưa từng được công bố hay sử dụng để nhận bằng cấp ở bất kỳ nơi nào
khác.
Trong luận văn này, không có bất kỳ sản phẩm hay nghiên cứu nào của người
khác được sử dụng mà không được trích dẫn theo đúng quy định.
Luận văn này chưa bao giờ được sử dụng để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các
trường đại học và cơ sở đào tạo khác.

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016

Nguyễn Ngọc Duy Tâm

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: i


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, lời đầu tiên tôi xin trân trọng tri ân PGS.TS
Nguyễn Minh Hà, người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình hướng dẫn, giúp
đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian nghiên cứu, hoàn thành luận văn. Cùng với đó,
tôi xin được cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu, quý Thầy Cô ở Khoa Đào tạo
sau đại học; cảm ơn các giảng viên đã tận tâm tổ chức, giảng dạy, truyền đạt những
kiến thức quý báo và tạo điều kiện tốt nhất cho chúng tôi trong suốt quá trình học
tập.
Xin cảm ơn giáo viên phụ trách lớp, đã hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi trong
quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi cũng sẽ không quên ơn các tổ chức, cá nhân có liên quan ở Bình Thuận đã
nhiệt tình giúp đỡ, cũng như gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, đặc biệt là học viên khóa
ME07 đã kịp thời động viên, hỗ trợ cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện
luận văn này.

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn các cấp, các ngành Cục Thống kê Bình Thuận, Sở
Văn hóa Thể thao và Du lịch, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài nguyên và Môi trường,
Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bảo tàng Bình Thuận, Trung tâm khí tượng
thủy văn Bình Thuận cũng như lãnh đạo của Thanh tra tỉnh và lãnh đạo UBND tỉnh
Bình Thuận đã quan tâm tạo điều kiện về số liệu, thời gian và kịp thời chia sẽ, động
viên nên đã giúp tôi an tâm trong công tác, học tập và hoàn thành luận văn này.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày

tháng 10 năm 2016

Người thực hiện đề tài

Nguyễn Ngọc Duy Tâm

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: ii


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

TÓM TẮT LUẬN VĂN
Luận văn này, “Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo
mùa tại tỉnh Bình Thuận” được thực hiện nhằm làm rõ các nhân tố tác động đến việc
thu hút lượng khách du lịch quốc tế theo mùa những tháng mùa vụ thấp điểm ít khách,
và những tháng mùa vụ cao điểm đông khách.
Với mục đích đó, đề tài nghiên cứu tuyển chọn 11 nhân tố trong mô hình có khả
năng tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa. Sử dụng phương pháp định lượng,
với bộ dữ liệu chuỗi thời gian 10 năm, giai đoạn năm 2005 đến 2014, thu thập nguồn
từ các công bố chính thức và các nguồn từ các cấp, sở, ban, ngành trên địa bàn tỉnh.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng: Trong 11 nhân tố có 4 nhân tố có ý nghĩa tác
động đó là: Nhân tố mùa (MUA) theo tháng có 3 biến mùa THANG1, mùa THANG5
và mùa THANG7 có ý nghĩa giải thích sự tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa
so với các tháng khác trong năm. Đối với nhân tố MUA theo quý, biến mùa HA và
biến mùa THU có mức độ tác động đến khách du lịch quốc tế, giải thích sự khác biệt
ảnh hưởng về yếu tố mùa vụ du lịch so với biến mùa XUAN và biến tham chiếu mùa
DONG. Và 3 nhân tố có tác động rất mạnh là: Nhân tố thời gian lưu trú khách quốc tế
(TGLTQT), tài nguyên du lịch (TNDL) và vốn đầu tư du lịch (VONDTDL). Có 7
nhân tố chưa giải thích được sự tác động khách du lịch quốc tế theo mùa đó là sự kiện
du lịch tiêu biểu (SKDLTB), khí hậu thời tiết giờ nắng (KHTTGN), khí hậu thời tiết
nhiệt độ (KHTTOC), giá (GIA), cơ sở vật chất du lịch (CSVCDL), lao động du lịch
(LDDL), và doanh thu khách du lịch quốc tế (DTKDLQT).
Kết quả mô hình khách du lịch quốc tế biến mùa theo tháng:
KDLQT = 26,59 + 7,07*TGLTQT + 0,21*TNDL + 0,01*VONDTDL
+ 2,15*THANG1 + 3,10*THANG5 + 2,79*THANG7
Kết quả mô hình khách du lịch quốc tế biến mùa theo quý:
KDLQT = 263,10 + 7,81*TGLTQT + 0,49*TNDL
+ 0,01*DVONDTDL + 19,46*HA + 11,51*THU
Nghiên cứu đưa ra nhóm giải pháp đối với các nhân tố tìm ra được bằng chứng
có ý nghĩa thống kê và nhóm giải pháp cho các nhân tố chưa tìm ra chứng cứ có ý
nghĩa thống kê để các nhà quản lý ở địa phương, nhà hoạch định chính sách, các doanh
nghiệp du lịch lưu tâm đến nhằm thu hút khách du lịch quốc tế quanh năm và ngăn
ngừa, hạn chế tính mùa vụ trong hoạt động du lịch tại Bình Thuận.
Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: iii


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

MỤC LỤC
Trang
Lời cam đoan .................................................................................................................... i
Lời cảm ơn ....................................................................................................................... ii
Tóm tắt luận văn ............................................................................................................. iii
Mục lục ........................................................................................................................... iv
Danh mục bảng, biểu ....................................................................................................... x
Danh mục hình, đồ thị .................................................................................................... xi
Danh mục từ viết tắt ...................................................................................................... xii
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .............................................................. 1
1.1. Lý do nghiên cứu ........................................................................................... 1
1.2. Vấn đề nghiên cứu ......................................................................................... 3
1.3. Mục tiêu nghiên cứu ...................................................................................... 3
1.4. Câu hỏi nghiên cứu ........................................................................................ 3
1.5. Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu .................................................. 4
1.6. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 4
1.7. Ý nghĩa ứng dụng thực tiễn của luận văn ...................................................... 4
1.8. Kết cấu của luận văn ..................................................................................... 5
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ................. 7
2.1. Lý thuyết về du lịch ....................................................................................... 7
2.1.1. Khái niệm về du lịch ............................................................................. 7
2.1.2. Khái niệm khách du lịch, khách du lịch nội địa và quốc tế .................. 8
2.1.3. Khái niệm về hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế ........................ 9
2.2. Lý thuyết Cung – Cầu hình thành nên tính mùa vụ du lịch .......................... 9
2.2.1. Các yếu tố từ “Cung du lịch” .............................................................. 10
2.2.2. Các yếu tố từ “Cầu du lịch” ................................................................ 10
2.2.3. Trạng thái cung – cầu hình thành nên tính mùa vụ du lịch................. 11
2.3. Lý luận về mùa ............................................................................................ 12
2.3.1. Khái niệm mùa du lịch ........................................................................ 13

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: iv


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

2.3.2. Đặc điểm của tính thời vụ trong du lịch ............................................. 14
2.3.3. Phân loại mùa ...................................................................................... 18
2.3.4. Quy luật mùa vụ, vai trò và ý nghĩa mùa vụ du lịch ........................... 18
2.3.5. Những tác động tích cực và tiêu cực của mùa vụ ............................... 19
2.4. Tổng hợp các nghiên cứu trước của một số tác giả về phân tích những
nhân tố tác động đến thu hút khách du lịch quốc tế và mùa vụ du lịch ............. 26
2.4.1. Các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố tác động đến
thu hút khách du lịch quốc tế ....................................................................... .26
2.4.2. Tổng hợp các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố
tác động đến mùa vụ du lịch ........................................................................ .29
2.4.3. Các mô hình nghiên cứu trước có liên quan đến luận văn.................. 31
2.5. Các nhân tố có khả năng tác động đến hoạt động thu hút
khách du lịch quốc tế theo mùa .......................................................................... 33
2.5.1. Nhóm các nhân tố liên quan đến cầu du lịch có khả năng
ảnh hưởng khách du lịch quốc tế theo mùa ........................................................ 34
2.5.2. Nhóm các nhân tố liên quan đến cung du lịch có tầm ảnh hưởng
khả năng cung ứng nhu cầu khách du lịch quốc tế theo mùa ....................... 35
2.5.3. Nhóm các nhân tố liên quan đến cung – cầu du lịch có khả năng
tác động ảnh hưởng khách du lịch quốc tế theo mùa .................................... 43
2.5.4. Nhân tố mùa tác động đến khách du lịch quốc tế trong năm ............. 48
2.6. Mô hình nghiên cứu..................................................................................... 48
2.7. Tính mới của nghiên cứu ............................................................................. 50
2.7.1. Điểm giống nhau với các nghiên cứu trước ........................................ 50
2.7.2. Điểm khác biệt so với các nghiên cứu trước ...................................... 50
CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ THỰC TIỄN
CÁC HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở TỈNH BÌNH THUẬN ................ 52
3.1. Giới thiệu khái quát về Bình Thuận ............................................................ 52
3.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên ........................................................... 52
3.1.2. Tài nguyên du lịch tự nhiên ................................................................ 54

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: v


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

3.1.3. Tài nguyên du lịch nhân văn ............................................................... 55
3.2. Thực tiễn các hoạt động du lịch ở Bình Thuận 11 năm qua
giai đoạn (2005 – 2015) ............................................................................... .56
3.2.1. Khách du lịch đến Bình Thuận giai đoạn 2005 – 2015 ...................... 56
3.2.2. Thời gian lưu trú bình quân của một lượt ngày khách quốc tế .......... 58
3.2.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật trong ngành du lịch ....................................... 58
3.2.4. Lao động ngành du lịch Bình Thuận .................................................. 60
3.2.5. Vốn đầu tư du lịch............................................................................... 61
3.2.6. Quảng bá, xúc tiến du lịch, tổ chức lễ hội và sự kiện
phục vụ du lịch ............................................................................................. .62
3.2.7. Kết quả và hiệu quả du lịch ................................................................ 63
3.3. Những khó khăn, bất cập ảnh hưởng đến hoạt động du lịch ở Bình Thuận.63
3.3.1. Về thời tiết, khí hậu ............................................................................ 63
3.3.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật trong ngành du lịch ....................................... 64
3.3.3. Về vốn đầu tư trong ngành du lịch ..................................................... 64
3.3.4. Về lao động trong ngành du lịch ......................................................... 65
3.3.5. Về quảng bá, xúc tiến và tổ chức sự kiện du lịch ............................... 65
3.3.6. Giá cả .................................................................................................. 66
3.3.7. Ảnh hưởng của tính thời vụ đến hoạt động du lịch Bình Thuận ........ 66
3.3.8. Môi trường .......................................................................................... 67
3.3.9. Một số yếu tố khác .............................................................................. 67
CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU .. 69
4.1. Quy trình nghiên cứu của luận văn ............................................................. 69
4.2. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 70
4.3. Mô hình nghiên cứu của luận văn ............................................................... 71
4.3.1. Mô hình đối với khách du lịch quốc tế mùa theo tháng ..................... 71
4.3.2. Mô hình nghiên cứu đối với khách du lịch quốc tế mùa theo quý ..... 71
4.4. Định nghĩa các biến và đo lường các biến trong mô hình ........................... 72
4.4.1. Biến phụ thuộc .................................................................................... 72

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: vi


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

4.4.2. Biến độc lập ........................................................................................ 72
4.5. Dữ liệu nghiên cứu ...................................................................................... 80
4.5.1. Mẫu nghiên cứu .................................................................................. 80
4.5.2. Nguồn dữ liệu ..................................................................................... 80
4.5.3. Dữ liệu thu thập .................................................................................. 80
CHƯƠNG 5: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .......................................... 82
5.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình ...................................................... 82
5.2. Phân tích sự tương quan giữa các biến trong mô hình ................................ 86
5.3. Phân tích định lượng mô hình khách du lịch quốc tế
mùa theo tháng ................................................................................................... 88
5.3.1. Kiểm tra tính dừng của các biến ......................................................... 88
5.3.2. Kết quả ước lượng mô hình khách du lịch quốc tế
mùa theo tháng ................................................................................................... 89
5.3.3. Kiểm định các khuyết tật của mô hình ............................................... 90
5.4. Phân tích định lượng mô hình khách du lịch quốc tế mùa theo quý ........... 91
5.4.1. Kiểm tra tính dừng các biến trong mô hình KDLQT theo quý… ...... 91
5.4.2. Kết quả ước lượng kiểm chứng mô hình khách du lịch quốc tế
mùa theo quý ...................................................................................................... 92
5.4.3. Kiểm định các khuyết tật của mô hình KDL quốc tế mùa theo quý... 93
5.5. Kiểm định mức độ phù hợp của 02 mô hình KDLQT mùa
theo tháng và KDLQT mùa theo quý ................................................................. 93
5.6. Đánh giá tác động của các nhân tố trong các mô hình ................................ 95
5.6.1. Phân tích, đánh giá về kết quả định lượng các nhân tố có ý nghĩa ..... 96
5.6.2. Thảo luận về kết quả định lượng các nhân tố
không có ý nghĩa thống kê ............................................................................. .100
CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ............. 105
6.1. Kết luận ..................................................................................................... 105
6.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài ....................................................................... 108
6.3. Giải pháp khắc phục .................................................................................. 109

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: vii


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

6.3.1. Nhóm giải pháp đối với các nhân tố có ý nghĩa
trong nghiên cứu này. ................................................................................. 110
6.3.2. Nhóm giải pháp đối với các nhân tố không có ý nghĩa trong
nghiên cứu này ............................................................................................ 113
6.4. Tham khảo ý kiến các chuyên gia, xếp hạng các giải pháp ...................... 120
6.5. Tổ chức thực hiện các nhóm giải pháp ...................................................... 122
6.5.1. Đối với chính quyền địa phương ...................................................... 123
6.5.2. Đối với các cơ sở, doanh nghiệp hoạt động du lịch .......................... 123
6.5.3. Về phía người dân ............................................................................. 124
6.5.4. Đối với khách du lịch quốc tế ........................................................... 124
6.6. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo.................................... 124
Tài liệu tham khảo ....................................................................................................... 126
Phụ lục ......................................................................................................................... 131
Phụ lục 3.1. Danh mục hồ có khả năng khai thác du lịch 12 tháng trong năm..131
Phụ lục 3.2. Danh mục thác nước có khả năng khai thác du lịch
vào các mùa trong năm .................................................................................... .131
Phụ lục 3.3. Danh mục suối khoáng có thể khả năng khai thác du lịch .......... .132
Phụ lục 3.4. Danh mục di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia của Bình Thuận .132
Phụ lục 3.5. Danh mục các di tích được xếp hạng cấp tỉnh của Bình Thuận .. .135
Phụ lục 3.6. Danh mục các lễ hội được tổ chức chính thức hàng năm
trở thành sản phẩm du lịch của tỉnh................................................................. .137
Phụ lục 3.7. Thời gian lưu trú trung bình của một lượt ngày khách ............... .138
Phụ lục 3.8. Số lượng cơ sở lưu trú vật chất ngành du lịch Bình Thuận ........ .139
Phụ lục 3.9. Số lượng lao động ngành du lịch Bình Thuận ............................ .139
Phụ lục 3.10. Chất lượng lao động ngành du lịch năm 2014 ........................... 140
Phụ lục 3.11. Số liệu về vốn đầu tư du lịch trong 10 năm qua........................ .140
Phụ lục 3.12. Doanh thu từ khách du lịch của tỉnh giai đoạn 2005 – 2014.... . 141
Phụ lục 3.13. Thu ngân sách từ hoạt động du lịch và mức đóng góp
du lịch vào GRDP của địa phương giai đoạn 2005 – 2014 ............................ . 142

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: viii


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

Phụ lục 5.1. Kiểm tra nhân tử phóng đại phương sai (VIF)
(Kiểm tra đa cộng tuyến) .................................................................................. 143
Phụ lục 5.2. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy KDLQT theo tháng ............ 143
Phụ lục 5.3. Kết quả kiểm định Breusch-Godfrey Serial Correlation LM Test
(mô hình theo tháng) ........................................................................................ 144
Phụ lục 5.4. Kết quả kiểm định Heteroskedasticity Test White ...................... 144
Phụ lục 5.5. Kết quả kiểm tra tính dừng ở sai phân bậc 1 (VONDTDL) ........ 145
Phụ lục 5.6. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy KDLQT theo quý ............... 146
Phụ lục 5.7. Kết quả kiểm định Breusch-Godfrey ........................................... 146
Phụ lục 5.8. Kết quả kiểm định Heteroskedasticity Test White ...................... 147
Phụ lục 6.1. Bảng câu hỏi khảo sát về các giải pháp........................................ 148
Phụ lục 6.2. Báo cáo nội dung khảo sát về các giải pháp................................. 153
Phụ lục 6.3. Kết quả đánh giá mức độ khả thi của các giải pháp ..................... 154
Phụ lục 6.4. Kết quả đánh giá mức độ hiệu quả của các giải pháp .................. 154
Phụ lục 6.5. Ảnh minh họa KDL quốc tế vào mùa cao điểm
và mùa thấp điểm.............................................................................................. 155

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: ix


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Bảng 2.1. Các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố tác động đến thu hút
khách du lịch quốc tế ..................................................................................................... 26
Bảng 2.2. Tổng hợp các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố
tác động đến mùa vụ du lịch ......................................................................................... 29
Bảng 3.1. Lượng khách du lịch đến Bình Thuận từ giai đoạn 2005 – 2015 ................. 57
Bảng 4.1. Tóm tắt các biến trong mô hình, kỳ vọng dấu và các nghiên cứu trước ....... 77
Bảng 5.1. Kết quả thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu
khách du lịch quốc tế mùa theo tháng đến tỉnh Bình Thuận ........................................ .82
Bảng 5.2. Ma trận hệ số tương quan giữa các biến độc lập trong mô hình ................... 86
Bảng 5.3. Kiểm tra đa cộng tuyến (VIF) ....................................................................... 87
Bảng 5.4. Kết quả kiểm tra tính dừng ở sai phân bậc 0 ............................................... .88
Bảng 5.5. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy theo tháng ........................................... 89
Bảng 5.6. Kết quả kiểm định Heteroskedasticity Test: BG .......................................... 90
Bảng 5.7. Kết quả kiểm định Heteroskedasticity Test White ...................................... 90
Bảng 5.8. Kết quả kiểm tra tính dừng ở sai phân bậc 0 ............................................... 91
Bảng 5.9. Kết quả kiểm tra tính dừng ở sai phân bậc 1 ............................................... 91
Bảng 5.10. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy theo quý ........................................... 92
Bảng 5.11. Kết quả kiểm định Heteroskedasticity Test: BG (mô hình theo quý) ......... 93
Bảng 5.12. Kết quả kiểm định Heteroskedasticity Test White theo quý ...................... 93
Bảng 5.13. Các giá trị tính toán đánh giá mức độ phù hợp của các mô hình ............... .94
Bảng 5.14. Tổng hợp các nhân tố tác động mức ý nghĩa đến kết quả nghiên cứu ....... .95
Bảng 6.1. Thang đo mức độ khả thi và mức độ hiệu quả của các giải pháp ............... 120
Bảng 6.2. Kết quả xếp hạng các giải pháp cải thiện tính mùa vụ
khách du lịch quốc tế trên địa bàn tỉnh Bình Thuận .................................................... 121

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: x


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ

Hình 2.1. Mô hình nghiên cứu đề nghị ......................................................................... 49
Hình 3.1. Bản đồ tổng thể thực trạng du lịch tỉnh Bình Thuận ..................................... 53
Đồ thị 2.1. Trạng thái cân bằng của thị trường du lịch ................................................. 12
Đồ thị 3.1. Lượng khách du lịch đến Bình Thuận qua các năm .................................... 57

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: xi


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ĐHSPTPHCM:

Đại học sư phạm thành phố Hồ Chí Minh.

GRDP:

Tổng sản phẩm địa phương (Gross Regional Domestic Product).

MICE:

Du lịch kết hợp hội nghị, sự kiện (Meetings, Incentives,
Conferences, and Events).

NXB:

Nhà xuất bản.

ODA:

Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development
Assistanc).

PPP:

Hợp đồng đối tác công tư PPP (Public Private Partnership).

FDI:

Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct
Investment).

Sở VH,TT&DLBT: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Thuận.
TP.HCM:

Thành phố Hồ Chí Minh.

UBND:

Ủy ban nhân dân.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: xii


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1.1. Lý do nghiên cứu
Du lịch Bình Thuận ngày 24/10/1995, là sự kiện độc đáo đầu tiên được cả nước
và thế giới chú ý, đó là hiện tượng nhật thực toàn phần hấp dẫn hàng trăm ngàn du
khách trong nước và nước ngoài đến xem hiện tượng thiên nhiên kỳ thú này mà điểm
quan sát rõ nhất chính là Mũi Né – tỉnh Bình Thuận. Do vậy, nay đã trở thành ngày
truyền thống của du lịch Bình Thuận. Từ đó, hoạt động du lịch tại Bình Thuận diễn ra
hết sức sôi động có mức tăng trưởng cao, nhanh chóng vững bước với mục tiêu đến
năm 2020, Bình Thuận sẽ là địa điểm nổi bật trở thành Trung tâm du lịch – thể thao
biển mang tầm quốc gia và quốc tế được Bộ Văn hóa thể thao và du lịch phê duyệt.
Bình Thuận, nơi đây có khí hậu nhiệt đới ấm áp quanh năm, nguồn tài nguyên
biển, đảo phong phú và quý giá, nhiều bãi biển đẹp, cảnh quan thơ mộng, môi trường
tự nhiên trong lành, các di tích lịch sử - văn hóa và nhiều lễ hội văn hóa truyền thống
đặc sắc, nguồn lao động trẻ năng động, cơ sở vật chất kỹ thuật trong ngành du lịch
ngày càng được đầu tư phát triển, các khách sạn, resort, cơ sở lưu trú phục vụ khách
du lịch được xây dựng và mở rộng, …là các nhân tố khơi dậy tiềm năng phát triển du
lịch và tính hấp dẫn của điểm đến du lịch để thu hút khách du lịch quốc tế quanh năm
mùa theo tháng, và mùa theo quý: Xuân, Hạ, Thu và Đông. Đặc biệt các tháng mùa
Đông nơi đây khí hậu không lạnh giá, do vậy đây là nơi lý tưởng cho khách du lịch
quốc tế trú đông. (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Thuận, 2013).
Tuy nhiên lượng khách du lịch quốc tế đến Bình Thuận có những biểu hiện của
mùa vụ, những thời điểm rất đông khách, và có những thời điểm rất ít khách, hiện
tượng này lặp đi lặp lại trong năm tạo ra tính mùa vụ trong du lịch, từ đó những khó
khăn, bất cập trong hoạt động du lịch như về chất lượng phục vụ du khách quốc tế,
những rủi ro hoặc tạo nên sự quá tải về cơ sở vật chất kỹ thuật trong mùa du lịch và
ngược lại sự lãng phí cơ sở vật chất, duy trì đội ngũ lao động trong ngành du lịch khi
mùa vắng khách để bảo đảm hiệu quả đầu tư hiện đang làm đau đầu các nhà quản lý,
nhà hoạch định chính sách và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch. Hơn
nữa ở Bình Thuận chưa có nghiên cứu chuyên sâu tìm hiểu tính mùa vụ trong hoạt
động du lịch và những nhân tố tác động đến tính thời vụ du lịch. Từ những thực tế tất
yếu nêu trên, do vậy vấn đề đặt ra là những nhân tố nào tác động đến hoạt động thu hút
Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 1


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

lượng khách du lịch quốc tế theo mùa; đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố
đến hướng hình thành mùa vụ du lịch. Điều này đòi hỏi phải có những phân tích,
nghiên cứu khoa học trên cơ sở định lượng để từ đó xác định các yếu tố tác động và
xác định mùa cao điểm, mùa thấp điểm trong khoảng thời gian mùa theo tháng trong
năm, và mùa theo quý: Xuân, Hạ, Thu và Đông mà lượng khách du lịch quốc tế đến
với Bình Thuận qua từng mùa trong năm.
Cũng đã có một số bài viết trước đây đưa ra nghiên cứu có liên quan, điển hình
như: (1) Mô hình phân tích định tính nghiên cứu tính thời vụ của hoạt động du lịch
biển Đồ Sơn tại Hải Phòng của Hoàng Thị Thùy Trang (2014); (2) Phân tích định
lượng để đo lường các nhân tố tác động đến việc thu hút lượng khách du lịch quốc tế
đến với thành phố Hồ Chí Minh của Đỗ Ngọc Quyên (2013); (3) Mô hình nghiên cứu
của Phùng Văn Thành (2014), nghiên cứu hình ảnh điểm đến Khu du lịch thắng cảnh
Ngũ Hành Sơn; (4) Mô hình của Chiang - Ming Chen và Yu - Chen Lin (2014), nghiên
cứu tác động của thời tiết đến cầu về phòng lưu trú của ngành khách sạn Đài Loan.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến thu hút khách du lịch
quốc tế theo mùa vụ trong du lịch để đưa ra những luận cứ khoa học về bản chất,
nguyên nhân hình thành, hướng tác động, mức độ ảnh hưởng của nó cũng như các giải
pháp giảm thiểu tác động tích cực và tiêu cực của tính mùa vụ du lịch không chỉ có ý
nghĩa khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn đối với hoạt động du lịch của nước ta mà
còn có ý nghĩa đối với ngành du lịch Bình Thuận, chính vì thế tác giả chọn đề tài:
“Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh
Bình Thuận” để nghiên cứu trong khuôn khổ Luận văn tốt nghiệp. Trên cơ sở lý
thuyết phương pháp nghiên cứu; lý thuyết về du lịch, lý thuyết về cung – cầu du lịch,
lý luận về mùa vụ du lịch, các mô hình nghiên cứu thực nghiệm trước để áp dụng thiết
lập mô hình nghiên cứu cho đề tài; đồng thời thu thập dữ liệu các nhân tố trong mô
hình từ thực tế của địa phương, để định lượng mô hình nghiên cứu nhằm đo lường các
nhân tố tác động đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa qua các tháng trong năm,
tìm ra quy luật thời vụ du lịch, mùa cao điểm và mùa thấp điểm. Qua đó, dự báo xu
hướng quy luật mùa vụ cho những mùa vụ du lịch năm sau và đề xuất một số khuyến
nghị khắc phục mùa vụ cao điểm, mùa thấp điểm đối với khách du lịch quốc tế đến
Bình Thuận, góp phần phát triển hoạt động du lịch ở địa phương, trở thành điểm đến
du lịch mang tầm quốc gia và quốc tế.
Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 2


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

1.2. Vấn đề nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu khách du lịch quốc tế theo mùa đến Bình Thuận để xác định
các nhân tố tác động đến việc thu hút lượng khách du lịch quốc tế, sự biến đổi của
lượng khách làm tác động đến các nhân tố liên quan đến cung du lịch dẫn đến quá
trình xuất hiện mùa vụ trong du lịch hình thành mùa nào thấp điểm ít khách, mùa nào
cao điểm đông khách; nghiên cứu đưa ra các quyết định cho mùa thấp điểm về các giải
pháp thu hút lấp đầy khách du lịch quốc tế đạt hiệu suất phục vụ, giảm thiểu lãng phí
đầu tư trong ngành du lịch và nghiên cứu mùa cao điểm bàn giải pháp điều tiết lượng
khách du lịch quốc tế để đáp ứng không bị quá tải với công suất phục vụ du khách ở
địa phương, tìm mọi cách kéo dài mùa vụ hoạt động bằng nhiều cách nhằm mục tiêu
mùa nào cũng có khách du lịch quốc tế đến với Bình Thuận. Qua đó, đề ra các kế
hoạch, giải pháp khắc phục hạn chế tiêu cực của mùa vụ du lịch theo các mùa trong
những năm tới.
1.3. Mục tiêu nghiên cứu
Để giải quyết các vấn đề nghiên cứu, đề tài có các mục tiêu nghiên cứu sau:
(1) Xác định các nhân tố tác động đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa
đến Bình Thuận.
(2) Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến lượng khách du lịch quốc
tế theo mùa.
(3) Từ đó đề xuất các giải pháp và hàm ý chính sách bằng nhiều cách thu hút
lấp đầy khách du lịch quốc tế và giải pháp điều hòa lượng khách du lịch theo các mùa
vụ khác nhau cho ngành du lịch mùa nào cũng có khách du lịch quốc tế đến với du lịch
Bình Thuận.
1.4. Câu hỏi nghiên cứu
Để giải quyết các vấn đề trên, câu hỏi nghiên cứu đặt ra cần giải đáp, đó là:
(1) Các nhân tố nào tác động đến việc thu hút lượng khách du lịch quốc tế theo
mùa tại Bình Thuận?
(2) Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến lượng khách du lịch quốc
tế như thế nào?
(3) Bình Thuận cần phải làm những gì để thu hút khách du lịch quốc tế và giải
pháp nào cải thiện tính mùa vụ cho ngành du lịch nhằm phát triển du lịch tỉnh nhà?
1.5. Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu
Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 3


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo
mùa đến tỉnh Bình Thuận. Luận văn sử dụng biến giả (dummy variables) trong phân
tích mùa. Phân tích mùa theo hàng tháng trong năm và phân tích mùa theo quý: Xuân,
Hạ, Thu và Đông trong năm.
Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi 8 huyện, 01 thị xã và 01 thành
phố thuộc địa bàn tỉnh Bình Thuận.
Về thời gian: 11 năm, từ năm 2005 đến năm 2015.
Giới hạn nghiên cứu được giới hạn trên địa bàn tỉnh Bình Thuận và có so sánh
một số địa phương khác trong phạm vi cả nước Việt Nam.
1.6. Phương pháp nghiên cứu
Ngoài việc xây dựng quy trình nghiên cứu nhằm định hướng trình tự các bước
nghiên cứu cho luận văn. Tiếp theo nêu ra phương pháp nghiên cứu của luận văn, từ
những phân tích thực tế hoạt động du lịch ở Bình Thuận, bài viết tập trung phân tích
định lượng làm cơ sở khoa học cho việc: Tiến hành xây dựng các mô hình kinh tế
lượng của luận văn, áp dụng phương pháp phân tích hồi quy để đo lường biến phụ
thuộc tác động đến các biến độc lập trong mô hình nghiên cứu là những yếu tố chính
của luận văn có khả năng ảnh hưởng mạnh đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa.
Thông qua kết quả thu thập dữ liệu nghiên cứu thực tế từ các đơn vị quản lý ở địa
phương. Bộ dữ liệu nghiên cứu theo chuỗi thời gian qua 10 năm (2005 – 2014), với
mẫu nghiên cứu mùa theo hằng tháng trong từng năm, mẫu nghiên cứu của đề tài là
120 quan sát (10 năm x 12 tháng). Và sử dụng bộ số liệu này nhóm mùa theo quý để
kiểm chứng kết quả mùa theo tháng mà khách du lịch quốc tế đến tỉnh Bình Thuận. Sử
dụng phần mềm Excel, Eview 8.1 làm công cụ nhập và phân tích định lượng, kiểm
định để làm rõ vấn đề nghiên cứu, các giả thuyết nghiên cứu và giải quyết các mục tiêu
nghiên cứu đã đặt ra. Ngoài ra, qua kết quả thu thập 40 ý kiến chuyên gia xếp hạng về
các giải pháp đề ra.
1.7. Ý nghĩa ứng dụng thực tiễn của luận văn
Đóng góp cơ sở lý luận, thực tiễn và tính khoa học của đề tài nghiên cứu nhằm
giải thích hiện tượng khoa học khẳng định một điều quan trọng là tính hợp lý sử dụng
phương pháp nghiên cứu định lượng trong việc đo lường các nhân tố tác động đến
lượng khách du lịch quốc tế theo mùa đến Bình Thuận nhằm tìm ra các nhân tố để thu
Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 4


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

hút khách du lịch quốc tế tốt hơn, như khai thác tốt các yếu tố tài nguyên du lịch, khí
hậu, cơ sở vật chất, nguồn vốn đầu tư, con người lao động và chính sách về du lịch tại
Bình Thuận.
Giải thích các hiện tượng tăng, giảm đột biến lượng khách du lịch quốc tế theo
mùa hình thành tính mùa vụ trong du lịch và hiện tượng mùa vụ du lịch ở Bình Thuận
diễn ra ở những tháng nào trong năm và những quý nào trong năm. Những tháng mùa
trong năm cao điểm đông khách quốc tế và những tháng mùa ít khách quốc tế do mùa
vụ du lịch tạo nên. Do vậy, cần phải có kế hoạch và giải pháp khắc phục tính mùa vụ
cho ngành du lịch Bình Thuận.
Từ kết quả nghiên cứu này giúp cho các nhà quản lý và các chủ doanh nghiệp
hoạt động trong lĩnh vực du lịch nhận diện và có cái nhìn đúng về tác dụng của những
nhân tố có tầm ảnh hưởng đến việc thu hút khách du lịch quốc tế theo mùa, trong
những nhóm nhân tố đó thì nhân tố nào có tác động mạnh nhất có ý nghĩa và nhân tố
nào chưa có bằng chứng tác động đến việc thu hút khách du lịch quốc tế theo mùa đến
du lịch Bình Thuận; để từ đó các nhà quản lý, hoạch định những chính sách thích hợp
trong việc quản lý, bảo tồn, khai thác hiệu quả các giá trị tài nguyên du lịch, đầu tư xây
dựng cơ sở vật chất, đào tạo nguồn lao động, điều tiết các chính sách kịp thời … nhằm
đáp ứng nhu cầu về khách du lịch quốc tế, gia tăng nguồn thu từ hoạt động du lịch
quốc tế và góp phần phát triển kinh tế du lịch ở địa phương.
1.8. Kết cấu của luận văn
Ngoài mục lục, tài liệu tham khảo, các bảng biểu, đồ thị, danh mục viết tắt, bố
cục luận văn này chia thành 6 chương, gồm:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu. Chương này trình bày lý do nghiên cứu; vấn
đề nghiên cứu; mục tiêu nghiên cứu; câu hỏi nghiên cứu; đối tượng, phạm vi và giới
hạn nghiên cứu; phương pháp nghiên cứu; ý nghĩa thực tiễn của luận văn; và kết cấu
của luận văn.
Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước. Chương này trình bày tóm
tắt lý thuyết về du lịch; lý thuyết cung – cầu hình thành nên tính mùa vụ du lịch; lý
luận về mùa vụ du lịch; tổng hợp của một số nghiên cứu trước về phân tích những
nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế và mùa vụ du lịch; các mô hình nghiên cứu
trước có liên quan đến luận văn; hình thành các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 5


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

khách du lịch quốc tế theo mùa; mô hình nghiên cứu của luận văn và tính mới của
nghiên cứu.
Chương 3: Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu và hoạt động du lịch của tỉnh.
Chương 4: Phương pháp nghiên cứu. Chương này đề xuất phương pháp nghiên
cứu định lượng cho mô hình nghiên cứu, mô tả đo lường các biến, đặt giả thuyết và kỳ
vọng cho từng biến trong mô hình nghiên cứu; quy trình nghiên cứu; việc thu thập và
xử lý nguồn dữ liệu nghiên cứu của luận văn.
Chương 5: Phân tích kết quả nghiên cứu định lượng: Phân tích thống kê mô tả
dữ liệu nghiên cứu; phân tích sự tương quan giữa các biến, phân tích định lượng, kiểm
tra tính dừng của chuỗi dữ liệu thời gian, ước lượng hồi quy của mô hình; kiểm định
các khuyết tật của mô hình, đo lường các biến tác động, đánh giá so sánh với giả
thuyết nghiên cứu đặt ra của từng biến trong mô hình và trả lời cho các câu hỏi nghiên
cứu của luận văn Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa
tại tỉnh Bình Thuận.
Chương 6: Kết luận và khuyến nghị. Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu thu
được, từ đó gợi ý chính sách đề xuất ra các giải pháp (khả thi), khảo sát lấy ý kiến
chuyên gia xếp hạng thứ tự ưu tiên các giải pháp đề ra và tổ chức thực hiện các giải
pháp có hiệu quả. Đồng thời nêu ra những hạn chế của nghiên cứu và những vấn đề
tiếp tục cần nghiên cứu tiếp theo.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 6


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
Nền tảng của mọi nghiên cứu là lý thuyết, lý thuyết chính là nền, là cơ sở, là
phương pháp luận để phục vụ phát triển ý tưởng nghiên cứu, các mục tiêu nghiên cứu
của luận văn. Từ các khái niệm liên quan đến du lịch, khách du lịch quốc tế, mùa vụ
du lịch, các khung lý thuyết của các nghiên cứu trước và từ thực tiễn về hoạt động du
lịch giúp chúng ta triển khai, phát triển và mở rộng xây dựng lý thuyết, thiết kế các
thành phần nghiên cứu, thiết lập mô hình nghiên cứu phù hợp với mục tiêu nghiên cứu
và các câu hỏi nghiên cứu cần thiết được đặt ra cần phải giải đáp theo luận văn nghiên
cứu này. Nội dung được trình bày dưới đây.
2.1. Lý thuyết về du lịch
2.1.1. Khái niệm về du lịch
Từ giữa thế kỷ 19, du lịch bắt đầu phát triển mạnh và ngày nay đã trở thành một
hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến. Nhiều nước đã lấy chỉ tiêu đi du lịch của dân cư là
một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng cuộc sống. (Nguyễn Văn Đính, 2006).
Tuy nhiên, khái niệm “Du lịch” được nhiều nghiên cứu trước đây đồng thuận: Từ
nhiều góc độ khác nhau về thuật ngữ “Du lịch” được hiểu rất khác nhau (Nguyễn Văn
Đính, 2006; Trương Thị Thanh Huyền, 2007; Nguyễn Thị Kim Hàng, 2012).
Theo định nghĩa của Tổ chức du lịch thế giới – World Tourism Qrganization thì
“Du lịch là một hoạt động di chuyển vì mục đích giải trí, tiêu khiển và việc tổ chức các
hoạt động xung quanh hoạt động này. Người đi du lịch là người ra khỏi nơi mình cư
trú một quãng đường tối thiểu là 80 km trong khoảng thời gian hơn 24 giờ với mục
đích giải trí, tiêu khiển” (Phan Thị Hồng Xuân, 2010, trích bởi Lê Thị Thanh Phương,
2011).
Michael Coltman (1991, dẫn theo Đỗ Ngọc Quyên, 2013), đã có định nghĩa
như sau về du lịch: “Du lịch là sự kết hợp và tương tác của 4 nhóm nhân tố trong quá
trình phục vụ du khách bao gồm: Du khách, nhà cung ứng dịch vụ du lịch, cư dân sở
tại và chính quyền nơi đón khách du lịch”.
Theo định nghĩa của Luật Du lịch Việt Nam (2005), “Du lịch là các hoạt động
có liên quan đến di chuyển của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 7


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng
thời gian nhất định”.
Trong đề tài này, bài viết nghiên cứu dưới gốc độ của khách du lịch quốc tế, nhà
cung ứng dịch vụ du lịch, cư dân sở tại và chính quyền nơi đón khách du lịch quốc tế
có liên quan đến di chuyển của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình
nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời
gian nhất định do vậy khái niệm “Du lịch” được hiểu trong Luật Du lịch Việt Nam
năm 2005 để phục vụ việc phân tích.
2.1.2. Khái niệm khách du lịch, khách du lịch nội địa và quốc tế
Khách du lịch: Theo Đỗ Ngọc Quyên (2013), khách du lịch chính là chủ thể,
người thực hiện hoạt động du lịch. Thuật ngữ “Khách du lịch” cũng có nhiều cách hiểu
khác nhau trên thế giới.
Theo Trương Thị Thanh Huyền (2007), trên thế giới, khái niệm khách du lịch
xuất hiện lần đầu tiên vào cuối thế kỷ XVIII tại Pháp. Thời đó người Pháp chia các
cuộc hành trình của người dân các nước lân cận đến nước Pháp thành hai loại:
Cuộc hành trình nhỏ: Từ Paris đến miền Đông Nam nước Pháp.
Cuộc hành trình lớn: Là cuộc hành trình theo bờ Địa Trung Hải xuống phía Tây
Nam nước Pháp.
Trong đó những người thực hiện cuộc hành trình lớn được gọi là khách du lịch
hay du khách.
Tương tự, tại Vương Quốc Anh, khách du lịch cũng được định nghĩa là những
người thực hiện cuộc hành trình lớn xuyên Vương Quốc Anh.
Theo cách hiểu này, những người được gọi là du khách ở đây phải hội đủ hai
điều kiện. Thứ nhất, họ phải là người ngoại quốc; thứ hai, họ thực hiện chuyến hành
trình xuyên quốc gia có nghĩa khách du lịch là những người ngoại quốc có khả năng
mang lại một lượng ngoại tệ đáng kể cho nước sở tại. Các định nghĩa này nói chung
mang tính chất hẹp và phiến diện thế nhưng bước đầu đã đưa ra một khái niệm để gọi
tên những người thực hiện các chuyến du lịch.
Theo pháp luật Việt Nam, “Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du
lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận doanh thu ở nơi đến”
(điểm 2, điều 4, Luật Du lịch Việt Nam năm 2005), tại điều 34, Luật này cũng quy
định khách du lịch bao gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế.
Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 8


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

Khách du lịch quốc tế: Tại điểm 3, điều 34, Luật Du lịch Việt Nam (2005),
“Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài
vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam
ra nước ngoài du lịch”.
Đề tài này tập trung nghiên cứu và phân tích “Khách du lịch quốc tế là người
nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch tại Bình
Thuận”.
2.1.3. Khái niệm về hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế
Từ trước đến nay đã có rất nhiều nghiên cứu về tình hình và thực trạng thu hút
khách du lịch quốc tế đến một địa phương trên thế giới và ở Việt Nam nói riêng, tuy
nhiên, hầu hết ở các nghiên cứu này, khái niệm “hoạt động thu hút khách du lịch quốc
tế” ít khi được thành lập một cách hoàn chỉnh mà được biểu hiện dưới dạng liệt kê các
hoạt động nhằm mục đích thu hút khách du lịch quốc tế (Đỗ Ngọc Quyên, 2013).
Giải thích cụm từ “hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế” trên mặt ngữ nghĩa
văn học, ta có “hoạt động” là những việc làm khác nhau với mục đích nhất định trong
đời sống xã hội; “thu hút” được giải nghĩa là “ làm cho người ta ham thích mà dồn hết
mọi chú ý vào” (Trung tâm Ngôn ngữ và Văn học Việt Nam 1988).
Như vậy, “hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế” có thể hiểu là những việc
làm khác nhau nhằm mục đích thu hút, kéo dồn sự chú ý của khách du lịch quốc tế.
Hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của một địa phương là tổng hợp các hoạt động
nhằm thu hút ngày càng nhiều lượng khách du lịch quốc tế nước ngoài đến du lịch tại
địa phương mình.
2.2. Lý thuyết Cung – Cầu hình thành nên tính mùa vụ du lịch
2.2.1. Các yếu tố từ “Cung du lịch”
Cung du lịch: Theo Phạm Thị Hường (2014), định nghĩa: “Cung du lịch” là
hình thức biểu hiện của sản xuất các hàng hóa và dịch vụ du lịch cho thị trường. Nó là
biểu hiện vật chất của các khả năng cung ứng các hàng hóa và dịch vụ nhằm thỏa mãn
“Cầu du lịch”.
“Cung du lịch” được xác định về số lượng và chất lượng. Khía cạnh khối lượng
của “Cung du lịch” phản ánh khối lượng và cấu trúc của hàng hóa, dịch vụ có thể thực
hiện trên thị trường vào một thời điểm nhất định.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 9


Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà

- Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

“Cung du lịch” là rất nhỏ vì vậy nhiều nhà kinh tế cho rằng trong trường hợp
này khái niệm sản phẩm du lịch sẽ trùng với “Cung” trong du lịch.
Các đặc điểm của cung du lịch: Cung du lịch là một đại lượng thực nhưng lại
không có hình thức vật chất, tính kém linh hoạt và mức độ chuyên môn hóa cao.
(Phạm Thị Hường, 2014).
Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành cung du lịch
Theo Nguyễn Văn Đính (2006), nêu rằng: Cung trong phát triển du lịch, gồm:
Tài nguyên du lịch; về giao thông vận tải; về chính trị ổn định; về sự sẵn sàng phục vụ
khách du lịch (trong đó: Điều kiện về tổ chức, hệ thống kết cấu hạ tầng xã hội, cơ sở
vật chất kỹ thuật du lịch và điều kiện về kinh tế vốn để phát triển du lịch); một số sự
kiện và tình hình đặc biệt.
Theo Phạm Thị Hường (2014), sự hình thành cung du lịch bởi ảnh hưởng các
yếu tố: Sự phát triển của lực lượng sản xuất và ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ
thuật vào sản xuất các hàng hóa và dịch vụ; trạng thái của cầu du lịch và giá cả của thị
trường du lịch.
2.2.2. Các yếu tố từ “ Cầu du lịch”
Cầu du lịch: Theo Phạm Thị Hường (2014), định nghĩa về cầu du lịch:
Cầu là một phạm trù kinh tế - xã hội và được hiểu là hình thức xuất hiện các nhu
cầu có khả năng thanh toán của cá nhân đối với các hàng hóa và dịch vụ. Cầu chỉ xuất
hiện khi có 2 điều kiện: Các cá nhân, tập thể có những phương tiện thanh toán nhất
định để mua các hàng hóa và dịch vụ. Hàng hóa và dịch vụ có khả năng xuất hiện trên
thị trường.
Do vậy, “Cầu du lịch” là hình thức biểu hiện nhu cầu xã hội có khả năng thanh
toán về hàng hóa và dịch vụ để đảm bảo cho sự đi lại, lưu trú ngoài nơi ở thường
xuyên, vui chơi giải trí, nghỉ ngơi, thỏa mãn các nhu cầu về văn hóa, nghề nghiệp và
tham gia vào các hoạt động xã hội đặc biệt.
“Cầu du lịch” được cấu thành bởi 2 nhóm: “cầu” về dịch vụ du lịch và “cầu” về
hàng hóa vật chất.“Cầu” về dịch vụ du lịch bao gồm “cầu” về các loại dịch vụ vận
chuyển, lưu trú và ăn uống, vui chơi giải trí, dịch vụ đặc trưng và hàng hóa lưu niệm.
“Cầu” về hàng hóa gồm cầu về hàng hóa ở nơi cư trú thường xuyên, hàng hóa tại điểm
du lịch phục vụ cho tiêu dùng tại chỗ và mang về nơi cư trú.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 10


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×