Tải bản đầy đủ

Pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh từ thực tiễn Tổng công ty Điện lực Miền Trung (Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO THỊ LY NA

PHÁP LUẬT VỀ THỊ TRƢỜNG BÁN BUÔN
ĐIỆN CẠNH TRANH TỪ THỰC TIỄN TỔNG CÔNG
TY ĐIỆN LỰC MIỀN TRUNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO THỊ LY NA

PHÁP LUẬT VỀ THỊ TRƢỜNG BÁN BUÔN
ĐIỆN CẠNH TRANH TỪ THỰC TIỄN TỔNG CÔNG

TY ĐIỆN LỰC MIỀN TRUNG

Ngành: Luật Kinh tế
Mã số : 838.01.07

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. ĐẶNG VŨ HUÂN

HÀ NỘI - 2018


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khóa học Cao học và Luận văn Thạc sĩ luật học của mình,
trước hết, em xin gửi lời cám ơn chân thành tới Ban Giám đốc, các khoa, phòng,
các thầy, cô giáo của Học viện Khoa học - Xã hội đã nhiệt tình truyền đạt những
kiến thức quý báu cho em trong suốt quá trình học tập.
Em xin chân thành cám ơn TS. Đặng Vũ Huân – Người Thầy đã trực tiếp
hướng dẫn khoa học, tận tình giúp đỡ em hoàn thành Luận văn này.
Tác giả luận văn

Cao Thị Ly Na


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn Thạc sĩ Luật
học “Pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh từ thực tiễn Tổng công ty Điện
lực Miền Trung” là hoàn toàn trung thực, không trùng lặp với các đề tài khác trong
cùng lĩnh vực. Các thông tin, tài liệu trình bày trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc.
Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của
TS. Đặng Vũ Huân.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình.
Tác giả luận văn

Cao Thị Ly Na


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ THỊ
TRƢỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH ........................................... 6


1.1. Khái quát về thị trường bán buôn điện cạnh tranh ...................................... 6
1.2. Pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh .................................... 19
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THỊ TRƢỜNG BÁN
BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VÀ MÔ HÌNH THÍ ĐIỂM TẠI TỔNG
CÔNG TY ĐIỆN LỰC MIỀN TRUNG ...................................................... 41
2.1. Thực trạng các quy định pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh
ở Việt Nam hiện nay ........................................................................................ 41
2.2. Mô hình thí điểm thị trường bán buôn điện cạnh tranh tại tổng công ty
điện lực miền Trung ......................................................................................... 56
2.3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh ở
Việt Nam hiện nay ........................................................................................... 64
KẾT LUẬN .................................................................................................... 72
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC VIẾT TẮT
CQNN

: Cơ quan nhà nước

ĐVPĐ

: Đơn vị phát điện

EVNCPC

: Tổng Công ty điện lực Miền Trung

Hợp đồng Cfd

: Hợp đồng tài chính dạng sai khác

HTĐ

: Hệ thống điện

HTĐĐ

: Hệ thống đo đếm

Luật Điện lực

: Luật Điện lực số 28/2004/QH11 và Luật số
24/2012/QH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật Điện lực

MDMSP

: Đơn vị quản lý số liệu đo đếm điện năng

MO

: Đơn vị vận hành thị trường điện

Nghị định 134/2013/NĐ-CP: Nghị định 134/2013/NĐ-CP ngày 17/10/2013 của
Chính phủ về việc Quy định về xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực điện lực, an toàn đập thủy
điện, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
NMĐ

: Nhà máy điện

Quyết định số 63/QĐ-TTg

: Quyết định 63/QĐ-TTg/2013/QĐ-TTg ngày
8/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ quy định về Lộ
trình, các điều kiện và cơ cấu ngành điện để hình
thành và phát triển các cấp độ thị trường điện lực tại
Việt Nam

Quyết định số 6463/QĐ-BCT : Quyết định 6463/QĐ-BCT ngày 22/7/2014 của Bộ
Công Thương về việc Phê duyệt Thiết kế tổng thể
thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam
Quyết định số 8266/QĐ-BCT : Quyết định 8266/QĐ-BCT ngày 10/08/2015 của
Bộ Công Thương về việc Phê duyệt Thiết kế chi tiết
thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam


Quyết định số 2760/QĐ-BCT : Quyết định 2760/QĐ-BCT ngày 30/6/2016 của Bộ
Công Thương về việc Phê duyệt Thiết kể tổng thể cơ
sở hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ vận hành và
giám sát hoạt động của Thị trường bán buôn điện
cạnh tranh Việt Nam
Quyết định số 168/QĐ-TTg

: Quyết định 168/QĐ-TTg ngày 7/2/2017 của Thủ
tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Đề án tái cơ cấu
ngành điện giai đoạn 2016 – 2020, định hướng đến
năm 2025

Quyết định số 4804/QĐ-BCT : Quyết định 4804/QĐ-BCT ngày 26/12/2017 của
Bộ Công Thương về việc Phê duyệt Kế hoạch thực
hiện vận hành Thị trường bán buôn điện cạnh tranh
thí điểm năm 2018
Quyết định số 96/QĐ-ĐTĐL : Quyết định 96/QĐ-ĐTĐL ngày 29/12/2017 của
Cục Điều tiết Điện lực về việc

an hành Quy trình

thu thập, kiểm tra, đồng bộ thời gian và ước tính số
liệu đo đếm ranh giới mua buôn điện của Tổng công
ty Điện lực phục vụ vận hành Thị trường bán buôn
điện cạnh tranh thí điểm năm 2018
SLĐĐ

: Số liệu đo đếm

SMO

: Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện

SO

: Đơn vị vận hành hệ thống điện

SXKD

: Sản xuất, kinh doanh

Tập đoàn EVN

: Tập đoàn Điện lực Việt Nam

TCTĐL

: Tổng công ty Điện lực

TTĐ

: Thị trường điện/ thị trường điện lực

TT

ĐCT

: Thị trường bán buôn điện cạnh tranh

VCGM

: Thị trường phát điện cạnh tranh Việt Nam

VWEM

: Thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Số hiệu
hình

Tên hình

Trang

1.1

Các mô hình thị trường điện

6

1.2

Cấu trúc của hệ thống điện

9

1.3

Khái niệm và cấu trúc khung pháp luật TT

1.4

Minh họa quá trình lập kế hoạch vận hành TTĐ

32

2.1

Sơ đồ tổ chức cơ quan Tổng công ty Điện lực Miền Trung

58

ĐCT

20


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cạnh tranh là một trong những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường,
nhờ có cạnh tranh mà các nguồn lực trong xã hội được phân bổ hiệu quả từ đó đem
lại lợi ích chung cho toàn xã hội. Đối với nền kinh tế, cạnh tranh không chỉ là môi
trường và động lực để tăng năng suất lao động, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát
triển mà còn là yếu tố quan trọng giúp lành mạnh hoá các quan hệ xã hội và là điều
kiện giáo dục tính năng động của các doanh nghiệp. Vì vậy, cạnh tranh chính là quy
luật kinh tế của sản xuất hàng hoá và được coi là “linh hồn” của nền kinh tế.
Điện năng là yếu tố đầu vào không thể thiếu được của mọi hoạt động sản
xuất, kinh doanh cũng như trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của chúng ta. Điện
năng với đặc thù có quá trình sản xuất - kinh doanh gồm 3 khâu liên hoàn: Sản xuất
- Truyền tải - Phân phối xảy ra đồng thời, không qua một khâu trung gian thương
mại nào, do đó yêu cầu về chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống điện là rất lớn. Trong
khi đó, hệ thống điện của các nước hầu hết đều được xây dựng từ khi nền kinh tế
trong nước còn chưa phát triển, do đó thị trường điện lực thường là thị trường độc
quyền do doanh nghiệp nhà nước đảm nhận vì lúc đó chỉ có doanh nghiệp nhà nước,
dưới sự bảo trợ của Nhà nước, mới có đủ tiềm lực về tài chính và chuyên môn kỹ
thuật để xây dựng hệ thống điện quốc gia đủ tiêu chuẩn cũng như hoàn thành các
nhiệm vụ an sinh – xã hội mà Nhà nước đặt ra cho ngành Điện. Tuy nhiên, đến các
giai đoạn phát triển tiếp theo, mọi thành phần trong nền kinh tế đều có thể tham gia
vào thị trường điện lực ở khâu sản xuất và phân phối, vì đây là những khâu không
đòi hỏi hệ thống cơ sở vật chất kĩ thuật và nguồn vốn đầu tư ban đầu quá lớn. Do
đó, cạnh tranh hoàn toàn có thể phát huy đầy đủ vai trò của mình ở các khâu này từ
đó tạo ra những thay đổi tích cực trong hoạt động điện lực, chẳng hạn: nâng cao
được tính minh bạch và hiệu quả trong sản xuất kinh doanh điện năng, hạ giá thành,
tạo cơ sở giảm giá bán điện... từ đó mang lại lợi ích chung cho cả người cung cấp và
người tiêu thụ điện.
1


Phát triển thị trường điện cạnh tranh đã trở thành xu hướng phát triển chung
của các nước trên thế giới, nhận thức được điều này, Nhà nước ta đã xây dựng lộ
trình phát triển của ngành Điện với nguyên tắc Nhà nước độc quyền trong hoạt động
truyền tải, điều độ hệ thống điện quốc gia, xây dựng và vận hành các nhà máy điện
lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, còn các
khâu sản xuất và phân phối sẽ có lộ trình để xây dựng thị trường cạnh tranh. Định
hướng này đã được nêu rõ tại khoản 2 Điều 4 Luật Điện lực số 28/2004/QH11 và
cũng đã được Chính phủ cụ thể hóa lộ trình thực hiện trong Quyết định số
26/2006/QĐ-TTg ngày 26/01/2006 và sau này được thay thế bằng Quyết định số
63/QĐ-TTg/2013 ngày 8/11/2013. Thực hiện đúng chủ trương, đường lối trên, thị
trường phát điện cạnh tranh Việt Nam (VCGM) đã được chính thức đưa vào vận
hành từ ngày 01/07/2012, tiếp theo đó, thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt
Nam (VWEM) theo chủ trương cũng được đưa vào vận hành thí điểm từ ngày
01/01/2016 và vận hành thí điểm trên thực tế trong giai đoạn 2017 – 2018, từ năm
2019 VWEM dự kiến sẽ được đưa vào vận hành chính thức. Sau cùng, thị trường
bán lẻ điện cạnh tranh sẽ triển khai thí điểm từ năm 2021 và vận hành chính thức từ
năm 2023.
VWEM là cấp độ thứ 2 trong quá trình phát triển thị trường điện cạnh tranh ở
Việt Nam, khác với VCGM vẫn là thị trường độc quyền một người mua, VWEM đã
có sự tham gia của nhiều người bán và nhiều người mua. Vì vậy, đây là cấp độ có ý
nghĩa quyết định, tạo tiền đề, cơ sở trong việc xây dựng thị trường bán lẻ điện cạnh
tranh - cấp độ cao nhất trong phát triển thị trường điện cạnh tranh. Hiện nay,
VWEM đang ở trong giai đoạn vận hành thí điểm và đứng trước thềm vận hành
chính thức từ năm 2019, tuy nhiên đến nay, hệ thống pháp luật về thị trường vẫn
chưa được hoàn thiện. Trong khi việc xây dựng, ban hành hệ thống pháp luật về
VWEM có vai trò tiên quyết trong việc xây dựng hành lang pháp lý, tạo sân chơi
bình đẳng để thu hút mọi thành phần kinh tế tham gia, từ đó, tạo điều kiện để xây
dựng thành công VWEM nói riêng và thị trường điện cạnh tranh nói chung. Vì vậy,
tác giả đã chọn đề tài “Pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh từ thực
2


tiễn Tổng công ty Điện lực Miền Trung” để nghiên cứu và làm Luận văn Thạc sĩ
luật học với mong muốn làm rõ được các vấn đề pháp lý liên quan đến thị trường
bán buôn điện cạnh tranh nói chung và những vướng mắc pháp lý khi triển khai thí
điểm thị trường VWEM, từ đó, góp phần hoàn thiện pháp luật về thị trường bán
buôn điện cạnh tranh.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Xây dựng và phát triển thị trường điện cạnh tranh là xu thế phát triển chung
của các nước trên thế giới và đã được Nhà nước ta định hướng rõ với lộ trình chuẩn
bị từ năm 2005, cho đến nay, đã có một số công trình nghiên cứu về thị trường điện
nói chung và thị trường bán buôn điện cạnh tranh nói riêng, như: Luận án Tiến sĩ
kinh tế với đề tài: “Xây dựng và phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt
Nam” của tác giả Nguyễn Thành Sơn, bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án Tiến sĩ Đại
học Đà Nẵng, năm 2014; bài “Xây dựng chính sách pháp luật về thị trường điện
cạnh tranh” của tác giả Nguyễn Thế Mừng, năm 2016, tại website của Tạp chí Dân
chủ và Pháp luật (www.tcdcpl.moj.gov.vn). Các công trình nghiên cứu này đã làm
rõ một số vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn về thị trường điện và đã đạt được
các thành quả nhất định về mặt khoa học và thực tiễn, tuy nhiên, các nghiên cứu này
hoặc nghiên cứu VWEM dưới góc độ kinh tế học hoặc phạm vi nghiên cứu quá
rộng – chính sách pháp luật về thị trường điện nói chung. Đến nay, chưa có công
trình nghiên cứu nào đưa ra khái niệm và đặc điểm về thị trường bán buôn điện
cạnh tranh đủ sức thuyết phục về mặt cơ sở lý luận cũng như chưa nghiên cứu các
vấn đề pháp lý liên quan trong thị trường bán buôn điện cạnh tranh để đánh giá về
thực trạng pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh trong quá trình vận
hành thí điểm, từ đó, đưa ra các giải pháp góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật
về thị trường bán buôn điện cạnh tranh.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận pháp luật về thị trường
bán buôn điện cạnh tranh; từ thực tiễn vận hành thí điểm tại Tổng công ty Điện lực

3


Miền Trung nêu ra một số vướng mắc để từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn
thiện pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh ở Việt Nam.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, Luận văn đặt ra và giải quyết một số nhiệm vụ
chính sau đây:
- Tổng hợp, phân tích cơ sở lý luận về thị trường bán buôn điện cạnh tranh
và pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh.
- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh
tranh ở Việt Nam hiện nay và quá trình vận hành thí điểm tại Tổng công ty Điện lực
Miền Trung.
- Đề xuất phương hướng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thị trường
bán buôn điện cạnh tranh ở Việt Nam trong thời gian tới.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là các vấn đề lý luận và thực tiễn pháp
luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh, hệ thống quy định pháp luật hiện hành
về thị trường bán buôn điện cạnh tranh.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung, Luận văn tập trung làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn pháp
luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh ở Việt Nam.
Về không gian, nghiên cứu thực tế quá trình vận hành thí điểm tại Tổng công
ty Điện lực Miền Trung.
Về thời gian, từ năm 2017 đến nay.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp duy vật biện chứng, duy
vật lịch sử của Triết học Mac – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng
và Nhà nước về hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về điện lực nói riêng.

4


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full














Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×