Tải bản đầy đủ

đêm nya bác không ngủ

Tuần 24
Tiết 93, 94
Văn bản:

Ngày soạn: /01/2019
Ngày dạy: /01/2019
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
(Minh Huệ)

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1. Kiến thức
- Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ.
- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ
thuật khác được sử dụng trong bài thơ.
2. Kỹ năng:
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn.
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các
yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ;
tâm trạng ngạc nhiên, xúc động, lo lắng và niềm sung sướng, hạnh phúc của người
chiến sĩ.
3. Thái độ: Cảm phục và có ý thức rèn luyện theo những đức tính quý báu của chủ

tịch Hồ Chí Minh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
4. Định hướng phát triển năng lực: Năng lực ngôn ngữ, năng lực thẩm mỹ, năng
lực giao tiếp, năng lực hợp tác,…
II. CHUẨN BỊ:
1. GV: SGK, SGV, bảng phụ, tư liệu tham khảo, tranh ảnh.
2. HS: Soạn bài.
III. PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT
- Phương pháp: vấn đáp, thảo luận nhóm, nêu vấn đề.
- Kĩ thuật: động não, giải quyết vấn đề
IV. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
A. Hoạt động khởi động (5 phút)
- Mục đích: HS chia sẻ những cảm xúc, suy nghĩ của mình và có tâm thế bước
vào tiết học.
- Phương pháp: Vấn đáp.
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi.
- Nhiệm vụ: Hs làm việc độc lập
- Phương thức hoạt động: Cá nhân.
- Sản phẩm: Báo cáo bằng miệng.
- Cách thức tiến hành:
GV cho HS quan sát một số tranh về Bác Hồ


? Các bức tranh trên nói về ai?
- HS trả lời
? Người đang làm gì?
- HS trả lời
? Em hãy nêu những hiểu biết của em về Bác Hồ?
- HS nêu ý kiến cá nhân
GV dẫn dắt vào bài: Mùa đông 1951 bên bờ sông Lam – Nghệ An. Nghe một anh
bạn chiến sĩ vệ quốc quân kể những chuyện được chứng kiến về một đêm không
ngủ của Bác Hồ trên đường người đi chiến dịch Biên giới – Thu đông 1950. Minh
Huệ vô cùng xúc động viết bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ”. Nội dung, nghệ
thuật bài thơ như thế nào bài học này chúng ta cùng tìm hiểu để thấy rõ hơn tấm
lòng, tình cảm của Bác đối với quân dân và nhân dân Việt Nam.


B. Hoạt động hình thành kiến thức (70 phút)
- Mục đích: giúp HS hiểu được
+ Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ.
+ Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ


thuật khác được sử dụng trong bài thơ.
+ Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn.
+ Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các
yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác
Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xúc động, lo lắng và niềm sung sướng, hạnh phúc của
người chiến sĩ.
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm, giải quyết vấn đề.
- Năng lực cần phát triển cho học sinh: làm chủ bản thân, giao tiếp.
- Phương thức hoạt động: cá nhân, nhóm.
- Thiết bị, học liệu sử dụng: SGK, tranh ảnh tác giả, bảng nhóm.
- Sản phẩm: báo cáo bằng miệng, bản ý kiến nhóm
Hoạt động của GV và HS
Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: HDHD tìm hiểu chung
I. Tìm hiểu chung
Gọi HS đọc về tác giả – tác phẩm ở chú thích *
1.Tác giả:
SGK
- Minh Huệ (1927-2003), tên
? Nêu vài nét về tác giả, tác phẩm?
khai sinh là: Nguyễn Đức
HS: Dựa vào SGK trả lời
Thái, quê ở Nghệ An.
GV chốt ý.
- Làm thơ từ kháng chiến
chống thực dân Pháp.
2.Tác phẩm:
Bài thơ được viết vào năm
1951 dựa trên sự kiện có thật
trong chiến dịch Biên giới
cuối 1950, Bác trực tiếp ra
mặt trận theo dõi và chỉ huy
cuộc chiến đấu của bộ đội và
GV đọc mẫu toàn bài và hướng dẫn HS cách đọc nhân dân ta.
3. Đọc – Chú thích:
từng đoạn:
Đoạn 1: Nhịp chậm, giọng thấp
2: Nhịp nhanh hơn, giọng lên cao.
? Bài thơ kể lại câu chuyện gì?
(Bài thơ kể về một đêm không của Bác Hồ trên
đường đi chiến dịch)
Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu chi tiết
II. Tìm hiểu chi tiết


? Bài thơ đề cập đến mấy lần anh đội viên thức
giấc? Đó là những lần nào?
Gọi HS đọc từ đầu đến … mà đi”
1. Khi anh đội viên thức dậy
* HDHS tìm hiểu cảnh và hình ảnh của Bác khi
lần thứ nhất
anh đội viên thức dậy lần thứ nhất.
- Cảnh: Trời mưa lâm thâm
? Lần thấy cảnh vật như thế nào?
Lều tranh xơ xác
+ Chi tiết nào thể hiện điều đó?
-> Cảnh lạnh lẽo, im lặng, tĩnh
mịch.
? Tìm chi tiết miêu tả hình ảnh Bác Hồ trong - Hình ảnh Bác Hồ:
Bác: Vẫn ngồi, lặng yên, trầm
khung cảnh tĩnh mịch đó?
ngâm .
-> Dáng vẻ đăm chiêu suy
? Nhận xét gì về dáng vẻ của Bác?
? Bác còn làm gì cho các chiến sĩ trong đêm nghĩ .
người không ngủ? Chi tiết đó thể hiẽn cử chỉ gì + Đốt lửa cho anh nằm,đi dém
của Bác? Cử chỉ ấy nói lên tình cảm gì của Bác chăn cho từng người ,đi nhón
chân nhẹ nhàng .
đối với bộ đội?
-> Chăm sóc ân cần, chu đáo
=> GV chốt ý.
như cha mẹ chăm sóc em nhỏ .
Tấm lòng yêu thương bộ
đội của Bác .
Bóng Bác cao lồng lộng
? Em hiểu gì về hình ảnh “Bóng Bác cao lồng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
lộng, ấm hơn ngọn lửa hồng" ?
-> Tình cảm yêu thương bao
la mà Bác dành cho bộ đội.
Nó có tác dụng sưởi ấm tấm
lòng chiến sĩ. Tình cảm ấy đã
bao trùm lên cả lán đóng quân
- Anh đội viên:
+ Thổn thức, thầm thì anh hỏi
nhỏ
+ Bồn chồn, lo Bác ốm
+ Lòng anh cứ bề bộn
-> Những từ láy thể hiện sự
? Câu thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
nôn nao, thấp thỏm không
HS: so sánh
yên, lo lắng cho sức khỏe của
? Chi tiết nào thể hiện tâm trạng lời nói của anh Bác, thương yêu, kính trọng


đội viên đối với Bác. Đó là tâm trạng gì?
? Thổn thức, bồn chồn, bề bộn nghĩa là gì?
Những từ láy nhằm diễn tả tâm trạng gì?
? Tâm trạng nôn nao, thấp thỏm đó diễn tả tình
cảm gì của anh đội viên đối với Bác Hồ kính
yêu?
TIẾT 2
* HDHS tìm hiểu cảnh và hình ảnh của Bác khi
anh đội viên thức dậy lần thứ ba.
* Gọi HS đọc phần 2: " lần thứ ba … cùng Bác ".
? Tìm chi tiết trong đoạn thơ thể hiện hình ảnh
Bác Hồ?
? Ngồi đinh ninh là ngồi như thế nào?
Bác tâm sự với anh đội viên điều gì về nguyên
nhân Bác không ngủ?
? Đoàn dân công phục vụ kháng chiến trong hoàn
cảnh như thế nào? Nguyên nhân ấy cho ta thấy
tâm trạng gì của bác lúc này?
? Tâm trạng ấy thể hiện tình cảm gì của Bác đối
với nhân dân?
? Lần thứ ba thức dậy anh đội viên đã có cử chỉ,
lời nói gì với Bác.?
Nằng nặc nghĩa là gì?
? Tác giả dùng biên pháp nghệ thuật gì diễn tả
tấm lòng của anh đội viên khi mời Bác ngủ ?
? Nghệ thuật ấy giúp em hiểu tâm trạng gì của
anh đội viên ?
Tâm trạng đó cũng là tình cảm của anh đối với
Bác. Theo em đó là tình cảm như thế nào?
? Hiểu được lòng Bác, tình cảm của Bác dành
cho nhân dân, anh đội viên đã làm gì?

Bác

2. Khi anh đội viên thức dậy
lần thứ ba
* Hình ảnh Bác Hồ:
Bác vẩn ngồi đinh ninh
Chòm râu im phăng phắc
Tập trung cao độ, bất động
Bác ngủ không an lòng
Bác thương đoàn dân công.
Bác không lo gì cho riêng
mình Bác lo cho nhân dân .
Tình cảm của Bác đối với
nhân dân thật sâu sắc, mênh
mông .
* Anh đội viên:
Hốt hoảng giật mình
Vội vàng nằng nặc
Mời Bác ngủ Bác ơi
Bác ơi! Mời bác ngủ
-> Điệp ngữ thể hiện sự lo
lắng cao độ .
- Tình cảm của anh đội viên
tăng tiến dần .
- Lòng vui sướng mênh mông
Anh thức luôn cùng Bác
-> Tình cảm trào dâng vô bờ
bến .
3. Cảm nghĩ của tác giả
* HDHS tìm hiểu cảm nghĩ của tác giả ở khổ thơ (khổ thơ cuối)
Đêm nay Bác không ngủ
cuối.(15 phút)
Đọc khổ thơ cuối? Nội dung khái quát của khổ Vì một lẽ thường tình
Bác là Hồ Chí Minh
thơ là gì?


? Em hiểu gì về khổ thơ này?
? Từ điều khẳng định đó em hiểu gì về Bác Hồ
kính yêu?
Bài thơ được làm theo thể thơ gì ?
Thể thơ ấy có thích hợp với cách kể chuyện của
bài thơ không ?
Tìm những từ láy trong bài và cho biết giá trị
biểu cảm của một số từ láy mà em cho là đặc
sắc ?( Từ láy : trầm ngâm, lâm thâm, lồng lộng,
bồn chồn, đinh ninh, phăng phắc,...)
Em hãy nêu ý nghĩa văn bản ?
Hoạt động 3: HDHS tổng kết
? Hãy phân tích cái hay của nhan đề bài thơ
“Đêm nay Bác không ngủ”
? Bài học này cần ghi nhớ những gì?
(HS đọc to ghi nhớ SGK)
GV lồng ghép thêm:
Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu thương bao la của
Bác Hồ với bộ đội và nhân dân, Bác luôn dành
những tình cảm đặc biệt đối với thế hệ trẻ và dân
tộc Việt Nam, đó là tình cảm suốt một đời của
Người suốt đời lo cho dân cho nước.
Đồng thời cũng bày tỏ tình cảm kính yêu cảm
phục của bộ đội, của nhân dân đối với Bác.

-> Bác không ngủ vì lo cho
nước, thương dân. Đó là lẽ
thường tình luôn thường trực
trong cuộc đời Bác, là lẽ sống
của Bác, cả cuộc đời Người
dành trọn cho Tổ quốc.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật :
- Lựa chọn, sử dụng thể thơ
năm chữ, kết hợp tự sự, miêu
tả và biểu cảm.
- Lựa chọn, sử dụng lời thơ
giản dị, có nhiều hình ảnh thể
hiện tình cảm tự nhiên ,chân
thành.
- Sử dụng từ láy tạo giấ trị gợi
hình và biểu cảm, khác họa
hình ảnh cao đẹp về Bác Hồ
kính yêu.
2. Ý nghĩa văn bản : Bài thơ
thể hiện tấm lòng yêu thương
bao la của Bác Hồ với bộ đội
và nhân dân, tình cảm kính
yêu cảm phục của bộ đội, của
nhân dân đối với Bác.
C. Hoạt động luyện tập (7 phút)
- Mục đích: Đọc diễn cảm lại bài thơ.
- Phương pháp: nêu vấn đề, động não, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật dạy học: giải quyết vấn đề, đặt câu hỏi, chia nhóm
- Năng lực cần phát triển cho học sinh: hợp tác, giải quyết vấn đề.
- Phương thức hoạt động: nhóm.
GV chia HS làm 3 nhóm
Cho HS thi nhau đọc diễn cảm
GV tổng kết


D. Hoạt động vận dụng (7 phút)
- Mục đích: Vận dụng kiến thức vừa học để giải quyết vấn đề.
- Phương pháp: nêu vấn đề.
- Kĩ thuật dạy học: động não, trình bày 1 phút
- Năng lực cần phát triển cho học sinh: làm chủ bản thân, giao tiếp.
- Phương thức hoạt động: Cá nhân.
- Sản phẩm: đoạn văn.
- Cách tiến hành
? Viết đoạn văn (8-10 câu) phát biểu cảm nghĩ của em về tình cảm của Bác Hồ
dành cho các chiến sĩ cách mạng.
Yêu cầu HS thực hiện cá nhân
HS thực hiện
Gọi 1 vài HS trình bày
HS trình bày 1 phút
- GV nhận xét, chốt.
E. Hoạt động tìm tòi, mở rộng (1 phút)
- Mục đích: Vận dụng kiến thức vừa học để giải quyết vấn đề.
- Phương pháp: nêu vấn đề.
- Kĩ thuật dạy học: động não
- Năng lực cần phát triển cho học sinh: tìm tòi
- Phương thức hoạt động: Cá nhân.
- Sản phẩm: Bài sưu tầm
? Sưu tầm những tác phẩm hoặc thơ ca viết về đề tài Bác Hồ.
* Dặn dò
- Học thuộc lòng và diễn cảm bài thơ.
- Nắm nội dung bài.
- Chuẩn bị bài: Ẩn dụ



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×