Tải bản đầy đủ

Quản lý và phát triển chương trình đào tạo kế toán ở trường cao đẳng kinh tế tài chính thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM NGỌC HUYỀN

QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
ĐÀO TẠO KẾ TOÁN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ
TÀI CHÍNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2014


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM NGỌC HUYỀN

QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
ĐÀO TẠO KẾ TOÁN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ

TÀI CHÍNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH. NGUYỄN VĂN HỘ

THÁI NGUYÊN - 2014


LỜI CAM ĐOAN
Luận văn "Quản lý và phát triển chương trình đào tạo kế toán ở
trường cao đẳng kinh tế tài chính Thái Nguyên" được thực hiện từ tháng 5
năm 2013 đến tháng 4 năm 2014.
Tôi xin cam đoan:
Luận văn sử dụng những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các
thông tin đã được chọn lọc, phân tích, tổng hợp, xử lý và đưa vào luận văn
đúng quy định.
Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này hoàn toàn trung thực và
chưa được sử dụng để bả vệ một học vị nào.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014
Tác giả

Phạm Ngọc Huyền

i

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


LỜI CẢM ƠN
Với tinh cảm trân thành, tác giả luận văn xin được bảy tỏ lòng biết ơn tới
các thầy cô giảng viên khoa tâm lý giáo dục, phòng Đào tạo sau đại học thuộc
trường đại học sư phạm - Đại học thái Nguyên đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ
tác giả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.
Ban Giám hiệu trường Cao đẳng kinh tế - Tài chính Thái Nguyên, cán
bộ, giảng viên, các em sinh viên, gia đình bạn bè đồng nghiệp, những người


luôn sát cánh, động viên và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện để tác
giả có thể hoàn thành luận văn đúng thời gian quy định.
Đặc biệt xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới Giáo sư - Tiến sĩ khoa học
Nguyễn Văn Hộ, trường Đại học sư Phạm Thái Nguyên, đã tận tình hướng dẫn,
chỉ bảo và giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài,
song không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót trong luận văn. Tác giả
mong nhận được sự chỉ dẫn và đóng góp ý kiến của thầy cô và đồng nghiệp để
kết quả nghiên cứu được hoàn chỉnh hơn.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014
Tác giả

Phạm Ngọc Huyền

ii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI

CẢM

ƠN

......................................................................................................ii MỤC LỤC
..........................................................................................................iii

DANH

MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ................................................................................ vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu................................................................. 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 2
5. Giả thuyết khoa học .........................................................................................
2
6. Phương pháp và giới hạn nghiên cứu .............................................................. 3
7. Cấu trúc luận văn .............................................................................................
4
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CHUYÊN NGÀNH KẾ TOÁN ................... 6
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ............................................................................
6
1.2. Các khái niệm cơ bản ................................................................................... 8
1.2.1. Quản lý....................................................................................................... 8
1.2.2. Chương trình .............................................................................................. 9
1.2.3. Chương trình đào tạo ............................................................................... 11
1.2.4. Quản lý chương trình đào tạo .................................................................. 13
1.2.5. Quản lý phát triển chương trình .............................................................. 18
3

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


1.3. Vai trò của các chủ thể đào tạo và quản lý phát triển đào tạo ....................
25
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động quản lý đào tạo về quản lý phát
triển chương trình .............................................................................................. 27

4

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Kết luận chương 1.............................................................................................. 28
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG
TRÌNH ĐÀO TẠO KẾ TOÁN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ
THÁI NGUYÊN............................................................................................... 29
2.1. Một vài nét về trường ................................................................................. 29
2.1.1. Lịch sử phát triển của trường CĐ Kinh tế - Tài chính ............................ 29
2.1.2. Các đặc điểm riêng của trường ảnh hưởng đến đào tạo, phát triển
đội ngũ giảng viên ............................................................................................. 32
2.2. Tổ chức khảo sát ......................................................................................... 37
2.2.1. Mục đích khảo sát .................................................................................... 37
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 37
2.2.3. Đối tượng khảo sát................................................................................... 37
2.2.4. Phương pháp khảo sát.............................................................................. 39
2.3. Thực trạng về quản lý và phát triển chương trình đào tạo ......................... 39
phát triển CTĐT ngành kế toán ............................................ 39
2.3.2. Về thực hiện nội dung chương trình đào tạo ........................................... 40
2.3.3. Các biện pháp quản lý, phát triển và thực hiện chương trình đào tạo ..... 49
2.3.4. Sự phối hợp với các doanh nghiệp sử dụng lao động trong việc quản
lý, xây dựng và phát triển CTĐT....................................................................... 53
2.3.5. Vai trò của cán bộ quản lý chương trình đào tạo .................................... 54
2.3.6. Công tác kiểm tra, đánh giá việc quản lý và phát triển CTĐT................ 55
2.4. Phân tích nguyên nhân của thực trạng........................................................ 56
Kết luận chương 2.............................................................................................. 60
Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO KẾ TOÁN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG
KINH TẾ TÀI CHÍNH THÁI NGUYÊN ...................................................... 61
5

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp .............................................................. 61
3.2. Các biện pháp ............................................................................................. 61
3.2.1. Xây dựng bộ máy và nhân sự quản lý công tác xây dựng và phát
triển chương trình đào tạo............... ................................................................... 61
3.2.2. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực đội ngũ cán bộ cán
quản lý đào tạo và chương trình đào tạo ........................................................... 62
3.2.3. Đảm bảo chất lượng trong công tác thực hiện chương trình đào tạo ...... 65
3.2.4. Mối quan hệ giữa nhà trường với các doanh nghiệp để quản lý và
phát triển chương trình đào tạo.......................................................................... 67
3.2.5. Đầu tư, quản lý tốt cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ................................. 68
3.2.6. Cải tiến công tác kiểm tra, đánh giá trong và sau khi đào tạo................. 68
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đối với công tác quản lý và phát triển
chương trình đào tạo .......................................................................................... 70
3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý
và phát triển chương trình đào tạo ..................................................................... 71
Kết luận chương 3.............................................................................................. 82
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ......................................................................... 84
1. Kết luận.......................................................................................................... 84
2. Khuyến nghị................................................................................................... 86
2.1. Đối với trường cao đẳng kinh tế tài chính .................................................. 86
2.2. Đối với phòng đào tạo trường cao đẳng kinh tế tài chính .......................... 86
2.3. Đối với các giảng viên ................................................................................ 87
2.3. Đối với doanh nghiệp ................................................................................. 87
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 88
PHỤ LỤC

6

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BGD& ĐT

:

Bộ giáo dục và đào tạo

CBQL

:

Cán bộ quản lý

CTĐT

:

Chương trình đào tạo

CĐKTTC

:

Cao đẳng kinh tế tài chính

CT

:

Chương trình

ĐTN

:

Đào tạo nghề

ĐT

:

Đào tạo

GV

:

Giảng viên

KT- XH

:

Kinh tế xã hội

SV

:

Sinh viên

4

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Cơ cấu chọn mẫu khảo sát ................................................................ 38
Bảng 2.2: Ý kiến đánh giá của GV & CBQL về tính kịp thời trong việc
quản lý, phát triển chương trình đào tạo ......................................... 40
Bảng 2.3: Ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý về nội dung CTĐT................... 41
Bảng 2.4: Ý kiến đánh giá của giảng viên về nội dung CTĐT ......................... 42
Bảng 2.5: Ý kiến đánh giá của sinh viên về nội dung CTĐT ........................... 43
Bảng 2.6: Ý kiến đánh giá doanh nghiệp về nội dung CTĐT ........................... 44
Bảng 2.7: Ý kiến đánh giá chung (GV, CBQL, SV, DN) về nội dung CTĐT .....
47
Bảng 2.8: Kết quả khảo sát cán bộ quản lý về việc phát triển CTĐT ............... 49
Bảng 2.9: Kết quả khảo sát các biện pháp chỉ đạo phát triển CTĐT ................ 50
Bảng 2.10: Đánh giá chung về các biện pháp nhằm phát triển CTĐT.............. 51
Bảng 2.11: Kết quả đánh giá về quản lý và thực hiện CTĐT ........................... 52
Bảng 2.12: Kết quả đánh giá việc phối hợp giữa nhà trường với doanh
nghiệp trong việc quản lý và phát triển CTĐT ............................... 53
Bảng 2.13: Kết quả đánh giá về cán bộ quản lý ĐT và Phát triển CTĐT ......... 54
Bảng 2.14: Kết quả đánh giá về công tác kiểm tra việc quản lý ĐT và Phát
triển CTĐT ...................................................................................... 55
Bảng 2.15: Tổng hợp ý kiến đánh giá chung về công tác quản lý và phát
triển chương trình đào tạo ............................................................... 58
Bảng 3.1. Khảo nghiệm ý kiến giảng viên về quản lý và phát triển chương
trình đào tạo .....................................................................................
72
Bảng 3.2. Khảo nghiệm ý kiến cán bộ quản lý về quản lý và phát triển
chương trình đào.............................................................................. 74
Bảng 3.3. Khảo nghiệm ý kiến doanh nghiệp về quản lý và phát triển
chương trình đào.............................................................................. 75

5

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Bảng 3.4. Khảo nghiệm ý kiến sinh viên về quản lý và phát triển chương
trình đào tạo .....................................................................................
76

6

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Bảng 3.5: Kết quả tổng hợp chung Khảo nghiệm về quản lý và phát triển
chương trình đào.............................................................................. 78
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Những cách tiếp cận chương trình đào tạo ...................................... 12
Sơ đồ 1.2: Mối liên hệ tương tác của sáu nhân tố cốt lõi của quá trình đào tạo ......
21
Sơ đồ 1.3: Các giai đoạn phát triển chương trình đào tạo nghề ........................ 22
Sơ đồ 2.1: Tổ chức bộ máy quản lý trường Cao đẳng Kinh tế - Tài chính
Thái Nguyên......................................................................................... 33
Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp đối với công tác quản lý và
phát triển chương trình đào tạo ............................................................ 70

7

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, các cơ sở giáo dục đào tạo trở thành nơi cung
cấp lực lượng lao động trực tiếp quan trọng nhất. Trí thức dẫn đến những thanh
đổi lớn lao không chỉ trong quản lý sản xuất kinh doanh, mà còn thay đổi cuộc
sống con người, thay đổi các quan niệm, các thói quen, các thước đo giá trị. Do
vậy việc cơ cấu tổ chức và quản lý hệ thống giáo dục quốc dân, đặc biệt là
chương trình đào tạo có một ý nghĩa đặc biệt ảnh hưởng tới, trình độ, chất
lượng đào tạo của nguồn nhân lực được đào tạo.
Chương trình kế toán của trường Cao đẳng Kinh Tế Tài Chính Thái
Nguyên là xương sống của toàn bộ quá trình đào tạo. Chương trình đào tạo kế
toán thể hiện trình độ chuyên môn mà người học cần tích lũy nhằm đảm bảo 6
nhân tố của chất lượng đào tạo: Trình độ văn hóa và kỹ năng nghề, học vấn. trí
lực, thể lực, năng lực chuyên môn, nghề nghiệp, hiểu biết xã hội, lối sống, khả
năng thích ứng phát triển.
Một chương trình đào tạo phù hợp không chỉ cập nhật với các tri thức
hiện đại trong lĩnh vực nghề nghiệp tương ứng mà còn phải phù hợp với thực
tiễn, phát triển của mỗi quốc gia. Vấn đề đặt ra là cần phải giải quyết nào để
vừa quản lý chương trình đào tạo kế toán tại trường không bị tụt hậu so với nền
kinh tế, đảm bảo được chương trình đào tạo thể hiện mục tiêu đào tạo, nội dung
đào tạo được cập nhật đi trước, đón đầu trước sự phát triển nền kinh tế một
bước. Đây là một yêu cầu cần thiết trong việc quản lý và phát triển chương
trình đào tạo kế toán của trường CĐ Kinh Tế Tài Chính Thái Nguyên.
Để góp phần cụ thể vào quá trình đào tạo của nhà trường, chúng tôi sẽ đi
sâu nghiên cứu vấn đề “Quản lý và phát triển chương trình đào tạo kế toán ở
1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


trường Cao Đẳng Kinh Tế Tài Chính Thái Nguyên”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận về chương trình và phát triển chương trình nói chung
cùng với thực trạng quản lý đào tạo và phát triển chương trình ở trường Cao
đẳng kinh tế tài chính Thái Nguyên, tiến hành đề xuất một số biện pháp quản lý
và phát triển chương trình đào tạo kế toán nhằm nâng cao chất lượng quản lý
và phát triển chương trình đào tạo kế toán ở trường cao đẳng kinh tế - tài
chính Thái Nguyên.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Xây dưng hệ thống các biện pháp quản lý và phát triển chương trình đào
tạo kế toán hệ cao đẳng ở trường Cao đẳng Kinh tế - Tài chính Thái Nguyên.
3.2. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động đào tạo ở trường cao đẳng Kinh tế - Tài chính
Thái Nguyên.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
-

và phát triển chương trình đào tạo

- Nghiên cứu thực trạng quản lý chương trình kế toán hệ cao đẳng.
- Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển chương trình đào đạo kế toán
hệ cao đẳng ở trường Cao đẳng Kinh tế - Tài chính Thái Nguyên.
5. Giả thuyết khoa học
Chất lượng đào tạo phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, nhiều khâu quan
trọng quá trình đào tạo, trong đó một trong các yếu tố quan trọng đó là công
tác quản lý và phát triển chương trình đào tạo kế toán, hiện nay chương trình
đào tạo kế toán của trường Cao đẳng kinh tế tài chính Thái nguyên được xây
dựng trên cơ sở chương trình khung của bộ giáo dục, hàng năm có điều chỉnh
2

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


bổ sung, áp dụng chương trình thời gian qua đạo thu được nhiều kết quả, góp
phần nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên nội dung chương trình vẫn còn
dàn trải, tính thực tiễn chưa cao, hợp tác giữa doanh nghiệp với nhà trường
trong phát triển chương trình đào tạo còn hạn chế….. Vì vậy nếu xây dựng
được biện pháp quản lý và phát triển chương trình đào tạo kế toán đảm bảo
tính khoa học, phù hợp với thực tế phát triển kinh tế - xã hội của khu vực thì
sẽ góp phần nâng cao được chất lượng đào tạo kế toán ở trường Cao đẳng
kinh tế tài chính Thái Nguyên.
6. Phương pháp và giới hạn nghiên cứu
6.1. Phương pháp nghiên cứu
6.1.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phân tích, tổng hợp các Chủ trương, đường lối, Chỉ thị và Nghị quyết
của Đảng, các chính sách, pháp luật của Nhà nước, của ngành, của địa phương
và các tài liệu khoa học liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
- Tìm hiểu và phân các kết quả nghiên cứu của những công trình sách,
tạp chí, luận án, luận văn trong và ngoài nước liên quan đến đề tài.
6.1.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.1.2.1. Phương pháp điều tra viết
- Sử dụng bộ câu hỏi để điều tra: Bộ câu hỏi gồm các khoản mục trong
đó có những khoản mục dành cho cán bộ, giáo viên nhà trường và các câu hỏi
dành cho sinh viên đang học cao đẳngở Truờng Cao đẳng Kinh tế- Tài chính
Thái Nguyên.
6.1.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Phỏng vấn một số cán bộ quản lý, giáo viên có kinh nghiệm để tìm hiểu
thực tiễn của nhà trường nhằm làm sáng tỏ hơn nội dung nghiên cứu bằng
phương pháp điều tra.
3

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


6.1.2.3. Phương pháp quan sát
Tập trung quan sát cách thức tổ chức quản lý của lãnh đạo và cán bộ
quản lý các cấp. Quan sát tình hình giảng dạy của giáo viên dạy giỏi, của giáo
viên mới vào nghề. Quan sát tình hình học tập của học sinh để nắm bắt thực tế
tình hình đang diễn ra ở nhà trường.
6.1.2.4. Một số phương pháp bổ trợ
- Phương pháp tổng kết,kinh nghiệm thực tiễn của Truờng Cao đẳng
Kinh tế - Tài chính Thái Nguyên trong việc đào tạo kế toán nói chung và cao
đẳng kế toán nói riêng
- Phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu bằng thống kê toán học, phương
pháp ngoại suy, phương pháp so sánh.
- Phương pháp chuyên gia.
6.2. Giới hạn nghiên cứu
Quá trình đào tạo và nhất là đào tạo nghề cao đẳng kế toán có nhiều yếu
tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, song ở đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu
việc quản lý và phát triển chương trình đào tạo trình độ cao đẳng ở trường Cao
đẳng kinh tế - Tài chính Thái Nguyên bao gồm: Về tổ chức xây dựng, quản lý
và phát triển chương trình đào tạo, về nội dung chương trình đào tạo (CTĐT),
Công tác kiểm tra, đánh giá việc quản lý và phát triển CTĐT.
7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần những vấn đề chung, kết luận, mục lục; phụ lục; danh mục
tài liệu tham khảo và khuyến nghị, luận văn gồm 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý và phát triển chường trình đào tạo
chuyên ngành kế toán.
Chương 2: Thực trạng quản lý và phát triển chương trình đào tạo kế toán
4

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


ở trường Cao Đẳng Kinh Tế - Tài Chính Thái Nguyên.
Chương 3: Các biện pháp quản lý và phát triển chương trình đào tạo kế
toán ở trường Cao Đẳng Kinh Tế - Tài Chính Thái Nguyên.

5

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ VÀ PHÁT TRIỂN
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CHUYÊN NGÀNH KẾ TOÁN
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Ở Việt Nam: Thời gian gần đây có khá nhiều công trình trong nước và
nước ngoài về chương trình và quản lý, phát triển chương trình đào tạo. Cụ thể ở
trong nước, có thể nói bất cứ tài liệu nào khi viết về giáo dục học, đi sâu vào lý
luận dạy học đều đề cập tới chương trình, nội dung đào tạo, Các giáo trình kinh
điển của Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt - Giáo dục học và các tác giả đi sau và gần
đây có tài liệu của tác giả Nguyễn Hữu Châu- Những Vẫn đề cơ bản về chương
trình và quá trình dạy học, đã viết khá rõ về các vấn đề cơ bản về chương trình
và phát triển chương trình có tính chất xác định các nội dung cơ bản làm nền
tảng cho khoa học về chương trình và phát triển chương trình. Trong nguồn tài
liệu phải kể đến các tài liệu của TS Giáo dục Nguyễn Kim Dung - Xây dựng
chương trình - Hướng dẫn thực hành. Tác giả Phạm Văn Lập - Phát triển chương
trình đào tạo - một số vấn đề lí luận thực tiễn, Hà Nội (1988).
Các Nghiên cứu về chương trình đào tạo, chương trình môn học như “
Chương trình đào tạo và phát triển chương trình đào tạo’’ của tác giả Nguyễn
Đức Chính (2007), tác giả Trần Khánh Đức viết bài “ Phát triển chương trình
đào tạo giáo viên trong nền giáo dục hiện đại”… cũng đề cập đến các tiêu chí
và các yêu cầu đối với việc cấu trúc nội dung, phân bổ thời lượng chương trình
đào tạo cho phù hợp. Nghiên cứu chương trình đã trở thành một chủ đề thiết
yếu trong hệ thống khoa học giáo dục. Lý thuyết về chương trình, phát triển
chương trình được áp dụng có hiệu quả các chương trình đào tạo, các hệ bậc
đào tạo. Đăc trưng của chương trình giáo dục luôn đổi mới.
6

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Quá trình đổi mới giáo dục ở nước ta đã và đang đặt ra những yêu cầu
đổi mới về hoàn thiện nội dung và chương trình giáo dục. Chíên lược phát triển
giáo dục giai đoạn 2001 - 2010 đã xác định “ Đổi mới mục tiêu, nội dung,
chương trình giáo dục” là một trong các giai đoạn trọng tâm. Nghị quyết
14/2005/NQ- CP ngày 02 tháng 11 năm 2005 về đổi mới căn bản và toàn diện
giáo dục Việt Nam giai đoạn 2006 - 2010 đã chỉ rõ một trong những giải pháp
cơ bản là: “ Xây dựng quy trình đào tạo liên thông mềm dẻo và liên thông, đổi
mới mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy và học tập ở bậc cao
đẳng”.Phát triển chương trình giáo dục nói chung và chương trình Cao đẳng nói
riêng nhằm đảm bảo yêu cầu liên thông theo học chế tín chỉ là một vấn đề lớn,
phức tạp. Giải quyết vấn đề này đòi hỏi phải nghiên cứu phát triển cơ sở lý
luận, phương thức và tiếp cận mới, thích hợp về phát triển chương trình đặc
biệt đối với các bậc học cao đẳng, luôn gắn liền với quá trình phát triển của KH
- CN hiện đại và nền kinh tế tri thức.
Ở ngoài nước: Có thể kể đến các tác giả Paul Herky, Ken Blanc Hard
trong tài liệu “Quản lý nguồn nhân lực đã xác định các vấn đề liên quan đến
quản lý nguồn nhân lực”; công trình của tác giả I.K Davies Objectives in
curriculum design; của j.D McNeil: Curiculum: A comprehensive introduction.
Tài liệu của The VAT - Các tập bài giảng mẫu về thiết kế chương đào tạo, Hà
Nội (1999- 2000) và ngay từ năm 60 của thế kỷ XX, ở các nước tư bản phát
triển như Đức, Mỹ, Anh,…. đã quan tâm đến vấn đề quản lý và phát triển
chương trình đào tạo. Nhằm đáp ứng yêu cầu xã hội, do đặc điểm, yêu cầu về
nguôn lực ở mỗi nước có khác nên không chỉ có lĩnh vực về phát triển chương
trình đào tạo mà cả phương pháp hình thức, quy mô đào tạo nghề cũng khác
nhau, song có đặc điểm chung là đều chú trọng đến sự phát triển kiến thức, kỹ
7

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


năng và thái độ nghề nghiệp.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
- Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý
đến đối tượng quản lý trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được
mục tiêu đề ra.
Hay nói cách khác: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức
bằng công việc thực hiện các chức năng quản lý, lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo
và kiểm tra.
- Sự tác động quản lý phải bằng cách nào đó để người bị quản lý luôn hồ
hởi, phấn khởi đem hết năng lực và trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích cho bản thân,
cho tổ chức, và cho cả xã hội.
- Quản lý là một khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn học khoa học
tự nhiên và xã hội nhân văn khác như: toán học, thống kê, kinh tế, tâm lý và xã
hội học….. Nó còn là một “ nghệ thuật” đòi hỏi sự khôn khéo và tinh tế cao để
đạt tới mục đích.
- Còn Mác coi quản lý là một đặc điểm vốn có, bất biến về mặt lịch sử
của đời sống xã hội. Ông viết:” Bất cứ LĐ xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào,
được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần một chừng mực nhất định đến
quản lý,quản lý xác lập sự tương hợp giữa các công việc cá thể và hoàn thành
chức năng chúng xuất hiện trong sự vận động của các bộ phận riêng rẽ của
nó.Một nhạc sĩ độc tấu thì tự điều khiển lấy mình như một dàn nhạc cần phải có
nhạc trưởng”.
- Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể
8

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


(Người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về mặt
chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế….. bằng một hệ thống các luật lệ, các chính
sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo môi
trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng. Đối tượng quản lý có thể
trên quy mô toàn cầu, khu vực quốc gia, ngành, đơn vị, có thể là một người cụ
thể, sự vật cụ thể.
Mác viết “tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào
tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo
để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát
sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của các khí quản
độc lập cảu nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mìmh, còn
một dàn nhạc thì cần phải nhạc trưởng”.
Các nhà lý luận quản lý quốc tế như: Frederich Wiliam Taylor (18561915), Mỹ; Henri Fayol (1841- 1925), Pháp; Max Weber (1864- 1920), Đức
đều khẳng định; Quản lý là khoa học và đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự
phát triển xã hội.
Quản lý là một khoa học sử dụng tri thức của nhiều môn khoa học tự
nhiên và xã hội nhân văn khác như: toán học, thống kê, kinh tế, tâm lý và xã
hội học…. Nó là một” nghệ thuật “ đòi hỏi sự khôn khéo và tinh tế cao để đạt
tới mục đích.
1.2.2. Chương trình
Theo từ điển tiếng việt thông dụng, NXB giáo dục -1998, chương trình
được giải nghĩa như sau:
- Chương trình là: Các mục, các vấn đề, các nhiệm vụ đề ra và được sắp
9

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


xếp theo trình tự thực hiện trong một thời gian”.
- Chương trình là: “ Nội dung kiến thức về một môn học ấn định cho
từng lớp, từng cấp, từng năm”.
- Chương trình như là một phần của khối kiến thức được chuyển hoá qua
khâu thiết kế.
- Chương trình như là kết quả chắc chắn đạt được của người học vào
cuối khoá học- sản phẩm đào tạo.
- Chương trình là một quá trình (Tổ chức thực hiện).
Ở nước ta, Điều 6 luật giáo dục quy định : “ Chương trình giáo dục theo
hiện mục tiêu giáo dục: quy định chuẩn kiến thức , kỹ năng , phạm vi và cấu
trúc nội dung giáo dục , phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục,
cách đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học
hoặc trình độ đào tạo.
Chương trình giáo dục phổ thông thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông,
quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng , phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục phổ
thông, phương pháp hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá
kết quả giáo dục đối với mỗi môn học.
“ Chương trình giáo dục nghề nghiệp thể hiện mục tiêu giáo dục nghề
nghiệp, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo
dục nghề nghiệp, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách
thức đánh giá kết quả giáo dục đối với môn học, ngành nghề, trình độ đào tạo
của giáo dục nghề nghiệp, bảo đảm với các chương trình giáo dục khác”.
Chương trình khung về đào tạo trung cấp chuyên nghiệp bao gồm cơ cấu
nội dung , số môn học, thời lượng các môn học, tỷ lệ thời gian giữa lý thuyết và
10

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


thực hành, thực tập đối với các ngành nghề đào tạo.Căn cứ vào chương trình
khung, trường cao đẳng trung cấp chuyên nghiệp xác định chương trình đào tạo
của mình( Điều 35 luật giáo dục 2005).
Chương trình khung cho từng ngành đào tạo đối với trình độ cao đẳng,
đại học bao gồm cơ cấu nội dung các môn học, thời lượng đào tạo, tỷ lệ thời
gian giữa môn học, giữa lý thuyết và thực hành, thực tập. Căn cứ vào chương
trình đào tạo của trường mình ( Điều 41 luật giáo dục 2005).
1.2.3. Chương trình đào tạo
Theo từ điển Giáo dục học - NXB Từ điển bách khoa 2001, khái niệm
chương trình đào tạo là “Văn bản chính thức quy định mục đích, mục tiêu, yêu
cầu, nội dung kiến thức và kỹ năng, cấu trúc tổng thể các bộ môn, kế hoạch lên
lớp và thực tập theo từng năm học, tỷ lệ giữa các bộ môn, giữa lý thuyết và
thực hành, quy định phương thức, phương pháp, phương tiện, cơ sở vật chất,
chứng chỉ và văn bằng tốt nghiệp của cơ sở giáo dục và đào tạo”.
Chương trình đào tạo là một bản thiết kết tổng thể các hoạt động của quá
trình đào tạo cho một khoá hoặc một loại hình đào tạo nhất định, trong đó xác
định rõ mục tiêu chung, các thành phần, nội dung cơ bản, phương pháp đào tạo,
hình thức tổ chức, lịch trình (kế hoạch) đào tạo tổng thể,cũng như các yêu cầu
về kiểm tra, đánh giá kết quả đào tạo trong quá trình và kết thúc khoá đào tạo.
Chương trình giảng dạy(Curriculum): Là một bản thiết kế chi tiết quá
trình giảng dạy trong một khoa đào tạo, phản ánh cụ thể nội dung, cấu trúc,
trình tự, cách thức tổ chức thực hiện và kiểm tra, đánh giá các hoạt động giảng
dạy cho khoá đào tạo và cho từng môn học, phần học, chương, mục, bài giảng.
Chương trình giảng dạy do các cơ sở đào tạo xây dựng trên cơ sở chương trình
11

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


giáo dục đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Chương trình khung hay chương trình đào tạo khung: Là bản thiết kế
phản ánh cấu trúc tổng thể về thời lượng và các thành phần, nội dung đào tạo
cơ bản của chương trình đào tạo, làm cơ sở cho việc xây dựng chương trình đào
tạo. Có thể hiểu chương trình khung là chương trình và phần nội dung đào tạo
cơ bản, cốt lõi, tương ứng với những thời lượng nhất định để đảm bảo đạt được
mục tiêu đào tạo với trình độ tương ứng.
Sơ đồ 1.1: Những cách tiếp cận chương trình đào tạo

12

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


LÝ THUYẾT
CHƯƠNG TRÌNH
(THỰC TẾ)

THỰC THI

SẢN PHẨM

QUÁ TRÌNH

SẢN PHẨM

TỔ CHỨC
THỰC HIỆN

- Chương trình là một quá trình (Tổ chức thực hiện).
- Trong sơ đồ trên, chúng ta có thể thấy mạch chuyển tiếp rõ ràng, từ đầu
là khối kiến thức chuẩn hoá hay đề cương chi tiết được chuyển hoá qua quá
trình thực hiện. Từ quá trình tổ chức thực hiện dẫn đến sản phẩm thể hiện hay
phản ánh lôgic chuyển tiếp của quá trình nhận thức.
Theo tác giả Wentling (1993): Chương trình đào tạo (Program of
Training) là một bản thiết kế tổng thể cho một hoạt động đào tạo (khoá đào tạo)
cho biết toàn bộ nội dung cần đào tạo, chỉ rõ những gì có thể trông đợi ở ngưòi
học sau khoá đào tạo, phác thảo ra quy trình cần thiết để thực hiện nội dung đào
tạo, các phương pháp đào tạo và cách thức kiểm tra,đánh giá kết quả học tập và

13

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×
x