Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh Trung học cơ sở TP. Hà Nội_2

Header Page 1 of 128.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH
-----------------------

MAI THỊ BÍCH NGỌC

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH
TẬP LUYỆN NGOẠI KHÓA MÔN KARATE-DO
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

BẮC NINH – 2017
Footer Page 1 of 128.



Header Page 2 of 128.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH
-----------------------

MAI THỊ BÍCH NGỌC

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH
TẬP LUYỆN NGOẠI KHÓA MÔN KARATE-DO
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành

: Giáo dục thể chất

Mã số

: 62140103

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS.TS. VŨ CHUNG THỦY

2. PGS.TS. TRẦN TUẤN HIẾU

BẮC NINH – 2017
Footer Page 2 of 128.


Header Page 3 of 128.

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của
riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án
là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào.


Tác giả luận án

Mai Thị Bích Ngọc

Footer Page 3 of 128.


Header Page 4 of 128.

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Footer Page 4 of 128.

BGD-ĐT

: Bộ Giáo dục & Đào tạo

BMI

: Chỉ số khối cơ thể

CLB

: Câu lạc bộ

CNH-HĐH

: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CP

: Chính phủ

CSVC

: Cơ sở vật chất

CT

: Chỉ thị

GD

: Giáo dục

GDTC

: Giáo dục thể chất

GD-ĐT

: Giáo dục - đào tạo

GS

: Giáo sư

GV

: Giaos viên

HLV

: HLV

HS

: Học sinh

mi

: Tần suất lặp lại



: Nghị định

NQ

: Nghị quyết

PGS

: Phó giáo sư



: Quyết định

SV

: Sinh viên

TDTT

: Thể dục thể thao

TDTT NK

: Thể dục thể thao ngoại khóa

THCS

: Trung học cơ sở

Tp.

: Thành phố

TS

: Tiến sĩ

TW

: Trung ương

VĐV

: vận động viên

XFC

: xuất phát cao

XHCN

: Xã hội chủ nghĩa

XHH

: Xã hội hóa


Header Page 5 of 128.

DANH MỤC CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG

Footer Page 5 of 128.

Bit/s

: bít/giây

cm

: Centimet

kG

:Kilogam lực

kg

: kilogam (trọng lượng)

kg/m2

: Kilogam/ mét bình phương

l

: lít

m

: mét

ms

: miligiây


Header Page 6 of 128.

MỤC LỤC
Lời cam đoan
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
Danh mục các đơn vị đo lường
Mục lục
Danh mục bảng, sơ đồ, biểu đồ
PHẦN MỞ ĐẦU

1

Mục đích nghiên cứu

4

Nhiệm vụ nghiên cứu

5

Giả thuyết khoa học

5

Ý nghĩa khoa học của luận án

5

Ý nghĩa thực tiễn của luận án

6

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

7

1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục thể chất và thể

7

dục thể thao trường học
1.2. Một số vấn đề cơ bản về công tác thể dục thể thao ngoại khóa

10

trong trường học các cấp
1.2.1. Khái quát về hoạt động TDTT NK trong trường học các cấp

10

1.2.2. Đánh giá chất lượng hoạt động TDTT NK trong trường học

13

các cấp
1.3. Một số vấn đề cơ bản về xây dựng chương trình môn học ngoại

20

khóa môn Karate-do cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà
Nội
1.3.1. Một số khái niệm có liên quan

20

1.3.2. Một số quan điểm mới về xây dựng và đổi mới chương

22

trình, sách giáo khoa phổ thông
1.3.3. Các nguyên tắc khi thiết kế, xây dựng chương trình môn học

22

1.3.4. Những vấn đề cơ bản về xây dựng chương trình ngoại khóa

25

môn Karate-do cho học sinh THCS Tp. Hà Nội
1.4. Đặc điểm môn võ Karate-do
1.4.1. Đặc điểm kỹ thuật môn Karate-do
Footer Page 6 of 128.

27
28


Header Page 7 of 128.

1.4.2. Đặc điểm chiến thuật môn Karate-do

30

1.4.3. Đặc điểm tâm lý môn Karate-do

32

1.4.4. Đặc điểm hoạt động thể lực môn Karate-do

33

1.5. Đặc điểm tâm, sinh lý và giải phẫu của học sinh trung học cơ sở

35

1.5.1. Đặc điểm tâm lý học sinh THCS

35

1.5.2. Đặc điểm sinh lý, giải phẫu của học sinh trung học cơ sở

38

1.6. Các công trình nghiên cứu có liên quan

40

1.6.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

40

1.6.2. Các công trình nghiên cứu trong nước

42

Nhận xét chương 1

44

CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

46

2.1. Phương pháp nghiên cứu

46

2.1.1. Phương pháp tham khảo tài liệu

46

2.1.2. Phương pháp phỏng vấn

46

2.1.3. Phương pháp quan sát sư phạm

49

2.1.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm

49

2.1.5. Phương pháp kiểm tra Y học

51

2.1.6. Phương pháp kiểm tra thần kinh tâm lý

53

2.1.7. Phương pháp thực nghiệm sư phạm

54

2.1.8. Phương pháp toán học thống kê

55

2.2. Tổ chức nghiên cứu

56

2.2.1. Đối tượng nghiên cứu

56

2.2.2. Phạm vi nghiên cứu

57

2.2.3. Địa điểm nghiên cứu

59

2.2.4. Cơ quan phối hợp nghiên cứu

59

2.2.5. Kế hoạch và thời gian nghiên cứu

59

CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

61

3.1. Đánh giá thực trạng hoạt động ngoại khóa môn Karate-do của

61

học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
3.1.1. Thực trạng hoạt động Thể dục thể thao ngoại khóa của học
sinh Trung học cơ sở Thành phố Hà Nội

Footer Page 7 of 128.

61


Header Page 8 of 128.

3.1.2. Thực trạng hoạt động ngoại khóa môn võ Karate-do tại các

74

trường trung học cơ sở Thành phố Hà Nội
3.1.3. Thực trạng mức độ phát triển thể chất của học sinh trung

89

học cơ sở Thành phố Hà Nội
3.1.4. Bàn luận về kêt quả nghiên cứu nhiệm vụ 1

96

3.2. Xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do 103
cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội theo hướng đáp
ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội
3.2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng chương trình

103

3.2.2. Xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate- 108
do cho học sinh trung học cơ sở Thành phố Hà Nội theo hướng đáp ứng
mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội
3.2.3. Bàn luận về kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 2

111

3.3. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả chương trình tập luyện ngoại 118
khóa môn Karate-do đã xây dựng cho học sinh trung học cơ sở
Thành phố Hà Nội
3.3.1. Tổ chức thực nghiệm

118

3.3.2. Đánh giá hiệu quả chương trình tập luyện ngoại khóa môn 121
Karate-do đã xây dựng
3.3.3. Bàn luận về kết quả nghiên cứu nhiệm vụ 3

137

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

141

A. Kết luận

141

B. Kiến nghị

141

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CỐNG 143
BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

Footer Page 8 of 128.


Header Page 9 of 128.

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Thể Số
loại TT
3.1

Trang

Thực trạng mức độ và nội dung tập luyện TDTT NK của
học sinh THCS Tp. Hà Nội (n=3645)

61

3.2

Thực trạng hình thức tập luyện TDTT ngoại khóa của học
sinh THCS Thành phố Hà Nội (n=1990)

Sau
Tr.63

3.3

Thực trạng hình thức tổ chức tập luyện TDTT NK cho học
sinh THCS Tp. Hà Nội (n=1990)

64

3.4

Thực trạng nhu cầu hoạt động TDTT ngoại khóa của học
sinh THCS Thành phố Hà Nội (n=3654)

Sau
Tr.65

3.5

Thực trạng nhận thức về vai trò, tác dụng của tập luyện
TDTT ngoại khóa của học sinh THCS Thành phố Hà Nội
(n=3645)

Sau
Tr.66

3.6

Thực trạng CSVC phục vụ tập luyện TDTT NK của học
sinh các trường THCS Tp. Hà Nội (n=44)

68

3.7

Thực trạng đội ngũ GV, hướng dẫn viên hướng dẫn tập
luyện TDTT NK tại các trường THCS trên địa bàn Tp. Hà
Nội (n=44 trường)

70

3.8

Thực trạng chương trình tập luyện TDTT NK tại các
trường THCS trên địa bàn Tp. Hà Nội (n=44)

71

3.9

Thực trạng khó khăn khi tham gia tập luyện TDTT NK của
học sinh các trường THCS tại Hà Nội (n=3645)

72

Bảng

Nội dung

3.10 Phân phối chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karatedo của HS THCS Tp. Hà Nội

Sau
Tr.74

3.11 Thực trạng CSVC phục vụ tập luyện ngoại khóa môn
Karate-do tại các trường THCS Tp. Hà Nội (n=30)

77

3.12 Thực trạng đội ngũ HLV, hướng dẫn tập luyện ngoại khóa
môn Karate-do tại các trường THCS Tp. Hà Nội (n=30
CLB)

79

3.13 Thực trạng và nhu cầu tập luyện ngoại khóa môn Karate-do
của học sinh THCS Tp. Hà Nội (n=839)

80

3.14 Kết quả phỏng vấn lựa chọn tiêu chí đánh giá mức độ đáp

Sau

Footer Page 9 of 128.


Bảng

Header Page 10 of 128.

ứng nhu cầu xã hội của chương trình tập luyện ngoại khóa
môn Karate-do cho học sinh THCS Tp. Hà Nội (n=30)

Tr.83

3.15 Kết quả kiểm định mức độ tin cậy của các tiêu chí đánh giá
mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội của chương trình tập luyện
ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS Tp. Hà Nội
(n=30)

Sau
Tr.84

3.16 Kết quả kiểm định mức độ tin cậy của các tiêu chí đánh giá
mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội của chương trình tập luyện
ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS Tp. Hà Nội
(sau khi loại 4 tiêu chí)

Sau
Tr.84

3.17 Kết quả phân tích nhân tố khám phá (KMO and Bartlett's
Test) của các nhóm yếu tố đánh giá mức độ đáp ứng nhu
cầu xã hội của chương trình ngoại khóa môn Karate-do cho
học sinh THCS Tp Hà Nội

85

3.18 Kết quả phân tích nhân tố tiêu chí đánh giá mức độ đáp
ứng nhu cầu xã hội của chương trình Karate-do ngoại khóa
cho học sinh THCS thành phố Hà Nội

86

3.19 Thực trạng mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội của chương
trình tập luyện Karate-do ngoại khóa cho HS THCS Tp.
Hà Nội

Sau
Tr.87

3.20 Kết quả phỏng vấn lựa chọn tiêu chí đánh giá mức độ phát
triển thể chất cho học sinh THCS Tp. Hà Nội (n=38)

90

3.21 Thực trạng phát triển thể chất của học sinh THCS Thành
phố Hà Nội (n=2400)

Sau
Tr.91

3.22 Kết quả phân loại trình độ thể lực của học sinh theo quy
định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (n=2400)

93

3.23 So sánh thể chất của học sinh lớp 6 (11 tuổi) Tp. Hà Nội
theo từng nhóm đối tượng tập luyện TDTT ngoại khóa
(n=600)

Sau
Tr.95

3.24 So sánh thể chất của học sinh lớp 7 (12 tuổi) Thành phố Hà
Nội theo từng nhóm đối tượng tập luyện TDTT ngoại khóa
(n=600)

Sau
Tr.95

3.25 So sánh thể chất của học sinh lớp 8 (13 tuổi) Thành phố Hà
Nội theo từng nhóm đối tượng tập luyện TDTT ngoại khóa
(n=600)

Sau
Tr.95

Footer Page 10 of 128.


Header Page 11 of 128.

3.26 So sánh thể chất của học sinh lớp 9 (14 tuổi) Tp. Hà Nội
theo từng nhóm đối tượng tập luyện TDTT ngoại khóa
(n=600)
3.27 Tổng hợp các test đánh giá thể chất qua tham khảo tài liệu

Sau
Tr.95
102

3.28 Kết quả phỏng vấn lựa chọn tiêu chuẩn và tiêu chí xây Sau
dựng chương trình ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh Tr.105
THCS Thành phố Hà Nội (n=30)

Bảng

3.29 Phân phối chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate- Sau
do cho học sinh THCS thành phố Hà Nội
Tr.109
3.30 Kết quả xin ý kiến chuyên gia đánh giá về chương trình tập
luyện ngoại khóa môn Karate-do được xây dựng cho học
sinh THCS Tp. Hà Nội (n=6)

110

3.31 So sánh chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do
luận án đã xây dựng cho học sinh THCS Tp. Hà Nội và
chương trình cũ thường được sử dụng tại các CLB

114

3.32 Phân bổ đối tượng thực nghiệm thời điểm bắt đầu thực
nghiệm

119

3.33 Phân bổ đối tượng thực nghiệm thời điểm kết thúc thực
nghiệm

120

3.34 Kết quả phỏng vấn lựa chọn tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả
chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học
sinh THCS Tp. Hà Nội (n=30)

122

3.35 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 6 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm trước Tr.123
thực nghiệm (n= 172)
3.36 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 7 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm trước Tr.123
thực nghiệm (n= 171)
3.37 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 8 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm trước Tr.123
thực nghiệm (n= 157)
3.38 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 9 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm trước Tr.123
thực nghiệm (n= 137)
3.39 Kết quả phân loại trình độ thể lực của học sinh các nhóm

Footer Page 11 of 128.

123


Header Page 12 of 128.

đối chứng và thực nghiệm theo quy định của Bộ Giáo dục
và Đào tạo thời điểm trước thực nghiệm (n=637)
3.40 So sánh hạnh kiểm năm học 2014-2015 của học sinh các
nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm (thời điểm trước
thực nghiệm) (n=637)

125

3.41 Tỷ lệ học sinh năng khiếu được phát hiện, bồi dưỡng và đạt
thành tích thể thao của học sinh nhóm đối chứng 2 năm học
2014-2015 (n=318)

126

3.42 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 6 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm sau Tr.127
thực nghiệm (n= 172)
3.43 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 7 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm sau Tr.127
thực nghiệm (n=171)
3.44 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 8 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm sau Tr.127
thực nghiệm (n= 157)
3.45 Kết quả kiểm tra mức độ phát triển thể chất của học sinh Sau
khối 9 các nhóm đối chứng và thực nghiệm thời điểm sau Tr.127
thực nghiệm (n= 137)

Bảng

3.36 Nhịp tăng trưởng thể chất của học sinh THCS Thành phố Sau
Hà Nội sau 1 năm học thực nghiệm (n=637)
Tr.128
3.47 Kết quả phân loại trình độ thể lực của học sinh các nhóm Sau
đối chứng và thực nghiệm theo quy định của Bộ Giáo dục Tr.130
và Đào tạo thời điểm sau 1 năm thực nghiệm (n= 637)
3.48 So sánh hạnh kiểm năm học 2015-2016 của học sinh các
nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm sau 1 năm học thực
nghiệm (n=637)

132

3.49 Tỷ lệ học sinh năng khiếu được phát hiện, bồi dưỡng và đạt Sau
thành tích thể thao của học sinh các nhóm đối chứng và Tr.132
thực nghiệm năm học 2015-2016 (n=637)
3.50 Số lượng học sinh tham gia tập luyện thường xuyên tại các
nhóm đối chứng và thực nghiệm sau 1 năm thực nghiệm

134

3.51 Khảo sát mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội của chương trình Sau
tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho HS THCS Tp. Hà Tr.135
Footer Page 12 of 128.


Header Page 13 of 128.

Nội

Biểu đồ

Sơ đồ

1.1

Các hình thức chiến thuật của môn võ Karate-do

30

3.1. Các bước tiến hành thực nghiệm ứng dụng chương trình Sau
tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS Tr.120
Tp. Hà Nội
3.1

Tỷ lệ học sinh tham gia tập luyện ngoại khóa các môn thể
thao (theo giới tính) tại các trường THCS trên địa bàn Tp.
Hà Nội

62

3.2

Tỷ lệ học sinh tham gia tập luyện ngoại khóa các môn thể
thao (theo môn thể thao) tại các trường THCS trên địa bàn
Tp. Hà Nội

63

3.3

Những khó khăn của học sinh THCS Tp. Hà Nội khi tham
gia tập luyện TDTT NK

73

3.4

Nhịp tăng trưởng thể chất của nam học sinh lớp 6 sau 1
năm thực nghiệm

129

3.5

Nhịp tăng trưởng thể chất của nữ học sinh lớp 6 sau 1 năm
thực nghiệm

129

3.6

Nhịp tăng trưởng thể chất của nam học sinh lớp 7 sau 1 Sau
năm thực nghiệm
Tr.129

3.7

Nhịp tăng trưởng thể chất của nữ học sinh lớp 7 sau 1 năm Sau
thực nghiệm
Tr.129

3.8

Nhịp tăng trưởng thể chất của nam học sinh lớp 8 sau 1 Sau
năm thực nghiệm
Tr.129

3.9

Nhịp tăng trưởng thể chất của nữ học sinh lớp 8 sau 1 năm Sau
thực nghiệm
Tr.129

3.10 Nhịp tăng trưởng thể chất của nam học sinh lớp 9 sau 1 Sau
năm thực nghiệm
Tr.129
3.11 Nhịp tăng trưởng thể chất của nữ học sinh lớp 9 sau 1 năm Sau
thực nghiệm
Tr.129

Footer Page 13 of 128.


Header Page 14 of 128.

1
PHẦN MỞ ĐẦU

TDTT trường học bao gồm hoạt động GDTC bắt buộc và hoạt động
TDTT tự nguyện của HS, SV trong trường học các cấp thuộc hệ thống giáo dục
quốc dân, là bộ phận cơ bản và quan trọng của nền TDTT nước ta. Phát triển
TDTT trường học có ý nghĩa chiến lược to lớn, một mặt nhằm nâng cao sức
khoẻ, thể lực, bồi dưỡng các phẩm chất đạo đức, nhân cách và lối sống tích cực,
lành mạnh cho HS, SV, góp phần tích cực chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng
cao, mặt khác nhằm góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, phát triển tài
năng thể thao cho đất nước.
Tính tới hết năm 2015, nước ta có trên 23 triệu HS, SV (chiếm hơn một
phần tư dân số), đây là nguồn nhân lực quan trọng trong tương lai sẽ tham gia
vào quá trình phát triển đất nước, do vậy làm tốt công tác TDTT trường học sẽ
góp phần tích cực chuẩn bị thế hệ trẻ về sức khoẻ, thể lực và các phẩm chất đạo
đức, tâm lí đáp ứng các yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong thời kỳ mới.
Chính vì vậy, phát triển thể chất cho HS trong trường học các cấp là vấn đề cần
thiết và cấp thiết.
Trong những năm gần đây, công tác TDTT trường học đã có tiến bộ đáng
kể. Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tính đến năm 2014, cả
nước có trên 90% số trường học thực hiện tốt chương trình GDTC chính khoá
theo quy định; Trên 60% số trường học có hoạt động TDTT ngoại khoá; Hình
thức tổ chức và nội dung tập luyện TDTT của HS, SV ngày càng đa dạng và dần
đi vào nền nếp; Các hoạt động thi đấu thể thao từ trung ương đến cơ sở ngày
càng phát triển đa dạng; Đội ngũ GV, giảng viên TDTT ở các trường học được
đào tạo nâng cao kiến thức, từng bước đáp ứng được yêu cầu về chuyên môn,
nghiệp vụ; CSVC, sân chơi, bãi tập, công trình thể thao, dụng cụ tập luyện thi
đấu thể thao ở trường học các cấp đã bước đầu được quy hoạch và dần đầu tư
xây dựng... Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ở một số cơ sở, công
tác GDTC trong trường học chưa được quan tâm đúng mức, thậm chí có lúc còn
bị coi nhẹ, thiếu bình đẳng so với các môn học khác. Hệ thống các cơ sở, sân bãi
phục vụ GDTC và TDTT trường học còn trong tình trạng thiếu thốn, lạc hậu,
không chỉ trong các trường phổ thông mà cả trong khối các trường đại học, cao
đẳng; Hệ thống tổ chức quản lý nhà nước về GDTC và thể thao trường học luôn
bị thay đổi, phân tán dẫn tới hiệu quả hoạt động hạn chế; Nội dung hoạt động thể
Footer Page 14 of 128.


Header Page 15 of 128.

2

thao ngoại khoá trong nhà trường còn nghèo nàn, chưa thực sự tạo được sự hứng
thú cho HS, SV. GV thể dục còn thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng
chuyên môn; Chế độ, chính sách đối với đội ngũ GV thể chất còn nhiều bất
cập.... Có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực trạng trên như: Nhận thức của cán bộ
GV và sinh viên về GDTC chưa thực sự đúng đắn; Chất lượng giờ học GDTC
nội khóa còn chưa cao; CSVC còn nghèo nàn, lạc hậu; Việc tổ chức TDTT ngoại
khóa cho HS đạt hiệu quả thấp, không tạo được hứng thú cho học sinh tham gia
tập luyện...
Hiện nay, GDTC cho học sinh THCS được áp dụng theo phân phối
chương trình chuẩn của BGD-ĐT áp dụng từ năm học 2009-2010 với tổng số 70
tiết/ năm, tương đường 02 tiết/tuần (mỗi tiết học 45 phút). Để đảm bảo khối
lượng kiến thức quy định và hoàn thành được mục tiêu của GDTC là nâng cao
sức khoẻ, thể lực; bồi dưỡng các phẩm chất đạo đức nhân cách và lối sống tích
cực, lành mạnh cho HS, SV, góp phần tích cực chuẩn bị nguồn nhân lực có chất
lượng cao; góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, phát triển tài năng thể
thao cho đất nước, việc tiến hành các hoạt động TDTT ngoại khóa là cần thiết.
Như đã biết, mục đích của tập luyện TDTT ngoại khoá là tổ chức các hoạt
động TDTT vào những thời gian nhàn rỗi của học sinh 1 cách lành mạnh và có
nội dung; Giáo dục những hiểu biết và những kiến thức sử dụng một cách tự giác
các phương tiện giáo dục TDTT khác nhau trong đời sống và hoạt động hàng
ngày. Những buổi tập ngoại khoá có nội dung khác nhau sẽ giúp cho học sinh
nắm được nội dung trong chương trình học tập về TDTT, cũng như đáp ứng yêu
cầu tiêu chuẩn rèn luyện thân thể... ngoài ra còn giúp cho việc hoàn thiện các
môn thể thao tự chọn. Tổ chức TDTT ngoại khoá sẽ giúp cho các em hình thành
được những phẩm chất đạo đức tốt, những phẩm chất về ý chí có tác dụng giúp
cho việc phát triển những kỹ năng sống cơ bản và giáo dục tinh thần trách nhiệm
đối với việc học tập và các hoạt động tập thể ở nhà trường. Có nhiều môn thể
thao được lựa chọn cho hoạt động ngoại khóa tại các trường THCS trên cả nước,
trong đó không thể không kể tới môn võ Karate-do, 1 trong 19 môn thể thao
được tổ chức trong các giải thi đấu hàng năm cho học sinh trong trường học các
cấp.
Theo kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoại nước, đưa võ
thuật vào giảng dạy ngoại khóa trong trường học các cấp là một hình thức rèn
luyện thể chất cho học sinh hiệu quả, bên cạnh đó còn rèn luyện cho học sinh ý
Footer Page 15 of 128.


Header Page 16 of 128.

3

chí vượt khó, khổ luyện, ý thức và đặc biệt là kỷ luật và sự “tôn sư trong đạo”.
Đây cũng là vấn đề mà trong giáo dục nói chung và trong từng nhà trường nói
riêng rất muốn rèn luyện cho học sinh của mình. Tại Việt Nam, Đảng và Nhà
nước cũng như các cấp bộ, ngành đã nhận thấy tính hiệu quả của việc đưa võ
thuật giảng dạy trong nhà trường. Cụ thể, tại “Quyết định số 72/2008/QĐBGDĐT ngày 23/12/2008 của Bộ trưởng BGD-ĐT về việc quy định tổ chức hoạt
động TDTT ngoại khóa cho HS, SV” [14] và ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng
Nguyễn Thiện Nhân trong Hội nghị triển khai công tác ngành Văn hóa, Thể thao
và Du lịch ngày 17/2/2009, tại Hà Nội đã chỉ rõ: “…Vận động người dân tập thể
dục thường xuyên, đưa võ cổ truyền vào nhà trường, phát động những cuộc thi
võ cổ truyền trên cả nước…”.
Xuất xứ từ đảo Okinawa, một thuộc địa của Nhật trước đây, Karate-do
được phổ biến rộng rãi trên toàn thế giới với nguyên tắc tập đơn giản, dễ tập
gồm 3 nội dung chủ yếu là: Kihon (kỹ thuật căn bản), Kata (quyền) và Kumite
(thi đấu đối kháng). Và Nhật Bản là quốc gia đầu tiên đưa môn võ này vào giảng
dạy trong các trường Đại học từ thế kỷ XVIII. Kết quả, cả một thế hệ mới của
người dân Nhật Bản đã có nền tảng thể lực vững vàng và ý chí vươn nên trong
mọi lĩnh vực.
Karate-do hiện đại được phát triển gồm rất nhiều hệ phái nhưng có thể kể
tới 4 hệ phái chính sau: Shotokan ; Goju-ryu, Wado-ryu và Shito-Ryu, trong đó
hệ phái phát triển mạnh nhất tại miền Bắc Việt Nam nói chung và khu vực Hà
Nội nói riêng là Shotokan-Ryu. Karate-do rất thích hợp trong tổ chức tập luyện
TDTT ngoại khóa cho học sinh trong trường học các cấp nói chung và học sinh
THCS nói riêng do yêu cầu đơn giản về CSVC, đảm bảo tốt các yêu cầu về giáo
dục, giáo dưỡng thể chất cũng như được đông đảo học sinh yêu thích tập luyện.
Thành phố Hà Nội với đặc thù là Trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế
của cả nước, dân cư tập trung đông đảo, cơ sở hạ tầng dành cho tập luyện TDTT,
nhu cầu tập luyện TDTT của người dân trên địa bàn tuy có tăng trong thời gian
gần đây nhưng nhìn chung, tỷ lệ chưa cao. Học sinh trong Tp. Hà Nội, ngoài các
hoạt động học tập, thời gian dành cho hoạt động vui chơi, giải trí nhiều hơn so
với các bạn bè ở khu vực nông thôn, các loại hình giải trí cũng đa dạng và phong
phú hơn. Tuy nhiên, do áp lực học tập và những loại hình giải trí khác đã dẫn tới
sự thiếu vận động trong một bộ phận không nhỏ HS, SV dẫn tới các bệnh “thời
đại” không ngừng phát triển như: cận thị, béo phì, cong vẹo cột sống, thể chất
Footer Page 16 of 128.


Header Page 17 of 128.

4

kém... Vì vậy, tập luyện TDTT NK trong trường học sẽ là bổ ích và hiệu quả đối
với bản thân các em học sinh, với gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
Karate-do là môn võ được yêu thích và đưa vào tập luyện ngoại khóa ở
nhiều trường học các cấp trên địa bàn Tp. Hà Nội. Tuy nhiên, chương trình giảng
dạy ngoại khóa môn võ này mới chỉ tuân theo yêu cầu, nội dung thi nâng cấp đai
quy định của các hội Karate-do nên chưa thực sự đáp ứng mục tiêu GDTC. Có
rất nhiều tác giả đã quan tâm nghiên cứu về môn võ Karate-do như tác giả Trần
Tuấn Hiếu (2004) [47], Nguyễn Đương Bắc (2006) [9], Nguyễn Hồng Đăng
(2009) [32], Đặng Thị Hồng Nhung (2011) [58]... Tuy nhiên, các công trình
nghiên cứu về môn Karate-do trong nước cũng chỉ tập trung vào đối tượng VĐV
còn đối tượng học sinh tham gia tập luyện ngoại khóa nói chung và việc xây
dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karrate-do cho học sinh nói riêng
chưa có tác giả nào nghiên cứu.
Xuất phát từ ý nghĩa và tầm quan trọng của GDTC đối với học sinh; Thực
trạng những hạn chế về mặt thể chất của học sinh trường THCS trên địa bàn Tp.
Hà Nội cũng như định hướng của Đảng và Nhà nước về việc nâng cao thể chất
và tầm vóc người Việt Nam và việc đưa võ thuật vào giảng dạy trong nhà trường
các cấp, chúng tôi mạnh dạn tiến hành: “Nghiên cứu xây dựng chương trình
tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh Trung học cơ sở Tp. Hà
Nội”.
Mục đích nghiên cứu
Tiến hành xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do
theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội, bước đầu ứng
dụng và đánh giá hiệu quả chương trình xây dựng. Kết quả nghiên cứu của luận
án sẽ xây dựng được chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do thống
nhất cho học sinh THCS Tp. Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượng GDTC
ngoại khóa nói riêng và nâng cao hiệu quả công tác TDTT trường học nói chung
cho học sinh THCS Tp. Hà Nội.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài giải quyết các nhiệm vụ
nghiên cứu sau:
Nhiệm vụ 1. Đánh giá thực trạng hoạt động ngoại khóa môn Karate-do cho
học sinh THCS Tp. Hà Nội

Footer Page 17 of 128.


Header Page 18 of 128.

5

Nhiệm vụ 2. Xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do
cho học sinh THCS Tp. Hà Nội theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học
và nhu cầu xã hội
Nhiệm vụ 3. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả chương trình tập luyện ngoại
khóa môn Karate-do đã xây dựng cho học sinh THCS Tp. Hà Nội
Giả thuyết khoa học
Qua quan sát thực tiễn công tác TDTT ngoại khóa cho học sinh THCS
trên địa bàn Tp. Hà Nội cũng như phỏng vấn trực tiếp các GV thể dục cho thấy:
Việc tổ chức TDTT NK chưa thực sự có hiệu quả do chưa lựa chọn được những
môn thể thao hợp lý cũng như chưa xây dựng được nội dung và hình thức tổ
chức ngoại khóa các môn thể thao phù hợp với đối tượng học sinh THCS...
Karate-do là môn võ thuật được yêu thích và được tổ chức tập luyện ngoại khóa
dưới hình thức CLB ở rất nhiều trường THCS trên địa bàn Tp. Hà Nội. Tuy
nhiên, chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do hiện tại chưa thực đáp
ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội. Nếu xây dựng được chương
trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do phù hợp cho học sinh THCS Tp. Hà
Nội theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội, số lượng
học sinh tham gia tập luyện TDTT NK môn Karate-do sẽ tăng cao, hiệu quả của
tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cũng được nâng cao, hiệu quả công tác
GDTC sẽ vì thế mà tốt hơn, mức độ đáp ứng mục tiêu TDTT trường học cũng vì
thế đạt cao hơn.
Ý nghĩa khoa học của luận án
Hệ thống hóa, bổ sung và hoàn thiện các kiến thức lý luận về các vấn đề
liên quan tới GDTC và hoạt động TDTT NK, các kiến thức chuyên môn về xây
dựng chương trình tập luyện ngoại khóa nói chung và xây dựng chương trình tập
luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS Tp. Hà Nội nói riêng theo
hướng đáp ứng mục tiêu của TDTT trường học và nhu cầu xã hội.
Ý nghĩa thực tiễn của luận án
Luận án đánh giá được thực trạng hoạt động TDTT NK và hoạt động
ngoại khóa môn Karate-do của học sinh THCS Tp. Hà Nội; Lựa chọn được 18
tiêu chí đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội của chương trình tập luyện
ngoại khóa môn Karate-do thuộc 5 tiêu chuẩn, trên cơ sở đó, đánh giá thực trạng
chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do theo đai đẳng.

Footer Page 18 of 128.


Header Page 19 of 128.

6

Từ kết quả phân tích cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc xây dựng
chương trình tập luyện ngoại khóa môn Karate-do cho học sinh THCS Tp. Hà
Nội theo hướng đáp ứng mục tiêu TDTT trường học và nhu cầu xã hội, luận án
đã lựa chọn được 32 tiêu chí thuộc 7 tiêu chuẩn làm căn cứ xây dựng chương
trình. Trên cơ sở đó, tiến hành xây dựng chương trình tập luyện ngoại khóa môn
Karate-do cho học sinh THCS Tp. Hà Nội trong 4 năm học gồm 10 chương trình
nhỏ, tương ứng 10 cấp đai (10 Kyu - từ đai trắng Kyu 10 tới đai đen nhất đẳng).
Luận án đã tiến hành ứng dụng chương trình tập luyện ngoại khóa môn
Karate-do đã xây dựng cho học sinh THCS Tp. Hà Nội trong thực tiễn và đánh
giá hiệu quả trên các mặt: Mức độ đáp ứng mục tiêu TDTT trường học (gồm
đánh giá mức độ phát triển thể chất, hiệu quả giáo dục đạo đức, mục tiêu phát
hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao và mục tiêu phát triển phong trào TDTT NK)
và đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội (gồm mức độ đáp ứng nhu cầu sinh
lý căn bản; nhu cầu an toàn; nhu cầu được giao lưu tình cảm và hoạt động tập
thể; nhu cầu được quý trọng, kính mến và nhu cầu tự thể hiện bản thân). Chương
trình ứng dụng đã bước đầu cho hiệu quả nhất định.

Footer Page 19 of 128.


Header Page 20 of 128.

7

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục thể chất và thể dục
thể thao trường học
TDTT trường học bao gồm hoạt động GDTC bắt buộc và hoạt động
TDTT tự nguyện của HS, SV trong trường học các cấp thuộc hệ thống giáo dục
quốc dân, là bộ phận cơ bản và quan trọng của nền TDTT nước ta. Vấn đề này
đã được làm rõ trong các văn bản, chỉ thị của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực
GDTC và TDTT trường học. Cụ thể:
Hiến pháp Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 1992 tại Điều 41 đã quy
định: "Nhà nước và xã hội phát triển nền thể dục, thể thao dân tộc, khoa học và
nhân dân. Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp phát triển thể dục, thể thao;
quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học; khuyến khích và giúp đỡ phát
triển các hình thức tổ chức thể dục, thể thao tự nguyện của nhân dân, tạo các
điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động thể dục, thể thao
quần chúng, chú trong hoạt động thể thao chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng
thể thao”. [74]; Trong Hiến pháp Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam sửa đổi năm
2013 tại Điều 37 đã quy định: "Thanh niên được Nhà nước, gia đình và xã hội
tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, bồi dưỡng đạo
đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân; đi đầu trong công cuộc lao động
sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc". [78]
Chỉ thị số 36/CT/TW ngày 24-03-1994 của Ban Bí thư Trung ương Đảng
(khóa VII) đã giao trách nhiệm cho Bộ GD-ĐT và Tổng cục TDTT thường
xuyên phối hợp chỉ đạo tổng kết công tác GDTC, cải tiến chương trình giảng
dạy, tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, đào tạo GV TDTT cho trƣờng học các cấp,
tạo những điều kiện cần thiết về CSVC để thực hiện chế độ GDTC bắt buộc ở tất
cả các trường học, làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày
của hầu hết HS, SV, qua đó phát hiện và tuyển chọn được nhiều tài năng thể thao
cho quốc gia. [4]
Các Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI của Đảng đã xác
định những quan điểm cơ bản và chủ trương lớn trong công tác TDTT của thời
kỳ đổi mới. Chăm sóc sức khỏe, tăng cường thể chất của nhân dân luôn được coi
là một nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước ta. Nhiệm vụ xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc đòi hỏi nhân dân ta phải có sức khỏe dồi dào, thể chất cường
Footer Page 20 of 128.


Header Page 21 of 128.

8

tráng, tinh thần phấn khởi. Vận động TDTT là một biện pháp hiệu quả để tăng
cường lực lượng sản xuất và lực lượng quốc phòng của nước nhà. Đó chính là
những quan điểm của Đảng ta về phát triển sự nghiệp TDTT ở Việt Nam. [5],
[6], [8]
Từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III, năm 1960 đến Đại hội Đảng toàn
quốc lần thứ XI, năm 2011, trong các văn kiện và nghi ̣ quyết Đại hội, Trung
ương đều nêu quan điểm chỉ đạo công tác TDTT trong cả nhiệm kỳ. Đồng thời
trong một số nhiệm kỳ, Ban chấp hành Trung ương đảng đã ban hành chỉ thi ,̣
nghi ̣ quyết chuyên đề về công tác TDTT.
Hoạt động TDTT lần đầu tiên được luật hóa thông qua là Pháp lệnh TDTT
được ban hành năm 2000 [75]. Sau một thời gian dài chuẩn bị, năm 2006 Luật
TDTT được Quốc hội thông qua, ghi dấu ấn mới cho sự phát triển TDTT của
nước nhà. Luật TDTT đã dành riêng một mục gồm 6 điều để quy định về công
tác GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường, đây là cơ sở pháp lý để tăng
cường trách nhiệm đối với công tác TDTT nói chung, công tác TDTT trong
trường học nói riêng [77].
Không chỉ lãnh đạo TDTT và GD&ĐT bằng đường lối, chính sách, mà
Nhà nước còn đề ra những giải pháp chỉ đạo thực hiện hiệu quả. Một trong
những giải pháp là đẩy mạnh công tác xã hội hóa (XHH) GD và TDTT. Với
quan điểm GD và TDTT là sự nghiệp của toàn dân, Chính phủ đã ban hành Nghị
quyết số 05/NQ-CP về việc đẩy mạnh XHH các lĩnh vực GD và TDTT (2005) về
chính sách XHH đối với các hoạt động trong lĩnh vực GD, dạy nghề, văn hóa,
thể thao nhằm huy động nguồn lực của toàn xã hội cho sự nghiệp GD và TDTT.
Các văn bản này đã tạo cơ sở pháp lý để các ngành đẩy mạnh công tác XHH,
làm cho mọi thành phần trong xã hội đổi mới quan điểm, nhận thức và giải pháp
thực hiện XHH, tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia HĐ và đầu tư các nguồn
lực để phát triển công tác GDTC và phong trào thể thao cho mọi người, nâng cao
thành tích thể thao đỉnh cao và hội nhập quốc tế [92].
Theo Luật Thể dục, Thể thao được ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2006
của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Giáo dục thể chât và
thể thao trong nhà trường bao gồm 2 nội dung chính:
“GDTC là môn học chính khoá thuộc chương trình giáo dục nhằm cung
cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho người học thông qua các bài tập và

Footer Page 21 of 128.


Header Page 22 of 128.

9

trò chơi vận động, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”, đây còn
được gọi là Thể dục nội khóa;
“Hoạt động thể thao trong nhà trường là hoạt động tự nguyện của người
học được tổ chức theo phương thức ngoại khoá phù hợp với sở thích, giới tính,
lứa tuổi và sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền vui chơi,
giải trí, phát triển năng khiếu thể thao”, còn được gọi là thể dục, thể thao ngoại
khóa. [77]
Nghị định số 11/2015/NĐ-CP ngày 31/01/2015 của Thủ tướng Chính phủ
“Quy định về GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường”: “GDTC trong nhà
trường là nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của
các cấp học và trình độ đào tạo, nhằm trang bị cho trẻ em, HS, SV các kiến thức,
kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao để
nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục tiêu giáo
dục toàn diện”. [96]
Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020 đã dành riêng một
phần quan trọng cho GDTC và hoạt động thể thao trường học. Đề cập đến những
yếu kém, tồn tại của công tác GDTC, Chiến lược đã nêu: “Công tác GDTC trong
nhà trường và các hoạt động thể thao ngoại khóa của HS, SV chưa được coi
trọng, chưa đáp ứng yêu cầu duy trì và nâng cao sức khỏe cho HS, là một trong
số các nguyên nhân khiến cho thể lực và tầm vóc người Việt Nam thua kém rõ
rệt so với một số nước trong khu vực… Chương trình chính khóa cũng như nội
dung hoạt động ngoại khóa còn nghèo nàn, chưa hợp lý, không hấp dẫn HS tham
gia các hoạt động thể thao ngoại khóa” [93, tr.5]. Trong đó đã nêu ra các chỉ tiêu
đến năm 2015 có 100% số trường phổ thông thực hiện đầy đủ chương trình
GDTC nội khóa, 45% số trường phổ thông có CLB TDTT, có CSVC đủ phục vụ
cho hoạt động TDTT, có đủ GV và hướng dẫn viên TDTT, thực hiện tốt hoạt
động thể thao ngoại khóa, 75% số HS được đánh giá và phân loại thể lực theo
tiêu chuẩn rèn luyện thân thể [93].
Nhằm phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam để nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực, phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH, Thủ tướng đã phê duyệt Đề án
tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011-2030; trong
đó có chương trình phát triển thể lực, tầm vóc bằng giải pháp tăng cường GDTC.
Một trong những nội dung chủ yếu của chương trình này là: “Đảm bảo chất
lượng dạy và học TD chính khóa, các hoạt động thể thao ngoại khóa cho HS, xây
Footer Page 22 of 128.


Header Page 23 of 128.

10

dựng chương trình GDTC hợp lý...” và “Tận dụng các công trình TDTT trên địa
bàn để phục vụ cho hoạt động GDTC trong trường học” [94, tr.162].
Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 01 tháng 12 năm 2011
về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về TDTT
đến năm 2020: “Mục tiêu của Nghị Quyết này là nhằm tiếp tục hoàn thiện bộ
máy tổ chức, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thể dục, thể
thao; tăng cường CSVC, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, công nghệ làm nền
tảng phát triển mạnh mẽ và vững chắc sự nghiệp TDTT; đến năm 2020”[7];
Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 08NQ/TW ngày
01/12/2011 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI về tăng
cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về thể dục, thể thao
đến năm 2020 (Ban hành kèm theo Nghị quyết số 16/NQ-CP ngày 14/01/2013
của Chính phủ) đã khẳng định: “Đổi mới chương trình và phương pháp GDTC,
gắn GDTC với giáo dục ý chí, đạo đức, giáo dục quốc phòng, giáo dục sức khỏe
và kỹ năng sống của HS, SV. Mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động TDTT
quần chúng: Nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo
gương Bác Hồ vĩ đại”, vận động và thu hút đông đảo nhân dân tham gia tập
luyện thể dục, thể thao…; Các cấp uỷ Đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc và
các tổ chức chính trị - xã hội cần quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về
công tác thể dục, thể thao” [95].
Tóm lại, các văn bản, chỉ thị của Đảng và Nhà nước đã thể hiện tư tưởng
nhất quán: Coi trọng và đề cao vai trò của TDTT trong xã hội, trong đó có TDTT
trong trường học các cấp; đồng thời, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào
tạo là một yêu cầu khách quan và cấp bách tại nước ta trong giai đoạn hiện nay.
GDTC là một môn học thuộc chương trình giáo dục quốc dân, là một mặt giáo
dục toàn diện cho thế hệ trẻ, chủ nhân tương lai của đất nước nhằm đào tạo cho
đất nước một thế hệ phát triển cao về trí tuệ, cường tránh về thể chất, phong phú
về tinh thần, trong sáng về đạo đức, đáp ứng yêu cầu của quá trình CNH, HĐH
đất nước. Chính vì vậy, đổi mới công tác GDTC và TDTT trong trường học các
cấp cũng là vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
1.2. Một số vấn đề cơ bản về công tác thể dục thể thao ngoại khóa
trong trường học các cấp
1.2.1. Khái quát về hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa trong trường
học các cấp
Footer Page 23 of 128.


Header Page 24 of 128.

11

Hoạt động TDTT NK còn gọi là Thể dục ngoại khóa là hoạt động thể thao
trong nhà trường, là hoạt động tự nguyện của người học được tổ chức theo
phương thức ngoại khoá phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi, sức khoẻ và
điều kiện của cơ sở đào tạo nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền
vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao [77].
Cùng với giờ học GDTC nội khóa, TDTT NK có vai trò quan trọng trong
việc nâng cao sức khỏe, thể lực, giáo dục phẩm chất ý chí, nhân cách cho học
sinh, đồng thời là môi trường thuận lợi, đầy tiềm năng để phát hiện và bồi
dưỡng năng khiếu thể thao. Trong thời kỳ khoa học, công nghệ phát triển,
TDTT NK còn có ý nghĩa tích cực về mặt cộng đồng, hướng thế hệ trẻ vào các
sinh hoạt thể thao lành mạnh, tránh xa tệ nạn xã hội.
TDTT ngoại khóa là hoạt động TDTT tự nguyện là chính, diễn ra theo
hình thức tổ chức có người hướng dẫn hoặc tự tập, thường được tiến hành ngoài
giờ học nội khóa, có nội dung phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi, điều kiện
CSVC của cơ sở đào tạo và điều sức khỏe của học sinh [93].
Hoạt động TDTT NK có vị trí quan trọng trong giáo dục. Các hoạt động
ngoại khóa kết hợp cùng với các hoạt động dạy học cấu thành một cấu trúc giáo
dục trường học hoàn chỉnh, góp phần hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục.
TDTT NK cùng với GDTC nội khóa là một thể thống nhất của TDTT trường học
và song song tồn tại, hỗ trợ, bổ sung cho nhau không thể thiếu mặt nào [76]
Tổ chức TDTT NK cho học sinh THCS là việc làm thiết thực và được thể
hiện với các mục đích như: Thỏa mãn nhu cầu vận động của học sinh THCS;
Hình thành chế độ học tập - nghỉ ngơi hợp lý; Tạo môi trường vận động, vui
chơi, giải trí lành mạnh, hướng học sinh vào các hoạt động tích cực, tránh xa các
tệ nạn xã hội… Trong suốt 4 năm học THCS, học sinh chỉ được có khoảng 2800
giờ học Thể dục nội khóa (tương đương 2 tiết/ tuần và 35 tuần/ năm học), trong
khi đó thời gian tập luyện TDTT NK nhiều gấp bội [103, tr.404]. Vận động là
nhu cầu cơ bản nhất của học sinh trong trường học các cấp, trong đó có học sinh
THCS. Tổ chức y tế thế giới cũng cảnh báo: “Giảm hoạt động thể chất và
chương trình GDTC trong trường học là một xu hướng đáng báo động trên toàn
thế giới” [124]. Do đó, tổ chức thêm hoạt động TDTT NK để thỏa mãn nhu cầu
này là điều rất cần thiết. Theo tác giả Theo A.D.Nôvicôp - L.P.Matvêep: Sự phát
triển của khoa học kỹ thuật và lượng thông tin mới ngày càng nhiều làm cho lao
động học tập của học sinh trong trường học các cấp ngày càng trở nên nặng
Footer Page 24 of 128.


Header Page 25 of 128.

12

nhọc, căng thẳng. TDTT là phương tiện để hợp lý để giảm tải áp lực học tập, tạo
chế độ hoạt động, nghỉ ngơi tích cực, giữ gìn và nâng cao năng lực hoạt động
trong tất cả các thời kỳ học tập ở trường [65]. Đồng thời, dễ dàng nhận thấy việc
tạo môi trường TDTT NK lành mạnh, hướng SV vào các hoạt động tích cực,
tránh xa các tệ nạn xã hội là rất quan trọng và vô cùng cấp thiết [87], [109].
Về các nguyên tắc tổ chức hoạt động TDTT NK: Có nhiều tác giả đã đề
cập tới nguyên tắc của hoạt động TDTT NK, có thể kể tới tác giả Trịnh Trung
Hiếu [48], tác giả V.P. Philin [67], hay các công trình nghiên cứu của tác giả
Nguyễn Đức Thành [86], [87], Trần Kim Cương [25], Mai Thị Thu Hà [39]…
nhưng nhìn chung, có thể thấy: Trong khâu tổ chức, hướng dẫn TDTT NK cần
nắm rõ đặc điểm phát triển tâm sinh lý đối tượng học sinh (lứa tuổi, giới tính,
sức khỏe, nhu cầu, sở thích thể thao…) cũng như các điều kiện cần và đủ khác
để thực hiện công tác này. Cần lưu ý một số nguyên tắc cơ bản sau: Phù hợp với
xu hướng phát triển chung và đạt hiệu quả thực tiễn; Đáp ứng nhu cầu, sở thích
của đối tượng; Tự nguyện, tự giác; Có chương trình, kế hoạch cụ thể và có thể
lồng ghép khoa học giữa tập luyện và thi đấu phong trào và Xã hội hóa công tác
TDTT NK, đảm bảo tính phổ thông đại chúng.
Đặc điểm hoạt động TDTT NK trong các trường THCS có đầy đủ các đặc
điểm của hoạt động TDTT NK nói chung và được tiếp cận dưới nhiều góc độ
khác nhau. Tác giả Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn [103] cho rằng: Các buổi tập
TDTT ngoại khóa thường có cấu trúc đơn giản và nội dung hẹp hơn so với buổi
tập chính khóa, đồng thời, hình thức tập luyện này đòi hỏi ý thức kỷ luật, tinh
thần độc lập và sáng tạo cao. Nhiệm vụ cụ thể và nội dung buổi tập ngoại khóa
chủ yếu phụ thuộc vào sở thích và hứng thú cá nhân. Tác giả Lê Văn Lẫm và
Phạm Xuân Thành [55] lại có quan điểm cho rằng: Khi tổ chức hoạt động TDTT
NK cần lưu ý đến các mặt: Tính chất hoạt động mềm hóa giữa bắt buộc và tự
nguyện; Nội dung phong phú, linh hoạt không bị hạn chế; Không gian địa điểm
tiến hành rộng lớn (trong trường hoặc ngoài trường); Hình thức đa dạng có thể
tiến hành theo cá nhân, nhóm, khóa, trường; Thời gian hoạt động có thể tiến
hành bất kỳ lúc nào trong ngày tùy theo điều kiện thời gian của học sinh…. Như
vậy, TDTT NK có nội dung phong phú, đa dạng, không bị khống chế bởi
chương trình giảng dạy quy định của Bộ GD&ĐT và phát huy tối đa nhu cầu của
các cá nhân; hình thức tập luyện đa dạng, có thể theo cá nhân, nhóm, khóa,
trường, CLB… có thể tập luyện bất kỳ thời điểm nào trong ngày tùy thuộc điều
Footer Page 25 of 128.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×