Tải bản đầy đủ

Phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện thiệu hóa, tỉnh thanh hóa

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

LÊ VĂN MẠNH

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN
THỐNG Ở HUYỆN THIỆU HÓA, TỈNH THANH HOÁ

Chuyên ngành:

Kinh tế nông nghiệp

Mã số:

60 62 01 15

Người hướng dẫn khoa học:
Tiến

GS.TS. Tô Dũng


NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng toàn bộ số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn
là trung thực và chưa hề được bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm
ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được ghi rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Văn Mạnh

i


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận
được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều cá nhân, tập thể trong và ngoài trường.
Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa Kinh tế và
Phát triển nông thôn – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã hết lòng giúp đỡ và truyền đạt
cho tôi kiến thức quý báu trong suốt quá trình học tập tại trường. Đặc biệt tôi xin cảm
ơn sâu sắc nhất tới thầy GS.TS. Tô Dũng Tiến, đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong
suốt quá trình thực tập và hoàn thiện đề tài.
Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể các hộ dân ở 3 làng nghề truyền
thống (làng Minh Châu - xã Thiệu Châu, làng Hồng Đô - xã Thiệu Đô, làng Trà Đông xã Thiệu Trung), cán bộ 3 xã và một số cán bộ huyện Thiệu Hóa đã tạo điều kiện giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Cuối cùng tôi xin cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè đã động viên giúp đỡ tôi
trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.
Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày

tháng



năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Văn Mạnh

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................ i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục các chữ viết tắt ........................................................................................... vi
Danh mục bảng .......................................................................................................... vii
Danh mục sơ đồ .......................................................................................................... ix
Trích

yếu

luận

văn

.........................................................................................................x

Thesis

abstract...............................................................................................................x Phần
1. Mở đầu ...........................................................................................................1
1.1.
Tính
cấp
...................................................................................1
1.2.
Mục
........................................................................................2

thiết

của

đề

tài

tiêu

nghiên

cứu

1.3.
Câu
hỏi
..........................................................................................2

nghiên

cứu

1.4.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................2

Phần
2.
Tổng
quan
..........................................................................................4

tài

liệu

2.1.
Cơ sở lý luận về phát triển bền vững làng nghề truyền thống
...........................4
2.1.1.
Các
..................................................................................................4
2.1.2.
Phân
loại
.....................................................................7
2.1.3.

làng

nghề

khái
truyền

niệm
thống

Tiêu chí xác định làng nghề truyền thống.........................................................7

2.1.4.
Đặc
điểm
........................................................8

của

2.1.5.
Vai
trò
của
..................................................................9

các

làng
làng

nghề
nghề

truyền
truyền

thống
thống

2.1.6.
Nội dung của phát triển bền vững làng nghề truyền thống
..............................13
3


2.1.7.
Các yếu tố tác động đến phát triển bền vững làng nghề truyền
thống..............13
2.2.

sở
thực
tài...............................................................................19

tễn

của

đề

2.2.1.
Thực trạng phát triển làng nghề truyền thống ở một số nước
..........................19
2.2.2.
Thực trạng phát triển các làng nghề truyền thống tại Việt Nam
......................21
2.3.

Các công trình nghiên cứu liên quan ..............................................................24

2.4.

Các bài học kinh nghiệm rút ra từ cơ sở lý luận và thực tiễn...........................24

4


Phần 3. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu ..........................................................26
3.1.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu .........................................................................26

3.1.1.

Điều kiện tự nhiên huyện Thiệu Hóa..............................................................26

3.1.2.

Điều kiện kinh tế - xã hội...............................................................................27

3.2.

Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 3433

3.2.1.
3433

Phương pháp tiếp cận.................................................................................

3.2.2.
3534

Chọn điểm nghiên cứu ...............................................................................

3.2.3.
3534

Phương pháp thu thập thông tn .................................................................

3.2.4.
3635

Phương pháp xử lý thông tin ......................................................................

3.2.5.
3736

Phương pháp phân tích ..............................................................................

3.2.6.

Hệ thống chỉ têu nghiên cứu ..................................................................... 3837

Phần 4. Kết quả và thảo luận ................................................................................
4039
4.1.
4039

Thực trạng phát triển các làng nghề truyền thống .......................................

4.1.1.

Khái quát lịch sử phát triển làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa ........ 4039

4.1.2.

Tình hình sản xuất kinh doanh ở các làng nghề truyền thống...................... 4241

4.1.3.
5554

Tác động xã hội của sự phát triển làng nghề truyền thống ..........................

4.1.4.
5756

Tác động về môi trường của sự phát triển làng nghề truyền thống ..............

4.2.

Những khó khăn về phát triển làng nghề truyền thống ở Thiệu Hóa ........... 5958

4.2.1.

Những khó khăn, hạn chế .......................................................................... 5958

4.2.2.
6160

Nguyên nhân những tồn tại, hạn chế ..........................................................

4.3.

Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững làng nghề truyền thống ............ 6261

4.3.1.

Các yếu tố đầu vào..................................................................................... 6261

4.3.2.

Tổ chức sản xuất kinh doanh...................................................................... 6665

4.3.3.

Cơ chế, chính sách ..................................................................................... 6665
4


4.3.4.
6766

Kết cấu hạ tầng ..........................................................................................

4.3.5.

Yếu tố đầu ra ............................................................................................. 7069

4.4.
7170

Định hướng phát triển bền vững làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa.....

4.4.1.

Định hướng chung ..................................................................................... 7170

4.4.2.
7271

Định hướng cụ thể .....................................................................................

4.5.

Giải pháp phát triển bền vững làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa .... 7372

5


4.5.1.
7372

Phát triển thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm...............................

4.5.2.
7473

Đào tạo nguồn nhân lực .............................................................................

4.5.3.

Xây dựng thương hiệu ............................................................................... 7574

4.5.4.
7776

Rà soát và thực hiện tốt quy hoạch .............................................................

4.5.5.

Hỗ trợ vốn ................................................................................................. 7877

4.5.6.
7877

Phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch.......................................

4.5.7.
7978

Bảo vệ môi trường .....................................................................................

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ...............................................................................
8180
5.1.

Kết luận ..................................................................................................... 8180

5.2.

Kiến nghị ................................................................................................... 8281

Tài liệu tham khảo...................................................................................................
8382
Phụ lục ..................................................................................................................
8685

5


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BQ

Bình quân

BQDT

Bình quân diện tích

CC

Cơ cấu

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

DT

Diện tích

ĐVT

Đơn vị tính

KT - XH

Kinh tế - Xã hội



Lao động

LNTT

Làng nghề truyền thống

NTM

Nông thôn mới

SL

Sản lượng

TTCN

Tiểu thủ công nghiệp

UBND

Ủy ban nhân dân

6


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Tình hình sử dụng đất đai huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015...........28
Bảng 3.2. Tình hình dân số và lao động của huyện Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015..
3130
Bảng 3.3. Kết quả sản xuất kinh doanh các ngành sản xuất chính huyện Thiệu
Hóa, giai đoạn 2013 - 2015 ................................................................... 3231
Bảng 4.1. Tỷ lệ hộ tham gia làm nghề của 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu
Hóa, giai đoạn 2013 - 2015 ................................................................... 4241
Bảng 4.2. Thông tn về các hộ điều tra ở 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu
Hóa năm 2015 .......................................................................................
4342
Bảng 4.3. Kinh nghiệm tham gia làm nghề của các chủ hộ điều tra trong 3 làng
nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, năm 2015.....................................
4443
Bảng 4.4. Chi phí bình quân 1 hộ làm nghề bánh đa/ngày, điều tra năm 2015........ 4544
Bảng 4.5. Lợi nhuận bình quân của hộ làm bánh/ngày, điều tra năm 2015 ............. 4645
Bảng 4.6. Hiệu quả kinh tế kỹ thuật của ươm cơ giới so với ươm tơ thủ công........ 4645
Bảng 4.7. Hiệu quả kinh tế kỹ thuật của dệt vải bằng máy so với dệt vải bằng
khung cửi của 1 lao động/ngày ..............................................................
4746
Bảng 4.8. Thu nhập bình quân của hộ làm nghề đúc đồng/tháng, năm 2015 .......... 4847
Bảng 4.9. Một số chỉ tiêu hiệu quả sản xuất kinh doanh bình quân 1 hộ điều
tra/năm trong các làng nghề truyền thống ..............................................
4948
Bảng 4.10. Sản lượng sản phẩm của làng nghề truyền thống Minh Châu, giai đoạn
2013 - 2015 ...........................................................................................
5251
Bảng 4.11. Sản lượng sản phẩm của làng nghề truyền thống Hồng Đô, giai đoạn
2013 - 2015 ...........................................................................................
5251
Bảng 4.12. Sản lượng sản phẩm của làng nghề truyền thống Trà Đông, giai đoạn
2013 - 2015 ...........................................................................................
5453
vii


Bảng 4.13. Giá trị sản xuất của 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, giai
đoạn 2013 - 2015...................................................................................
5453
Bảng 4.14. Lao động tham gia làm nghề của 3 làng nghề truyền thống huyện
Thiệu Hóa, giai đoạn 2013 - 2015.......................................................... 5554
Bảng 4.15. Thu nhập bình quân của lao động điều tra/tháng tham gia làm nghề
các làng nghề truyền thống năm 2015....................................................
5655

vii


Bảng 4.16. Tỷ lệ hộ nghèo 3 làng nghề truyền thống huyện Thiệu Hóa, giai đoạn
2013 - 2015 ...........................................................................................
5655
Bảng 4.17. Nguyên liệu chính cho sản xuất sản phẩm của các nghề......................... 6261
Bảng 4.18. Tình hình huy động vốn bình quân của 1 hộ điều tra.............................. 6463
Bảng 4.19. Tình hình trang thiết bị của các cơ sở điều tra năm 2015 ....................... 6564
Bảng 4.20. Đất đai bình quân của một hộ điều tra trong làng nghề truyền thống ở
huyện Thiệu Hóa ...................................................................................
6968

8


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1. Mô hình phát triển bền vững của Ngân hàng Thế giới .................................7
Sơ đồ 4.1. Các kênh tiêu thụ tơ và nhiễu ở Hồng Đô ..............................................
5352

9


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên Luận văn: “Phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu
Hóa, tỉnh Thanh Hóa”.
Tên tác giả: Lê Văn Mạnh
Ngành: Kinh tế nông nghiệp

Mã số: 60 62 01 15

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Tô Dũng Tiến
Huyện Thiệu Hóa có 3 LNTT được công nhận theo các tiêu chí quy định của
Nhà nước. Tuy nhiên, các LNTT đã có sự phát triển nhưng chưa có định hướng lâu dài,
ổn định và đã làm ảnh hưởng đến môi trường. Chính vì vậy, để các LNTT tếp tục phát
huy các giá trị kinh tế, văn hoá, nâng cao chất lượng lao động, môi trường được
đảm bảo và đặc biệt là tính bền vững trong quá trình phát triển chính là một trong
những yêu cầu cấp bách đặt ra. Xuất phát từ các vấn đề trên, tôi tiến hành nghiên
cứu đề tài “Phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh
Hóa” nhằm phân tích rõ thực trạng và tìm hướng phát triển cho các LNTT tại Thiệu Hóa
nói riêng và tỉnh Thanh Hóa nói chung.
Mục têu chung là trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng phát triển các LNTT
ở Thiệu Hóa theo hướng bền vững, đề xuất giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy phát
triển bền vững các LNTT ở địa bàn nghiên cứu trong thời gian tới. Trong đó, các mục têu
cụ thể là: Nghiên cứu và làm rõ cơ sở lý luận và thực tễn về phát triển bền vững các
LNTT ở Việt Nam; đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát
triển bền vững LNTT ở Thiệu Hóa; đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy
LNTT phát triển bền vững ở Thiệu Hóa.
Đề tài thực hiện các phương pháp nghiên cứu: Phương pháp tếp cận (Tiếp
cận theo loại hình sản xuất, tiếp cận lịch sử, tiếp cận hệ thống, tiếp cận định tính
kết hợp với định lượng, tiếp cận xã hội học, tiếp cận tâm lý học, phỏng vấn sâu);
Chọn điểm nghiên cứu; Phương pháp thu thập thông tin (Tài liệu thứ cấp và tài
liệu sơ cấp); Phương pháp xử lý thông tn; Phương pháp phân tích (Thống kê mô tả và
thống kê so sánh); Hệ thống chỉ têu nghiên cứu (Các chỉ têu đánh giá thực trạng phát
triển LNTT, nhóm hệ thống chỉ têu về kết quả sản xuất kinh doanh của các hộ và cơ
sở sản xuất nghề trong các LNTT, nhóm hệ thống chỉ tiêu về hiệu quả sản xuất kinh
doanh của các hộ và cơ sở sản xuất, nhóm chỉ tiêu phản ánh về tác động xã hội, nhóm
hệ thống chỉ tiêu về môi trường và ảnh hưởng của môi trường đến cuộc sống người
lao động và cộng đồng dân cư).
10


Tính đến hết năm 2015, số hộ tham gia làm nghề của 3 LNTT ở huyện Thiệu Hóa
luôn duy trì ở mức ổn định. Bên cạnh giải quyết việc làm, thu hút lao động, tăng thu
nhập cho hộ tham gia làm nghề, phát triển LNTT huyện Thiệu Hóa còn gián tiếp tạo
điều kiện cho các ngành kinh tế khác phát triển như xây dựng, kinh doanh dịch vụ, buôn
bán,… từ đó tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người lao động. Phát triển
làng nghề đã thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, cơ cấu kinh tế
trên địa bàn huyện, góp phần vào quá trình phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của
toàn huyện.
Bên cạnh mặt tích cực thì hoạt động sản xuất tại làng nghề còn một số tồn tại
cần khắc phục như: Việc phát triển làng nghề còn mang tính tự phát, phân tán, thiếu
tính bền vững, quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, chủ yếu là hộ gia đình nên đầu tư, cải tiến
và áp dụng công nghệ còn khó khăn. Nguyên liệu phục vụ cho sản xuất của làng nghề còn
gặp khó khăn do nguồn nguyên liệu tại chỗ đáp ứng ở mức độ hạn chế, phụ thuộc vào
nguồn nguyên liệu từ nơi khác, chưa có chợ đầu mối cung cấp nguyên liệu. Mẫu mã
sản phẩm còn đơn giản, chưa thỏa mãn được thị hiếu ngày càng cao của khách hàng
hiện nay. Mặt khác đó do thiếu thông tn và kinh nghiệm trong phát triển thị trường nên
thị trường têu thụ cho sản phẩm của các nghề và làng nghề này còn nhỏ hẹp, chủ
yếu giới hạn trong địa bàn tỉnh, chỉ một số ít vươn ra được các tỉnh lân cận nhưng khả
năng cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại khác ở ngoài tỉnh còn hạn chế. Việc phát
triển các làng nghề đã gây ảnh hưởng xấu tới môi trường, sức khoẻ cộng đồng và làm
ô nhiễm môi trường nông thôn. Môi trường làng nghề bị ô nhiễm ảnh hưởng tới môi
trường chung của cộng đồng, từ đó ít nhiều sẽ làm hạn chế xu hướng phát triển của
LNTT.
Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển bền vững làng nghề truyển thống tại huyện
Thiệu Hóa bao gồm cá yếu tố đầu vào như vốn dùng cho sản xuất, chất lượng và
tay nghề cho người lao động, công nghệ sản xuất, thị trường têu thụ sản phẩm và nguồn
nguyên liệu đầu vào. Các yếu tố đầu ra như giá cả, thị trường tiêu thụ sản phẩm. Kết
cấu hạ tầng, tổ chức sản xất kinh doanh của các làng nghề truyền thống và Cơ chế
chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển làng nghề truyền thống.
Để phát triển bền vững làng nghề truyền thống trên địa bàn huyện Thiệu
Hóa trong thời gian tới cần tập trung vào một số giải pháp cụ thể như phát triển thị
trường và nâng cao chất lượng sản phẩm, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng thương
hiệu, tổ chức quy hoạch gắn với bảo vệ môi trường, hỗ trợ vốn cho các làng nghề
truyền thống, phát triển LNTT gắn với du lịch.

11


THESIS ABSTRACT
Thesis Name: Sustainable development of traditional craf villages in Thieu
Hoa district, province Thanh Hoa.
Author: Le Van Manh
Specialization: Agricultural Economics
Code: 60 62 01 15
Instructors: Mr. To Dung Tien
In Vietnam, the traditonal village contributed a significant role in the historical
development of the country, especially the contribution to economic development,
creating jobs, increasing incomes for workers during Famer. However, the traditional
villages are now faced with many difficult issues, such as organizaton and management
capabilities, market knowledge, infrastructure and technology. Besides, the product
quality is not guaranteed, product designs fail to attract consumers have reduced
competition in the market, especially in international markets. Pressures on the
environment in the traditional villages, namely that the polluton of the water
environment and atmosphere did afect the lives of people directly employed in
partcular and the people living in the area the village in general. Therefore, sustainable
development and traditonal craft villages need to be focused, atenton and research.
Thieu Hoa district, close to the central plains of Thanh Hoa city 20 km to the
southwest. Thieu Hoa district in the history of almost all the traditional crafts. However,
due to geographical conditons, topography, material conditions, the land should be
handicrafts and village have different growth, developing skilled, skilled extnct. Up to
now, the district only only 3 villages are still active and has been the People's
Committee of Thanh Hoa province has recognized Decision traditional villages under
the criteria set by the Ministry of Agriculture rural Development and production
villages including pancake Minh Chau, villages reeling, weaving and noise Hong
Chengdu East Tea bronze casting village.
By 2015, the number of households participatng in the occupation of
the three traditonal villages in Thieu Hoa district has been maintained at a stable
level. Besides

creatng

jobs,

atracting

labor,

increase

the

income

of

participating households profession, develop traditonal craft villages Thieu Hoa
district also indirectly facilitate the development of other economic sectors such as
construction, business services, trade, ... thereby creating more jobs and income for
xii


workers. Development

of craft villages has prompted

plants, animals,

xii

restructuring

process


the economic structure in the district, contributng to the development and
economic restructuring of the whole district.
Besides the positive side, manufacturing activity in the village, there are some
problems to be overcome, such as: The development of craft villages also
spontaneous and fragmented, unsustainable, producton scale may be small, mainly
household should invest, improve and apply technology dificult. Raw materials for
manufacture of the village was troubled by material resources in place to meet limited
extent, depend on resources from elsewhere, no wholesale market to supply raw
materials. Product designs are simple, yet satsfying the tastes of customers
increasing current. On the other hand that a lack of informaton and experience in the
development of the market, consumer market for products of this craft and small
villages, mainly limited to the province, only a small number are reaching out
neighboring provinces but compettve with other similar products outside the
province is limited. The development of the village has a negatve impact on the
environment, public health and environmental pollution in rural areas. Environment
polluted villages affecting the general environment of the community, from which
more or less will limit the development trend of the traditional villages.
Factors afecting sustainable development in traditional villages in Thieu Hoa
district includes fsh such as capital inputs for producton, quality and workmanship for
employees, production technology, market sale of products and raw material
sources. The

output

elements

such

as

pricing,

product

consumer

market.

Infrastructure, re- establish the business organization of the traditonal village and
Mechanisms and policies of the Party and State to develop traditional craft villages.
For sustainable development of traditional craft villages Thieu Hoa district in the
future should focus on a number of specific measures such as market development and
improve product quality, manpower training, construction brand for traditional villages,
organized planning associated with environmental protection, fnancial aid for the
traditional villages, develop traditional craft villages with tourism.

xiii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU

1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Ở nước ta các Làng nghề truyền thống (LNTT) đóng góp một vai trò quan
trọng trong lịch sử phát triển của đất nước, đặc biệt là sự đóng góp cho phát
triển kinh tế, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động trong lúc
nông nhàn. Tuy nhiên, các LNTT lại đang phải đối diện với nhiều vấn đề khó
khăn, đó là khả năng tổ chức quản lý, kiến thức thị trường, kết cấu hạ tầng
và kỹ thuật công nghệ. Bên cạnh đó, chất lượng sản phẩm chưa đảm bảo, mẫu
mã sản phẩm chưa thu hút được người tiêu dùng đã làm giảm tính cạnh tranh
trên thị trường, nhất là thị trường quốc tế. Sản xuất còn mang nặng tính thủ
công, quy trình kỹ thuật công nghệ chưa được áp dụng nhiều đã tạo ra một
sức ép đối với môi trường trong các LNTT, mà cụ thể là sự ô nhiễm về môi
trường nước và môi trường không khí đã làm ảnh hưởng đến đời sống của
người trực tiếp làm nghề nói riêng và người dân sống trong khu vực làng nghề
nói chung. Do đó, sự phát triển bền vững LNTT cần được chú trọng, quan tâm và
nghiên cứu.
Thiệu Hóa (Thanh Hóa) là huyện đồng bằng nằm cách trung tâm thành
phố Thanh Hóa 20 km về phía Tây Nam. Tuy là địa phương không có nhiều LNTT
so với nhiều huyện khác trong tỉnh Thanh Hóa, song nơi đây lại có một số
LNTT có chiều dài lịch sử lâu đời. Các LNTT đã đóng một vai trò rất lớn trong
việc nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên,
vấn đề phát triển các LNTT ở Thiệu Hóa vẫn còn những hạn chế cần được
quan tâm nghiên cứu.
Năm 2014, huyện Thiệu Hóa có 3 LNTT được công nhận theo các tiêu chí
quy định của nhà nước, điều đó cho thấy sự phát triển tương đối ổn định của các
LNTT trong thời gian qua. Tuy các LNTT đã có sự phát triển nhưng chưa có
định hướng lâu dài, ổn định và đã làm ảnh hưởng đến môi trường. Chính vì
vậy, để các LNTT tếp tục phát huy các giá trị kinh tế, văn hoá, nâng cao chất
lượng lao động, môi trường được đảm bảo và đặc biệt là tính bền vững trong quá
trình phát triển chính là một trong những yêu cầu cấp bách đặt ra. Xuất phát từ
các vấn đề trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Phát triển bền vững làng nghề
truyền thống ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa” nhằm phân tích rõ thực
1


trạng và tìm hướng phát triển cho các LNTT tại huyện Thiệu Hóa nói riêng và tỉnh
Thanh Hóa nói chung.

2


1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng phát triển các LNTT ở huyện
Thiệu Hóa theo hướng bền vững, đề xuất giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy
phát triển bền vững các LNTT ở địa bàn nghiên cứu trong thời gian tới.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Nghiên cứu và làm rõ cơ sở lý luận và thực tễn về phát triển bền vững
các LNTT ở Việt Nam.
- Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển
bền vững LNTT ở huyện Thiệu Hóa.
- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy LNTT phát triển bền
vững ở huyện Thiệu Hóa.
1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu sự phát triển bền vững của các LNTT dựa trên những cơ sở
lý luận và thực tiễn nào?
- Thực trạng về sự phát triển bền vững của các LNTT ở huyện Thiệu
Hóa trong thời gian qua như thế nào và những yếu tố nào đã ảnh hưởng đến thực
trạng đó?
- Cần có những giải pháp nào để thúc đẩy các LNTT ở huyện Thiệu Hóa
phát triển theo hướng bền vững?
1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tễn phát
triển bền vững LNTT. Đối tượng điều tra là các hộ gia đình, các cơ sở sản xuất
tham gia vào các hoạt động sản xuất của LNTT, các cá nhân tham gia quản lý
liên quan đến LNTT.
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Nghiên cứu lý luận về sự phát triển của các LNTT; thực
trạng phát triển của các LNTT ở huyện Thiệu Hóa; nhận định và đánh giá những
tồn tại, hạn chế trong sự phát triển của các LNTT ở huyện Thiệu Hóa; các yếu tố
3


ảnh hưởng đến phát triển bền vững LNTT; giải pháp thúc đẩy sự phát triển bền
vững các LNTT.

4


- Về Không gian: Đề tài nghiên cứu các LNTT ở huyện Thiệu Hóa, trong
đó tập trung vào 3 LNTT là: làng Minh Châu (xã Thiệu Châu), làng Hồng Đô (xã
Thiệu Đô), làng Trà Đông (xã Thiệu Trung).
- Về thời gian: Đề tài thu thập số liệu có liên quan từ năm 2012 - 2014 để
làm cơ sở nghiên cứu, đánh giá, phân tích so sánh; thông tn sơ cấp thu thập
từ các hộ gia đình, các cơ sở sản xuất ở các LNTT trong năm 2015; định hướng và
giải pháp đề xuất cho đến năm 2020.

5


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN
THỐNG
2.1.1. Các khái niệm
2.1.1.1. Nghề truyền thống
Truyền thống là thuật ngữ dùng để chỉ các giá trị, yếu tố, quan niệm
của một cộng đồng người hay của xã hội lưu giữ trong một thời gian dài từ thế hệ
này qua thế hệ khác. Truyền thống thể hiện tính kế thừa là chủ yếu, tuy nhiên
cũng có sự phát triển theo lịch sử. Truyền thống được biểu hiện ở hình thức
như truyền thống học tập, lễ hội truyền thống, truyền thống dòng họ, nghề
truyền thống (Nguyễn Thị Phương Châm, 2009).
Theo Thông tư số 116/2006/TT-BNN&PTNT ngày 18/12/2006 của Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn: “Nghề truyền thống là nghề đã được hình thành
từ lâu đời, tạo ra những sản phẩm độc đáo, có tính riêng biệt, được lưu
truyền và phát triển đến ngày nay hoặc có nguy cơ bị mai một, thất truyền” (Bộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2006).
2.1.1.2. Làng nghề
Theo Thông tư số 116/2006/TT-BNN&PTNT của Bộ Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn: “Làng nghề là một hoặc nhiều cụm dân cư cấp thôn,
ấp, bản, làng, buôn, phum, sóc hoặc các điểm dân cư tương tự trên địa bàn
một xã, thị trấn có các hoạt động ngành nghề nông thôn, sản xuất ra một hoặc
nhiều loại sản phẩm khác nhau” (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2006).
Thực tế cho thấy làng nghề là một tập hợp từ thể hiện một không gian
vùng quê nông thôn, ở đó có những hộ thuộc một số dòng tộc nhất định
sinh sống. Ngoài sản xuất nông nghiệp, họ còn có một số nghề sản xuất phi
nông nghiệp. Trong các làng nghề này tồn tại đan xen nhiều mối quan hệ kinh tế,
xã hội phong phú và phức tạp. Làng nghề là những làng ở nông thôn có những
nghề phi nông nghiệp chiếm ưu thế về số hộ, số lao động và thu nhập so với nghề
nông.
2.1.1.3. Làng nghề truyền thống

6


Khái niệm LNTT được khái quát dựa trên hai khái niệm nghề truyền
thống và làng nghề nêu trên. Theo đó “LNTT là làng nghề có nghề truyền thống
được hình thành từ lâu đời” (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2006).

7


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×