Tải bản đầy đủ

Giáo án Sinh học 11 bài 1: Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ

PHẦN BỐN: SINH HỌC CƠ THỂ
CHƯƠNG I: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG
A - CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT
Bài 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ

I. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Biết được hình thái cấu tạo của rễ thích nghi với khả năng hút nước và các ion khoáng.
- Trình bày được sự xâm nhập của nước và các ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ.
Nêu được sự tương tác giữa môi trường và rễ trong việc hấp thụ nước và các ion khoáng.
- Nêu được sự ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh đến quá trình hấp thụ nước và các
ion khoáng.
2. Kỹ năng
- Kỹ năng quan sát tranh, phân tích, tổng hợp để khai thác kiến thức.
- Rèn luyện khả năng tư duy độc lập, khả năng tự học.
3. Thái độ
- Có thái độ học tập tích cực chăm chỉ yêu thích bộ môn.
- Cấu tạo và chức năng của rễ luôn phù hợp thích nghi với khả năng hút nước và các ion
khoáng.
II. Chuẩn bị
III. Phương pháp dạy học

- Vấn đáp tìm tòi
- Nghiên cứu SGK
TaiLieu.VN

Page 1


IV. Tiến trình bài học
1. Ổn định lớp (1 phút)
2. Kiểm tra bài cũ
3. Bài mới
Vào bài

Dạy bài mới
Hoạt động 1: RỂ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG

Hoạt động GV

Hoạt động HS

Nội dung

GV yêu cầu HS quan sát Quan sát hình 1.1
I. Rễ là cơ quan hấp
hình 1.1 trả lời câu hỏi:
thụ nước và ion khoáng.
▼Dựa vào hình 1.1 hãy
1. Hình thái của hệ rễ.
mô tả cấu tạo bên ngoài
Hệ
rễ
gồm
rễ
chính

của hệ rễ?
rất nhiều rễ bên. Rễ bên
gồm có miền sinh
trưởng, miền hút, miền
hút có rất nhiều lông hút


phát triển nên nó thích
nghi với khả năng hút
nước và các ion khoáng.
Hệ rễ phát triển hướng
tới nguồn nước.
▼Hãy tìm mối liên hệ
giữa nguồn nước trong đất
với sự phát triển của hệ
rễ?
(nước trong đất ít thì rễ
TaiLieu.VN

2. Rễ cây phát triển
nhanh bề mặt hấp thụ.
Page 2


phát triển như thế nào để
hút được nước?)

Rễ cây lan rộng, ăn sâu,
sinh trưởng liên tục, đặc
biệt hình thành nên lượng
lông hút khổng lồ làm
Miền hút nằm ngay sau tăng diện tích bề mặt tiếp
▼Quan sát tranh hình 1.2 miền sinh trưởng với rất xúc giữa rễ với đất làm
sgk nhận xét đặc điểm của nhiều lông hút phát tăng khả năng hấp thụ
rễ.
triển.
nước và các ion khoáng.
Tế bào lông hút có
thành mỏng không thấm
▼Dựa vào nội dung sgk Hệ rễ có nhiều lông hút cutin, có áp xuất thẩm
giải thích tại sao hệ rễ lại nhằm làm tăng diện tích thấu lớn.
có đặc điểm như vậy.
bề mặt tiếp xúc của rể
với đất từ đó làm tăng
khả năng hấp thụ nước
và các ion khoáng của
rể.
HS trả lời
▼Tế bào lông hút có cấu
tạo thích nghi với chức
năng hút nước và khoáng
như thế nào?
▼Môi trường ảnh hưởng
như thế nào đến sự tồn tại Môi trường quá ưu
và phát triển của lông hút? trương, quá axit, thiếu
ôxi sẽ làm lông hút dễ
gãy và tiêu biến.
▼Đối với các loài thực
vật thủy sinh như: bèo…
và cây trên cạn không có
lông hút thì rễ cây hấp thụ
nước và muối khoáng như
thế nào?

TaiLieu.VN

Các loài thủy sinh: hút
qua toàn bộ bề mặt cơ
thể
Thực vật trên cạn thì rễ
có nấm rễ bao bọc, nấm
này giúp cây hấp thụ và
ion khoáng dễ dàng

Page 3


Hoạt động 2: CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỂ CÂY

Hoạt động GV

Hoạt động HS

Nội dung
II. Cơ chế hấp thụ
nước và ion khoáng ở rể
cây

▼Tìm hiểu thông tin từ Theo cơ chế thụ động
sgk cho biết nước từ đất
được hấp thụ vào rể theo
cơ chế nào?
▼Tại sao nước luôn đi từ
đất vào tế bào lông hút chỉ
theo một chiều mà không
Vì dịch của tế bào biểu
theo chiều ngược lại?
bì rễ (lông hút) là ưu
▼Nguyên nhân nào làm trương so với dung dịch
cho dịch tế bào biểu bì đất.
TaiLieu.VN

1. Hấp thụ nước và ion
khoáng từ đất vào rể
bằng tế bào lông hút
a. Hấp thụ nước
Nước được hấp thụ từ
đất vào tế bào lông hút
theo cơ chế thụ động
(thẩm thấu): đi từ môi
trường nhược trương (thế
nước cao) trong đất vào
Page 4


lông hút là ưu trương (thế
nươc thấp) so với dịch đất
là nhược trương (thế nước
cao).

Do hai quá trình:

tế bào lông hút nơi có
dịch bào ưu trương (thế
nước thấp hơn)

- Quá trình thoát hơi
nước ở lá (làm vai trò
cái bơm) hút nước từ
phía dưới lên.

- Nồng độ các chất hòa
tan như axit hữu cơ,
▼Cho biết có mấy cơ chế đường glucozo) cao.
b. Hấp thụ các ion
hấp thụ các ion khoáng?
khoáng
Kể ra?
Có 2 cơ chế: thụ động
và chủ động
- Các ion khoáng xâm
nhập vào tế bào rễ cây
▼Các ion khoáng được
một cách chọn lọc theo
hấp thụ theo cơ chế thụ
hai cơ chế :
động như thế nào?
HS trả lời
+ Thụ động: Cơ chế
khuếch tán từ nơi nồng độ
cao đến nồng độ thấp.
▼Các ion khoáng được
hấp thụ chủ động như thế
+ Chủ động: Di chuyển
nào?
ngược chiều gradien nồng
độ và cần năng lượng
ATP.
HS trả lời
▼Quan sát hình 1.3 và
2. Dòng nước và các ion
thông tin SGK hãy cho
khoáng đi từ đất vào
biết nước và các ion
mạch gổ của rể
khoáng đi từ đất vào mạch
gỗ của rễ theo những con
Theo 2 con đường:
Theo
2
con
đường:
đường nào?
- Con đường gian bào:
- Con đường thứ nhất: Từ lông hút → khoảng
con đường gian bào, đến gian bào → mạch gỗ
nội bì con đường này bị
chặn bởi đai caspari.
Con đường tế bào chất:
Từ lông hút → tế bào
- Con đường thứ hai: chất của các tế bào →
Con đường tế bào chất

TaiLieu.VN

Page 5


đi xuyên qua tế bào chất mạch gỗ
của tế bào.

Hoạt động 3: ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC TÁC NHÂN MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI
QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỂ CÂY

Hoạt động GV

Hoạt động HS

Nội dung

▼Nêu những nhân tố
môi trường đến khả năng
hút nước và ion khoáng
của rễ cây

Các yếu tố ảnh hưởng
đến quá trình hấp thụ
nước và ion khoáng là:
nhiệt độ, ánh sáng, ôxy,
pH, đặc tính lí hoá của
đất,…

III. Ảnh hưởng của
các tác nhân môi trường
đối với quá trình hấp
thụ nước và ion khoáng
ở rễ cây

GV: Nồng độ ôxi trong
đất giảm, sự sinh trưởng
của rễ bị ảnh hưởng → sự
hút nước giảm…

- Các yếu tố ảnh hưởng
đến quá trình hấp thụ
nước và các ion khoáng
là: Nhiệt độ, ánh sáng,
ôxy, pH., đặc tính lý hoá
của đất.....

Liên hệ: trong sản xuất
nông nghiệp con người đã
- Hệ rễ cây ảnh hưởng
áo dụng biện pháp kỹ
đến môi trường: Rễ tiết
Gieo
trồng
đúng
thời
thuật gì để tăng khả năng
các chất làm thay đổi tính
vụ
hấp thụ nước và ion
chất lý hoá của đất.
khoáng của rễ?
- Bón phân, làm đất
- Chống nóng, chống
TaiLieu.VN

Page 6


lạnh kịp thời.
- Hạn chế sự tổn thương
làm gãy lông hút

4. Củng cố
Vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết?
Đối với cây trên cạn, khi bị ngập úng rễ cây thiếu ôxy. Thiếu ôxy làm phá hoại tiến
trình hô hấp bình thường của rễ, tích lũy các chất độc đối với tb và làm cho lông hút chết,
không hình thành được lông hút mới. Không có lông hút thì cây không hấp thụ được nước,
cân bằng nước trong cây bị phá hủy và cây bị chết.
Vì sao các loài cây trên cạn không sống được trên đất ngặp mặn?
Để sống được trên đất ngặp mặn TB của rể phải có áp suất thẩm thấu cao hơn (dịch bào
phải ưu trương) so với MT đất mặn bao quanh rễ thì mới hấp thụ được nước từ đất.
Dịch bào rễ cây trên cạn nhược trương so với mt đất ngặp mặn nên không thể hấ tụ
được nước từ đất, cân bằng nước trong cây bị phá hủy và cây chết.
5. Dặn dò
- Về nhà học bài và trả lời các câu hỏi cuối sgk.
- Xem trước bài 2 vận chuyển các chất trong cây.

TaiLieu.VN

Page 7



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×