Tải bản đầy đủ

Tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam chi nhánh quảng ninh

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN THỊ NHÂN

TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG
VỐN
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ
PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
CHI NHÁNH QUẢNG
NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH


NGUYỄN THỊ NHÂN

TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG
VỐN
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ
PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
CHI NHÁNH QUẢNG
NINH
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN QUỐC TIẾN

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu
được sử dụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Các kết quả
nghiên cứu trong luận văn được tập hợp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần
Công thương Việt nam - Chi nhánh Quảng ninh và chưa từng được ai nghiên
cứu và công bố trong bất cứ công trình khoa học nào.
Người cam đoan

Nguyễn Thị Nhân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


ii
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của:
TS. Nguyễn Quốc Tiến - Người trực tiếp hướng dẫn tôi làm luận văn này và
các thầy cô giáo Phòng Đào tạo, Bộ phận sau Đại học - Trường Đại học Kinh
tế và QTKD - Đại học Thái Nguyên; các anh chị làm việc tại Ngân hàng


Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh đã giúp
đỡ tôi hoàn thành bản luận văn này.
Sự giúp đỡ đã cổ vũ và giúp tôi nhận thức, làm sáng tỏ thêm cả lý luận
và thực tiễn về lĩnh vực mà luận văn nghiên cứu.
Luận văn là quá trình nghiên cứu công phu, sự làm việc khoa học và
nghiêm túc của bản thân, song do khả năng và trình độ có hạn nên không thể
tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định.
Tôi rất mong nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của các thầy, cô
giáo và những độc giả đến đề tài này.
Tác giả

Nguyễn Thị Nhân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


3

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT ......................................................... vi
DANH MỤC CÁC BẢNG.............................................................................. vii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ ................................................................... viii
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu...................................................................................... 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................. 2
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn....................................................................... 2
5. Kết cấu luận văn ............................................................................................ 3
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HUY ĐỘNG VỐN
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI .................................................... 4

1.1. Khái quát về Ngân hàng thương mại ......................................................... 4
1.1.1. Khái niệm và chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại .................. 4
1.1.2. Đặc điểm của ngân hàng thương mại...................................................... 7
1.1.3. Các hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại ................................ 8
1.2. Hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại .............................. 11
1.2.1. Khái niệm huy động vốn, các hình thức huy động vốn ........................ 11
1.2.2. Nội dung quy trình nghiệp vụ huy động vốn ........................................ 18
1.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá hoạt động huy động vốn .....................................
25
1.3. Sự cần thiết tăng cường huy động vốn của ngân hàng thương mại .........
26
1.3.1. Vai trò của hoạt động huy dộng vốn ..................................................... 26
1.3.2. Sự cần thiết và phương hướng tăng cường huy động vốn của ngân
hàng thương mại ................................................................................. 29
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động huy động vốn của ngân hàng
thương mại .......................................................................................... 31
1.4.1. Các nhân tố khách quan ........................................................................ 31
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


4

1.4.2. Các nhân tố chủ quan ............................................................................ 33

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


4

1.5. Cơ sở thực tiễn về hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại.......
36
1.5.1. Hoạt động huy động vốn của một số ngân hàng thương mại trên
thế giới và Việt Nam ........................................................................... 36
1.5.2. Những bài học kinh nghiệm về huy động vốn cho ngân hàng thương
mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh.............
39
Chương 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................. 41
2.1. Câu hỏi nghiên cứu .................................................................................. 41
2.2. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................... 41
2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin ............................................................ 41
2.2.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tín............................................. 45
2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin .......................................................... 45
2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ................................................................... 45
Chương 3. THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM - CHI
NHÁNH QUẢNG NINH ..................................................................... 50

3.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh và Ngân hàng
thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng
Ninh ......................................................................................... 50
3.1.2. Khái quát Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam
- Chi nhánh Quảng Ninh ..................................................................... 51
3.2. Thực trạng huy động vốn tại Vietinbank Quảng Ninh giai đoạn
2011 - 2013 ........................................................................................ 57
3.2.1. Cơ chế chính sách huy động vốn .......................................................... 58
3.2.2. Chất lượng nguồn nhân lực ................................................................... 64
3.2.3. Kết quả huy động vốn ........................................................................... 66
3.2.4. Phát hành công cụ nợ ............................................................................ 79
3.2.5. Chi phí huy động vốn ............................................................................ 79
3.2.6. Đánh giá của khách hàng về các vấn đề liên quan đến công tác huy
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


5

động vốn của Vietinbank Quảng Ninh ............................................... 82

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


6

3.3. Đánh giá thực trạng huy động vốn tại Vietinbank Quảng Ninh giai
đoạn 2011 - 2013 ................................................................................ 85
3.3.1. Những kết quả đạt được ........................................................................ 85
3.3.2. Tồn tại và nguyên nhân ......................................................................... 88
Chương 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG VỐN
TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT
NAM - CHI NHÁNH QUẢNG NINH ....................................... 95

4.1. Định hướng và mục tiêu phát triển của Ngân hàng thương mại cổ
phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh ..................... 95
4.1.1. Những khó khăn thách thức đối với ngành ngân hàng trong thời
gian tới ................................................................................................ 95
4.1.2. Định hướng nhiệm vụ kinh doanh của Chi nhánh trong thời gian
tới..........96
4.2. Một số giải pháp nhằm tăng cường huy động vốn của Ngân hàng thương
mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng
Ninh.................98
4.2.1. Hoàn thiện chính sách khách hàng........................................................ 98
4.2.2. Mở rộng mạng lưới giao dịch và nâng cao chất lượng phục vụ ........... 99
4.2.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ................................................... 99
4.2.4. Đa dạng hóa các hình thức huy động vốn ........................................... 100
4.2.5. Phát triển các hoạt động dịch vụ liên quan đến huy động vốn của
ngân hàng .......................................................................................... 101
4.2.6. Thực hiện chính sách lãi suất linh hoạt ............................................... 101
4.2.7. Hiện đại hóa công nghệ, nâng cao cơ sở vật chất, kỹ thuật cho Chi nhánh
.. 101
4.2.8. Tăng cường hoạt động Marketing ngân hàng ..................................... 103
4.3. Một số kiến nghị..................................................................................... 104
4.3.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước Việt Nam ............................. 104
4.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng thương mại cổ phần Công
thương Việt Nam ............................................................................. 106
KẾT LUẬN .................................................................................................... 108
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 109
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


7

PHỤ LỤC ...................................................................................................... 111

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


8

DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
Agribank

: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

BIDV

: Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư

CBNV

: Cán bộ nhân viên KHCN

: Khách hàng cá nhân KHDN

:

Khách hàng doanh nghiệp NHNN
Ngân hàng Nhà nước NHTM

:
:

Ngân hàng Thương mại NHTW

:

Ngân hàng Trung ương PGD

:

Phòng giao dịch
TCKT

: Tổ chức kinh tế

TCTD

: Tổ chức tín dụng

TDQT

: Tín dụng quốc tế

Techcombank

: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương

Vietinbank

: Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


vii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1. Kết quả kinh doanh của Vietinbank Quảng Ninh giai đoạn 2011 - 2013
...... 55
Bảng 3.2. Cơ cấu nguồn nhân lực của Vietinbank Quảng Ninh ................................
65
Bảng 3.3. Số lượng cán bộ nhân viên tham gia các lớp đào tạo nghiệp vụ .................
66
Bảng 3.4. Kết quả vốn huy động qua các năm 2011-2013 ...................................... 67
Bảng 3.5. Biến động kết quả huy động vốn giai đoạn 2011-2013 ........................... 69
Bảng 3.6. Cơ cấu vốn huy động theo nội tệ và ngoại tệ quy đổi giai đoạn
2011-2013 ................................................................................................ 71
Bảng 3.7. Cơ cấu vốn huy động theo đối tượng huy động giai đoạn 2011-2013 .... 73
Bảng 3.8. Biến động tiền gửi tổ chức giai đoạn 2011-2013 .................................... 74
Bảng 3.9. Biến động của tiền gửi dân cư giai đoạn 2011-2013 ............................... 76
Bảng 3.10. Cơ cấu vốn huy động theo kỳ hạn huy động giai đoạn 2011 - 2013 ...... 77
Bảng 3.11. Lãi suất thực tế tại thời điểm cuối năm giai đoạn 2011-2013 ................ 80
Bảng 3.12. Chi phí huy động vốn giai đoạn 2011-2013 ........................................... 81
Bảng 3.13. Đánh giá của người hỏi về mức độ tin cậy của ngân hàng ..................... 82
Bảng 3.14. Đánh giá của người hỏi về mức độ đáp ứng của ngân hàng................... 82
Bảng 3.15. Đánh giá của người hỏi về năng lực phục vụ của ngân hàng ................. 83
Bảng 3.16. Đánh giá của người hỏi về mức độ đồng cảm và thái độ phục vụ
của nhân viên NH .................................................................................... 84
Bảng 3.17. Đánh giá của người hỏi về cơ sở vật chất, phương tiện thiết bị phục
vụ của ngân hàng ..................................................................................... 84
Bảng 3.18. Hiệu quả sử dụng vốn giai đoạn 2011-2013 ........................................... 89

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


viii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ:
Biểu đồ 3.1.

Cơ cấu thu chi giai đoạn 2011-2013 ....................................... 57

Biểu đồ 3.2.

Tăng trường nguồn vốn giai đoạn 2011 - 2013 ...................... 69

Biểu đồ 3.3.

Nguồn vốn theo loại tiền tệ giai đoạn 2011-2013 .................. 72

Biểu đồ 3.4.
74

Vốn huy động theo đối tượng huy động giai đoạn 2011-2013 ...

Sơ đồ:
Sơ đồ 3.1. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Vietinbank Quảng Ninh ....... 54

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Hoạt động huy động vốn là nghiệp vụ truyền thống của các ngân hàng
thương mại cũng là nền tảng cho sự thịnh vượng và phát triển của Ngân hàng.
Huy động vốn từ các nguồn nhàn rỗi để cho vay, phục vụ hoạt động sản xuất
kinh doanh của các tổ chức và cá nhân, góp phần phát triển kinh tế xã hội,
nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện thành công sự nghiệp Công nghiệ p
hóa - Hiện đại hóa đất nước, đồng thời thu về lợi nhuận cho mình là hoạt
động cơ bản chủ yếu, có tầm quan trọng hàng đầu của các Ngân hàng t hương
mại (NHTM). Hơn thế, trong điều kiện nền kinh tế thị trường cạnh tranh và
hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay, trên cùng một địa bàn thường có
nhiều NHTM trong nước và nước ngoài hoạt động, cạnh tranh với nhau, thì
việc huy động vốn của mỗi ngân hàng, nhất là các ngân hàng thương mại
trong nước ngày càng trở nên khó khăn. Do vậy kết quả huy động vốn của
NHTM được nhiều hay ít có ý nghĩa quyết định đến kết quả, hiệu quả kinh
doanh, thậm chí ảnh hưởng lớn đến sự tồn tại và phát triển của nó.
Nhận thức về điều đó, trong những năm qua Ngân hàng thương mại cổ
phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh (Vietinbank Quảng
Ninh) đã có nhiều cố gắng để huy động vốn từ các nguồn vốn khác nhau và
đã đạt được những kết quả nhất định. Lượng vốn huy động được ngày càng
cao, đáp ứng nhu cầu vay vốn của các đối tượng khách hàng và thu được lợi
nhuận đáng kể. Tuy nhiên, hoạt động huy động vốn của Vietinbank Quảng
Ninh vẫn còn nhiều tồn tại hạn chế. Xuất phát từ ý nghĩa tầm quan trọng của
công tác huy động vốn, từ thực tế của Vietinbank Quảng Ninh nêu trên, tôi
chọn nghiên cứu đề tài: “Tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng Thương
mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh” làm luận
văn tốt nghiệp thực sĩ của mình.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


2

2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về hoạt động huy động vốn của Ngân
hàng Thương mại, luận văn phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động huy
động vốn của Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi
nhánh Quảng Ninh, từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường
hoạt động huy động vốn của ngân hàng này trong thời gian tới.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hoá các vấn đề lý luận và thực tiễn về huy động vốn của
Ngân hàng Thương mại.
- Phân tích, đánh giá thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại
cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh.
- Đề xuất giải pháp nhằm tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng
Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là lý luận về huy động vốn của NHTM
và thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương
Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: luận văn tập trung nghiên cứu tại Ngân hàng
Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh
-

Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2011 - 2013

-

Phạm vi nội dung: Thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng Thương

mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


3

Đề tài góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về huy động
vốn, vai trò của nó đối với hoạt động ngân hàng và các nhân tố ảnh hưởng đến
việc huy động vốn trong ngân hàng.
Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng công tác huy động vố của
Vietinbank Quảng Ninh, luận văn đã đưa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm
tăng cường huy động vốn tại ngân hàng này. Những giải pháp, kiến nghị đó
chẳng những có ích đối với đơn vị nghiên cứu mà còn có thể làm tài liệu tham
khảo cho các ngân hàng thương mại khác có điều kiện tương tự.
5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn gồm có 4 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động vốn của các ngân
hàng thương mại.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Thực trạng công tác huy động vốn của Ngân hàng thương
mại cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh.
Chương 4: Một số giải pháp nhằm tăng cường huy động vốn tại Ngân
hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


4

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HUY ĐỘNG VỐN
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Khái quát về Ngân hàng thương mại
1.1.1. Khái niệm và chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại
1.1.1.1. Khái niệm về ngân hàng thương mại
Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng xuất hiện đầu tiên và phổ
biến nhất hiện nay. NHTM đã hình thành tồn tại và phát triển hàng trăm năm
gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hoá. Sự phát triển hệ thống NHTM
đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế
hàng hoá, ngược lại kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao
nhất là nền kinh tế thị trường thì NHTM cũng ngày càng được hoàn thiện và
trở thành những định chế tài chính không thể thiếu được.
Cho đến thời điểm hiện nay có rất nhiều khái niệm về NHTM. Ở Việt
Nam, Luật Các Tổ chức tín dụng do Quốc hội khóa X thông qua vào ngày 12
tháng 12 năm 1997, định nghĩa: “Ngân hàng là một loại hình tổ chức tín dụng
được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên
quan. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng gồm
ngân hàng thương mại, ngân hàng phát triển, ngân hàng đầu tư, ngân hàng
chính sách, ngân hàng hợp tác và các loại hình ngân hàng khác. Luật này còn
định nghĩa: Tổ chức tín dụng là loại hình doanh nghiệp được thành lập theo
quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật để hoạt động kinh
doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng
tiền gửi để cấp tín dụng và cung cấp các dịch vụ thanh toán".
Luật Tổ chức tín dụng không có định nghĩa hoạt động ngân hàng vì
khái niệm này đã được định nghĩa trong Luật Ngân hàng Nhà nước cũng do
Quốc hội khóa X thông qua cùng ngày. Luật Ngân hàng Nhà nước định nghĩa:
Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


5

với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín
dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán.
Từ những nhận định trên có thể thấy Ngân hàng thương mại là loại
hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt
động kinh doanh khác theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng số:
47/2010/QH12 nhằm mục tiêu lợi nhuận (Nguyễn Minh Kiều, 2010).
Với việc nhận tiền gửi, ngân hàng thương mại nắm giữ số tiền rất lớn từ
các tổ chức kinh tế, xã hội dân cư và hoạt động chủ yếu dựa vào nguồn tiền
này. Vì vậy, ngân hàng thương mại phải chấp nhận nhiều rủi ro từ cả hai phía
có thể là người gửi tiền và người vay tiền. Những rủi ro trong hoạt động ngân
hàng có ảnh hưởng lớn tới toàn bộ nền kinh tế. Do đó, các ngân hàng thương
mại phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn bất cứ một tổ chức kinh doanh nào
trong nền kinh tế.
1.1.1.2. Các chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại
Tầm quan trọng của NHTM được thể hiện qua các chức năng của nó.
Các nhà kinh tế học đã ví NHTM là trái tim của nền kinh tế. Ngân hàng hút
tiền về, bơm tiền đi vì thế các nguồn vốn nhàn rỗi được khơi thông đưa tiền từ
nơi thừa đến nơi thiếu, giúp cho quá trình lưu chuyển tiền tệ một cách hiệu
quả. Các chức năng của NHTM có thể được nêu ra dưới nhiều khía cạnh khác
nhau, nhưng bao gồm ba chức năng chủ yếu: chức năng trung gian tín dụng,
trung gian thanh toán, chức năng tạo tiền.
*

. Ngân hàng thương mại
.

,
. Ngân hàng thương mại

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


6

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


7

. Cụ thể:
lợi

.

.
.
th
,

,


.

*
,

các DN (Công ty)
Ngân hàng thương mại

,

,

.

*
Tạo tiền là một chức năng quan trọng, phản ánh rõ bản chất của
NHTM. Với mục tiêu là tìm kiếm lợi nhuận như là một yêu cầu chính cho sự

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


tồn tại và phát triển của mình, các NHTM với nghiệp vụ kinh doanh mang
tính đặc thù của mình đã vô hình chung thực hiện chức năng tạo tiền cho nền
kinh tế. Chức năng tạo tiền được thực thi trên cơ sở hai chức năng khác của
NHTM là chức năng tín dụng và chức năng thanh toán. Thông qua chức năng
trung gian tín dụng, ngân hàng sử dụng số vốn huy động được để cho vay, số
tiền cho vay ra lại được khách hàng sử dụng để mua hàng hóa, thanh toán
dịch vụ trong khi số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng vẫn
được coi là một bộ phận của tiền giao dịch, được họ sử dụng để mua hàng
hóa, thanh toán dịch vụ… Với chức năng này, hệ thống NHTM đã làm tăng
tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu thanh toán,
chi trả của xã hội.
1.1.2. Đặc điểm của ngân hàng thương mại
Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp đặc thù kinh doanh trong
lĩnh vực tiền tệ - tín dụng. Các hoạt động của NHTM nhằm thúc đẩy lưu
chuyển các dòng tiền tệ phục vụ cho việc giao dịch, thanh toán, phát sinh
hàng ngày trong nền kinh tế. Hơn nữa với các hoạt động huy động vốn và cho
vay, các NHTM có khả năng tạo tiền từ các nghiệp vụ kinh doanh của mình
thông qua các công cụ lãi suất, tỷ giá. Vì vậy, NHTM là một mắt xích quan
trọng góp phần ổn định chính sách tiền tệ quốc gia, đặc biệt là các quốc gia
đang chuyển đổi nền kinh tế để tham gia hội nhập khu vực và quốc tế như
Việt Nam.
Sản phẩm mà ngân hàng kinh doanh và làm dịch vụ là hàng hóa tài
chính. Nói cách khác, đó là tiền và các chứng từ có giá như là: cổ phiếu,
thương phiếu, hối phiếu, trái phiếu và tín phiếu. Đây là những sản phẩm cao
cấp của nền kinh tế thị trường. Vì vậy chúng cần được vận hành theo một quy
trình và phải được điều hành bởi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn nhất
định, dựa trên những cơ sở pháp lý do luật pháp quy định.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


Trong quá trình hoạt động, NHTM tạo ra sản phẩm dịch vụ cung ứng
trực tiếp cho người tiêu dùng khi có nhu cầu. Kết quả hoạt động của ngân
hàng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


dựa vào thương hiệu và uy tín tạo ra đối với khách hàng. Vì thế, hoạt động của
NHTM là một chuỗi công việc không ngừng nâng cao chất lượng sản
phẩm dịch vụ cung cấp và quảng bá tiếp thị hình ảnh của mình tới khách hàng.
Hoạt động của NHTM là cầu nối giữa các nhà đầu tư, các doanh
nghiệp, những cá nhân có nhu cầu vay vốn. Các NHTM góp phần không nhỏ
vào việc giải quyết nạn thất nghiệp, nâng cao thu nhập và mức sống của dân
cư cũng như góp phần bảo đảm vốn đối với các ngành kinh tế nhằm phát triển
ngành nghề, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong một quốc gia.
1.1.3. Các hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại
1.1.3.1. Hoạt động huy động vốn
a. Huy động vốn từ vốn tự có
Vốn tự có là vốn riêng của ngân hàng do chủ sở hữu đóng góp và các
quỹ của ngân hàng được hình thành trong quá trinh kinh doanh được thể hiện
ở dạng lợi nhuận để lại.
Vốn tự có có thể được phân chia thành vốn cơ bản và vốn bổ sung.
Vốn tự có cơ bản bao gồm: Vốn cổ phẩn thường, vốn cổ phần ưu đãi,
các quỹ dự trữ, quỹ dự phòng, lợi nhuận không chia và điều chỉnh tăng giá tài
sản cố định, chứng khoán, thu nhập bất thường.
Vốn tự có bổ sung bao gồm: Vốn cổ phần ưu đãi có thời hạn, trái phiếu
trung hạn được chuyển đổi nhưng chỉ được phép dưới 50%.
Nguồn này có tính ổn định cao, NHTM không phải hoàn lại và là điều
kiện pháp lý, tài chính để thành lập ngân hàng và hoạt động kinh doanh. Nó là
bộ phận nguồn vốn phản ánh quy mô, tầm cỡ của ngân hàng.
Các NHTM thường huy động nguồn này thông qua nghiệp vụ phát
hành cổ phiếu, trái phiếu được chuyển đổi thành cổ phiếu, nhận vốn cấp phát
từ ngân sách nhà nước.
b. Huy động vốn từ tổ chức kinh tế, cá nhân
Nguồn vốn chủ sở hữu thường có tỷ lệ nhỏ so với số tiền mà NHTM sử
dụng trong hoạt động kinh doanh. Vì vậy, để đủ vốn kinh doanh NHTM phải
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


huy động từ các TCKT, cá nhân. Đây là khoản mục duy nhất trên bảng cân
đối kế toán giúp phân biệt ngân hàng với các loại hình doanh nghiệp khác.
c. Nguồn vay mượn
Sau khi đã sử dụng hết vốn, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu
vay vốn của khách hàng, nhu cầu thanh toán và chi trả cho khách thì các
NHTM có thể sử dụng nghiệp vụ đi vay ở ngân hàng TW, ở các NHTM
khác, vay ở thị trường tiền tệ, vay các tổ chức nước ngoài... Vốn đi vay
thông thường chiếm tỷ trọng không lớn trong kết cấu nguồn vốn. Tuy nhiên ,
nó rất cần thiết và có vị trí quan trọng để đảm bảo cho ngân hàng hoạt động
kinh doanh một cách bình thường.
d. Huy động từ các nguồn khác
NHTM có thể huy động vốn thông qua nghiệp vụ ngân hàng đại lý,
ngân hàng phục vụ... uy tín của ngân hàng là cơ sở quan trọng để mở rộng
nguồn vốn này.
1.1.3.2. Hoạt động sử dụng vốn
Hoạt động sử dụng vốn của NHTM tập trung ở ba nghiệp vụ chính: dự
trữ, cho vay và đầu tư.
a. Dự trữ:
Dự trữ là nghiệp vụ nhằm duy trì khả năng thanh toán của ngân hàng
để đáp ứng nhu cầu chi trả cho khách hàng vì người gửi có thể rút tiền bất
kỳ lúc nào. Đây là khoản mục không được sử dụng vào mục đích sinh lời,
gần như không tạo ra lợi nhuận nhưng lại đóng vai trò hết sức quan trọng
vì nó là nguồn thanh khoản chủ yếu của ngân hàng. Mức dự tr ữ này cao
hay thấp phụ thuộc vào quy mô hoạt động của NHTM, mối quan hệ thanh
toán và chuyển khoản, thời vụ của các khoản chi trả tiền mặt.
b. Cho vay:
Cho vay là hoạt động kinh doanh chủ chốt của NHTM để tạo ra lợi
nhuận, hay cho vay là bộ phận tài sản có đem lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân
hàng, thường chiếm 80-90% trong tổng tài sản có.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


Trong nền kinh tế, luôn có những người tạm thời thừa vốn và có những
người có nhu cầu sử dụng vốn vượt quá số vốn họ có. Họ đến với nhau thông
qua môi giới trung gian là ngân hàng. Qua ngân hàng, người thừa vốn thấy
đồng tiền của mình cũng có khả năng sinh lợi và sẽ được nhận về một khoản
tiền lớn hơn, còn người thiếu vốn sẽ được thỏa mãn nhu cầu về vốn. Chênh
lệch giữa mức lãi suất tiền gửi (khoản lợi của người gửi tiền) và lãi suất cho
vay (chi phí cho việc sử dụng tiền của người vay) hình thành nên thu nhập của
ngân hàng.
c. Đầu tư:
Ngân hàng có thể tìm kiếm con đường sinh lợi cho mình bằng những
hoạt động đầu tư, có thể là đầu tư trực tiếp, hoặc đầu tư gián tiếp hoặc cả hai.
Với đầu tư trực tiếp, ngân hàng góp vốn liên doanh, liên kết, đầu tư vào trang
thiết bị... chủ động tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp. Còn đầu tư gián tiếp, tùy vào mục đích của mình mà ngân hàng sẽ đầu
tư vào những loại chứng khoán khác nhau. Tuy nhiên, nó cũng chứa nhiều rủi
ro, vì vậy NHTM cần phân tích kỹ lưỡng trước khi lựa chọn loại chứng khoán
để đầu tư.
d. Hoạt động trung gian:
Nền kinh tế càng phát triển, các dịch vụ ngân hàng theo đó cũng phát
triển theo để đáp ứng yêu cầu ngày càng đa dạng của công chúng. Thực hiện
các hoạt động trung gian mang tính dịch vụ sẽ đem lại cho các NHTM những
khoản thu nhập khá quan trọng, và sẽ giúp NHTM phát triển toàn diện.
Nghiệp vụ trung gian gồm rất nhiều loại dịch vụ ngân hàng khác nhau như:
dịch vụ chuyển tiền, dịch vụ thu hộ chi hộ, dịch vụ chi lương cho các doanh
nghiệp, bảo quản hộ tài sản, dịch vụ môi giới tư vấn, dịch vụ bảo lãnh phát
hành chứng khoán...
Tóm lại: Nghiệp vụ kinh doanh của NHTM là rất đa dạng và phong phú
song tựu chung lại, nghiệp vụ chính của ngân hàng vẫn là hoạt động liên quan
đến huy động vốn, sử dụng vốn. Để có thể hoạt động được, NHTM buộc phải
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐHTN


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×