Tải bản đầy đủ

Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất dự án xây dựng đường 52m trên địa bàn thành phố nam định, tỉnh nam định

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

NGUYỄN NGỌC LAN

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG,
HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI
ĐẤT DỰ ÁN XÂY DỰNG ĐƯỜNG 52M TRÊN ĐỊA
BÀN THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH, TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành:

Quản lý Đất đai

Mã chuyên ngành:

60.85.01.03

Người hướng dẫn khoa học:

TS. Phạm Phương Nam


NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo
vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn,
các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 15 tháng 6 năm 2016
Tác giả luận văn

Nguyễn Ngọc Lan

i


LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được
sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tnh của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè,
đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và
biết ơn sâu sắc Thầy giáo Tiến sĩ Phạm Phương Nam đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều
công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề
tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo,
Bộ môn Quản lý Nhà nước, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận
tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng Tài nguyên
và Môi trường thành phố Nam Định, Phòng Tài chính và Kế hoạch thành phố Nam Định,
các phòng, ban, cán bộ và nhân dân phường Thống Nhất đã giúp đỡ và tạo điều kiện
cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều
kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận
văn./.
Hà Nội, ngày 15 tháng 6 năm 2016
Tác giả luận văn


Nguyễn Ngọc Lan

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................... i
Lời cảm ơn ...................................................................................................................... ii
Mục lục

.....................................................................................................................iii

Danh mục chữ viết tắt..................................................................................................... vi
Danh mục bảng ............................................................................................................. vii
Danh mục hình, sơ đồ, biểu đồ ..................................................................................... viii
Trích yếu luận văn .......................................................................................................... ix
Thesis Abstract.............................................................................................................. xii
Phần

1.

Mở

đầu

............................................................................................................. 1
1.1.

Tính cấp thiết của đề tài ..................................................................................... 1

1.2.

Mục tiêu của đề tài............................................................................................. 2

1.3.

Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................... 2

1.4.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.......................................... 2

Phần 2. Tổng quan tài liệu ............................................................................................
4
2.1.
nhà

Một số vấn đề lý luận về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
nước thu hồi đất ................................................................................................. 4

2.1.1.
4

Khái niệm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ...................

2.1.2.

Vai trò của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất.......................................................................................................... 6

2.1.3.
8

Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ........................................

2.1.4.
khi

Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Nhà nước thu hồi đất.......................................................................................... 9

2.2.
số

Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số nước và một
tổ chức trên thế giới ......................................................................................... 12

2.2.1.

Trung Quốc ..................................................................................................... 12
3


2.2.2.

Hàn Quốc ........................................................................................................ 13

2.2.3.

Thái Lan .......................................................................................................... 15

2.2.4.

Singapore ........................................................................................................ 15

2.2.5.

Australia .......................................................................................................... 17

4


2.2.6.

Ngân hàng thế giới và Ngân hàng phát triển châu Á......................................... 17

2.2.7.

Một số kinh nghiệm đối với Việt Nam ............................................................. 22

2.3.

Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở
Việt Nam qua các giai đoạn ............................................................................. 24

2.3.1.

Giai đoạn trước khi có Luật Đất đai năm 1987 ................................................. 24

2.3.2.

Giai đoạn Luật Đất đai 1987 có hiệu lực .......................................................... 25

2.3.3.

Giai đoạn Luật Đất đai 1993 có hiệu lực .......................................................... 26

2.3.4.

Giai đoạn Luật Đất đai 2003 có hiệu lực .......................................................... 26

2.3.5.

Giai đoạn Luật Đất đai 2013 có hiệu lực đến nay ............................................. 28

2.4.

Công tác bồi thường, tái định cư ở một số địa phương ..................................... 30

2.4.1.

Thành phố Hà Nội ........................................................................................... 30

2.4.3.

Thành phố Hồ Chí Minh .................................................................................. 35

2.4.4.

Tỉnh Nam Định................................................................................................ 36

Phần 3. Nội dung nghiên cứu ......................................................................................
40
3.1.

Địa điểm nghiên cứu........................................................................................ 40

3.2.

Thời gian nghiên cứu ....................................................................................... 40

3.3.

Đối tượng nghiên cứu ...................................................................................... 40

3.4.

Nội dung nghiên cứu........................................................................................ 41

3.4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Nam Định........................... 41

3.4.2.

Tình hình quản lý, sử dụng đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
tại thành phố Nam Định ................................................................................... 41

3.4.3.

Kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án nghiên cứu .............. 41

3.4.4.

Đánh giá chung về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án
nghiên cứu ....................................................................................................... 41

3.4.5.

Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư tại địa bàn nghiên cứu ................................................................................. 41

3.5.

Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 41

3.5.1.

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp............................................................... 41

3.5.2.

Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp ................................................................ 42

3.5.3.

Phương pháp xử lý và phân tích, tổng hợp số liệu ............................................ 43

3.5.4.

Phương pháp so sánh ....................................................................................... 43

3.5.5.

Phương pháp đánh giá ..................................................................................... 43
4


Phần 4. Kết quả và thảo luận ......................................................................................
44
4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế -xã hội thành phố Nam Định .................................. 44

4.1.1.

Điều kiện tự nhiên ........................................................................................... 44

4.1.2.

Điều kiện kinh tế - xã hội................................................................................. 45

4.1.3.

Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố
Nam Định ........................................................................................................ 48

4.2.

Tình hình quản lý, sử dụng đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại
thành phố Nam Định........................................................................................ 50

4.2.1.

Tinh hình quản lý nhà nước về đất đai ............................................................. 50

4.2.2.

Hiện trạng sử dụng đất ..................................................................................... 55

4.2.3.

Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố
Nam Định ........................................................................................................ 58

4.3.

Kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án nghiên cứu .............. 59

4.3.1.

Sơ lược về dự án nghiên cứu ............................................................................ 59

4.3.2.

Những căn cứ pháp lý có liên quan đến dự án .................................................. 60

4.3.3.

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện tại dự án ............................. 62

4.4.

Đánh giá chung về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án
nghiên cứu ....................................................................................................... 84

4.4.1.

Ưu điểm .......................................................................................................... 84

4.4.2.

Tồn tại và nguyên nhân.................................................................................... 85

4.5.

Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư tại địa bàn nghiên cứu ................................................................................. 86

Phần 5. Kết luận và kiến nghị .....................................................................................
88
5.1.

Kết luận ........................................................................................................... 88

5.2

Kiến nghị ......................................................................................................... 89

Tài liệu tham khảo......................................................................................................... 90
Phụ lục

.................................................................................................................... 95

5


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

ADB

Ngân hàng phát triển Châu Á

BĐS

Bất động sản

CNH

Công nghiệp hóa

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

GPMB

Giải phóng mặt bằng

HĐ BT, HT,TĐC

Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

SDĐ

Sử dụng đất TDT

Tổng diện tch TĐC

Tái

định cư
TNMT

Tài nguyên môi trường

UBND

Ủy ban nhân dân

WB

Ngân hàng thế giới

6


DANH MỤC BẢNG
Bảng 4.1. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ...................................... 46
Bảng 4.2. Dân số, lao động ......................................................................................... 47
Bảng 4.3. Hiện trạng sử dụng đất thành phố Nam Định năm 2015 ...............................
56
Bảng 4.4. Tổng hợp giá đất áp dụng để tnh giá trị BT vào dự án ................................ 73
Bảng 4.5. Tổng hợp kinh phí hỗ trợ công trình, vật kiến trúc, cây cối hoa màu,
mặt nước ..................................................................................................... 74
Bảng 4.6. Tổng hợp kinh phí chính sách hỗ trợ của dự án............................................ 76
Bảng 4.7. Tổng hợp kết quả bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án ...........................
78
Bảng 4.8. Tổng hợp các tiêu chí phỏng vấn đối tượng bị thu hồi đất ............................ 81
Bảng 4.9. Tống hợp ý kiến điều tra cán bộ trực tiếp thực hiện BT, HT, TĐC............... 83

vii


DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 3.1. Sơ đồ vị trí dự án nghiên cứu....................................................................... 40
Sơ đồ 4.1. Sơ đồ vị trí địa lý thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định .............................. 44
Biểu đồ 4.1. Cơ cấu loại đất thành phố Nam Định ......................................................... 57
Hình 4.1. Ảnh sau khi hoàn thành Đường 52m............................................................ 60
Hình 4.2. Trình tự thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư .......................... 63

8


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Nguyễn Ngọc Lan
Tên luận văn: Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất tại dự án xây dựng Đường 52m trên địa bàn thành phố Nam
Định, tỉnh Nam Định.
Chuyên ngành: Quản lý đất đai

Mã số: 60.85.01.03

Cơ sở đào tào: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
1. Mục đích nghiên cứu
Đánh giá thực trạng công tác thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án nghiên cứu.
Xác định những vấn đề vướng mắc và nguyên nhân trong quá trình
thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp
khắc phục nhằm thực hiện tốt hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên
địa bàn thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định.
2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế
- Xã hội thu thập tại Chi cục Thống kê thành phố Nam Định; Số liệu về tnh hình
quản lý đất đai và hiện trạng sử dụng đất tổng hợp trên cơ sở số liệu báo cáo
các năm được thu thập tại Phòng Tài nguyên và môi trường, UBND thành phố
Nam Định, UBND các xã, phường; Số liệu về bảng giá đất của UBND tỉnh ban
hành, giá quy định của Nhà nước và giá bồi thường được áp dụng cho thành phố
Nam Định được thu thập tại Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài chính –
Kế hoạch thành phố Nam Định.
Điều tra trực tiếp ngẫu nhiên hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư. Số lượng phiếu điều tra (75 phiếu) được xác định theo
công thức theo số hộ bị thu hồi đất, sai số cho phép.
Điều tra trực tiếp bằng phiếu in sẵn 25 người có liên quan đến thực hiện bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư tại Dự án nghiên cứu (Cán bộ lãnh đạo cấp xã, cán
bộ địa chính cấp xã, cán bộ Văn phòng đăng ký đất đai, Cán bộ Ban quản lý dự
án, Cán bộ phòng Tài nguyên Môi trường, tổ trưởng tổ dân phố). Tiêu chí điều
tra gồm những quy định và khó khăn khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
9


Xử lý số liệu thu thập được bằng việc sử dụng phần mềm Microsoftoffice
Excel 2010 để tổng hợp; Tổng hợp các mẫu điều tra về giá bồi thường, chính sách
hỗ trợ và tái định cư đối với các trường hợp hộ gia đình bị thu hồi đất của từng
dự án nghiên cứu.
So sánh giá bồi thường về đất, công trình vật liệu kiến trúc, cây cối hoa
màu...của dự án qua từng giai đoạn.
Đánh giá các số liệu điều tra về các vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
công ăn việc làm, ổn định đời sống sản xuất, vấn đề xã hội, môi trường.
3. Kết quả nghiên cứu
Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Nam Định: Thành phố Nam
Định nằm ở phía Bắc của tỉnh Nam Định, thuộc trung tâm khu vực phía Nam đồng
bằng sông Hồng. Thành phố Nam Định là trung tâm kinh tế, chính trị xã hội của
tỉnh Nam Định. Là đầu mối giao thông giao lưu hàng hoá giữa các tỉnh và huyện
lân cận, có hệ thống giao thông đối nội, đối ngoại thuận tiện bao gồm cả
đường sắt, đường thuỷ và đường bộ là những động lực cơ bản thúc đẩy phát
triển kinh tế
- xã hội của thành phố.
Công tác quản lý đất đai của thành phố Nam Định đã thực hiện theo các văn
bản quy phạm pháp luật. Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất về cơ bản được thực hiện đúng quy định.
Về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án xây dựng Đường
52m, với tổng diện tích thu hồi 33.282,2m2, có 271 hộ gia đình, cá nhân bị thu
hồi đất, tái định cư cho 237 hộ gia đình. Với tổng kinh phí bồi thường về
đất
99.823.873.000 đồng, bồi thường về tài sản trên đất 30.238.846.000 đồng.
Kinh phí cho việc hỗ trợ sau thu hồi đất là 2.300.297.000 đồng.
Đánh giá chung việc thực hiện công tác BT, HT, TĐC các hộ gia đình bị
mất đất về cơ bản đồng tnh, ủng hộ với chủ trương thu hồi đất của dự án.
Trong quá trình thu hồi đất có 72 phiếu trên 75 phiếu của các hộ được điều tra tự
nguyện giao đất chiếm 96%, các hộ gia đình tự nguyện giao đất cho Nhà nước
theo đúng tiến độ của dự án đảm bảo cho dự án được thực hiện đúng tiến độ.
10


Mức giá để tnh bồi thường, hỗ trợ tại dự án đại đa số người bị thu hồi đất cho là
phù hợp, với 54 phiếu trên 75 phiếu.

11


4. Kết luận chủ yếu
Dự án được thực hiện đúng tiến độ, với 92% ý kiến đồng ý của người dân
được phỏng vấn. Trình tự thủ tục thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư cơ bản được thực hiện theo đúng quy định. Việc xác định đối tượng và điều
kiện được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cơ bản được xem xét một cách rõ ràng
và theo đúng quy định. Ngoài ra, giá bồi thường về đất thống nhất so với các dự
án khác trong cùng khu vực tại cùng thời điểm tiến hành bồi thường. Hơn nữa,
chính sách hỗ trợ cũng được xem xét một cách kỹ lưỡng, đảm bảo người bị thu hồi
đất được hưởng đúng quyền lợi theo quy định của pháp luật.
Hiện nay trên địa bàn nghiên cứu chưa thành lập được Chi nhánh
Trung tâm phát triển quỹ đất. Thứ hai, việc xác định nguồn gốc sử dụng đất
còn nhiều khó khăn do vậy việc xác định đối tượng, điều kiện được bồi thường
còn nhiều vướng mắc. Thứ ba, giá đất áp dụng tnh bồi thườn, hỗ trợ chưa hợp lý,
chưa phù hợp với giá thị trường. Thứ tư, cán bộ trực tiếp làm công tác bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư tính chuyên môn chưa cao, chưa chuyên nghiệp.
Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ cần thực hiện
đồng bộ các giải pháp sau: Xây dựng trung tâm phát triển quỹ đất; Tăng cường
công tác quản lý đất đai; Hoàn thiện quy định xác định giá đất, giá tài sản tnh
bồi thường, hỗ trợ; Đảm bảo kinh phí thực hiện BT, HT, TĐC; Nâng cao năng lực và
hiệu quả làm việc của cán bộ thực hiện công tác BT, HT, TĐC.

12


THESIS ABSTRACT
Author's name: Nguyen Ngoc Lan
Thesis title: Assessment of the status of compensation, support and resettlement
when the State recovers land at 52m road construction projects in the province of
Nam Dinh City, Nam Dinh Province.
Specialization: Land Management

Code: 60.85.01.03

Training institutions: Vietnam National University of Agriculture
1. The purpose of research
Assessment of the status of implementation of the policy of compensation,
support and resettlement when the State recovers land in research projects.
Identify problems and causes problems during the implementation of the
compensation, support and resettlement, based on which the proposed solutions
aimed at better implementation of compensation, support, resettlement in the
province of Nam Dinh city, Nam Dinh province.
2. Research Methodology
Method of collecting secondary data: Data on natural conditions, economic
- collecting Social Statistics Department in the city of Nam Dinh; Data on the
status of land management and land use status on the basis of aggregate
reporting data is collected at the Department of Natural Resources and
Environment, the city of Nam Dinh People's Committee, People's Committees
of communes, wards; Data on provincial land price list issued, the price set
by the State and compensation rates are applied to Nam Dinh city is gathered at
the Natural Resources and Environment, Department of Finance - Planning City
South Nail.
Direct random survey of households and individuals have acquired land
compensation, support and resettlement. Number of questionnaires (75 votes) is
determined by the formula according to the number of households whose land is
recovered, tolerance.
Investigate printed directly by 25 votes related to the implementation of
compensation, support and resettlement in the research project (Leaders
commune, commune-level cadastral officers, officials Office land registration,
xii


Oficer project management Committee, Personnel Resources and Environment
department, team

xii


leaders and population groups). Criteria include the regulation investigation
and the difficulties when making compensation, support and resettlement.
Processing data collected using Excel 2010 software for synthesis
MicrosoftOffice; Synthesis of a sample of price compensation policies and
resettlement assistance for households case land acquisition of each research
project.
Compare the performance of the compensation, support and resettlement
of the project through the stages.
Evaluation of survey data on issues of compensation, support and
resettlement;
employment, production and stabilize their life, social issues and the environment.
3. Research results
Nam Dinh, in the south central area of the Red River delta. Nam Dinh city
is the center of economic, social and political of Nam Dinh province. Transport
hub is the exchange of goods between provinces and neighboring districts, with
transport systems for internal and external convenience including railways,
waterways and roads is the fundamental driving force to promote the
development economy - society of the city.
The management of the land of Nam Dinh city has to follow the legal text.
The implementation of policies and laws on compensation, support and
resettlement when the State recovers land basically done properly regulated.
In terms of compensation, support and resettlement in 52m road
construction projects, with a total area 33.282,2m2 recovered, with 271
households and individuals with land acquisition, resettlement of 237 households
family. With a total budget of VND 99,823,873,000 land compensation,
compensation for property on land contract 30,238,846,000. Funding for support
after land acquisition is 2.300297 billion dong.
Overall assessment of the implementation of the compensation, support
and resettlement of landless households basically concurred, with the policy in
favor of the project land acquisition. In the process of land acquisition has 72
votes out of 75 votes of the surveyed households voluntarily allocated 96%,
households voluntarily allocated to the State in accordance with the progress of
13


the project to ensure the project is implementation schedule. Price to calculate
compensation,

14


project support at the majority of land acquisition for the match, with 54 votes
out of 75 votes.
4. Conclusion mainly
The project was implemented on schedule, with the consent of 92% of the
people interviewed. Implementation procedures of compensation, support and
resettlement basically comply with regulations. The determination of the
object and conditions of compensation, support and resettlement basically be
considered a clear way and in accordance with regulations. In addition, land
compensation rates agreed versus other projects in the same area at the same
time of the compensation. Moreover, policy support were also considered
carefully, ensure people enjoy the right land acquisition rights as stipulated by
law.
Currently on study areas not yet established branch Land Development
Center. Second, the determination of the origin of land use so more difficult to
identify the object, conditions remained problematic compensation. Third, the
price of land compensation calculated occasional application, support is irrational
and not consistent with the market price. Fourth, staff working directly for
compensation, support and resettlement specialization is not high, not
professional.
To accelerate the implementation of the compensation and support to
implement synchronization solutions follows: Construction Land development
center; Strengthening land management; Perfecting regulations determining land
prices, asset prices calculated compensation, support; Ensure funds for the
implementation of compensation, support and resettlement; Improve the capacity
and efficiency of the staff working implementation of compensation, support and
resettlement; Strengthen communication law on compensation, support and
resettlement.

14


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất đai luôn là nguồn tài nguyên quý giá của mọi quốc gia, bởi lẽ đó là tư
liệu sản xuất quan trọng để sản xuất ra của cải vật chất cho sự tồn tại và
phát triển của xã hội loài người; đồng thời, đất đai là nguồn tài nguyên có hạn về
số lượng, nên việc quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả nhất luôn là vấn đề
mà Chính phủ của các quốc gia quan tâm và được bảo vệ chặt chẽ bằng luật
pháp.
Trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, để đưa đất
đai thực sự trở thành nguồn vốn, nguồn thu hút cho các nhà đầu tư phát triển thì
việc thu hồi đất chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu, cụm công
nghiệp, khu đô thị tập trung nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, xây dựng
cơ cấu đất đai hợp lý thực sự cần thiết. Tuy nhiên, qua thực tế việc thu hồi đất
để thực hiện các dự án cho thấy công tác bồi thường đất đai, giải phóng mặt
bằng, hỗ trợ và tái định cư đang là một vấn đề rất nhạy cảm và phức tạp, ảnh
hưởng đến mọi mặt của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội.
Để nâng cao năng lực thể chế trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định
cư, Luật Đất đai 2013 đã có nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung phù hợp với thực tế
nhằm điều chỉnh các mối quan hệ pháp luật đối với các chủ thể quản lý, sử
dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất, sử dụng đất phục vụ phát triển kinh tế - xã
hội.
Nam Định nằm tại vị trí trung tâm của tiểu vùng phía Nam đồng bằng
sông Hồng, có diện tch tự nhiên là 4.643,81 ha; dân số hiện trạng năm 2015

261.457 người, trong đó dân số nội thành là 212.746 người. Thành phố có
quốc lộ 10 đi qua và kết nối thuận lợi với hành lang phát triển ven biển
dọc theo vùng Duyên Hải Bắc bộ. Nam Định có vị trí trung tâm của chùm đô thị
gồm các thành phố, thị xã trung tâm tỉnh lỵ của các tỉnh Hà Nam, Ninh Bình
và Thái Bình, có truyền thống là trung tâm giáo dục chuyên nghiệp và dịch vụ
phục vụ chung cho cả tiểu vùng. Sự hình thành của quốc lộ 10 đã tạo ra sự tăng
trưởng nhanh chóng, đặc biệt là về công nghiệp và dịch vụ cho thành phố
trong giai đoạn từ năm 2001 đến nay.
1


Những năm gần đây, với tốc độ đô thị hóa nhanh, đất đai ở Nam Định được
chuyển mục đích sử dụng khá nhiều, đồng nghĩa với việc áp dụng những chính
sách của Nhà nước trong việc thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng và hỗ
trợ

2


đối với người dân mất đất sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, công tác này còn gặp
nhiều khó khăn, vướng mắc, hiệu quả thấp, kể cả việc thu hồi đất để xây dựng
cơ sở hạ tầng phục vụ cho chính cộng đồng dân cư bị thu đất. Điều chỉnh quy
hoạch sử dụng đất, sửa đổi thiết kế dự án, chờ đợi do không giải phóng được
mặt bằng hoặc do cơ sở hạ tầng không đảm bảo là những nguyên nhân làm ảnh
hưởng đến tiến độ các dự án, gây thiệt hại lớn về kinh tế của các doanh nghiệp,
các nhà đầu tư và nhà nước, làm mất ổn định chính trị xã hội ở địa phương. Xuất
phát từ thực tiễn nói trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Đánh giá thực trạng
công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án xây
dựng Đường 52m trên địa bàn thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định”.
1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
Đánh giá thực trạng công tác thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án xây dựng Đường 52m trên địa
bàn thành phố Nam Định - tỉnh Nam Định. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải
pháp đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ thực hiện các dự án đầu tư trên
địa bàn nghiên cứu.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Dự án Đường 52m chạy cắt ngang khu ĐTM Thống Nhất đã kết nối khu
ĐTM Thống Nhất với trung tâm thành phố và các tỉnh, tạo nên 1 diện mạo mới,
khang trang hơn cho khu đô thị, đồng thời góp phần vào nét đẹp hiện đại,
văn minh của Thành phố Nam Định.. Dự án này là 1 trong năm công trình
thuộc dự án Xây dựng một số tuyến đường chính trong Khu ĐTM Thống Nhất,
phía Bắc Thành phố Nam Định. Tuyến đường có tổng chiều dài là 1.923m, điểm
đầu giao với quốc lộ 10, điểm cuối giao với đường Trường Chinh và Vị Hoàng,
mặt cắt ngang là 52m. Tổng kinh phí xây dựng tuyến đường lên tới hơn 300 tỉ
đồng.
1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
1.4.1. Giả thiết khoa học
Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng Đường
giao thông trên địa bàn thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định thường chậm
tiến độ, làm ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án đầu tư. Vậy nguyên nhân của
vấn đề đó là gì? Có phải do quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà
3


nước thu hồi đất còn bất cập; hay hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật
về đất đai

4


người dân còn hạn chế; hay do năng lực của người tham gia thực hiện
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa đáp ứng được yêu cầu; hay công tác lập,
quản lý hồ sơ địa chỉnh, cấp GCNQSDĐ chưa tốt; hay do một số; hay do tất
cả các yếu tố này là câu hỏi cần được nghiên cứu và trả lời trong luận văn
thông qua thu thập, xử lý, phân tích, tổng hợp, đánh giá số liệu để đưa ra câu
trả lời chính xác nhất, đầy đủ nhất.
1.4.2. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Luận văn là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất xây dựng Đường 52m
trên địa bàn thành phố Nam Đỉnh, tỉnh Nam Định với những điểm mới là đã làm
rõ và hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư.
Luận văn đã phân tch các đặc điểm, các yếu tố ảnh hưởng đến bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và cơ sở pháp lý của bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.
Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo cho sinh viên, các bộ
quan tâm đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Ngoài ra, những giải pháp
được đề xuất trong luận văn có thể để các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phố
Nam Định tham khảo nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư trong thời gian tới.

5


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI
NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
2.1.1. Khái niệm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
2.1.1.1. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
Để hiểu rõ bản chất của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
trước hết ta phải hiểu thế nào là bồi thường thiệt hại. Bồi thường thiệt hại có
nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt
hại vì một hành vi của chủ thể khác việc bồi thường này có thể là vô hình hay hữu
hình, nó được thực hiện thông qua thỏa thuận giữa các chủ thể hoặc theo sự
điều tiết của pháp luật (Phạm Phương Nam, 2015).
Trong thực tiễn hình thành và phát triển của xã hội, hành vi gây thiệt hại thì
phải bồi thường đây là chân lý cốt yếu nếu bị xâm phạm và bị thiệt hại là lợi ích
cộng đồng được nhà nước bảo vệ.
Bồi thường: là trả lại đầy đủ, tương xứng với sự mất mát hoặc sự vất vả, bồi
thường bao gồm bồi thường thiệt hại và bồi thường công lao (Hoàng Phê, 2000).
Theo Khoản 12 Điều 3 Luật Đất đai (2003): “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi
đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị
thu hồi cho người sử dụng đất”. Bồi thường trong lĩnh vực đất đai có một số
đặc trưng và nguyên tắc sau:
- Đặc trưng về bồi thường trong lĩnh vực đất đai:
+ Vấn đề bồi thường chỉ đặt ra khi Nhà nước thu hồi đất của người SDĐ
để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; lợi ích quốc gia, lợi ích công
cộng; mục đích phát triển kinh tế;
+ Việc bồi thường cho người SDĐ không do lỗi của Nhà nước gây ra mà
xuất phát từ nhu cầu của xã hội, của cộng đồng;
- Nguyên tắc bồi thường trong lĩnh vực đất đai:
+ Bồi thường về đất dựa trên khung giá đất do Nhà nước quy định tài thời
điểm thu hồi đất;
+ Bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất thực hiện theo giá thị
trường
6


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×