Tải bản đầy đủ

Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường TL 295b trên địa bàn huyện tiên du, tỉnh bắc ninh

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

NGUYỄN KIM TÚ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH
CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT THỰC HIỆN DỰ ÁN:
XÂY DỰNG, CẢI TẠO, NÂNG CẤP ĐƯỜNG TL
295B TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIÊN DU, TỈNH
BẮC NINH

Chuyên ngành:

Quản lý đất đai

Mã số:

60 85 01 03

Người hướng dẫn khoa học :


TS. Phạm Phương Nam

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để
bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám
ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016
Tác giả luận văn

Nguyễn Kim Tú

i


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, sự đóng
góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành bản
Luận văn này.
Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo TS.Phạm Phương Nam - Giảng
viên Bộ môn Quản lý Đất đai, Khoa Quản lý Đất đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã
tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt thời gian tôi thực hiện Đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo Khoa
Quản lý Đất đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tôi hoàn thiện Luận văn này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh,
Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Bắc Ninh, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện
Tiên Du, Ban Quản lý dự án - Sở Giao thông vận tải Bắc Ninh, Hội đồng bồi thường,
GPMB huyện Tiên Du, UBND thị trấn Lim, UBND xã Nội Duệ cùng các trưởng thôn và
những người dân tham gia trả lời phỏng vấn đã giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên
cứu thực hiện luận văn tại địa phương.
Tôi xin cảm ơn tới gia đình, những người thân và bạn bè đã tạo điều kiện về mọi
mặt cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016
Tác giả luận văn


Nguyễn Kim Tú

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................ i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục chữ viết tắt.................................................................................................. vi
Danh mục bảng .......................................................................................................... vii
Danh mục hình, sơ đồ................................................................................................ viii
Trích yếu luận văn ....................................................................................................... ix
Thesis extract .............................................................................................................. xi
Phần

1.

Mở

đầu

...........................................................................................................1
1.1.
Tính
cấp
...................................................................................1
1.2.

thiết

của

đề

tài

Giả thiết khoa học............................................................................................2

1.3.
Mục
........................................................................................2

tiêu

nghiên

cứu

1.4.

Phạm vi nghiên cứu .........................................................................................3

1.5.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tễn........................................3

Phần
2.
Tổng
quan
..........................................................................................4
2.1.

tài

liệu

Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư................................................4

2.1.1.
Khái
niệm
bồi
cư.........................................................4
2.1.2.
Vai trò của
..........................................4

công

thường,

tác bồi thường,

hỗ

trợ,

hỗ trợ,

tái
tái định

định


2.1.3.
Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
......................................6
2.1.4.
Các nhân tố ảnh hưởng đến bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư...............................7
2.2.
trên

Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của một số nước và tổ chức
thế giới ............................................................................................................9

2.2.1.
Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của một số nước trên thế giới
............9
3


2.2.2.

Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Ngân hàng Thế giới và
Ngân hàng phát triển Châu Á .........................................................................12

2.2.3.
.....12
2.3.

Bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Việt Nam
Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của việt nam và công tác bồi
thường, hỗ trợ, tài định cư tại một số địa phương
...........................................13

2.3.1.
Quy định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Việt Nam
..................................13
2.3.2.
Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại một số địa phương
......................19

4


Phần 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu ........................................................28
3.1.

Địa điểm nghiên cứu......................................................................................28

3.2.

Thời gian nghiên cứu .....................................................................................28

3.3.

Đối tượng nghiên cứu ....................................................................................28

3.4.

Nội dung nghiên cứu......................................................................................29

3.4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội huyện Tiên Du.......................................29

3.4..2.

Thực trạng quản lý, sử dụng đất và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư tại huyện Tiên Du. ....................................................................................29

3.4.3.

Kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Dự án nghiên cứu. .........29

3.4.4.

Đánh giá chung việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại
Dự án nghiên cứu...........................................................................................29

3.4.5.

Giải pháp góp phần hoàn thiện hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.
.......29

3.5.

Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................29

3.5.1.

Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp..............................................................29

3.5.2.

Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp ...............................................................29

3.5.3.

Phương pháp xử lý, tổng hợp số liệu ..............................................................30

3.5.4.

Phương pháp phân tích so sánh số liệu ...........................................................30

3.5.5.

Phương pháp đánh giá số liệu ........................................................................30

Phần 4. Kết quả và thảo luận
....................................................................................31
4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Tiên Du ........................................31

4.1.1.

Điều kiện tự nhiên .........................................................................................31

4.1.2.

Điều kiện kinh tế - xã hội ..............................................................................33

4.1.3.

Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Tiên Du ...........38

4.2.

Thực trạng quản lý, sử dụng đất và công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư tại huyện Tiên Du .....................................................................................38

4.2.1.

Thực trạng quản lý đất đai của huyện Tiên Du ...............................................38

4.2.2.

Hiện trạng sử dụng đất huyện Tiên Du năm 2015...........................................42

4.2.3.

Biến động đất đai giai đoạn 2011 - 2015 ........................................................46

4.2.4.

Đánh giá chung..............................................................................................48

4.2.5.

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Tiên Du tính
4


đến năm 2015 ................................................................................................50

5


4.3.

Kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án xây dựng, cải
tạo, nâng cấp đường tl295b trên địa bàn huyện Tiên Du .................................52

4.3.1.

Khái quát về dự án .........................................................................................52

4.3.2.

Căn cứ thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.............................................53

4.3.3.

Trình tự các bước thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ............................54

4.3.4.

Đối tượng và điều kiện được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư...........................60

4.3.5.

Bồi thường về đất, tài sản, vật kiến trúc và cây cối hoa màu...........................64

4.3.6.

Thực hiện hỗ trợ ............................................................................................70

4.3.7.

Thực hiện tái định cư .....................................................................................70

4.3.8.

Ý kiến hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi tại Dự án nghiên cứu ................71

4.4.

Đánh giá chung việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án
nghiên cứu
.....................................................................................................82

4.4.1.

Ưu điểm ........................................................................................................82

4.4.2.

Tồn tại và nguyên nhân..................................................................................83

4.5.

Giải pháp góp phần hoàn thiện hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh bắc ninh...........84

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ...................................................................................86
5.1.

Kết luận .........................................................................................................86

5.2.

Kiến nghị .......................................................................................................87

Tài liệu tham khảo.......................................................................................................88

5


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BT, HT, TĐC

Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

BTNMT

Bộ tài nguyên và Môi trường

CN-TTCN

Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp

CP

Chính phủ

ĐBSH

Đồng bằng Sông Hồng

GDP

Tổng sản phẩm GPMB

Giải phóng mặt bằng NĐ
Nghị định
NN&PTNT

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn



Quyết định

QL

Quốc lộ

QSDĐ

Quyền sử dụng đất

SDĐ

Sử dụng đất TĐC

Tái định cư THCS

Trung

học cơ sở
THPT

Trung học phổ thông

TL

Tỉnh lộ TTg

Thủ tướng UBND

Ủy ban

nhân dân
WB

Ngân hàng thế giới

6


DANH MỤC BẢNG
Bảng 4.1. Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế huyện Tiên Du ....................................... 33
Bảng 4.2. Dân số, lao động huyện Tiên Du giai đoạn 2010-2015............................... 35
Bảng 4.3. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Tiên Du năm 2015 ................................ 43
Bảng 4.4. Tổng hợp loại đất, diện tích thu hồi tại Dự án nghiên cứu .......................... 52
Bảng 4.5. Tổng hợp kết quả bồi thường tại dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp
đường TL295B trên địa bàn huyện Tiên Du............................................... 66
Bảng 4.6. Tổng hợp kết quả bồi thường tại dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp
đường TL295B trên địa bàn huyện Tiên Du của Thị trấn Lim.................... 67
Bảng 4.7. Tổng hợp kết quả bồi thường tại dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp
đường TL295B trên địa bàn huyện Tiên Du của xã Nội Duệ...................... 68
Bảng 4.8. Bảng tổng hợp các tiêu chí phỏng vấn đối tượng bị thu hồi đất ..................
72

vii


DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ
Hình 3.1.

Vị trí dự án nghiên cứu (tỉnh lộ 295B) ..................................................... 28

Hình 4.1.

Vị trí địa lý huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh .............................................. 31

Biểu đồ 4.1. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Tiên Du năm 2015 ..............................
44
Biểu đồ 4.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Tiên Du năm 2015 ................
44
Biểu đồ 4.3. Hiện trạng sử dụng đất phi nông nghiệp huyện Tiên Du năm 2015 .......... 45
Biểu đồ 4.4. Biến động diện tích các loại đất chính giai đoạn 2011 – 2015 .................. 46
Biểu đồ 4.5. Biểu đồ biến động diện tích đất phi nông nghiệp giai đoạn 2011 – 2015 ........
47
Hình 4.2.

Sơ đồ trình tự các bước thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư .............
55

8


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Nguyễn Kim Tú
Tên luận văn: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất thực hiện Dự án: Xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường TL 295B trên địa
bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh”.
Ngành: Quản lý Đất đai.

Mã số: 60 85 01 03

Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Mục đích nghiên cứu
- Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất tại Dự án nghiên cứu;
- Xác định những vấn đề vướng mắc và nguyên nhân trong quá trình thực
hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp khắc phục
nhằm thực hiện tốt hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện
Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới.
- Đề tài đã phân tích các đặc điểm, các yếu tố ảnh hưởng đến bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và cơ sở pháp lý của bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất; là tài liệu tham khảo cho sinh viên, cán bộ đơn vị
quan tâm đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Phương pháp nghiên cứu
* Nội dung nghiên cứu chính của luận văn tập chung ở 5 vấn đề: Nghiên cứu điều
kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội; thực trạng quản lý, sử dụng đất, kết quả thực hiện bồi
thường, hỗ trợ, tái định và đánh giá chung việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư tại dự án để đưa ra các giải pháp góp phần hoàn thiện hơn công tác bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh
Bắc Ninh.
* Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn: Phương pháp
điều tra số liệu thứ cấp; Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp; Phương pháp xử lý, tổng
hợp số liệu; Phương pháp phân tích so sánh số liệu; Phương pháp đánh giá số liệu.
Kết quả chính và kết luận
Về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án: Xây dựng, cải tạo, nâng cấp
2

đường TL 295B trên địa bàn huyện Tiên Du với tổng diện tích thu hồi 164.588,9 m . Tổng
9


kinh phí bồi thường, hỗ trợ là: 44.088.194.409 đồng và có 688 hộ gia đình, cá nhân bị
thu hồi đất, bố trí tái định cư cho 07 hộ gia đình.

10


Đánh giá chung việc thực hiện công tác BT, HT, TĐC các hộ gia đình có đất bị
thu hồi về cơ bản đồng tình, ủng hộ với chủ trương thu hồi đất của dự án. Bên cạnh
các kết quả đạt được, luận văn còn chỉ ra các tồn tại, hạn chế và các giải pháp góp
phần hoàn thiện hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Tiên
Du, cụ thể như sau:
- Với tỷ lệ 92,22 % hộ gia đình, cá nhân cho rằng việc thực hiện bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư của Nhà nước là minh bạch. Để người dân đồng tình 100%, chúng ta cần
thường xuyên tuyên truyền, phổ biến chính sách Pháp luật nói chung, chính sách
Pháp luật Đất đai nói riêng tới người có đất bị thu hồi để họ nắm bắt, hiểu rõ được mức
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa phương theo các quy định hiện hành.
- Đối với 22,22% hộ gia đình, cá nhân cho rằng đơn giá bồi thường đất, tài sản
gắn liền với đất là chưa phù hợp nguyên nhân chủ yếu là do việc xác định giá đất thực tế
trong điều kiện bình thường chưa được quy định cụ thể, khó thực hiện trong thực
tế, chính vì vậy các cơ quan quản lý cần nghiên cứu, ban hành các văn bản hướng
dẫn cụ thể cách xác định giá đất phù hợp giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế
trên thị trường trong điều kiện bình thường nhằm hạn chế khiếu nại, khiếu kiện không
cần thiết.
- Một số ý kiến của người có đất bị thu hồi phản ánh cuộc sống của họ gặp
khó khăn hơn khi bị thu hồi đất do thiếu đất sản xuất vì vậy chính quyền địa phương
và đơn vị chủ đầu tư dự án cần tến hành điều tra, khảo sát tình hình lao động qua
đó có chính sách chuyển đổi nghề nghiệp hợp lý và phù hợp với tình hình thực tế nhằm
giải quyết việc làm cho người lao động..
Để góp phần hoàn thiện hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng
chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bên
cạnh việc tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật Đất đai đến người có đất bị thu
hồi; hoàn thiện quy định xác định giá đất, giá tài sản để tính bồi thường, hỗ trợ; hoàn
thiện chính sách tạo việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp.

10


THESIS EXTRACT
Author name: Nguyen Kim Tu
Thesis Title: “Assessment of compensation, support and resettlement upon
acquisition of land by the State to perform the project: Construction,
rehabilitation and upgrading of 295B TL road within Tien Du District, Bac Ninh
province”.
Major: Land Management.

Code: 60 85 01 03

School: Vietnam National University of Agriculture.
Research purpose
- To assess the results of carrying

out compensation,

support and

resettlement upon acquisition of land by the State at the researched project;
- To determine problems and causes during executon of compensaton,
support and resettlement, based on which solutions are proposed to exercise
compensaton, support, resettlement within Tien Du district, Bac Ninh province
better in the near future.
- The topic has analyzed the characteristics and factors affecting compensaton,
support and resettlement upon acquisition of land by the State and legal basis of
compensaton, support and resettlement upon acquisiton of land by the State; it is a
reference for students, staff being interested in compensation, support and
resettlement.
Research method
* The main research content of the thesis focuses on five issues: Research
of natural, economic - social conditions; actual status of management, land use, results
of compensaton, support, resettlement and overall assessment of the implementation
of compensaton, support and resettlement in the project to provide solutions to
contribute to perfecting compensation, support and resettlement upon acquisition
of land by the State in Tien Du district, Bac Ninh province.
* Research methods are used in this thesis: secondary data survey method;
primary data survey method; data processing and summary method; data analysis and
comparison method; data evaluaton method.
Main result and conclusion
For the compensaton, support and resettlement of the project: Construction,
rehabilitation and upgrading of 295B TL road within Tien Du district with total
2

acquired area of 164,588.9 m . Total expenditure for compensation, support is:
11


44,088,194,409 dong and 688 households and individuals are acquired land and 07
households are arranged resettlement.

12


Overall assessment of the performance of compensation, support, resettlement of
households whose land is withdrawed: the policy on land acquisiton of the project is
basically concented, supported. In addition to the achievements, the thesis points out
shortcomings, limitatons and solutions contributing to perfectng the compensaton,
support and resettlement in Tien Du district, as follows:
- 92.22% of households and individuals believe that the State’s implementaton of
compensaton, support and resettlement is transparent. For people consent 100%,
we need to regularly propagate and disseminate policies of laws in general, policy of
Law on Land in partcular to the persons whose land is acquired so that they can grasp,
understand level of compensation, support and resettlement in their localites
according to current regulations.
- 22.22% of households and individuals believe that unit price of
compensation for land and assets attached to land is not suitable. Its main cause is
that determining actual land price in normal conditons has not been stipulated
specifically, which is difficult to implement in fact, therefore, the management
authorities need to study and issue specifc written guidance on appropriate way of
determining actual land use right transfer price in the market in normal conditions to
minimize unnecessary complaints and legal actons.
- Some opinions of the people whose land is withdrawn reflect that their
lives have more difficulties upon land acquisition due to lack of land for production
therefore, the local government and the project investors should conduct a survey
for labor situation through which there are reasonable occupation change policies
suitable for the actual situation in order to create jobs for workers, etc.
To contribute to improvement in the compensation, support and resettlement
upon acquisition of land by the State, it is necessary to implement the following
solutions synchronously: Strengthen professional training for ofcers conducting
compensation, support and resettlement in addition to propaganda and dissemination of
policies of law on land to the people with acquired land; complete regulations
determining land prices, asset prices to calculate compensation, support; improve
policies for job creation, career change.

xii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất đai luôn là nguồn tài nguyên quý giá của mọi quốc gia, bởi lẽ đó là tư
liệu sản xuất quan trọng để sản xuất ra của cải vật chất cho sự tồn tại và
phát triển của xã hội loài người; đồng thời, đất đai là nguồn tài nguyên có hạn về
số lượng, nên việc quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả nhất luôn là vấn đề
mà Chính phủ của các quốc gia quan tâm và được bảo vệ chặt chẽ bằng luật
pháp.
Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang phát triển mạnh mẽ ở hầu
hết các quốc gia trên thế giới. Do nhu cầu của sự phát triển các khu công nghiệp,
các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội và hạ tầng cho các đô thị mới. Để triển
khai được các dự án này buộc phải sử dụng tới quỹ đất đã và đang được sử dụng
vào mục đích như đất sản xuất nông, lâm, thủy sản, đất nhà ở của nhân dân,
đất sản xuất kinh doanh... Việc chuyển đổi mục đích sử dụng của một bộ phận
quỹ đất hiện nay vào việc triển khai các dự án mới như nói trên đang diễn ra ngày
một nhiều hơn theo yêu cầu của phát triển cơ sở hạ tầng cho công nghiệp
hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa nền kinh tế (Trần Quang Huy, 2013).
Trong những năm gần đây, với tốc độ đô thị hóa nhanh, đất đai thuộc
địa phận huyện Tiên Du được chuyển mục đích sử dụng khá nhiều, tạo áp lực lớn
đối với việc áp dụng đúng, thỏa đáng những chính sách của Nhà nước trong việc
thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người dân bị thu hồi đất đất sản
xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, công tác này còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc,
hiệu quả thấp, kể cả việc thu hồi đất để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho
chính cộng đồng dân cư bị thu hồi đất. Thực tế cho thấy giải quyết không tốt,
không thỏa đáng quyền lợi của người dân có đất bị thu hồi khi Nhà nước thực
hiện thu hồi đất sẽ dẫn đến bùng phát khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện
tập thể, tạo thành vấn đề xã hội phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình
hình an ninh trật tự xã hội và ảnh hưởng đến lòng tin của người dân đối với
Đảng và Nhà nước.
Không chỉ vậy, vấn đề đáng quan tâm hiện nay là cuộc sống của người dân
sẽ thay đổi ra sao sau khi Nhà nước thu hồi đất. Tình trạng người dân thiếu việc
làm, thất nghiệp, không chuyển đổi được nghề nghiệp, khó khăn trong sinh hoạt
1


tại nơi ở mới, những tệ nạn xã hội phát sinh đang là những băn khoăn trăn trở
cho những nhà quản lý. Nguyên nhân một phần do việc thực hiện chính sách bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư còn chưa hợp lý, việc đào tạo chuyển đổi nghề
nghiệp chưa thực sự hiệu quả. Bên

2


cạnh đó, bản thân người dân bị thu hồi đất còn thụ động trông chờ vào Nhà nước
nên hầu hết sau chuyển biến còn lúng túng trong sinh hoạt, thích nghi chậm hoặc
không kiên trì với công việc mới khiến cho cuộc sống khó đi vào ổn định.
Tỉnh lộ 295B (QL 1A cũ) là một trong những tuyến đường huyết mạch của
tỉnh có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc kết nối giao thương với các huyện
trong tỉnh là thị xã Từ Sơn và, với các tỉnh như: thành phố thép Thái Nguyên, cửa
khẩu Lạng Sơn, thủ đô Hà Nội. Với vai trò quan trọng như vậy đối với quá trình
phát triển kinh tế - xã hội của huyện và để đánh giá công tác thu hồi đất,
bồi thường hỗ trợ, tái định cư của huyện Tiên Du trong thời gian qua từ đó đưa
ra các giải pháp thực thi nhằm đẩy nhanh tến độ thực hiện công tác bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tôi lựa chọn thực hiện
đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất thực hiện Dự án: Xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường TL 295B trên
địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh” là cần thiết.
1.2. GIẢ THIẾT KHOA HỌC
Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng
đường giao thông trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh thường chậm tiến
độ, làm ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án đầu tư. Vậy nguyên nhân của vấn
đề này là gì? Có phải do quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất còn nhiều bất cập, hay hiểu biết và ý thức chấp hành Pháp luật
về đất đai của người dân còn hạn chế, hay do năng lực của người tham gia
thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn chưa đáp ứng được yêu cầu,
hay công tác lập, quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận còn chưa tốt,
hay do một số, hay do tất cả các yếu tố này là câu hỏi cần được nghiên cứu và trả
lời trong luận văn thông qua thu thập, xử lý, phân tch, tổng hợp, đánh giá số
liệu để đưa ra câu trả lời chính xác nhất, đầy đủ nhất.
1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
- Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất tại dự án nghiên
cứu.
- Xác định những vấn đề vướng mắc, khó khăn trong quá trình Nhà nước
thu hồi đất để thực hiện dự án nghiên cứu qua đó đề xuất các giải pháp khắc
3


phục nhằm thực hiện tốt hơn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên
địa bàn nghiên cứu.

4


1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Không gian nghiên cứu Dự án: Xây dựng, cải tạo, nâng cấp đường TL
295B trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

- Phạm vi, thời gian nghiên cứu: Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư của dự án nghiên cứu theo Luật Đất đai năm 2003. Thời gian thực
hiện dự án tính từ năm 2012 đến năm 2015
1.5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
- Luận văn là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện về bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng đường giao thông
trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh với những điểm mới là đã làm rõ và
hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Luận văn đã phân tích các đặc điểm, các yếu tố ảnh hưởng đến bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và cơ sở pháp lý của bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo cho sinh viên, cán
bộ quan tâm đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Ngoài ra, những
giải pháp được đề xuất trong Luận văn có thể để các cơ quan, đơn vị tên
địa bàn huyện Tiên Du tham khảo nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư trong thời gian tới.
5


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ
2.1.1. Khái niệm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
- Theo Từ điển tếng Việt thông dụng: “Bồi thường là đền trả lại các sự tổn
hại”. Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một
chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hình vi của chủ thể khác mang lại.
Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với
diện tch đất thu hồi cho người sử dụng đất (Khoản 12, Điều 3, Luật Đất đai năm
2013).
- Hỗ trợ là một hành động thể hiện tinh thần đoàn kết tương thân, tương
ái thông qua sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần để giúp đỡ một thành viên hoặc
một nhóm người trong xã hội có thể vượt qua những khó khăn hay những rủi
ro mà họ gặp phải để sớm ổn định cuộc sống.
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất
thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển ( Khoản 14, Điều 3, Luật Đất
đai năm 2013).
- Tái định cư là những chính sách, biện pháp của Nhà nước nhằm thông qua
các hoạt động hỗ trợ để giúp đỡ những người bị thu hồi đất ở nằm trong diện
phải di dời khi có dự án đầu tư, đến nơi ở mới được ổn định đời sống, ổn
định sản xuất để phát triển kinh tế-xã hội (Phạm Phương Nam, 2013).
2.1.2. Vai trò của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
- Đảm bảo lợi ích công cộng: Thông qua việc thu hồi đất Nhà nước tạo
được một quỹ đất sạch cần thiết để phục vụ vào phát triển cơ sở hạ tầng
kỹ thuật, đảm bảo an ninh quốc phòng, an sinh xã hội và phát triển kinh tế;
phát triển các cơ sở kinh tế, các khu công nghiệp, các cơ sở sản xuất – kinh
doanh, khu đô thị, khi vui chơi giải trí, công viên cây xanh... Qua đó làm tăng
thêm khả năng thu hút đầu tư từ, các nhà đâu tư trong nước và ngoài nước,
phục vụ phát triển kinh tế.
Việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tốt làm tăng tiến
độ thu hồi đất góp phần gián tiếp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo
hướng giảm tỷ trọng sản xuất nông nghiệp, tăng tỉ trọng sản xuất công nghiệp,
6


dịch vụ. Khi diện tch đất sản xuất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, Nhà nước
thực hiện các biện pháp hỗ trợ cho người nông dân bị mất đất sản xuất trong
việc đào tạo

7


chuyển đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm mới. Qua đó, góp phần rút bớt
một lực lượng lao động ở nông thôn chuyển sang làm việc trong khu vực sản xuất
phi nông nghiệp và dịch vụ.
- Đảm bảo giải quyết hài hòa lợi ích của Nhà nước và của người thu hồi
đất: Việc thu hồi đất của Nhà nước đối với người SDĐ để sử dụng vào các mục
đích khác nhau sẽ gây ra những thiệt hại và ảnh hưởng trực tếp đến đời sống của
những người bị thu hồi đất. Nếu không thực hiện tốt công tác bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư cho người bị thu hồi đất sẽ dẫn đến tình trạng là trong khi các
công trình phúc lợi được xây dựng trên những diện tch đất bị thu hồi mang lại lợi
ích cho cộng đồng thì trái ngược lại người bị thu hồi đất lại rơi vào tình trang
khó khăn về sản xuất và đời sống do bị mất đất sản xuất hoặc mất nhà ở.
Khi thay đổi nơi ở đó là phải chuyển đến khu tái định cư, việc quy hoạch
khu tái định cư không quan tâm đến phong tục tập quán sinh hoạt của người dân
dẫn đến nhiều khó khăn hơn cho người dân phải tái định cư, chất lượng
công trình tái định cư cũng là một trong những nỗi ám ảnh của người dân phải tái
định cư. Do đó, vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi
đất phải giải quyết hài hòa các mối quan hệ về lợi ích của Nhà nước, của xã
hội vừa để đảm bảo nhu cầu sử dụng đất đai phục vụ cho việc thực hiện các
mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; vừa bảo vệ quyền lợi và lợi ích
hợp pháp của người SDĐ, bồi hoàn cho họ những thành quả lao động, kết quả
đầu tư bị thiệt hại do việc thu hồi đất gây ra (Nguyễn Thị Kim Ngân, 2002).
- Góp phần vào duy trì ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội: Bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất có vai trò quan trọng
trong sự phát triển của đất nước. Các công trình phục vụ mục đích an
ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, mục đích phát triển kinh tế đều cần tới mặt
bằng. Có thể nói công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được thực hiện
nhanh chóng, hiệu quả thì công trình thực hiện đã hoàn thành được một
nửa. Quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ảnh hưởng
trực tếp tới đời sống của người dân tại thời điểm bị thu hồi đất và sau này. Do
diện tch đất sản xuất của người dân bị thu hồi dẫn đến tình trạng thiếu việc làm,
người dân không có thu nhập làm ảnh hưởng đến kinh tế của mỗi hộ gia đình cá
nhân. Thiếu việc làm là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng mất tình hình trật
tự an ninh. Đời sống của nhân dân sau khi bị thu hồi đất có thể được nâng
8


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×