Tải bản đầy đủ

Giáo án Sinh học 11 bài 19: Tuần hoàn máu (tiếp theo)

Tuần: 21
Tiết: 23-cb

Bài 19: TUẦN HOÀN MÁU (tiếp theo)
I. Mục tiêu
Sau khi học xong bài này HS phải:
- Nêu được ý nghĩa của tuần hoàn máu.
- Phân biệt được hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín, hệ tuần hoàn đơn với hệ
tuần hoàn kép.
- Nêu ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở, hệ tuần hoàn kép so
với hệ tuần hoàn đơn.
II. Chuẩn bị
HS: Xem trước bài học, SGK
GV: Tranh phóng to các hình SGK
III. Tiến trình bài học
1. Ổn định tổ chức
Lớp

11A3

11A4


Ngày
Vắng
2. Kiểm tra bài cũ

TaiLieu.VN

Page 1


- Nêu cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn? Hệ tuần hoàn nào đơn hay kép có
ưu điểm hơn? Vì sao?
- Hệ tuần hoàn kín và hở có những đặc điểm giống và khác nhau như thế nào?
3. Bài mới
Hoạt động GV và HS
Hoạt động 1: Hoạt động của tim

Nội dung
III. Hoạt động của tim

GV: Mô tả thí nghiệm cắt tim ếch ra khỏi lồng 1. Tính tự động của tim
ngực, cắt cơ chân ếch và đặt trong dung dịch
sinh lý. Trong dung dịch sinh lý tim ếch co dãn a. Khái niệm
nhịp nhàng còn cơ bắp thì không co giãn. Tim
ếch chỉ co bóp nhịp nhàng trong môi trường có Tính tự động của tim là khả năng co dãn
dung dịch sinh lý: đủ ôxi và nhiệt độ thích hợp. tự động của tim theo chu kì
GV: Hãy nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi:
 Vì sao tim ếch vẫn đập?
- Tim có tính tự động
 Tính tự động của tim là gì?

b. Nguyên nhân gây ra tính tự động là
do hệ dẫn truyền tim.
c. Cấu tạo hệ dẫn truyền tim
Là tập hợp những sợi đặc biệt có trong
thành tim, gồm: nút xoang nhĩ, nút nhĩ
thất, bó His và mạng Puôckin.

Yêu cầu HS nghiên cứu H19.1 sgk và trả lời các
d. Hoạt động


câu hỏi sau:
 Nguyên nhân dẫn đến tính tự động của tim là Sau 1 thời gian nhất định nút xoang nhĩ tự
phát ra xung điện lan khắp tâm nhĩ → tâm
gì?
nhĩ co → xung điện lan đến nút nhĩ thất,
bó His rồi theo mạng Puôckin lan khắp tâm
- Là do hệ dẫn truyền tim gây ra.
thất → tâm thất co.
 Hệ dẫn truyền tim gồm những bộ phận nào?
 Nêu hoạt động của hệ dẫn truyến tim?

TaiLieu.VN

Page 2


 Tính tự động của tim có ý nghĩa gì?
Yêu cầu HS nghiên cứu mục 2 và H19.2 sgk và
trả lời câu hỏi:
 Thế nào là chu kì hoạt động của tim?

2. Chu kì hoạt động của tim

 Một chu kì hoạt động của tim gồm các pha
a. Khái niệm
nào?
Là sự co dãn các vùng cơ trên tim theo
những khoảng thời gian xác định. Tim co
 Tại sao tim co bóp liên tục không nghỉ trong dãn nhịp nhàng theo chu kì
suốt đời sống sinh vật?
b. Một chu kì tim bao gồm ba pha
 Thời gian của mỗi pha tính như thế nào?

- Vì tim co bóp nhưng có thời gian nghĩ do đó
+ Pha tâm nhĩ co: 0,1s
tim không mệt mỏi
+ Pha tâm thất co: 0,3s
 Thời gian hoạt động của một chu kì là 0,8s,
Vậy 1 phút tim hoạt động bao nhiêu chu kì?
+ Pha giãn chung: 0,4 s
- Một phút tim hoạt động được khoảng 75 chu c. Nhịp tim
kì.
- Là số lần chu kì tim thực hiện trong một
Yêu cầu HS nghiên cứu SGK và bảng 19.1 trả phút.
lời câu hỏi:
- Các loài động vật khác nhau có nhịp đập
 Nhịp tim là gì?
tim khác nhau (nhịp đập tỷ lệ nghịch với
khối lượng cơ thể).
 Mối quan hệ giữa nhịp tim với khối lượng cơ
thể?
- Động vật có khối lượng càng lớn thì nhịp tim
càng nhỏ và ngược lại
GV: Nhịp tim là chỉ số quan trong thể hiện
cường độ trao đổi chất giữa cơ thể và tim, là đại
lượng đặc trưng cho loài và thường tỉ lệ nghịch
với thể tích và khối luợng cơ thể. Vì thế ở động
TaiLieu.VN

Page 3


vật càng to thì tỉ lệ S/V của nó với môi trường
nhỏ còn ĐV có kích thước bé thì tỉ lệ S/V lớn
nên nhu cầu trao đổi chất mạnh hơn do đó nhịp
tim nhanh hơn để đáp ứng với nhu cầu của cơ
thể.
Hoạt động 2: Hoạt động của hệ mạch

VI. Hoạt động của hệ mạch

Yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi:

1. Cấu trúc của hệ mạch

 Cấu trúc của hệ mạch bao gồm những hệ Hệ mạch gồm:
mạch nào?
- Hệ thống động mạch: từ ĐM chủ → các
 Hệ thống các mạch có đặc điểm là đường kính ĐM có đường kính nhỏ dần → tiểu ĐM.
từ lớn giảm đến nhỏ dần, điều này có ý nghĩa
- Hệ thống tĩnh mạch: từ tiểu TM → TM
gì?
kích thước lớn dần → TM chủ.
- Đây là đặc điểm giúp máu chảy liên tục trong
- Hệ thống mao mạch: nối giữa tiểu ĐM
hệ mạch vì càng xa tim, lực co bóp giảm dần
với tiểu TM
nhưng tiết diện của mạch giảm nên vận tốc máu
không giảm
2. Huyết áp
Yêu cầu HS nghiên cứu mục IV.2 sgk và trả lời a. Khái niệm
các câu hỏi sau:
HA là áp lực của máu tác dụng lên thành
 Huyết áp là gì? (HA)
mạch
 Nguyên nhân gây ra HA?

b. Nguyên nhân

 HA được chia thành những loại HA nào?

Do tim co bóp (TT co) đẩy máu vào ĐM
tạo ra áp lực lên thành mạch đẩy vào hệ
 Tại sao tim đập nhanh và mạnh làm HA tăng, mạch.
tim đập chậm và yếu làm cho HA giảm?
c. Phân loại
- Khi tim đập nhanh và mạnh làm cho máu tống
vào ĐM nhiều nên HA tăng và ngược lại.
Phụ thuộc vào thời điểm tim co hay dãn
HA chia làm hai dạng:
 Tại sao cơ thể mất máu lại làm cho HA giảm?
- HA tối đa (HA tâm thu) ứng với lúc tâm
TaiLieu.VN

Page 4


- Giảm lượng máu trong tim, nên lực tác động thất co.
vào thành mạch yếu.
- HA tối thiểu (HA tâm trương) ứng với lúc
Yêu cầu HSquan sát bảng 19.2 SGK và cho tâm thất dãn
biết:
* HA giảm dần từ ĐM đến MM và đến TM
 Biến động của HA trong hệ mạch của người là do ma sát của máu với thành mạch, sự
tương tác giữa các phân tử máu với nhau.
trưởng thành như thế nào?
- HA giảm dần từ ĐM đến MM và đến TM

d. Tác nhân làm thay đổi HA

 Tại sao lại có sự biến động đó?

- Nhịp tim, lực co tim

- Càng xa tim lực đẩy của máu càng giảm.

- Độ quánh của máu

Yêu cầu HS đọc SGK mục IV.3 và H19.4 sgk để - Sự đàn hồi của mạch máu.
trả lời câu hỏi:
3. Vân tốc máu
 Vận tốc máu là gì?
- Vận tốc máu là tốc độ máu chảy trong 1s
 So sánh vận tốc máu ở ĐMC với MM và
VD: Vận tốc máu ở ĐMC là: 500mm/s,
TMC? Giải thích sự khác nhau đó?
MM là 0,5 m/s, TMC là 200mm/s
GV: Phân biệt tiết diện với tổng tiết diện:
+ Tiết diện là diện tích mặt cắt của 1 mạch
thuộc 1 loại mạch nào đó.

- Vận tốc máu phụ thuộc vào
+ Tổng tiết diện của mạch (tỉ lệ nghịch)

+ Sự chênh lệch áp suất giữa hai đầu
+ Tổng tiết diện là tổng diện tích mặt cắt của tất
mạch.
cả mạch thuộc 1 loại mạch nào đó.
IV. Củng cố và hướng dẫn HS học ở nhà
- Trả lời các câu hỏi ở cuối bài
- Xem trước bài 20 Cân bằng nội môi

TaiLieu.VN

Page 5



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×