Tải bản đầy đủ

TẦM QUAN TRỌNG của VIỆC đưa tác PHẨM văn học đến với TRẺ THƠ

TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC ĐƯA TÁC
PHẨM VĂN HỌC ĐẾN VỚI TRẺ THƠ
I - PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết mục tiêu của giáo dục mầm non là nuôi dạy và chăm
sóc trẻ phát triển một cách toàn diện về năm mặt đó là: đức, trí, thể, mỹ, lao
động… trong đó hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một hoạt
động có vị trí vai trò hết sức quan trọng đối với tuổi mầm non, nhất là tuổi lớp lá
nó là tiền đề cơ sở cho hoạt động học tập sau này ở trường phổ thông và cũng là
hành trình giúp trẻ học tốt môn Tiếng Việt. Đối với trẻ mầm non trẻ rất nhạy
cảm và hoạt động học tập của trẻ là "học mà chơi - chơi mà học" vì vậy tôi chọn
đề tài tầm quan trong của việc đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ là một vấn
đề hết sức quan trọng và cần thiết, nhất là tuổi lớp lá việc làm quen với tác phẩm
văn học thông qua hoạt động làm quen chữ cái giúp trẻ phát triển năng lực tư
duy một cách sáng tạo và có hiệu quả, ví dụ thông qua tác phẩm văn học óc
tưởng tượng của trẻ sẽ tư duy những hình ảnh hình tượng mà trẻ đã được nghe
và được thấy từ đó trẻ sẽ có trí tưởng tượng và phán đoán rất cao, và trẻ sẽ dễ
nhớ và dễ nhận ra những hình ảnh đó, chính vì những đặc điểm tâm sinh lý của
trẻ như vậy mà tôi mạnh dạn chọn phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm
văn học thông qua hoạt động làm quen chữ viết, từ những tác phẩm văn học trẻ
rất nhạy cảm với những hình tượng nghệ thuật: như âm điệu hình tượng của các

bài hát, bài thơ bài ca dao mượt mà sâu thẳm đã đi sâu vào trong long trẻ thơ
chính những hình ảnh đó đẫ in đậm sâu trong tâm trí của trẻ, những câu chuyện
cổ tích hấp dẫn, những câu chuyện thần thoại đặc biệt đã đi sâu vào trong tâm trí
của trẻ như những làng điệu ca dao mượt mà sâu thẳm ngay từ nhỏ, và cũng từ
đó mà trẻ đã biết hướng tới cái đẹp, cái thiện, cái tốt, và cũng từ đó tình yêu con
người, yêu quê hương đất nước cũng nảy sinh từ đó, tác phẩm văn hoc là một
hình tượng thơ ca dễ ăn sâu vào lòng người và cũng từ đó những hình ảnh, hình
tượng trong thơ ca sẽ khắc sâu vào tâm trí của trẻ như những hình ảnh của cô
tấm, thạch sanh, ông bụt, cô tiên, bà già, tích chu… tất cả những hình ảnh đó trẻ
1


rất dễ nhớ và trẻ có thể tưởng tượng qua một số tranh ảnh và thông qua những
tranh ảnh đó tôi có thể mạnh dạn cho trẻ làm quen với chữ cái và tìm một số chữ
cái qua tranh ảnh thật trẻ sẽ dễ nhớ và dễ nhận ra, đó là tiền đề giúp trẻ dễ nhận
biết và phát âm chữ cái qua tranh ảnh vật thật, vì ở tuổi mầm non tư duy của trẻ
là trực quan trừu tượng nên những hình ảnh vật thật nhân vật thật trẻ sẽ nhận
biết và tìm chữ cái phát âm một cách chính xác chữ cái trong các từ. Chính từ lẽ
đó mà tôi đã đi sâu vào nghiên cứu việc” cho trẻ làm quen với tác phẩm thông
qua hoạt động làm quen chữ viết. Vì hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm
thông qua hoạt động làm quen với chữ viết là tiền đề cơ sở cho trẻ lên lớp 1 phổ
thông sau này là một việc làm bổ ích và hữu hiệu đối với tuổi lớp lá nên tôi
mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài này.
Trong thực tế như chúng ta đã biết trong tất cả các môn học nào cũng có
một vị trí quan trọng trong hành trình học tập của trẻ nhưng môn văn học và
chữ viết là hành trang là tiên đề là nền móng ban đầu cho trẻ bước vào lớp 1 phổ
thông. Bản thân tôi qua mười 19 năm công tác và trực tiếp giảng dạy lớp lá từ đó
tôi đã đúc rút ra những kinh nghiệm từ thực tế giảng dạy của bản thân tôi, tôi
thấy hoạt động dạy trẻ làm quen với tác phẩm thông qua môi trường chữ viết có
một vị trí vai trò hết sức quan trọng và cũng từ những kinh nghiệm đó tôi đã đúc
rút ra được nhiều bài học nhiều kinh nghiệm cho bản thân và các đồng nghiệp
của mình đạt nhiều kết quả đáng khích lệ trong công tác chuyên môn.
2. Mục tiêu nhiệm vụ của đề tài:
Như chúng ta đã biết Bác Hồ nói:
“Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”
Thật vậy tâm hồn trẻ thơ là một tờ giấy trắng, mọi hoạt động của trẻ là
quá trình chăm sóc giáo dục của tuổi mầm non, chính vì lẽ đó mà tuổi mầm non
là tiền đề cho sự phát triển tốt nhân cách của trẻ sau này, cô giáo mầm non phải
thật sự mẫu mực là người mẹ hiền thứ hai của trẻ đem lại cho trẻ những điều kỳ


lạ thần tiên trong cuộc sống để trẻ lĩnh hội tri thức mới mẻ tốt đẹp,những diều kỳ
diệu thần tiên. Tác phẩm văn học văn học là những điều không thể thiếu được
2


đối với con người chúng ta nói chung và đặc biệt là lứa tuổi mầm non nói riêng,
ngay từ thuở lọt lòng mẹ nó tràn ngập trong bầu không khí trong tiếng ru của
mẹ, của bà qua một số làn điệu dân ca sâu lắng đến tuổi chập chững biết đi trẻ
lại tiếp bước con đường tác phẩm văn học thông qua môi trường học tập của trẻ
ở trường mầm non, đến lúc trẻ biết viết biết đọc thì văn học là chiếc cầu nối là
phương tiện dẫn dắt trẻ đến với tác phẩm văn học thơ ca, đây là phương tiện
hình thành phẩm chất đạo đức cho trẻ ngay từ nhỏ, và cũng chính từ đây trẻ biết
nói mạch lạc, nói đúng câu đọc diễn cảm lời văn, lời thơ qua học tập ở cô giáo
của trẻ, tác phẩm văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt
đẹp, những cảm xúc thẩm mỹ, và trái tưởng tượng của trẻ cũng được nảy sinh từ
đây như: lòng yêu con người, yêu cỏ cây hoa lá, yêu bố mẹ ông bà, yêu bạn bè
xung quanh và những người thân của trẻ, cũng từ những hình tượng đó mà trẻ đã
lĩnh hội tri thức qua các danh từ, động từ mà trẻ dễ dàng nhận biệt các chữ cái
qua tên nhân vật, qua hình ảnh, hình tượng một cách dễ dàng và dễ nhớ và dễ
khắc sâu vào tâm trí của trẻ, đồng thời qua đó giúp trẻ dễ đọc thuộc thơ kể lại
được tác phẩm một cách dễ dàng, là giáo viên trực tiếp dạy lớp lá tôi đã thực sự
đầu tư vào việc nâng cao các hình thức, các phương pháp cho trẻ làm quen với
tác phẩm thông qua hoạt động làm quen chữ viết, tôi đã chú trọng đến việc đọc
kể và dạy trẻ kể chuyện sang tạo bằng nhiều hình thức phong phú đa dạng, đối
với trẻ mầm non nói chung và trẻ tuổi lớp lá nói riêng tác phẩm văn học và chữ
viết có vai trò vô cùng quan trọng đối với trẻ, nó là phương tiện giúp trẻ phát
triển ngôn ngữ, quan hệ giao tiếp. Tác phẩm văn học đến với trẻ thơ là một thế
giới kỳ diệu đối với trẻ nhất là trong thời kỳ công nghệ thông tin phát triển thì
hình ảnh của tác phẩm văn học lại càng đi sâu đi rõ vào tâm hồn trẻ thơ như giáo
án điện tử, cô kể chuyện bằng phương tiện trình chiếu …Trẻ tiếp xúc với tác
phẩm văn học ngay từ nhỏ từ lúc trẻ còn nằm trong nôi, trẻ được nghe những làn
điệu dân ca của bà của mẹ, những câu ca dao xuất phát mộc mạc từ làng quê
thân yêu của mình, thế giới của tác phẩm văn học là một thế giới muôn màu sắc
sống động tạo tạo điều kiện cho trẻ phát triển một cách toàn diện để đúc kết cho
trẻ có một tâm hồn dân tộc, tác phẩm văn học có vai trò hết sức quan trọng, đó là
3


cái đúc kết những cái hay cái đẹp từ đời này sang đời khác đã trải dài theo chiều
dài của văn học truyền từ đời này qua đời khác, có những tác phẩm văn học
mang đậm sắc thái dân tộc, mang đậm lòng yêu quê hương đất nước, hướng tới
cái thiện, cái tốt …ở lứa tuổi mầm non trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học trẻ rất
tự tin và có thể rất say mê và tin thật sự vào những điều thú vị qua tác phẩm ví
dụ như trẻ nghe chuyện: Thạch Sanh, chuyện Cô Tấm, chuyện ba cô gái trẻ có
thể tin vào điều gì xảy ra trong truyện là có thật từ đó cô có thể kết hợp giáo dục
trẻ hướng tới cái thiện cái tốt. Tác phẩm văn học nhằm mục đích cho trẻ tiếp thu
với nền văn hóa truyền thống của dân tộc một cách tích cực, đồng thời qua bài
một số tác phẩm văn học cho trẻ hiểu thêm nhận biết thêm về đời sống sinh hoạt
dân gian.
Tuổi thơ của mỗi chúng ta đã trải qua đầy êm đềm bên những bài thơ bài
hát ru, câu chuyện kể những làn điệu dân gian của từng vùng miền… của bà của
mẹ đã truyền lại cho chúng ta chính vì vậy trong chương trình giảng dạy tôi cố
gắng lựa chọn những tác phẩm nghệ thuật nào mang tính giáo dục cao tôi sẽ
chọn lọc kỹ đưa vào chương trình giảng dạy cho trẻ làm quen mọi lúc mọi nơi
để khơi dậy niềm đam mê và hứng thú với văn học của trẻ thơ, đó là nhiệm vụ
của đề tài mà tôi băn khoăn trăn trở để đạt được.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Tôi chọn đối tượng để đi vào nghiên cứu là học sinh lớp lá lớp tôi đang trực
tiếp giảng dạy ở độ tuổi 5 - 6 tuổi, ở độ tuổi này trẻ rất nhạy cảm và thích nghi với
môi trường học tập trẻ rất tập trung chú ý trong giờ học, chẳng hạn như qua tiết
học nghe cô kể chuyện nhất là đối với chương trình mới tôi có thể linh động sử
dụng giáo án điện tử trẻ rất tập trung chú ý và say sưa lắng nghe cô giáo kể, và
bằng những hình ảnh sinh động hấp dẫn trẻ trẻ tiếp thu bài một cách tích cực
chính vì vậy sẽ giúp trẻ hứng thú với tác phẩm văn học từ đó trẻ cảm nhận và
hiểu được nnội dung của tác phẩm đó, và những hình ảnh tốt đẹp ấy đã khắc sâu
vào tâm trí của trẻ thơ ngay từ nhỏ, vì vậy cha mẹ và cô giáo đều mong muốn dạy
trẻ những điều hay lẽ phải những kinh nghiệm trong cuộc sống, những thói quen
tốt và những hành vi đạo đức tốt để hình thành nhân cách của trẻ sau này, do điều
4


kiện hiện tại của tôi để đi sâu đi sát vào thực tế với trẻ hơn nên tôi chỉ đi sâu
nghiên cứu ở độ tuổi lớp lá và đối tượng để đi vào nghiên cứu qua một bài viết
sang kiến kinh nghiệm đó là cháu của lớp lá tôi năm học 2013 - 2014.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
- Ở lứa tuổi mầm non hoạt động vui chơi đóng vai trò chủ đạo "trẻ học
bằng chơi – chơi mà học" hoạt động học của trẻ qua chơi qua chơi trẻ lĩnh hội tri
thức một cách nhẹ nhàng cô không áp đặt gò bó trẻ, mục đích của việc cho trẻ
làm quen với tác phẩm văn học là giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc và dễ
dàng tiếp cận với các môn học khác, vì ở lứa tuổi này trẻ được ví như một tờ
giấy trắng trẻ được tiếp xúc với văn học cũng như được mở đầu một trang sách
mới cô giáo là người in lên trẻ những hình ảnh những vốn từ, những cử chỉ hành
động đẹp, đưa trẻ đến với tác phẩm văn học là tiền đề cơ sở chuẩn bị cho trẻ
bước vào lớp 1 phổ thông và cũng quan trọng nhất ở giai đoạn của tuổi lớp lá
chính vì vậy mà tôi chỉ giới hạn nghiên cứu ở lớp lá của tôi, ngôn ngữ của trẻ
phát triển tốt tư duy của trẻ phát triển thì trẻ sẽ phát triển một cách toàn diện về
năm mặt: đức, trí, thể, mỹ, lao động…
5. Phương pháp nghiên cứu:
Như chúng ta đã biết mục tiêu của giáo dục mầm non là nuôi dạy chăm
sóc giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện, trong đó vị trí vai trò của việc cho
trẻ làm quen với tác phẩm văn học cũng không kém phần quan trọng, để dạy tốt
hoạt động này theo hướng đổi mới đòi hỏi cô giáo mầm non phải đi sâu đi sát
vào đề tài khám phá mổ xẻ rộng một tiết dạy cần cho trẻ nắm được những cái gì,
và không áp đặt gò bó trẻ để phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ.
Giáo viên phải tự tin và có nhiều sáng tạo đổi mới trong phương pháp dạy
trẻ để đem lại kết quả tối ưu nhất, do đó để đạt được kết quả này đòi hỏi người
giáo viên phải năng động nắm vững nội dung phương pháp tổ chức hoạt động
cho trẻ, biết thiết kế và tổ chức các hoạt động theo chủ đề chủ điểm để phát triển
các kỹ năng cần thiết để chuẩn bị tâm thế cho trẻ trươc khi bước vào lớp 1 phổ
thông, tự tin và có nhiều sáng tạo trong việc tổ chức cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học. Do vậy ngay từ đầu năm học tôi đã có kế hoạch thao giảng hoạt
5


động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nhằm đưa ra những ý kiến đóng
góp mới để đúc rút những kinh nghiệm cho bản thân qua các tiết thao giảng dự
giờ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học đó cũng là một kinh nghiệm nhỏ
trong đề tài để viết sáng kiến kinh nghiệm, và cũng qua các tiết dự giờ thao
giảng tôi tìm tòi sáng tạo những trò chơi hay mới lạ để hấp dẫn trẻ, gây sự chú ý
cho trẻ và gặt hái được những thành công khích lệ mỹ mãn.

II - PHẦN NỘI DUNG:
1. Cơ sở lý luận :
- Như Bác Hồ chúng ta đã nói : "Non song Việt Nam có được trở nên vẻ
vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với
các cường quốc năm châu hay không chính là nhờ ở phần lớn công lao học tập
của các cháu”.
- Câu nói ấy đã đi sâu vào lòng của mỗi chúng ta là động lực tạo cho con
người học tập, đó chính là lễ và văn mà lớp con cháu chúng ta phải học tập để kế
cận chủ nhân tương lai của đất nước, nhất là trong thời đại hiện nay thời đại
công nghệ thông tin bùng phát chúng ta phải đạt được mục tiêu và phải có ý chí
nghị lực và ý chí quyết tâm cao để thực hiện được tất cả các kế hoạch đã đề ra,
vì thế nhiệm vụ này đang trông chờ vào thế hệ mầm non tương lai của đất nước,
xuất phát từ vai trò cụ thể đó nên hoạt động đưa tác phẩm văn học đến với trẻ
thơ là một hoạt động không thể thiếu được ở trường mầm non nói chung và đối
với độ tuổi lớp lá nói riêng trong đổi mới hình thức giáo dục mầm non, chính vì
thế ta có thể tin rằng thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước sẽ đứng vững trên
nền tuyền thống lịch sử vẻ vang của dân tộc ta, Đảng và Nhà nước ta đánh giá
cao về vai trò của giáo dục, đầu tư vào giáo dục là đầu tư đúng hướng và giáo
dục được coi là quốc sách hàng đầu, mục tiêu của giáo dục mầm non là hình
thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ, nên việc tác phẩm văn học đến
với trẻ thơ là tiền đề cơ sở cho trẻ lên lớp 1 sau này và giúp trẻ học tốt các môn
học khác, đưa trẻ đến với tác phẩm văn học nhằm dẫn dắt hướng dẫn trẻ cảm
nhận những giá trị nội dung, nghệ thuật phong phú trong tác phẩm, khơi dậy
6


trong tâm hồn trẻ sự hứng thú, sự rung động với văn học, từ đó trẻ có ấn tượng
về những hình tượng nghệ thuật, ấn tượng về những cái hay cái đẹp của tác
phẩm và trẻ thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính văn học nghệ
thuật như: đọc thơ, kể chuyện diễn cảm, kể chuyện sáng tạo theo ý trẻ, mỗi tác
phẩm văn học thể hiện cuộc sống thực thiên hiên xã hội, con người được biểu
đạt trong nhiều hình thức đa dạng độc đáo, cũng chính qua tác phẩm văn học trẻ
bắt đầu nhận ra trong xã hội có mối quan hệ, tình cảm gia đình, tình yêu quê
hương đất nước, tình bạn bè, tình cô giáo… đây cũng là đối tượng miêu tả của
văn học làm nên sự phong phú, hấp dẫn đời sống tinh thần, cũng chính nhờ đưa
tác phẩm văn học đến với trẻ thơ mà trẻ được nghe được tiếp xúc với một số tác
phẩm văn học từ đó trẻ có những hiểu biết sơ đẳng về văn học, bước đầu tiếp
cận trẻ nhận biết được sự khác nhau về hình thức và nội dung giữa các thể loại:
thơ, chuyện mà còn giúp trẻ trao đổi những diều đã được nghe và bộc lộ những
suy nghĩ của mình về tác phẩm nhằm phát triển đời sống tinh thần của trẻ ngay
từ nhỏ.Việc cho trẻ mầm non làm quen với tác phẩm văn học là sự chuẩn bị cho
trẻ học đọc học viết sau này, những năng lực và kỹ năng cần thiết là: năng lực tri
giác cụ thể và trí nhớ tức thì, năng lực định hướng trong không gian thời gian,
tính chủ định của sự chú ý… những kỹ năng trẻ lĩnh hội được trong quá trình
nhận thức có hệ thống bằng con đường luyện tập thường xuyên hàng ngày từ
những cỏ sở lý luận trên tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài “đưa tác phẩm văn học
đến với trẻ thơ”nhằm đáp ứng yêu cầu trẻ mầm non trong giai đoạn hiện nay giai
đoạn của bùng phát công nghệ thông tin. Tất cả những nội dung trên cần tiến
hành thường xuyên đối với trẻ, đặc biệt để nâng cao chất lượng sự yêu thích tác
phẩm đến với con đường văn học nghệ thuật cô giáo phải tự tạo nhiều đồ chơi,
nhiều tranh ảnh, nhiều đồ dung dạy học phù hợp tích hợp các hoạt động vui chơi
vào việc đọc kể tác phẩm vào các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày ở trường
mầm non một cách lô gic có hiệu quả.
Qua đó ta thấy được sự cần thiết của việc đưa tác phẩm văn học đến với
trẻ mầm non nói chung và trẻ ở độ tuổi lớp lá nói riêng là một vấn đề hết sức
hữu ích và cấp bách là tiền đề cho sự thành công của chuyên đề này.
7


2. Thực trạng:
Bản thân tôi là một giáo viên chuyên giảng dạy lớp lá nên việc nghiên cứu
và viết một đề tài về lớp lá cũng có tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong
chuyên môn, lớp lá của tôi tổng số cháu là 50 trong đó có 29 nam, 21 nữ và các
cháu đã được qua lớp mầm chồi nên hoạt động học tập và việc nghiên cứu đề tài
của tôi có nhiều thuận lợi.
a) Thuận lợi - khó khăn:
* Thuận lợi:
- Thuận lợi ưu thế đầu tiên của trường chúng tôi là đội ngũ giáo viên có
trình độ chuẩn về chuyên môn, nhiệt huyết với nghề, yêu nghề mến trẻ, có khả
năng đọc kể diễn cảm cho trẻ nghe, biết sử dụng vi tính, biết sử dụng giáo án
điện tử, biết định hướng cho trẻ làm quen với tác phẩm có hiệu quả và có sáng
tạo, biết tạo được môi trường hoạt động cho trẻ mọi lúc mọi nơi.
- Trường ... chúng tôi nằm ngay trung tâm thị trấn và cũng là một trường
đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, nên cũng được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp
chính quyền, ban giám hiệu nhà trường và đặc biệt là hội cha mẹ học sinh nên
các khoản đóng góp phục vụ cho việc học tập của trẻ cũng có nhiều thuận lợi
hơn, bên cạnh những nguồn đống góp đó bản thân tôi thường tìm tòi sáng tạo
làm đồ dùng đồ chơi từ các nuyên vật liệu có sẵn phục vụ cho công tác giảng
dạy, ban giám hiệu nhà trường luôn đi sâu đi sát bồi dưỡng về chuyên môn, xây
dựng phương pháp đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non,
thường xuyên dự giờ thăm lớp bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên
trong nhà trường, qua nhiều kinh nghiệm như vậy bản thân tôi đã gặt hái nhiều
thành công mĩ mãn nên tôi mạnh dạn viết về đề tài này.
* Khó khăn:
- Bên cạnh một số thuận lợi cũng còn có không ít khó khăn: Trường chưa
có máy chiếu, phòng học còn chật hẹp chưa có phòng hoạt động học riêng, ngủ
riêng, nên các hoạt động cũng còn hạn chế.
- Một số trẻ cũng còn khó khăn nên việc thực hiện đóng góp cho con em
cũng còn hạn chế.
8


- Còn một số trẻ con em đồng bào dân tộc nên việc nhận thức của trẻ có
nhiều hạn chế.
Để khắc phục và giải quyết thực trạng trên tôi đã trăn trở và suy nghĩ
nhiều nên đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ nhằm giúp trẻ hứng thú trong
học tập và vận dụng trình chiếu giáo án điện tử đem lại kết quả rất cao, tôi đã
chuẩn bị cho trẻ những tập truyện tranh bằng cách cho trẻ làm quen bằng nhiều
hình thức, mọi lúc mọi nơi đó là cơ sở cho trẻ có một kiến thức vững vàng trước
khi bước vào một tác phẩm văn học, một bài thơ, bài ca dao… qua cách làm
quen như vậy trẻ biết nhận xét, đánh giá về tính cách đặc điểm của từng nhân
vật qua một đề tài nào đó, một tác phẩm nào đó .
b) Thành công - hạn chế :
* Thành công:
Trong quá trình thực hiện “việc đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ “tôi
đã gặt hái được những thành công mỹ mãn đáng khích lệ trong chuyên môn, tôi
thấy trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học có một bước phát triển rõ rệt, trẻ tiếp nhận
tác phẩm một cách đầy đủ hoàn thiện hơn biểu hiện trước tiên là sự hiểu biết của
trẻ về những câu chuyện, bài thơ, câu ca dao … đó là vốn tích lũy hình tượng
nghệ thuật của trẻ, sự cảm thông với nhân vật của trẻ mang đậm đặc điểm cá
tính hơn, chính sự hồi họp lo lắng này trẻ đã trải nghiệm trong đời sống hàng
ngày, từ những vẻ đẹp cao thượng hằng ngày đó sẽ nảy sinh những hành động
nhân ái vì con người của trẻ ngay từ nhỏ, việc đưa tác phẩm văn học đến với trẻ
thơ tuy mới chỉ là như vậy nhưng nó là việc làm cao cả có ý nghĩa lớn trong việc
hình thành ở trẻ những phẩm chất cao quý, đặc biệt là tình yêu đối với ngôn ngữ
nghệ thuật, như vậy trí tưởng tượng của trẻ phát triển sớm ngay từ tuổi mẫu giáo
đó là một thú của tròi cho và tính tất nhiên là tiền đề để tôi thực hiện tốt hoạt
động “đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ ”.
* Hạn chế :
Việc đưa tác phẩm đến với trẻ thơ cũng còn có một số mặt hạn chế như
thời gian hoạt động của trẻ trên hoạt động chung rất ngắn so với các hoạt động
khác, khả năng tiếp thu tác phẩm của trẻ không đồng đều, có một số trẻ em dân
9


tộc còn hạn chế về khả năng đọc kể diễn cảm, khả năng cảm thụ tác phẩm còn
nhiều mặt hạn chế… chính những mặt hạn chế đó tôi ra sức tìm tòi và tận dụng
tất cả khoản thời gian hoạt động vào mọi lúc mọi nơi để hoạt động đưa tác phẩm
đến với trẻ thơ ngày một hiệu quả hơn .
c) Mặt mạnh - mặt yếu:
* Mặt mạnh:
- Bên cạnh những thuận lợi khó khăn trên trường mầm non ... chúng tôi có
ưu thế mạnh như đội ngũ giáo viên năng động, nhiệt tình yêu nghề mến trẻ, hết
lòng vì sự nghiệp giáo dục, nắm được mục tiêu giáo dục mầm non, xuất phát từ
những mặt mạnh đó mà đã đem lại kết quả mỹ mãn trong hoạt động giảng dạy
đó cũng là thế mạnh của nhà trường.
- Được sự quan tâm giúp đỡ của hội cha mẹ học sinh, các cấp ban ngành
cũng như ngành giáo dục đã tạo điều kiện cho trường phát triển một cách đồng
bộ về mọi mặt.
* Mặt yếu :
- Còn tồn tại một số mặt yếu ảnh hưởng tới hoạt động của nhà trường như
nhà trường chưa có hoạt động máy chiếu giáo viên chỉ tận dụng bằng ti vi .
- Còn một số gia đình trẻ kinh tế còn khó khăn nên các khoản đóng góp
phục vụ cho nhu cầu học tập của trẻ cũng còn khó khăn.
- Một số trẻ em dân tộc khả năng tiếp thu còn hạn chế nên việc hoạt động
đưa tác phẩm đến với trẻ thơ còn hạn chế, bên cạnh nhưng mặt yếu đó tôi cố
gắng đi sâu đi sát trẻ nhiều hơn tạo cho trẻ có một tâm thế tự tin mạnh dạn khi
đọc kể một tác phẩm một bài thơ nào đó có hiệu quả cao .
d) Các nguyên nhân các yếu tố tác động:
Đối với trẻ thơ việc cảm thụ tác phẩm văn học bằng cách nghe đọc và
hiểu được qua sự truyền thụ của cô giáo, đối với lứa tuổi này trẻ không đòi hỏi
về lí lẽ mà trẻ chỉ đòi hỏi sự hợp lí về tình cảm trong khuôn khổ hạn hẹp của
mình chính vì đặc diểm tâm sinh lí của trẻ ở lứ tuổi này như vậy mà cô giáo phải
thật sự nhạy bén trong các tình huống sư phạm đối với trẻ, trẻ tiếp nhận văn học
ít bị ràng buộc bởi lí trí mà chứa đựng tình cảm mạnh mẽ, chính vì thế mà trẻ dễ
10


bị lôi cuốn vào các vị trí của các nhân vật và sức tưởng tưởng của trẻ rất nhạy, ví
dụ như trong chuyện “Tấm cám” khi trẻ nghe cô kể trẻ sẽ rất thể hiện tấm lòng
thương của trẻ đối với cô tấm, đến đoạn cô kể cô tấm thử hài rồi được nhà vua
đưa về cung trẻ thể hiện tâm trạng phấn khởi vì cô tấm được sung sướng và
được nhà vua đưa về làm vợ vua trẻ rất yêu, biết ghét biết hướng tới cái đẹp
ngay từ nhỏ đó là một vui mừng và phấn khởi. Từ những yếu tố tác động trực
tiếp đó đã nảy sinh ở trẻ biết thành công lớn trong việc đưa tác phẩm văn học
đến với trẻ thơ và cũng là một yếu tố tác động mạnh mẽ là tiền đề cơ sở cho trẻ
vững bước trên con đường học tập ở trường phổ thông.
e) Phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra:
Muốn cho hoạt động đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ hiệu quả tối
ưu nhất ngay từ đầu tôi đã có kế hoạch sưu tầm nhiều tranh ảnh về nội dung câu
chuuyện, bài thơ tôi trang trí ở góc thư viện nhằm giúp trẻ tri giác hàng ngày qua
các hoạt động vui chơi mọi lúc mọi nơi, sưu tầm những câu chuyện bài thơ qua
phim hoạt hình cho trẻ xem vào những lúc giờ đón trẻ hoặc trả trẻ… đối với trẻ
mầm non hoạt động chung chiếm một thời gian rất ngắn so với các hoạt động
khác, do đó tôi linh hoạt chọn mọi thời gian trong ngày phù hợp để hoạt động
chuyển tiếp ôn luyện các bài thơ, câu chuyện mọi lúc mọi nơi, sau đó tôi có thể
tổ chức cho trẻ thi đua bằng hình thức đọc hoặc kể lại, cô luôn luôn bám sát theo
dõi trẻ để lôi cuốn trẻ vào tác phẩm và tạo mọi tình huống để hấp dẫn trẻ, muốn
cho việc ôn luyện của trẻ đạt kết quả không áp đặt gò bó trẻ cô tổ chức dưới
hình thức trò chơi.
Ví dụ: Đoán tên, hoặc đóng kịch hay biểu diễn giữa các cá nhân, cháu hãy
đọc bài thơ nói về cô giáo, hoặc bài thơ nói về gia đình, hoặc kể câu chuyện về
một người con hiếu thảo: trẻ có thể kể về câu chuyện “Ba cô gái”, đọc bài thơ về
gia đình như “ông em”, bài thơ cô giáo “bàn tay cô giáo”… từ đó tôi nhận thấy
rằng trong quá trình cảm thụ tác phẩm văn học trẻ sẽ nhớ lại những nội dung của
một câu chuyện, một bài thơ đã nói gì và cũng từ tác phẩm đã in đậm một dấu ấn
tốt đẹp cho trẻ ngay từ nhỏ và trẻ sẽ nhớ mãi nhũng hình tượng tốt đẹp của văn

11


học nghệ thuật đó cũng là hành trang nhân cách của trẻ và cũng là tiền đề cho trẻ
học tốt các môn học khác ở trường phổ thông.
Hình thức đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ phải gắn liền với các chủ
đề gắn liền với việc tổ chức các ngày hội ngày lễ như ngày hội cô giáo, ngày hội
đến trường, ngày tết trung thu, ngày hội của các bà các mẹ… tổ chức cho trẻ các
buổi liên hoan văn nghệ trong đó có thể tổ chức hội thi bé kể chuyện đọc thơ
hay, hoặc đóng kịch các tác phẩm văn học, hình thức này đã thu hút được nhiều
trẻ tham gia biểu diễn, đồng thời qua những buổi biểu diễn như vậy cô thật linh
động theo dõi những trẻ còn rụt rè nhút nhát, động viên khuyến khích kịp thời
những trẻ khá giỏi để phát huy tính tích cực của trẻ, để tổ chức tốt hoạt động này
cô giáo phải có kế hoạch luyện tập trước cho trẻ làm quen với tác phẩm bài hát
bài thơ mọi lúc mọi nơi.
Bản chất của trẻ mầm non là giàu xúc cảm và tình cảm là nét tâm lý nổi
bật của trẻ khiến trẻ dễ bộc lộ xúc cảm tình cảm khi nghe đọc và nhận thấy cử chỉ
điệu bộ và hành động của nhân vật ngay từ cô giáo, khả năng tự chủ của trẻ rất
mong mamh nên những hình tượng nghệ thuật tác động đến trẻ vô cùng mạnh mẽ
ví dụ như khi trẻ nghe cô kể một câu chuyện Tấm - Cám những chi tiết những ấn
tượng thể hiện của cô Tấm gây cho trẻ cảm xúc mạnh mẽ đó là tiếng khóc của cô
tấm nức nở khi bị cám lừa trút hết tôm tép tâm trạng của cô tấm vừa buồn vừa lo
sợ, nổi lo của Tấm trẻ rất cảm thông và thương cho cô tấm trẻ thể hiện sự phẫn
uất đối với Cám, trẻ thể hiện được nổi lo lắng với nhân vật Cám trong chuyện
nhưng đến đoạn kết là cô Tấm đã thử được dày và được nhà vua rước về cung làm
hoàng hậu trẻ vui mừng thốt lên vì phấn khởi. Qua đó cô cũng thấy được rằng khả
năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ khá mạnh mẽ và đạt được kết quả tối ưu
nhất qua việc truyền thụ kiến thức của cô giáo đó cũng là một thành công của cô
giáo trong quá trình “đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ ” Trẻ em là niềm hạnh
phúc của mỗi gia đình là tương lai của dân tộc của đất nước, trẻ em hôm nay là
công dân của thế giới mai sau, bảo vệ và chăm sóc trẻ em là trách nhiệm của toàn
Đảng toàn dân, toàn xã hội, mà vai trò của cô giáo mầm non là tiền đề cơ sở để
giáo dục đạo đức cho trẻ, trong ngành giáo dục thì giáo dục đạo đức cho trẻ là
12


một bộ phận không thể thiếu được của nền giáo dục toàn diện, giáo dục đạo đức
có ảnh hưởng to lớn đến các mặt giáo dục khác, vì vậy ngay từ nhỏ cho trẻ làm
quen với tác phẩm văn học là mục đích hướng trẻ tới cái thiện, cái tốt cái nét đẹp
văn hóa truyền thống của dân tộc ta từ ngàn đời xưa mà cha ông ta đã truyền lại
cho con cháu chúng ta, trình độ giáo dục đạo đức của trẻ có ảnh hưởng trực tiếp
đến thái độ của trẻ đới với môi trường xung quanh, đối với trẻ thơ việc hình thành
những dấu ấn ban đầu có ý nghĩa to lớn vì nó là mầm móng đạo đức sau này của
trẻ, bộ mặt nhân cách của con người đã được hình thành từ thuở nhỏ, chẳng
những thế mà nhà giáo dục xô viết vĩ đại đã nói “Những gì không có được ở trẻ 5
tuổi thì sau này khó có thể hình thành và sự hình thành nhân cách ban đầu lệch lạc
giáo dục rất khó khăn” nên tục ngữ có câu:
“ Uốn cây từ thuở còn non
Dạy con từ thuở con còn ngây thơ”
Thật vậy chính câu nói bất hủ ấy những câu tục ngữ ấy mà chúng ta đã
đúc kết được những kinh nghiệm có thực trong cuộc sống mà để áp dụng vào
thực tế trong cuộc sống giảng dạy hàng ngày đối với trẻ thơ, mà nhất là ở lứa
tuổi mầm non là một vấn đề hết sức quan trọng và cấp bách, chính vì lẽ đó mà
giáo dục không ngừng nâng cao hình thức đổi mới dạy và học, việc đưa tác
phẩm văn học thực tế đối với lớp lá 5 - 6 tuổi ở lớp tôi tôi cũng đã trăn trở và
nghiên cứu nhiều bằng hình thức hoạt động nào cho phù hợp với trẻ: đó là hình
thức trong giờ hoạt động chung và hoạt động mọi lúc mọi nơi, với những tác
phẩm văn học nào trẻ đã biết và tác phẩm bài thơ nào trẻ chưa biết tôi lên kế
hoạch và nên chọn hình thức nào cho phù hợp và có hiệu quả, chuyên đề “tầm
quan trọng của việc đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ” nói chung và đến với
lứa tuổi lớp lá nói riêng là một chuyên đề lớn đòi hỏi giáo viên phải thật sự tìm
tòi đi sâu nghiên cứu nhiều để đúc rút kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình
giảng dạy và trong quá trình tích lũy để viết một bài sáng kiến kinh nghiệm, để
thực hiện một tác phẩm văn học thành công và đi sâu vào lòng trẻ đòi hỏi cô
giáo phải tìm tòi sáng tạo chắc lọc những kinh nghiệm trong thực thế giảng dạy
hàng ngày để gặt hái nhiều thành công, qua nhiều năm đúc rút kinh nghiệm như
13


vậy tôi nhận thấy rằng tác phẩm văn học đến với trẻ thơ có tầm quan trọng giúp
trẻ phát triển một cách toàn diện đồng thời qua đó nó làm giàu vốn từ cho trẻ,
giúp trẻ phát triển tư duy và hình thành khả năng ghi nhớ có chủ định cho trẻ, để
thu hút và tập trung sự chú ý của trẻ cô giáo phải thật khéo léo và cũng là người
dẫn chương trình thật hấp dẫn để lôi cuốn trẻ vào đề tài.
Ví dụ: Cô tổ chức cho trẻ hội thi bé kể chuyện đọc thơ hay từ đó trẻ sẽ
chú ý lắng nghe cô giới thiệu trẻ nắm bắt nội dung một cách chủ động nhẹ
nhàng, muốn trẻ tiếp thu bài tốt cô giáo phải đưa ra hệ thống câu hỏi theo trình
tự lô gic bám theo nội dung tác phẩm, câu chuyện bài thơ không xa vời đối với
trẻ, cô nên đàm thoại gây ấn tượng với trẻ một cách sôi nổi gây sự chú ý tập
trung cao đối với trẻ lấy trẻ làm trung tâm không áp đặt gò bó trẻ, tôi dùng các
thủ thuật khác nhau để dẫn dắt vào bài một cách thật sinh động, ví dụ như về chủ
đề gia đình muốn cho trẻ làm quen với câu chuyện ba cô gái cô sẽ cho trẻ xem
phim hoạt hình cậu bé hiếu thảo trong hoạt động mọi lúc mọi nơi trẻ sẽ biết
được một người con có hiếu đối với cha mẹ qua một số hình ảnh nhân vật trẻ đã
được xem được đúc kết, hiểu nội dung của câu chuyện, trẻ biết được nhân vật
đâu là cái thiện đâu là cái ác, cái hiếu thảo và cái thiện bao giờ cũng có hậu, từ
đó cô có thể đi trực tiếp vào đề tài câu chuyện ba cô gái để hướng trẻ tới cái đức
tính tốt đẹp, lòng hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ chính ngay từ tác phẩm
văn học trẻ đã nhận thức được rằng cô út thật là một người con hiếu thảo với cha
mẹ và cái thiện bao giờ cũng có hậu, là cuộc đời của cô út sẽ hưởng một cuộc
sống hạnh phúc, cũng chính từ tác phẩm văn học đã nảy sinh trong tâm hồn trẻ,
đã ghi vào lòng trẻ tình yêu thương, lòng hiếu thảo biết yêu cái đẹp và biết
hướng vào cái đẹp cái tốt.
Cũng chính từ tác phẩm văn học đã nảy sinh trong tâm hồn trẻ biết quan
tâm đến bạn bè, biết quan tâm đến những người thân của trẻ, như trẻ biết tặng
hoa cho bạn nhân ngày sinh nhật, biết tặng hoa cho cô nhân ngày nhà giáo, biết
tặng hoa cho bà và mẹ nhân ngày 8/3… tác phẩm văn học có vai trò quan trọng
đối với trẻ mầm non, nó là phương tiện giáo dục đạo đức cho trẻ đồng thời cũng
là phương tiện phát triển ngôn ngữ cho trẻ giúp trẻ nói đúng, nói đủ câu, nó cũng
14


là từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát và khả năng tư
duy độc lập.
Để giúp trẻ tiếp thu tác phẩm tác phẩm và khả năng diễn đạt lại tác phẩm
cô có thể dạy trẻ kể lại chuyện mục đích để trẻ tái hiện lại một cách mạch lạc
những gì trẻ đã được nghe từ cô giáo và trẻ đã được lĩnh hội mọi lúc mọi nơi,
nhưng hình thức này không đòi hỏi trẻ phải kể lại nguyên văn một câu chuyện
mà chỉ yêu cầu trẻ kể lại nội dung câu chuyện, trẻ truyền đạt câu chuyện một
cách tự do thoải mái nhưng phải đảm bảo nội dung cốt truyện và lời diễn đạt
phải lô gic diễn cảm thể hiện từng vai của nhân vật trong chuyện, thể hiện giọng
kể diễn cảm rõ ràng không ê a ấp úng ngôn ngữ đối thoại hay độc thoại.
Ví dụ: Chuẩn bị tiến hành trước giờ học cô kể cho trẻ nghe và giao nhiệm
vụ cho trẻ ghi nhớ kể lại.
Tiến hành cô đàm thoại với trẻ về nội dung câu chuyện, nhằm mục đích
giúp trẻ nhớ lại nội dung câu chuyện để trẻ xây dựng dàn ý câu chuyện, lựa chọn
hình thúc ngôn ngữ cách dung từ đặt câu.
Ví dụ: Như qua câu chuyện quả bầu tiên: Vào câu chuyện cô có thể ngày
xửa ngày xưa có một cậu bé rất là nghèo nhưng vô cùng tốt bụng cậu bé luôn
luôn quan tâm giúp đỡ mọi người và mọi vật xung quanh, thời gian đầu trẻ chưa
quen kể theo mẫu câu của cô, khi trẻ đã quen dần cô động viên khuyến khích trẻ
kể bằng ngôn ngữ của mình. Tôi lưu ý đặc biệt khi trẻ kể phải nhắc nhỡ trẻ kể
với tốc độ chậm rãi diễn đạt rõ ràng diễn cảm tư thế tự nhiên trong quá trình kể.
Nếu trẻ quên cô có thể đặt câu hỏi cho trẻ nhớ, trẻ kể xong cô động viên khuyến
khích trẻ kịp thời, trong bất kỳ trường hợp nào cô giáo cũng cần thiết linh hoạt
lựa chọn những tác phẩm có yếu tố ngôn ngữ có tính giáo dục cao đồng thời
cũng làm cho trẻ tiếp thu một cách dễ dàng tùy từng độ tuổi mà truyền thụ một
cách khác nhau, các kỹ năng đọc thơ kể chuyện được cũng cố và hoàn thiện
trong suốt những năm học ở trường mầm non và đặt biệt nhất là giai đoạn tuổi
lớp lá 5 - 6 tuổi. Môi trường học tập có một ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với
trẻ thơ chính không khí chung của lớp học đã tạo ra hoàn cảnh thuận lợi cho việc
đọc kể diễn cảm của trẻ, cũng chính từ môi trường này giúp giáo viên sửa kịp
15


thời cách đọc kể diễn cảm cho trẻ ngay từ nhỏ, điều quan trọng đặc biệt là cô
giáo phải biết chú ý đến cái mới cái sáng tạo trong khi đọc, kể mà trẻ có được,
việc cho trẻ tự đánh giá mình sẽ giúp trẻ tự điều chỉnh cách đọc kể của mình đạt
đến mục đích. Để giúp trẻ có khả năng này cô giáo phải tiến hành cho trẻ nhận
xét việc đọc, kể của bạn sau mỗi lần cô tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm,
bài thơ, bài ca dao… từ đó trẻ sẽ nhận ra những khiếm khuyết và cố gắng thành
công, tôi tổ chức cho trẻ trong các buổi liên hoan văn nghệ của lớp cô tổ chức
các thể loại ca, múa, đọc thơ kể chuyện, đóng kịch về các bài ca dao, đồng dao,
các tác phẩm chuyện… cô là người dẫn dắt chương trình với hình thức này đã
thu hút được nhiều trẻ tham gia luyện tập, với hình thức này có tác dụng động
viên cổ vũ cho những trẻ khá giỏi đồng thời cũng động viên khích lệ những trẻ
còn chậm chạp nhút nhát để tất cả trẻ trong lớp được tham gia làm cho không
khí học qua vui chơi thêm sinh động hấp dẫn và đạt được nhiều thành tích cao
hơn, với hình thức này tôi có thể áp dụng vào hoạt động góc hoặc hoạt động
chiều. Trong bất cứ một loại hình nghệ thuật nào cô giáo cũng phải tập trung chú
ý đến việc học tập của từng cá nhân trẻ, vì khi tiếp xúc với hoạt động học tập thì
không phải cháu nào cũng nhận thức như nhau mà có cháu nhanh cháu chậm,
cháu có năng khiếu đọc kể và có cháu cũng hạn chế nên cô giáo phải chú ý sửa
sai động viên kịp thời những cháu còn khiếm khuyết điểm để tạo cho trẻ sự
mạnh dạn tự tin trước bạn bè cô giáo và đặc biệt là tự tin trong hoạt động học
tập, nếu cô giáo đi sâu đi sát như vậy thì có thể đánh giá một cách chính xác về
khả năng nhận biết tiếp thu tác phẩm của trẻ trong lớp mình và có hướng áp
dụng mới tối ưu để đạt mục đích cao nhất trong việc “ đưa tác phẩm văn học đến
với trẻ thơ” mà cụ thể là đối với lớp lá của tôi năm học 2013 - 2014 đó là những
bước nhảy vọt thành công của tôi khi tôi mạnh dạn viết về chuyên đề này, từ
công tác thực tiễn trên lớp dậy tôi nhận thấy rằng nhất là trong thời đại công
nghệ thông tin bùng phát nên việc đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ lại càng
thực tế và gần gũi với trẻ hơn như tôi sưu tầm được rất nhiều tranh ảnh theo câu
chuyện, bài thơ đó là con đường thành công lớn trong quá trình cho trẻ làm quen
với tác phẩm, vì đói với trẻ con đường đến với tác phẩm văn học là tư duy trực
16


quan hình tượng những gì trẻ trực tiếp nhìn thấy và trực tiếp nghe cô kể trẻ sẽ dễ
tiếp thu và dễ nhớ nhất, và cũng chính từ đấy mà trẻ sẽ tự kể lại được nội dung
câu chuyện hoặc tự sắp xếp các bức tranh theo trình tự câu chuyện diễn ra, đặc
biệt hơn nữa là trẻ có thể đặc tên cho câu chuyện theo cách hiểu của trẻ, muốn
cho tiếp thu tác phẩm một cách nhẹ nhàng cô phải lồng ghép vào tất cả các hoạt
động trong ngày, hoạt động mọi lúc mọi nơi.
Đưa vào hoạt động đóng vai theo chủ đề: Cho trẻ tham gia vào các cuộc
nói chuyện với bạn bè để phân vai, biết trao đổi với nhau trong khi chơi, qua vai
chơi đó trẻ biết thể hiện các nhân vật mà trẻ đóng từ đó làm cho ngôn ngữ đối
thoại của trẻ thêm phong phú vốn từ của trẻ tăng thêm ngay trong khi trẻ nhập
vai chơi ví dụ: về chủ đề gia đình: trẻ có thể phân vai chơi với nhau: mẹ đi chợ,
công việc của mẹ là nấu ăn chăm sóc các con, bố đi làm, ông bà kể chuyện cho
các cháu nghe…
Đối với hoạt động chơi đóng kịch là một phương pháp tốt cho trẻ phát
triển ngôn ngữ đối thoại cho một nội dung đóng kịch của một tác phẩm, một câu
chuyện kể mà trẻ đã được; làm quen hoặc đã được nghe được xem qua lời giới
thiệu của cô trong các hoạt động ở trường lớp mà các câu chuyện đó đã được cô
giáo chọn lọc gọt giũa, trong khi đóng trẻ cố gắng thể hiện đúng ngữ điệu, tính
cách nhân vật mà trẻ đóng vai, qua đó giúp cho ngôn ngữ của trẻ mang sắc thái
biểu cảm rõ rệt ví dụ: trẻ đóng vai chuyện cậu bé Tích Chu nói về gia đình trẻ,
nói về tấm lòng hiếu thảo đối với ông bà, qua các giọng như trẻ biết lỗi với bà
thì trẻ biết thể hiện giọng trầm biết nhận lỗi với bà, qua đó cũng giáo dục được
lòng hiếu thảo của trẻ đối với ông bà ngay từ nhỏ.
Qua các hoạt động dạo chơi ngoài trời: Nhằm giúp trẻ kể về những sự vật
hiện tượng xung quanh trong cuộc sống hàng ngày những điều trẻ đã được biết
được tưởng tượng, từ đó trẻ biết lựa chọn nội dung, hình thức ngôn ngữ để sắp
xếp chúng theo một trình tự nhất định chủ yếu tôi tập cho trẻ kể chuyện theo
dạng miêu tả, kể theo chủ đề ví dụ như khi hoạt động ngoài trời trẻ biết miêu tả
về hiện tượng thời tiết: như biết miêu tả trời nắng: bầu trời sáng không có mây
đen, trời sắp mưa có mây đen có gió thổi mạnh…
17


Hoạt động dạy trẻ biết kể chuyện theo chủ đề chủ yếu cô rèn cho trẻ
truyền dạt lại những sự kiện xảy ra trong một thời gian nhất định của nhân vật
nào đó ví dụ như câu chuyện dê con nhanh trí: trong lúc dê mẹ đi vắng nhà cáo
giả vờ đóng dê mẹ nhúng chân vào chậu bột để lừa dê con nhưng cuối cùng cáo
vẫn bị dê con phát hiện và cáo đã bị đuổi đi.
Trong hoạt động góc thì dạy trẻ kể chuyện theo tri giác nhằm phát triển
ngôn ngữ độc thoại cho trẻ nói đúng ngữ pháp và rèn tư thế tác phong khi trẻ
nói, chính trẻ có quan sát tốt thì mới miêu tả tốt, mục đích nhằm phát triển ngôn
ngữ mạch lạc cho trẻ thông qua tác phẩm giúp trẻ có khả năng tư duy lô gic tập
trung vào đồ chơi… đối với trẻ việc chuẩn bị đồ dung đồ chơi chuẩn bị cho hoạt
động góc tôi chuẩn bị đầy đủ và sinh động để hấp dẫn trẻ để làm cho trẻ hứng
thú rung động khi kể chuyện, chọn tranh trang trí có màu sắc rực rỡ hình ảnh
sống động để thu hút sự chú ý của trẻ, tôi chọn đồ chơi vật thật trong góc chơi
như: gương, lược, chén, bát, ly, gia súc, các loại hoa quả thực vật... ví dụ trang
trí góc chơi gia đình: búp bê lớn và búp bê nhỏ: khi trẻ chơi đóng vai cô có thể
cùng chơi với trẻ búp bê của cô là người anh còn búp bê cháu nhỏ hơn là người
em: cho trẻ đóng kể chuyện “cây khế” cho trẻ nhập vai chơi và tự kể chuyện cô
hỗ trợ giúp đỡ trẻ kể.
Còn đối với việc cho trẻ làm quen với một bài thơ nào đó, để bài thơ làm
rung động tâm hồn trẻ tôi gây hứng thú để trẻ bước vào hoạt động văn học nghệ
thuật đồng thời gợi cho trẻ ấn tượng về bài thơ bằng hình thức thi đọc thơ hay có
thưởng tạo ra sân khấu nhỏ để cho tất cả các trẻ trong lớp đều được tham gia, trước
khi bước vào cuộc thi cô giáo có thể đóng vai là người dẫn chương trình đọc một
bài thơ thật diễn cảm, nghệ thuật để gợi cho trẻ cảm xúc thẩm mĩ hướng trẻ vào nội
dung bài thơ, cô có thể khéo léo chuyển biến các tình huống dạy thơ bằng nhiều
cách khác nhau, vì đối với trẻ mẫu giáo khả năng bắt chước và khả năng ghi nhớ
máy móc là năng lực kỳ diệu của trẻ, khả năng này gắn liền với tư duy trực quan
hành động và tư duy trực quan hình tượng, chính vì thế tôi tận dụng được thế mạnh
đó để dạy trẻ học thuộc một bài thơ có hiệu quả, việc học thuộc thơ bao giờ cũng
gắn liền với việc đọc diễn cảm và cũng là một quá trình sáng tạo, chính sự sáng tạo
18


đó bắt đầu bằng sự tưởng tượng của trẻ qua những hình ảnh miêu tả trong bài thơ,
sự liên kết của các hình ảnh đến sắc thái biểu cảm của mỗi đoạn thơ và cuối cùng là
trẻ đã tìm được những phương tiện ngữ điệu thích hợp để diễn đạt một nội dung
hoặc một bài thơ nào đó… Nhưng điều quan trọng nhất mà buộc mỗi người giáo
viên chúng ta cần lưu ý đó là trong khi dạy trẻ đọc thơ diễn cảm cô không nên kìm
hãm sự phát triển tự nhiên của trẻ trong việc bộc lộ cảm xúc của mình trước tác
phẩm, trong lúc trẻ học thuộc lòng trẻ đã tham gia từ tự phát đến tự giác trong quá
trình làm quen một bài thơ, khi trẻ đã thuộc rồi thì trẻ đã hiểu phần nào chất thơ thể
thơ với những xúc động của lời thơ, với trò chơi ngôn ngữ, từ những phương tiện
tác động đó mà tôi ray rứt băn khoăn trong việc tổ chức cho trẻ với hình thức “học
mà chơi, chơi mà học” nhằm đưa trẻ đến một hoạt động nghệ thuật mang đạm màu
sắc văn học nghệ thuật.
Ví dụ: Chuẩn bị cho trẻ làm quen với câu chuyện cây trẻ trăm đốt chủ
điểm thế giới thực vật - nhằm giáo dục trẻ biết yêu cây xanh và biết được ích lợi
của cây tre như thế nào trước khi vào bài cô có thể lôi cuốn trẻ vào đề tài bằng
cách hát vận động bài hát “em yêu cây xanh” trò chuyện với trẻ về nội dung bài
hát - cho trẻ xem một số hình ảnh về cây tre, cho trẻ đi thăm vườn cổ tích, đến
vườn cổ tích nói đến câu chuyện về cây tre - cô cho trẻ xem qua hình ảnh câu
chuyện cây tre để hướng trẻ vào đề tài cô bắt đầu kể cho trẻ nghe câu chuyện kết
hợp trình chiếu vi tính theo câu chuyện đối với hoạt động này đem lại kết quả
cao trong tiết dạy, vì đối với trẻ những gì trẻ được nghe được thấy và trẻ sẽ dễ
nhớ và có thể kể lại câu chuyện theo cô một cách liên hoàn, biết sắp xếp các bức
tranh theo trình tự câu chuyện.
Cách lồng ghép các môn học khác khi dạy trẻ kể chuyện sáng tạo: với lời
kể diễn cảm hấp dẫn làm rung động người nghe nếu cô giáo biết lồng ghép tích
hợp các môn học khác thì càng hay hơn vì nó làm thay đổi không khí, thay đổi
trạng thái khi kể chuyện bằng những lời ca, lời đối thoại, những câu đố hay
những bài ca dao hoặc một số trò chơi xen kẻ

19


Ví dụ: Chuyện thỏ bong bị ốm, bài thơ ong và bướm, bài hát cá vàng
bơi… cho trẻ đọc các câu đố về cá, gà, lợn hay một số bài ca dao đồng dao: vè
về chim, đi cầu đi quán…
Đối với môn âm nhạc cũng là môn hổ trợ cho tác phẩm văn học dễ gây ấn
tượng cho người xem vì thế nếu là chủ điểm động vật tôi có thể cho trẻ hát thuộc
các bài hát về các con vật như: thương con mèo, cá vàng bơi, mèo con và cún
con, chú voi con… để giúp trẻ có thể lien tưởng khi kể về các con vật nào thì trẻ
có thể hát bài hát về con vật đó .
Đối với trò chơi cũng là một hình thức chuyển tiếp giữa các lần kể thay
cho phần cũng cố câu chuyện: tôi có thể linh hoạt tổ chức cho trẻ chơi một số trò
chơi động như: chim bay, mèo và chim sẻ, vịt kêu, gà gáy, cáo và thỏ.Việc tích
hợp các môn học khác, các trò chơi vào hoạt động cho trẻ làm quen tác phẩm, kể
chuyện sáng tạo là việc cung cấp thêm một số kiến thức để hổ trợ làm cho câu
chuyện thêm sinh động gây sự chú ý của người nghe, vì ở lứa tuổi này trẻ
thường mau nhớ chóng quên, chính vì thế tôi đã tận dụng các khoảng thời gian
trong ngày như giờ đón trẻ tôi đưa trẻ vào góc văn học mục đích để hướng trẻ
làm quen kiến thức mới và củng cố kiến thức cũ, đây là một hình thức tôi luôn
luôn tìm tòi những gì có sẵn cho trẻ được trải nghiệm và học tập ở cô và bạn
nhằm giúp trẻ cảm thấy tự tin và thoải mái hơn.
Điều đặc biệt hơn nữa tôi chịu khó tìm tòi và làm các loại rối tay cho trẻ
hoạt động, qua nghiên cứu tìm tòi tôi đã tận dụng các quả bong, chổi rơm, len,
bong để làm các loại rối tay để dung trong hoạt động kể chuyện để thay đổi
không khí gây sự chú ý của trẻ, bên cạnh môi trường hoạt động đầy đủ các loại
đồ dùng trực quan tôi còn phải dạy trẻ cách sử dụng nhân vật phù hợp với ngôn
ngữ và lời kể sáng tạo, đây là một hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học là cơ sở kiến thức khi thực hiện kể chuyện sáng tạo với cách làm như vậy trẻ
biết nhận xét đánh giá về đặc điểm tính cách nhân vật thông qua ngôn ngữ của
mình… ví dụ qua câu chuyện chú dê đen trẻ biết được chú dê đen dũng cảm, dê
trắng nhút nhát, chuyện tấm cám trẻ biết cô tấm hiền hậu nết na chăm làm còn
mẹ con cám thì lười biếng độc ác. Tóm lại đồ dùng trực quan đối với trẻ mầm
20


non là một hình thức dạy trẻ kể lại chuyện một cách thành công và gây sự chú ý
đối với trẻ nhất, hình thức dạy trẻ kể chuyện theo tranh là giúp trẻ dễ hình dung
ra diễn biến câu chuyện một cách đầy đủ và từ đó trẻ có thể kể lại câu chuyện
không bị nhầm lẫn và chính ở các bức tranh này cô gái có thể linh hoạt lồng
ghép các chữ cái thành từ dưới tranh để cho trẻ tìm chữ cái và dễ nhận ra các
nhân vật trong tranh đồng thời cũng qua bức tranh trẻ có thể tìm ra các chữ cái
đã học hoặc ghép các chữ cái rời thành từ dưới tranh một cách đơn giản.
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học thông qua hoạt động hình thành
các biểu tượng toán cho trẻ như trẻ ghép tranh theo câu chuyện, trẻ đếm các
thành viên trong bức tranh, từ hoạt động so sánh các thành viên trong tranh,
trong gia đình cũng hình thành biểu tượng toán cho trẻ ngay từ nhỏ cách so sánh
các nhân vật trong tranh, cách đếm các thành viên trong gia đình, ngay từ tác
phẩm văn học trẻ cũng lin hx hội một kiến thức toán học, đó cũng là cơ sở cho
trẻ học toán sau này ví dụ: như qua câu chuyện “ba cô gái”, gia đình thỏ …
Mỗi một tác phẩm văn học, một bài thơ, bài ca dao đều thể hiện một nét
đặc sắc riêng của nó như phản ảnh cảnh sinh hoạt,cuộc sống tinh thần ,một nét
đặc sắc riêng về mmột vấn đề giáo dục cụ thể, đó chính là nét đặc sắc tinh hoa
của dân tộc việt nam nó đã đi sâu vào lòng mỗi con người chúng ta ngay từ thuở
lọt lòng của mỗi tuổi thơ chúng ta như nghe bà kể chuyện, nghe những làng điệu
dân ca mượt mà sâu lắng, nghe những câu hò điệu lí của từng vùng miền chính
những làn điệu ấy những bài thơ bài dao ấy đã ăn sâu và chứa chan tình cảm làm
cho mỗi con người chúng ta có tình yêu cháy bỏng về quê hương đất nước, yêu
quê hương làng xóm, yêu gia đình, yêu bạn bè … tình yêu ấy không phải tự
dưng mà có mà cũng chính là do từ văn học đã thấm nhuần trong mỗi chúng ta
ngay từ nhỏ như Bác chúng ta đã nói:
“ Hiền dữ đâu phải là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên’
Thật vậy ngay từ nhỏ ta phải rằng cho trẻ đạo đức trong sáng, con người
chúng ta đâu phải ai lớn lên cũng có có một tình yêu quê hương, yêu gia đình yêu
đất nước mà cũng phải được giáo dục được lĩnh hội một tri thức lành mạnh trong
21


sáng, một nền văn học mang đậm đà bản sắc dân tộc thì mới nảy sinh trong lòng
một tình yêu chân lý đó là yêu quê hương đất nước, nói như vậy để cho mỗi
chúng ta thấy được rằng sức mạnh của giáo dục nói chung, của nền văn học nói
riêng, và nhất là của tác phẩm văn học đến với trẻ thơ là một vấn đề hết sức quan
trong, nó là cơ sở là hành trang giáo dục đạo đức cho trẻ ngay từ nhỏ, chính vì
vậy việc đưa tác phần văn học đến với trẻ thơ đóng một vai trò hết sức quan trọng
trong trường mầm non nói chung và đặc biệt đối với tuổi lớp lá nói riêng nó
không những là giáo dục về mặt đạo đức về tình yêu thiên nhiên yêu đất nước con
người mà nó giúp cho trẻ phát triển một cách toàn diện về năm mặt…
Ngoài hoạt động học tập vui chơi trên lớp của trẻ còn một vấn đề hết sức
quan trọng đó là công tác tuyên truyền phối kết hợp với phụ huynh cũng không
kém phần quan trọng, như tình hình thực tế đối với lớp tôi tôi tuyên truyền với
phụ huynh về công tác giảng dạy và học tập của trẻ ở trường, nhất là để phục vụ
cho công tác học tập của trẻ được tốt hơn với tình hình thực tế của trường tôi là
chưa có hệ thống máy chiếu để phục vụ cho chương trình giáo án điện tử tôi đã
huy động nguồn đóng góp của phụ huynh về kinh phí mua ti vi treo tường để
phục vụ cho việc học tập của các cháu được tốt hơn, thực tế lớp tôi cũng sử dụng
giáo án điện tử bằng phương tiện màn hình ti vi treo tường, qua các tiết dạy cho
trẻ làm quen với tác phẩm, câu chuyện hoặc một bài thơ tôi có và sưu tầm được
rất nhiều tranh ảnh sinh động để phục vụ cho công tác giảng dạy ngày một có
hiệu quả hơn, qua các lần thao giảng dự giờ tôi thấy kết quả giảng dạy bằng giáo
án điện tử rất thành công từ đó tôi chụi khó tìm tòi học hỏi bạn bè đồng nghiệp
để thiết kế một tiết dạy kể chuyện, đọc thơ bằng giáo án điện tử đem lại kết quả
rất mĩ mãn, chính việc tuyên truyền nguồn đóng góp của phụ huynh cũng là
động lực mạnh làm cho phong trào hoạt động của nhà trường ngày một đi lên.
Ở lứa tuổi mầm non là lứa tuổi học ăn học nói nên vệc đưa tác phẩm văn
học đến với trẻ thơ là một việc làm hết sức cần thiết và bổ ích nhằm làm cho
ngôn ngữ của trẻ phát triển một cách trong sáng và tốt đẹp, chính nhũng lời hay
ý đẹp của tác phẩm đã giáo dục trẻ về mặt tình cảm xã hội một năng khiếu thẩm
mỹ ngay từ nhỏ, giá trị của những tác phẩm nghệ thuật có ảnh hưởng đến sự
22


phát triển toàn diện của trẻ, cũng chính từ tác phẩm văn học từng bước mở rộng
kinh nghiệm trên bước đường học tập sau này của trẻ là hành trang cho trẻ bước
vào lớp 1 phổ thông.
3. Giải pháp - biện pháp:
a) Mục tiêu của giải pháp biện pháp:
Nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường mầm non
nói chung và độ tuổi lớp lá nói riêng, mục đích của việc “Đưa tác phẩm văn học
đến với trẻ thơ” là một vấn đề cấp bách và hết sức quan trọng, như chúng ta đã
biết mục tiêu của giáo dục mầm non là giáo dục con người phát triển một cách
toàn diện về năm mặt. Chính vì thế văn học là chiếc cầu nối là phương tiện dẫn
dắt trẻ trên bước đường học tập sau này, hoạt động văn học là một hoạt động
không thể thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, ngay từ buổi đầu chập
chững trẻ đã sống trong chan hòa trong không khí lời ru đầy yêu thương của bà
của mẹ qua những câu chuyện kể những làn điệu dân ca mượt mà sâu lắng đã
mở ra một chân trời nhận thức mới cho trẻ cũng chính tác phẩm văn học là
phương tiện hình thàng đạo đức trong sáng, và cũng là phương tiện giúp trẻ phát
triển ngôn ngữ mạch lạc, nói đúng câu đủ câu, nói đúng ngữ pháp… từ thực
trạng “đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ”.
b) Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:
- “Đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ” là một là một vấn đề hết sức
quan trọng, xuất phát từ những vai trò cụ thể đó nên hoạt động đưa tác phẩm văn
học đến với trẻ thơ là một hoạt động không thể thiếu được trong trường mầm
non nói riêng và trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ nói vì chính trong giai
đoạn này bùng nổ công nghệ thông tin nên việc tiếp cận với một số hình ảnh qua
giáo án điện tử nhằm kích thích sự tò mò, óc tư duy của trẻ, vì vậy tầm quan
trọng của việc việc đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ là một vấn đề quan
trọng trong đổi mới hình thức giáo dục mầm non với nội dung và cách thức này
nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của trẻ ngay từ thuở nhỏ.

23


c) Điều kiện thực hiện giải pháp biện pháp:
- Trong tình hình thực tế cho phép đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ
nói chung và độ tuổi lớp lá nói riêng tôi luôn trăn trở rằng mỗi giáo viên chúng
ta khi muốn viết một đề tài về sáng kiến kinh nghiệm cần tìm hiểu đặc điểm của
từng trẻ để có những biện pháp tác động tốt hơn trong quá trình đưa tác phẩm
văn học đến với trẻ thơ có một hiệu quả tối ưu nhất, trong lớp học cần có góc
thơ chuyện, mô hình rối theo các câu chuyện, bảng làm quen với văn học tôi
thường gắn các hình ảnh, nội dung của từng câu chuyện, bài thơ, đó cũng là một
hình thức để trẻ tiếp xúc với văn học mọi lúc mọi nơi.
- Không những hoạt động mọ lúc mọi nơi mà còn tích hợp vào các môn học
khác làm cho giờ học thêm sinh động và gây nhiều ấn tượng dễ nhớ đối với trẻ.
d) Mối quan hệ giữa các giải pháp biện pháp :
- Trong quá trình viết một bài sáng kiến kinh nghiệm bản thân tôi nhận
thấy rằng, khi viết về một đề tài nào đó trong quá trình viết về một nội dung một
vấn đề dẫn dắt phải lô gic chặt chẽ giữa các phần theo một trình tự và các biện
pháp giải pháp có mối lien hệ kết cấu với nhau, chẳng hạn khi viết về đưa tác
phẩm văn học đến với trẻ thơ không những đi sâu vào một môn văn học mà càng
liên quan phối kết hợp với các môn học khác, vì trong một tiết học đối với
chương trình đổi mới này cần phải tích hợp một cách lôgic với các môn học
khác làm cho tiết làm quen vói tác phẩm văn học mới đem lại hiệu quả cao, xuất
phát từ những vai trò cụ thể đó cho nên hoạt động đưa tác phẩm văn học đến với
trẻ thơ là một hoạt động không thể thiếu được trong chương trình chăm sóc, giáo
dục trẻ mầm non nói chung và đặc biệt là ở độ tuổi lớp lá nói riêng. Việc đưa tác
phẩm văn học đến với trẻ thơ tuy mới chỉ là như vậy nhưng nó là một việc làm
hết sức quan trọng có ý nghĩa lớn trong việc hình thành ở trẻ những ở trẻ những
phẩm chất cao quý đặc biệt là tình yêu đối với ngôn ngữ nghệ thuật, chính
những tình yêu ấy là tiền đề cơ sở cho trẻ bước vào lớp 1 phổ thông cũng là
hành trang cho trẻ trong suốt con đường học tập sau này của trẻ.

24


e) Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu:
- Việc đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ là một hoạt động không thể
thiếu được trong chương trình chăm sóc giáo dục mầm non, chính vì vậy nhằm
kích thích sự sáng tạo tính tò mò ham hiểu biết của trẻ qua các tác phẩm văn
học, cô giáo phải theo dõi và linh động có những tác phẩm bài thơ câu chuyện
trẻ đã được làm quen nhiều lần cô có thể cho trẻ kể lại nội dung của từng bức
tranh, qua nhiều lần như vậy trẻ sẽ kể chuyện sáng tạo theo sự hiểu biết của trẻ
và trẻ có thể đặt tên cho câu chuyện mới dựa vào nội dung câu chuyện của cô, từ
những kết quả trong giảng dạy và những kết quả trong quá trình nghiên cứu trẻ ở
lớp tôi, tôi thấy hoạt động đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ đạt nhiều kết
quả mỹ mãn trong suốt quá trình viết sáng kiến kinh nghiệm của tôi nói riêng, và
quá trình giảng dạy nói chung.
4- Kết quả thu được qua khảo nghiệm,giá trị khoa học của vấn đề
nghiên cứu:
- Sau khi thực hiện chuyên đề đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ kết
quả thu được qua khảo nghiệm, qua một thời gian nghiên cứu về đề tài để đạt
được mục đích, trong quá trình áp dụng các biện pháp trên vào thực tế giảng dạy
hàng ngày ở lớp tôi đã đạt được kết quả đáng khích lệ, mà các phương pháp biện
pháp mới trong đề tài không áp đặt gò bó trẻ phát huy tính tích cực chủ động của
trẻ đạt được mục đích giáo dục: “Trẻ học bằng chơi - chơi mà học” hiệu quả mới
đạt được cao hơn so với trước đây.
Số
Kết quả

lượng

Khi chưa áp dụng

Sau khi áp dụng

hình thức mới
chương trình đổi mới
trẻ
Phát triển ngôn ngữ diễn đạt tốt
50
60 % - 65 %
85% - 90%
Thuộc nhanh- thuộc nhiều
50
65% - 70%
90%-95%
Khả năng đọc kể diễn cảm
50
65%- 70%
90% - 95%
Trên đây là bản khảo nghiệm kết quả trước và sau khi thực hiện chương
trình mới trong quá trình thực hiện viết một bài sáng kiến kinh nghiệm về đề tài
“Tầm quan trọng của việc Đưa tác phẩm văn học đến với trẻ thơ ”
III - PHẦN KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ:
25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×