Tải bản đầy đủ

Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ môn văn học ở bậc mầm non

Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học

I: PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. Lý do chọn đề tài:
Mỗi mơn học ở mầm non đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những
cơ sở ban đầu rất quan trọng ở nhân cách của con người.Trong các mơn học đó thì
bộ mơn Văn học phát triển ngơn ngữ cho trẻ có vị trí rất quan trọng vì các kiến thức,
kĩ năng của bộ mơn Văn học có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống và rất cần thiết
giúp trẻ học tốt các mơn học khác như: Làm quen với mơi trường xung quanh. Làm
quen với tốn, âm nhạc, tạo hình, thể dục ...và học tiếp mơn Văn ở các bậc học tiếp
theo. Văn học dành cho mẫu giáo làm quen gồm thơ ca, truyện kể, kịch bản ngắn...
giữ một vai trò rất quan trọng trong đời sống tâm hồn trẻ thơ.
Văn học là bộ mơn hấp dẫn đối với trẻ mẫu giáo nhưng để đạt được kết quả cao
lại là điều rất khó mà mỗi giáo viên chúng ta phải tự học hỏi, tìm tòi, nghiên cứu tìm
ra những bí quyết riêng cho mình. Những bài thơ câu chuyện ln mang lại cho trẻ
niềm vui thích, mở ra cho trẻ thế giới tình cảm của con người. Giúp trẻ hiểu biết về
cuộc sống, về thế giới xung quanh, để có được con đường đi tới vườn cổ tích huyền
thoại, chính chúng ta là những người ươm hạt giống dấu ấn đầu tiên. Là người dẫn
dắt trẻ đến với Văn học một cách hấp dẫn, thoải mái, khơng gò bó, khơng ép buộc,
trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp của thiên nhiên, con người, sự vật hiện tượng...

khơi gợi ở trẻ niềm tin vui như chính bản thân trẻ được đi giữa những khu vườn cổ
tích đầy thần tiên đó. Qua đó phát triển ngơn ngữ tình cảm và thẩm mĩ. Kích thích óc
tưởng tượng, suy đốn, phát triển trí thơng minh cho trẻ.
Trẻ mầm non giống như một tờ giấy trắng, Văn học đến với trẻ cũng như những
viên gạch làm nền móng đầu tiên, là cơ sở phát triển về mọi mặt cho trẻ như: đức,
trí, thể, mĩ - lao động. Nó là kho tàng của mọi tri thức, là sự phát triển tồn diện, là
cơ sở của nển giáo dục đối với trẻ mầm non. Thơng qua những bài thơ ca, truyện kể,
trẻ được làm quen với một số câu chuyện cụ thể và khám phá, tưởng tượng, sáng

1


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
tạo, điều này giúp trẻ nhận biết và tiếp thu kiến thức về thế giới xung quanh bằng sự
trải
nghiệm chính của bản thân trẻ. Trẻ có thể khơng ghi nhớ hết được tất cả những điều
trẻ đã được học trong một bài hoặc
trong một hoạt động cụ thể nhưng những hiểu biết của trẻ sẽ còn lưu lại mãi đến
những năm tháng sau này.
Văn học được coi là một mơn học khơng thể thiếu được trong trường mẫu giáo,
bởi nó đã giúp trẻ nhận dạng các chữ cái, phát âm được các âm đó, diễn đạt được
mong muốn nhu cầu suy nghĩ bằng nhiều loại câu, hiểu được một số từ trái nghĩa, có
khả năng nghe và kể lại sự việc, kể lại câu chuyện, có khả năng cảm nhận được vần
điệu, nhịp điệu của bài thơ, ca dao, đồng dao, tham gia có sự sáng tạo trong các hoạt
động ngơn ngữ, biết đóng kịch, kể chuyện, đọc thơ mạnh dạn hơn. Trẻ sẽ tự tin, chủ
động trong giao tiếp, biết chia sẽ với bạn bè trong các nhoạt động, có hành vi ứng xử
đúng với bản thân và những người xung quanh, có thái độ thể hiện sự quan tâm gần
gũi với mọi người, thích tìm hiểu và bộc lộ cảm xúc phù hợp trước cảnh đẹp thiên
nhiên cuộc sống, tác phẩm nghệ thuật.Văn học hình thành cho trẻ tư duy ngơn ngữ
lơ gich có câu, có vần, thể hiện được tình cảm, ngữ điệu, giọng nói, tính cách của
từng nhân vật, giúp trẻ có khả năng phát triển trí nhớ, khả năng cảm thụ cái hay cái
đẹp, phân biệt được cái tốt cái xấu, cái thiện cái ác, biết đồng tình ủng hộ những
hành vi đúng, phê phán những hành vi xấu. Thơng qua những bài thơ, câu chuyện
giúp trẻ mở mang kiến thức về xã hội tự nhiên, thơng qua văn học giúp trẻ phát triển
ngơn ngữ, đó chính là nhiệm vụ quan trọng trong việc giáo dục tồn diện trẻ và tạo
điều kiện cho trẻ tự tin trước khi bước vào lớp 1. Hiện nay việc tiếp cận với tác
phẩm văn học của trẻ mầm non còn nghèo nàn vốn từ, một phần trẻ khơng biết diễn
đạt sao chép mạch lạc. Bản thân tơi ln trăn trở làm thế nào để giúp trẻ trong khi
đọc, nghe, kể có sự chú ý và có hiệu quả tối ưu nhất? Chính vì vậy mà tơi quyết định


nghiên cứu và chọn đề tài:
2


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
"Phương pháp dạy trẻ phát triển ngơn ngữ thơng qua bộ mơn Văn học" ở
bậc Mầm non.
I.2. Mục tiêu
Trong những năm gần đây phong trào đổi mới phương pháp dạy học ở ngành
giáo dục nói chung và ở bậc mầm non nói riêng khơng ngừng quan tâm đẩy mạnh để
mỗi trẻ sau khi hồn thành chương trình bậc học có thể đạt được kiến thức học vấn
tồn diện. Đồng thời phát triển được khả năng của mình về một mơn nào đó nhằm
góp phần vào sự hình thành những con người chủ động, sáng tạo, đáp ứng được mục
tiêu chung của bậc học và phù hợp với u cầu phát triển của đất nước, của thời đại.
Dạy bộ mơn Văn học ở mầm non vừa phải đảm bảo tính hệ thống, vừa phải đảm
bảo tính hấp dẫn, vừa sức của trẻ. Để kết hợp được u cầu đó là một việc làm khó
đòi hỏi tính khoa học và nhận thức tốt về cả nội dung lẫn phương pháp. Bởi vậy giáo
viên cần sáng tao, linh hoạt phối kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học
giúp trẻ khơng những thuộc lòng mà còn chủ động, tích cực tham gia vào hoạt động
học tập. Có tinh thần hợp tác, độc lập và sáng tạo, rèn luyện cho trẻ cách phát âm
chính xác, diễn đạt mạch lạc, có ý chí vượt khó,tạo cho trẻ khơng khí thoải mái, "
Học mà chơi, chơi mà học". Qua nhiều năm giảng dạy ở bậc mầm non tơi đã đúc rút
được một số kinh nghiệm đồng thời nghiên cứu chương trình mơn học tìm ra
phương pháp giảng dạy bộ mơn làm quen Văn học đạt hiệu quả cao
Nhiệm vụ của đề tài
1. Tìm hiểu một số đặc điểm của địa phương, trường lớp. Đặc biệt là việc dạy
của cơ và việc học của trò
2. Tìm hiểu về vấn đề phát triển ngơn ngữ của trẻ 3 tuổi thơng qua bộ mơn Văn
học.
3. Đề ra một số phương pháp giúp trẻ phát triển ngơn ngữ học tốt các mơn học.
4. Tổ chức thực nghiệm nhằm cải tạo thực trạng.
I.3. Đối tượng nghiên cứu :
3


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Dựa trên cơ sở thực tế chất lượng dạy của cơ và học của trò ở lớp Mầm 3-4 tuổi
Trường mầm non ... Đề tài được nghiên cứu, thực nghiệm và đưa vào giảng dạy.
I.4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Bộ mơn làm quen Văn học nói chung ở bậc Mầm non là một đề tài rộng. Song
với thời lượng cho phép đề tài chỉ nghiên cứu trong phạm vi chương trình giảng dạy
mà Bộ Giáo dục quy định bằng con đường nhanh nhất giúp trẻ phát triển tư duy
ngơn ngữ thơng qua các tác phẩm văn học.
I.5. Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu lí luận, đọc tài liệu, tích lũy kinh nghiệm của bản thân.
Phương pháp phân tích làm mẫu .
Phương pháp điều tra.
Phương pháp thực hành
Phương pháp trực quan, đàm thoại, giảng giải
Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm
II: NỘI DUNG
II.1. Cơ sở lí luận:
Như chúng ta đã biết các tác phẩm Văn học được đưa vào cho trẻ mầm non làm
quen nhằm phát triển tồn diện nhân cách cho trẻ. Như Bác Hồ đã nói:
"Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người"
"Non sơng Việt Nam có được trở nên vẻ vang hay khơng, dân tộc Việt Nan có
bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu hay khơng chính là
nhờ phần lớn ở cơng học tập của các cháu".
Câu nói của người đã tạo ra động lực to lớn cho hàng triệu, triệu người dạy và
người học. Đó chính là "Tiên học lễ, hậu học văn" mà mỗi chúng ta phải có nhiệm
vụ truyền lại cho thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước. Nội dung giáo
dục phải gắn liền với thực tiễn, học đi đơi với hành.
4


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Xuất phát từ vai trò cụ thể đó hoạt động dạy trẻ làm quen với Văn học, phát triển
ngơn ngữ cho trẻ là mơn học quan trọng trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ.
Việc nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học đóng vai trò then
chốt trong hình thức đổi mới phương pháp giáo dục mầm non mới hiện nay.
Trong mỗi tác phẩm văn học, thế giới mới của cuộc sống thực tại bao gồm thiên
nhiên, xã hội, con người, được diễn tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hình thức
độc đáo. Văn học nói về thế giới lồi vật, cỏ cây hoa lá, hiện tượng thiên nhiên,vũ
trụ, trẻ nhìn thấy được những cái gì gần gũi với trẻ, như: Con người, khu phố, dòng
sơng, ao hồ, lớp học...
Qua những tác phẩm văn học trẻ nắm bắt nhận ra trong đời sống hàng ngày có
những mối quan hệ tình cảm anh chị em, gia đình, tình thầy trò... Từ đó trẻ cảm nhận
được giữa cha mẹ, con cái và mọi người xung quanh có mối ràng buộc liên hệ chặt
chẽ với nhau. Trong lịch sử đấu tranh cách mạng như trong làng ngồi xóm, hàng
xóm láng giềng. Văn học cũng đề cập đến những lực lượng như: thần linh, bà tiên,
ơng bụt, mụ phù thủy và những phép màu trong những câu chuyện thần thoại cổ
tích.
Nhờ được nghe đọc, kể trẻ tiếp xúc được với văn học từ đó trẻ hiểu biết về văn
học và nhận biết về thế giới xung quanh, bước đầu trẻ phân biệt được sự khác nhau
về nội dung và hình thức giữa thơ và chuyện, trẻ cảm nhận được cách diễn đạt hình
tượng nghệ thuật giúp trẻ trao đổi những điều trẻ đã được nghe và bộc lộ những suy
nghĩ của mình về tác phẩm văn học. Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học góp
phần mở rộng nhận thức về phát triển trí tuệ giáo dục đạo đức, giáo dục thẫm mĩ,
phát triển ngơn ngữ cho trẻ để trẻ có đủ vốn từ nói năng lưu lốt, diễn đạt gãy gọn,
biết sử dụng từ ngữ đúng lúc, đúng chỗ. Trẻ được làm quen với những từ ngữ nghệ
thuật như: từ tượng hình, tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát,
khả năng tư suy nghĩ có chủ định.

5


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Thơng qua nội dung tác phẩm văn học giáo dục trẻ biết u q người hiền lành,
biết ơn kính u cha mẹ, ơng bà, anh chị, em, bạn bè và người thân, biết giúp đỡ mọi
người và nhường nhịn em nhỏ.
II.2. Thực trạng
Năm học 2013 – 2014 tơi được phân cơng chủ nhiệm lớp 3 tuổi tại khu vực trung
tâm của trường. Là lớp mẫu giáo bé với số trẻ là 35 cháu, trong đó nam là 27 cháu,
nữ 08 cháu, trong đó dân tộc thiểu số là 03 cháu với độ tuổi đồng đều, các cháu
ngoan ngỗn mạnh dạn hồn nhiên, đạt u cầu về phát triển thể chất, phát triển nhận
thức, phát triển ngơn ngữ và tình cảm xã hội.
a.Thuận lợi - Khó khăn
*Thuận lợi
Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường về đáp ứng nhu cầu cơ sở vật
chất cần thiết cho lớp học trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi trong lớp tương đối đầy
đủ, bàn ghế đúng quy cách đủ số lượng cho trẻ học tập. Phụ huynh quan tâm đến
chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ của lớp. Giáo viên nhiệt tình chủ động trong cơng
tác. Là cơ giáo mầm non tơi ln có tinh thần trách nhiệm cao, lòng nhiệt huyết u
nghề, mến trẻ tơi ln xác định được mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng việc phát
triển ngơn ngữ cho trẻ làm quen với văn học. Trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp
trong cuộc sống xung quanh trẻ. Đó là thuận lợi lớn để tơi rèn luyện phát triển ngơn
ngữ mạch lạc cho trẻ thơng qua bộ mơn làm quen văn học.
*Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi thì vẫn gặp khơng ít những khó khăn đó là sự quan
tâm con cái của các bậc phụ huynh chưa đồng đều. Một số phụ huynh do điều kiện
kinh tế khó khăn nên chưa thực sư quan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của
con cái. Do phần lớn trẻ là con của các bậc phụ huynh là dân góp từ nhiều vùng
miền về đây sinh sống nên phong tục, tiếng nói đa dạng, có thói quen sử dụng giọng

6


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
nói và ngơn ngữ địa phương. Một số trẻ còn nói ngọng, lẫn lộn giữa âm l-n, s-x, d-r,
và những âm cuối như: ếch, ất, út.
Năm học 2013 – 2014 là năm thứ hai thực hiện chương trình mầm non mới nên
giáo viên vẫn còn bỡ ngỡ lúng túng khi lên kế hoạch thực hiện, lớp học ở gần ngã
ba nhiều lúc tiếng xe cộ ồn ào làm phân tán sự chú ý của trẻ trong các tiết học.
b. Thành cơng - Hạn chế
*Thành cơng
Chương trình giảng dạy ngày càng được nâng cao đáp ứng được nhu cầu của
người học,chương trình đào tạo đã cải tiến phù hợp với từng lứa tuổi đáp ứng được
nhu cầu của trẻ. Chúng ta đã thực hiện tốt xã hội hóa giáo dục nhà nước và cá nhân
đều có nghĩa vụ trong giáo dục đào tạo, góp phần thay đổi mặt bằng về văn hóa của
các địa phương đặc biệt là miền núi, đồng bào, vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số,
điều này đã giải quyết cơng bằng xã hội trong giáo dục trẻ mầm non đều được đến
trường , huy động số trẻ ra lớp từ 95%-100%.
Với mơn văn học việc hình thành kiến thức cho trẻ xuất phát từ thực nghiệm nên
vai trò đồ dùng vơ cùng quan trọng được trang bị tương đối
*Hạn chế
Chương trình giáo dục mầm non mới một số giáo viên chưa nắm vững được
phương pháp, chưa cập nhật được Iternet, chưa tận dụng được kinh nghiệm để đưa
vào giảng dạy hiệu quả
c. Mặt mạnh - Mặt yếu
*Mặt mạnh
Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường về đáp ứng nhu cầu cơ sở vật
chất cần thiết cho lớp học trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi trong lớp tương đối đầy
đủ, bàn ghế đúng quy cách đủ số lượng cho trẻ học tập. Phụ huynh quan tâm đến
chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ của lớp. Giáo viên nhiệt tình chủ động trong cơng
tác.
7


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
* Mặt yếu
Kiến thức hiểu biết, vốn từ ngữ về văn học của giáo viên còn hạn chế.
Khả năng đọc kể, đóng kịch của giáo viên còn lúng túng.
Phương pháp dạy của cơ và học của trò chưa phù hợp
d. Ngun nhân các yếu tố tác động : .
Phương pháp dạy của cơ và học của trò chưa phù hợp
Tài liệu sách truyện, tranh ảnh, vật thật để minh họa chưa phong phú.

Điều kiện để tổ chức các tiết học ngồi trời cho trẻ còn gặp nhiều khó khăn.
Chưa tổ chức được cho trẻ đi tham quan các di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng
cảnh.
Vì vậy tơi muốn bằng kinh nghiệm của chính bản thân mình giúp trẻ rèn luyện
ngơn ngữ, phát âm mạch lạc với hệ thống các giải pháp tối ưu.
e. Phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra :
Từ chương trình cải cách chuyển sang chương trình giáo dục mầm non mới đã
được 3 năm bản thân tơi nhận thấy rằng đa số giáo viên thực hiện mơn làm quen
văn học phát triển ngơn ngữ cho trẻ chưa có sáng tạo, chưa thực sự hấp dẫn và thu
hút sự chú ý của trẻ. Trong khi hoạt động đa số giáo viên còn lúng túng,còn rập
khn theo chương trình cũ chưa có sáng tạo áp dụng được cái mới đưa vào giảng
dạy. Từ những tiết thao giảng, dự giờ và hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường hầu
hết giáo viên còn, chưa thực sự sáng tạo đầu từ vào tiết dạy, phần chuẩn bị vật mẫu
còn đơn giản sơ sài chưa lơi cuốn hấp dẫn trẻ, tổ chức hoạt động chưa linh hoạt
phần đa rập khn giống nhau, mang tính áp đặt trẻ, chưa tạo cho trẻ có cảm giác
thoải mái hứng thú khi được học mơn văn học. Giáo viên chưa linh động trong việc
cung cấp thêm vốn từ mới cho trẻ, trong giờ học trẻ chỉ được đọc và nghe, cơ chưa
thực sự lấy trẻ làm trung tâm . Vì vậy trẻ thụ động vốn từ ngơn ngữ của trẻ còn hạn
chế .
8


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Ví dụ : Cơ dạy về chủ đề gia đình đề tài “ Ba cơ gái ” đa số giáo viên làm vật
mẫu từ tranh, ảnh tự vẽ đơn giản và quen thuộc, giáo viên chưa thực sự đầu tư, chưa
sáng tạo trong vật mẫu, chưa biết làm thay đổi hình thức giảng dạy, tranh mẫu còn
nghèo nàn chưa phong phú hấp dẫn lơi cuốn trẻ .
Ví dụ khi cho trẻ đọc bài thơ : “Bé giữ vệ sinh mơi trường ” vật mẫu của cơ từ
những bức tranh vẽ về mơi trường quen thuộc, giáo viên chưa biết vân dụng vào
thực tế, chưa biết lồng ghép tích hợp vận dụng cách dạy thơng qua trò chơi, hoặc tổ
chức cách dạy theo cuộc thi nào đóhoặc tổ chức tiết học giống như kiểu đi dạo, đi
chơi, sẽ gây hứng thú cho trẻ, q trình trẻ đọc giáo viên mang tính chất gượng ép
trẻ, bắt buộc trẻ phải thực hiện được theo ý của cơ, cơ đọc trước trẻ đọc sau, kiểu
dạy thụ động, khi học bắt trẻ ngồi từ đầu đến cuối, ngay ngắn nghiêm túc. Khi đặt
câu hỏi, cơ chưa khuyến khích trẻ trả lời. Cơ trả lời hộ ln, trẻ ít được hoạt động,
trẻ khơng chú ý vào bài học, trẻ cảm thấy mệt mỏi chán nản trong giờ học, vì thế mà
vốn từ ngơn ngữ của trẻ phát triển chưa cao .
Vì vậy từ những thực trạng trên tơi muốn đưa ra một giải pháp tối ưu nhất:
Phương pháp dạy trẻ phát triển ngơn ngữ thơng qua bộ mơn văn học.
II.3. Các giải pháp và biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Hàng ngày mỗi chúng ta đều sử dụng lời nói để trò chuyện đàm thoại thảo
luận, trình bày những hiểu biết suy nghĩ giải thích một vấn đề nào đó giúp trẻ kể lại
một câu chuyện đã được nghe, được chứng kiến hay tự mình nghĩ ra, sáng tạo ra. Trẻ
cần tập nghe, hiểu lời nói của những người xung quanh sau đó tập trình bày ý kiến
của mình . Muốn phát triển kĩ năng nghe hiểu và nói của trẻ trước hết phải cuốn hút
trẻ tham gia vào hoạt động ngơn ngữ trò chuyện đàm thoại, kể chuyện, đọc thơ...Trò
chuyện giúp trẻ nghe hiểu được câu hỏi, nghe hiểu câu trả lời của bạn, lời giải thích
của cơ, trẻ tập trả lời đúng, chính xác câu hỏi, trình bày ý kiến của mình cho người
nghe có thể hiểu được rõ ràng.
9


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Giáo viên thường xun tiến hành hoạt động trò chuyện đàm thoại ở mức độ khác
nhau tùy vào từng độ tuổi cụ thể rèn luyện khả năng luyện cách phát âm, cách diễn
đạt mạch lạc cho trẻ. Những tác phẩm thơ ca truyện kể chỉ phát huy được khi cơ biết
truyền tải được cảm xúc tình cảm của tác giả và nội dung tác phẩm, qua các hình
thức nghệ thuật đa dạng phong phú từ đó phát huy được tính sáng tạo tích cực của cá
nhân trẻ. Hình thành tư duy khả năng ghi nhớ có chủ định những tình cảm đạo đức
cao đẹp sẽ có khả năng sáng tạo nghệ thuật cho trẻ. Trước khi lên lớp giáo viên cần
nghiên cứu kỹ và lập kế hoạch cho bài dạy, phù hợp với từng độ tuổi .Thường xun
cập nhật cơng nghệ thơng tin Itarnet, kết hợp với phần mềm powerpoint tìm kiếm,
cắt ghép những hình ảnh phù hợp với nội dung câu chuyện. Sưu tầm mua sắm làm
đồ
dùng, đồ chơi tranh ảnh vật thật, mơ hình, con rối, các con vật ngộ nghĩnh phong
phú hấp dẫn, màu sắc đẹp, đảm đảm bảo tính khoa học sẽ thu hút lơi cuốn trẻ vào
giờ học. Tơi lựa chọn các hình thức tổ chức phù hợp, hấp dẫn như tổ chức hội thi
"Bé kể chuyện", thơng qua hình ảnh và nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo, cho trẻ xem
các băng đĩa có những câu chuyện, bài thơ để trẻ hòa nhập hóa thân vào nhân vật
trong tác phẩm. Từ đó trẻ lắng nghe chăm chú và nắm bắt được nội dung tiết học
một cách có chủ động.
Tùy từng loại bài dạy mà hệ thống câu hỏi tơi đưa ra có tính lơ gic khi đàm thoại
cùng trẻ. Để phát huy tính tích cực sáng tạo ở trẻ cơ giáo lấy trẻ làm trung tâm, gây
hứng thú và sự chú ý của trẻ đến sự vật hiện tượng, cần cho trẻ tìm hiểu khám phá
khơi gợi tính tò mò của trẻ, giúp trẻ hiểu kĩ bản chất của sự vật hiện tượng xung
quanh. Phát triển ngơn ngữ giúp trẻ nghe hiểu nghĩa của từng loại câu hỏi, câu trả lời
của người khác, tìm ra câu trả lời đúng, chính xác nghĩa của ngữ pháp.
Câu hỏi kích thích trẻ nhận biết phân biệt sự vật hiện tượng tình huống mà trẻ
đang trực tiếp tri giác, gợi ý trẻ đến hoạt động. Câu hỏi kich thích trẻ giải thích
phỏng đốn, suy đốn diễn biến kết quả của sự vật hiện tượng tơi dùng các thủ thuật
khác nhau để dẫn dắt trẻ chuyển hoạt động một cách linh hoạt.
10


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp, giải pháp
Tơi phải dựa vào 3 hình thức chính đó là :
- Trong tiết học
- Ngồi tiết học
- Thơng qua trò chơi
Trong tiết học
Trong khi dạy trẻ đọc một bài thơ , hoặc kể một câu chuyện dạy cho trẻ trước hết
phải hiểu được nội dung, xác định được thể loại thơ truyện, phải hiểu được tâm trạng
của tác giả miêu tả về nghệ thuật gì ?và tác giả ví von, so sánh, nhân cách hóa về bài
thơ, câu chuyện gửi gắm điều gì ? Ví dụ khi dạy về chủ đề thế giới động vật qua bài
thơ “ Ong và bướm ” Cơ có thể sử dụng vật thật ( con ong,con bướm …). Cơ

chuẩn bị tranh, ảnh, vật thật, cơ cho trẻ trực tiếp quan sát, “con ong,con bướm đậu
trên bơng hoa hồng ”. và từ hộp sữa chua và những tờ giáy màu và keo dán cơ tự làm
nên“con ong,con bướm”. Trong lúc đọc thơ cơ có thể lồng ghép trò chơi vẽ hoặc tơ
các con ong, con bướm, kết thúc tiết học cơ cho trẻ trò chơi bắt bướm,từ những vật
mẫu thật sẽ hấp dẫn và gây hứng thú cho trẻ, tổ chức tiết học như vậy trẻ sẽ được
vận động nhiều , trẻ cũng thoải mái hào hứng, tiết học sẽ khơng còn khơ cứng, và trẻ
mạnh dạn tự tin khi được làm quen với mơn học này.
Khi cơ cho trẻ đọc bài thơ này, cơ luyện cho trẻ phát âm đúng rõ ràng có nhịp điệu
các âm l,s ,x, r … Tập cho trẻ luyện phát âm thường xun liên tục, tập phát âm từ
từ, khơng nên nóng vội. Cơ nên chú ý đến những trẻ nói ngọng ,nhút nhát, nên động
viên khuyến khích để trẻ tự tin, khi trẻ phát âm, nếu trẻ phát âm sai cơ khơng nên
cười riễu cợt trẻ, nếu trẻ khơng phát âm đúng cơ có thể luyện cho trẻ ở mọi lúc, mọi
nơi, nếu cơ cứ bắt ép trẻ phải phát âm đúng ngay, thì trẻ sẽ bị ức chế, dễ dẫn dến
chán nản, trẻ cũng khơng muốn phát âm nữa, thì dẫn đến hiệu quả khơng cao.

11


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Ví dụ giờ làm quen văn học : Đòi hỏi cơ giáo phải đầu tư về tranh ảnh vật thật phong
phú, thì trẻ hấp dẫn và nhớ lâu hơn. khi cơ giải thích từ mới, từ khó cần cung cấp
cho trẻ những từ có hình ảnh, cần giải thích các từ trong tác phẩm một cách rõ ràng,
dễ hiểu có thể dùng nhiều cách khác nhau để giải thích, khơng nên cố gắng làm sai
lệch đi nghĩa của từ, cơ khuyến khích trẻ sử dụng từ hay,cơ có thể kể một câu chuyện
ngắn trong đó có các từ khơng hay và đề nghị trẻ chọn từ khác hay hơn để thay thế.
Giờ học này cần sử dụng phương pháp trực quan, phải tích cực hóa q trình nhận
thức về ngơn ngữ cho trẻ.
Ví dụ Khi cho trẻ kể về ơng của mình khuyến khích trẻ dùng từ như mái tóc bạc
phơ, ơng lưng còng, đi phải chống gậy, đi lom khom, cơ khuyến khích động viên
cả lớp, đặc biệt những trẻ rụt rè để trẻ mạnh dạn trẻ lời và đọc các từ mới . Trong
khi trẻ được nói và trả lời câu hỏi của cơ vốn từ của trẻ được tăng lên ngơn ngữ của
trẻ ngày càng phát triển.
Ví dụ 1 : Khi dạy về chủ đề thực vật : Bài thơ : Hoa kết trái
Hoa cà tim tím
Hoa mướp vàng vàng
Đỏ như đốm lửa
………………..
Tác giả đã dùng nghệ thuật so sánh, miêu tả về lồi hoa cà tim tím, hoa mướp
vàng vàng , hoa lựu đỏ như đốm lửa, hoa đỗ thì xinh xinh, thật sống động về các lồi
hoa, chúng ta mới chỉ nghe, chưa được nhìn ngắm, mà đã cảm nhận được vẻ đẹp, sắc
màu của các lồi hoa, văn học khơng chỉ cho chúng ta nhận biết về hiện tượng thiên
nhiên về cỏ, cây, hoa lá, văn học còn giúp trẻ mở rộng sự nhận thức về thế giới lồi
vật, từ đó trẻ được làm quen với từ mới vốn từ ngơn ngữ của trẻ ngày càng được
phát triển hơn .
Ví dụ: khi dạy trẻ đọc bài thơ “Rong và cá ” cơ cho trẻ quan sát bể cá vàng bơi,
trẻ được tận mắt trơng thấy bể cá trẻ sẽ nói được các từ như quẫy đi, ngoi lên, lặn
12


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
xuống, đớp mồi, trẻ được nhìn ngắm được đọc những từ mới qua đó vốn từ của trẻ
thêm phong phú .
Ví dụ : Chủ đề thế giới “ Động vật”. Từ nghệ thuật nhân cách hóa nhà thơ Phạm
Hổ đã viết lên bài thơ "Đàn gà con”
Đàn gà con
…………..
Cái mỏ tí hon
Cái chân bé xíu
……………….
Mắt đen sáng ngời
……………….
Phạm Hổ
Bài thơ đã nói lên một vẻ đẹp sinh động , ngộ nghĩnh đáng u của các chú gà
con q trình sinh trưởng của các con vật cũng được tác giả giải thích cho trẻ biết
được thêm những từ mới như “ Tí hon”, “ Bé xíu”, “Nhỏ xíu” có thể thơng qua giờ
đón trẻ, cơ có thể cho trẻ xem tranh ảnh về thế giới động vật, trẻ được quan sát giữa
“Con muỗi” và con “Gà con” cơ cung cấp cho trẻ biết từ ‘Nhỏ xíu” hoặc “Tí hon” là
như thế nào qua đó trẻ được nhìn, được đọc vốn từ ngữ của trẻ thêm phong phú hơn,
hoặc giờ đi dạo đi chơi, trẻ nhìn thấy “ Con kiến nhỏ xíu”đang bò trên một gốc cây
to, cơ cho trẻ quan sát về con kiến và hỏi trẻ “ Kiến to hay nhỏ ” và gốc cây kia như
thế nào? Từ những hình ảnh thực tế đó trẻ sẽ dễ dàng
nhận biết được “ Bé xíu, nhỏ xíu ” là như vậy đó là sự giải thích thú vị bằng những
hình tượng văn học làm sống động lên những cảm xúc về cái đẹp, qua bài thơ này trẻ
liên tưởng tới đàn gà con của nhà mình, qua đó trẻ được gọi tên và làm quen với n
hiều từ ngữ mới, ngơn ngữ của trẻ ngày càng phong phú và mạch lạc hơn .
Thơng qua việc tự học và bồi dưỡng kiến thức văn học. Giúp giáo viên hiểu rõ và
truyền thụ tác phẩm văn học về phát triển ngơn ngữ đến với trẻ có hiệu quả cao .
13


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Sau mỗi bài thơ, câu chuyện nào được phổ nhạc thì cơ có thể hát cho trẻ nghe,
hoặc ngâm thơ cho trẻ nghe từ đó sẽ giúp trẻ nhanh thuộc và cảm nhận được cái hay,
cái đẹp trong tác phẩm.
Ngồi tiết học
Cơ có thể tiến hành cho trẻ đọc hoặc kể chuyện ở mọi lúc mọi nơi, khi dạo chơi
tham quan cơ có thể lồng ghép cho trẻ đọc nhiều lần, thường xun như vậy vốn từ
của trẻ ngày càng mạch lạc và ngơn ngữ khi phát âm được phong phú hơn.
Khi cho trẻ dạo chơi ngồi trời cơ cho trẻ quan sát hoa cúc lồng ghép cho trẻ đọc
bài thơ "Hoa cúc vàng " qua đó trẻ được gọi tên nhận biết màu sắc của hoa, vốn
ngơn ngữ của trẻ càng được phát triển .Ví dụ: Khi trời nắng cho trẻ quan sát dạo
chơi . Cơ cho trẻ đọc bài thơ “Ơng mặt trời ” “Đi nắng ’’ “ Nắng mùa hè ” . Qua bài
thơ cơ có thể cho trẻ được làm quen với từ mới như “ơng mặt trời ”cơ chỉ trực tiếp
lên ơng mặt trời cho trẻ biết ơng mặt trời như thế nào?
Cơ cho trẻ làm quen với từ mới từ “nhíu mắt ” cơ chỉ cho trẻ từ nhíu mắt khi
nhìn vào ơng mặt trời từ đó trẻ vừa trực tiếp được đọc, được nhìn ngắm vốn từ của

trẻ ngày càng phong phú hơn. Giáo dục trẻ khi ra nắng phải đội nón, mũ và trẻ biết
được nhiều cách gọi về từ “Mũ, nón ”
Đến giờ lau mặt, rửa tay cho trẻ, cơ cho trẻ đọc bài thơ " Giữ tay cho sạch " qua đó
giúp trẻ có ý thức khi đi rửa tay, trẻ cũng được làm quen với từ “Sạch ” và trẻ biết
được khi rửa sạch tay là như thế nào ? Và vốn từ ngơn ngữ của trẻ ngày càng được
tăng thêm.
Trong giờ hoạt động vui chơi cơ cho trẻ về góc xem tranh truyện, cho trẻ tập kể
chuyện sáng tạo theo tranh, cho trẻ thi đua đọc các bài thơ mà trẻ thích từ đó ngơn
ngữ của trẻ được phát triển mạnh mẽ theo thời gian ..
Đến giờ ăn cơm trưa, trong khi chờ cơ xơi cơm cơ cho trẻ đọc bài thơ “Giờ ăn trưa”
cơ cung cấp cho trẻ một số từ mới về thực phẩm, như là hơm nay cả lớp ăn cơm với
14


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
món gì? Thịt gì ? Canh rau gì? Khi cơ hỏi trẻ được trả lời, vốn từ ngơn ngữ của trẻ
ngày càng phong phú hơn. Qua đó cơ giáo dục trẻ khi ăn cơm khơng được rơi vãi, đổ
ra bàn ăn, và phải ăn hết xuất của mình.
Vào giờ ngủ trưa, trước khi ngủ cơ cho trẻ đọc bài thơ "Giờ đi ngủ " qua bài thơ
trẻ có ý thức khơng nói chuyện trong khi ngủ.
Cơ nên tận dụng mọi lúc, mọi nơi để cho trẻ làm quen tiếp cận với văn học đến
góc “Bé u kể chuyện” cơ cho trẻ quan sát các tranh ảnh, chữ to, khổ to để trẻ có
điều kiện làm quen với văn học ,từ đó sẽ hình thành biểu tượng chữ cái ban đầu cho
trẻ, vốn từ ngơn ngữ của trẻ ngày càng phát triển phong phú và đa dạng hơn.
Thơng qua trò chơi
Ví dụ : Trò chơi luyện phát âm như: Trò chơi ‘Truyền tin” trẻ được phát âm,
được nói, được nghe, để truyền tin cho người khác như vậy ngơn ngữ của trẻ cũng
được phát triển, trò chơi “bắt chước tiếng kêu của các con vật”. Trẻ được bắt chước
tiếng kêu của các con vật ví dụ :Trẻ bắt chước tiếng kêu của “ Con vịt ”,“ con chó ”
trẻ biết được tiếng con vịt kêu như thế nào? Hoặc tiếng gáy của con gà trống ra sao?
Và khi gà trống gáy như thế nào? Qua đó trẻ vừa được chơi, được học vốn từ và
ngơn ngữ của trẻ ngày càng phát triển hơn. Ví dụ như trò chơi “Nhìn hình đốn tên
bài thơ, câu chuyện”, “Ai trả lời nhanh” luyện cho trẻ có sự tập trung quan sát chú ý
hào hứng chờ đón được trả lời câu hỏi của cơ…
Các trò chơi phát triển vốn từ như cơ cho trẻ chơi trò chơi “Chiếc túi kỳ diệu”
trẻ được thò tay vào chiếc túi và sờ các vật dụng ở bên trong túi đốn và gọi tên rồi
đưa ra cho cả lớp xem có đúng như mình nói khơng? Từ đó tập cho trẻ có tính tập
trung chú ý và hứng thú khi được học mơn văn học. Qua đó ngơn ngữ của trẻ sẽ
mạch lạc và rõ ràng hơn .
Các trò chơi để phát triển kỹ năng nói mạch lạc, giao tiếp ngơn ngữ có văn hóa
như các trò chơi đóng vai theo chủ đề như “Bế em”, “bán hàng ” , “Nấu ăn ”, “bác
sĩ”…
15


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Thơng qua trò chơi trẻ được trao đổi, đối thoại qua lại giữa trẻ với trẻ,và trao đổi
qua lại giữa các nhóm chơi với nhau, thơng qua trò chơi trẻ sẽ được thực hành ngơn
ngữ, dùng ngơn ngữ để nói ra ý nghĩ của mình.
Sử dụng trò chơi để phát triển ngơn ngữ, tạo cho trẻ tính mạnh dạn, tự tin trong
khi chơi trẻ được bắt chước và phản ánh lại cơng việc của người lớn, trẻ được ghi
nhớ những từ mới được nghe, bắt chước những hành động của mọi người, qua chơi
trẻ được ghi nhớ lâu hơn ngơn ngữ của trẻ được phát triển ngày càng hồn thiện hơn
c. Điều kiện thực hiện giải pháp- biện pháp
Muốn mơn làm quen văn học có hiệu quả đối với trẻ, giáo viên phải thực sự
nhiệt tình, có tâm huyết với nghề, phải chịu khó tìm tòi học hỏi, và ln coi trẻ như
con em của mình, và hiểu được tâm trạng sở thích của từng cá nhân trẻ, cơ phải là
người ln ln khích lệ động viên trẻ kịp thời, nên tạo điều kiện cho những trẻ nói
ngọng và những trẻ nhút nhát được hoạt động phát âm nhiều lần, thường xun để
trẻ có tính tự lập và trẻ mạnh dạn và tự tin hơn, từ đó vốn từ ngữ của trẻ được dần
dần phát triển.
Là cơ giáo mầm non trước hết phải có cái tâm u nghề, mến trẻ phải chịu khó
sưu tầm tranh ảnh vật thật, những vật liệu dễ tìm kiếm xung quanh trẻ như rối tay,

rối que và những, mơ hình , tạo điều kiện cho trẻ có cơ hội được tiếp xúc làm quen.,
sao cho phù hợp, để đảm bảo vệ sinh an tồn cho trẻ.
Trong giờ học hoặc giờ dạo chơi, cơ cũng tập cho trẻ có tính tập trung chú ý khi
quan sát, vật mẫu, phải đẹp kích thước phù hợp, sẽ hấp dẫn lơi cuốn trẻ, vật mẫu của
cơ phải ngộ nghĩnh phù hợp với tâm sinh lý của trẻ, vật mẫu phải gần gũi, khơng q
xa rời đối với trẻ, khi cho trẻ quan sát vật mẫu, cả lớp đều được nhìn rõ, khơng nhỏ
q làm phân tán sự chú ý của trẻ .
Khi đặt câu hỏi phải rõ ràng, ngắn gọn, lơ gic khơng rời xa với tác phẩm. Số trẻ
được gọi trả lời phải chiếm hai phần ba của lớp, cơ động viên kịp thời những trẻ nói
16


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
ngọng, nói lắp và những trẻ nhút nhát khơng chịu lên bảng trả lời câu hỏi của cơ. Cơ
nên chủ động trao đổi với phụ huynh về tình hình của trẻ ở lớp để giữa cơ giáo và
phụ huynh cùng đưa ra giải pháp tối ưu nhất về rèn luyện ngơn ngữ cho trẻ thơng
qua bộ mơn văn học một cách hiệu quả hơn .
Cơ ln hướng trẻ vào hoạt động làm quen với văn học thơng qua nhiều hoạt
động như hoạt động có chủ đích , bằng nhiều hình thức khác nhau cơ có thể lồng
ghép tích hợp văn học như cho trẻ xem băng,đĩa về truyện kể, tranh, ảnh , mơ hình
về các câu chuyện, bài thơ, hoặc cho trẻ đọc thơ, ca dao, đồng dao hoặc hội thi “bé
tập kể chuyện” “Bé u thơ ”hay góc chơi truyện tranh, “ vẽ về các nhân vật bé
u”.Trong khi dạy ln được thay đổi theo các chủ đề và khi hoạt động cơ thay đổi
hình thức dạy khác nhau tạo cho trẻ có cảm giác ln mới mẻ, từ đó trẻ có cảm giác
hứng thú khi được làm quen với bộ mơn văn học .
Trong khi cho trẻ làm quen tác phẩm nào đó, cơ phải chú ý giải thích từ mới
hoặc từ khó, làm sao vừa đơn giản mà lại dễ hiểu, khi phát hiện ra những chi tiết mà
trẻ chưa hiểu hoặc chưa rõ, cơ nên kịp thời giảng giải thêm cho trẻ hiểu . Khi trẻ trả
lời sai cơ cũng khơng nên nhận xét thẳng thắn q sẽ làm trẻ mất hứng thậm chí trẻ
xấu hổ với bạn bè, cơ nên khéo léo động viên để trẻ suy nghĩ thêm, cơ động viên
khuyến khích trẻ, cơ giáo phải tơn trọng và tin tưởng trẻ.

Như vậy mới có thể tạo nên sự hứng thú, mạnh dạn, tự tin ở trẻ, và trẻ khơng
còn sợ sệt rụt rè nữa, từ đó trẻ thích thú được trả lời những câu hỏi của cơ và vốn
từ ngơn ngữ của trẻ ngày càng được phát triển .
* Trò chơi đóng kịch:
Thơng qua trò chơi đóng kịch là một trong những con đường tiếp nhận tác phẩm
một cách có hiệu quả giúp trẻ phát triển nhân cách về nhiều mặt như đức, trí, thể,
mỹ, lao động ...

17


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Trò chơi đóng kịch thực sự giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học một cách sâu sắc
và để đạt được điều đó thì việc trang trí sân khấu và hố trang cho trẻ rất quan trọng.
Với câu truyện “3 cơ gái ” tơi làm sân khấu có màn che, rồi trang trí cảnh phù hợp
với câu truyện.
Bên cạnh việc làm mơ hình sân khấu thì việc hố trang cho trẻ đóng kịch cũng
rất cần thiết. Với nhân vật “3 cơ gái ” tơi cho trẻ mặc mặt nạ hình bà già ,và trang
phục 3 cơ gái và áo quần màu sắc khác nhau phù hợp với tính cách của từng nhân
vật.
Việc hố trang và bố trí sân khấu phù hợp, trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin khi
nhập vai tạo cho trẻ hứng thú hơn với từng vở diễn. Bắt chước điệu bộ của nhân vật
cho quen và thành thạo. Sau đó phân vai cho từng trẻ theo vai của các nhân vật trong
truyện và cho trẻ nhắc lại lời thoại của nhân vật trong truyện mà trẻ sẽ đóng. Trước
khi đóng kịch. Cơ cho trẻ tự nhận vai, nếu những vai mà trẻ khơng thích đóng , thì
cơ có thể động viên khuyến khích trẻ, khơng nên cứng nhắc ép buộc trẻ để trẻ thoải
mái trong khi đóng kịch. Trong khi đóng kịch cơ cho trẻ đối thoại qua lại giữa các
nhân vật với nhau, cơ tổ chức cho trẻ đóng kịch theo tổ nhóm,và thi đua giữa tổ này
với tổ kia, giữa nhóm này với nhóm khác, cơ nên cho trẻ thay đổi đóng các vai khác
nhau, cơ khơng nên để trẻ tự thích đóng một vai mà nên động viên khen ngợi trẻ, để
trẻ tự nguyện khi đổi vai chơi với bạn . Qua trò chơi đóng kịch trẻ được đóng nhiều
vai, trẻ được đối thoại qua lại giữa các nhân vật, trẻ sẽ mạnh dạn và tự tin hơn, vốn
từ ngơn ngữ được phát triển , trẻ phát âm sẽ rõ ràng và mạch lạc hơn .
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Từ các mối quan hệ đó giáo viên phải tìm ra các giải pháp thực hiện nâng cao
chất lượng cho trẻ phát triển ngơn ngữ thơng qua bộ mơn văn học. Muốn làm được
điều đó giáo viên phải ln quan tâm đến trẻ, gần gũi với trẻ, động viên giúp đỡ
những trẻ nói ngọng, nói lắp và những trẻ còn yếu kém trong giờ hoạt động văn học,
cơ cần rèn kỹ năng đọc kể cho trẻ, cần phối kết hợp giữa gia đình trẻ để biết được sở
18


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
thích, tính cách của trẻ để có hướng bồi dưỡng cho trẻ được tốt hơn . Qua nhiều năm
giảng dạy bản thân đã rút ra được kinh nghiệm, nếu giáo viên biết phối kết hợp với
phụ huynh trẻ thì rất thuận lợi cho giáo viên tìm ngun vật liệu, đẹp, phong phú,
hấp dẫn, an tồn gần gũi với trẻ, giáo viên có thể tham khảo những kiến thức văn
học từ các bậc phụ huynh giúp cho giáo viên có thêm kinh nghiệm, áp dụng vào
giảng dạy cho trẻ. Từ những kinh nghiệm đó, khi dạy trẻ đọc thơ, kể chuyện đòi hỏi
giọng đọc kể của cơ phải chuẩn xác từng câu, từng từ trong bài thơ, câu chuyện.
Khơng những dạy trẻ đọc thơ, kể chuyện mà còn dạy trẻ đóng kịch, qua các câu
chuyện, bài thơ đó rèn luyện được cho trẻ cách phát âm về cách đối thoại của các
nhân vật trong truyện . Khơng chỉ dạy trẻ học thuộc bài bằng cách miệng đọc, tai
nghe để học thuộc lòng mà dạy trẻ cách tích cực tư duy, sáng tạo, phát triển ngơn
ngữ để trẻ ghi nhớ được lâu dài. Qua những đồ dùng trực quan cuốn hút trẻ tham gia
vào hoạt động như khi bà ốm trẻ biết chăm sóc bà, biết lấy tăm, bưng nước, quạt cho
bà ngủ. Từ đó in sâu vào trí nhớ của trẻ. Khi trẻ đọc thơ, kể chuyện cơ giáo phải chú
ý lắng nghe và kịp thời chỉnh sửa lỗi phát âm, giọng nói ngọng cho trẻ, đồng thời
luyện nghe để trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp, trong các từ gợi cảm về âm
thanh, hình ảnh, màu sắc giúp trẻ dần dần biết sử dụng chúng vào trong các câu nói
như: (rì rào, ào ào, ộp ộp, rung rinh, óng ánh, bồng bềnh, xanh xanh, tim tím, vàng
vàng trắng tinh...). Khi luyện đọc, nghe cho trẻ có thể được thực hiện qua nhiều hoạt
động khác nhau, nhất là qua các trò chơi, đặc biệt là trò chơi dân gian, tận dụng các
hồn cảnh để thực hiện các hoạt động nghe và nói cho trẻ. Giáo viên nên nói với trẻ
những lời nói với mức độ to, nhỏ, nhanh chậm, khác nhau. Tùy từng tình huống cụ
thể đặt ra các loại câu hỏi ngun nhân, câu hỏi so sánh giống và khác nhau. Trong
khi trò chuyện với trẻ cơ có thể lựa chọn đến vấn đề liên quan đến kinh nghiệm của
trẻ như: (trò chuyện với những con vật ni ở nhà, trò chuyện về những bộ phim
thiếu nhi mà trẻ thích hoặc trò chuyện về anh chị em của trẻ. Qua giao tiếp hàng
ngày với trẻ giáo viên nên sử dụng ngơn ngữ biểu cảm để giúp trẻ biết miêu tả sự vật
19


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
hiện tượng bằng ngơn ngữ hình ảnh, so sánh. Trò chuyện theo tranh. Tranh cho trẻ
mẫu giáo bé có nhiều loại, có thể các tranh vẽ về các đồ vật, con vật mà có tên
những âm như: (x-s, l-n ...). Những tranh kể về một câu chuyện có nhiều nhân vật có
tình tiết và cốt truyện, khi cho trẻ xem tranh và trò chuyện giáo viên có thể đặt ra
các câu hỏi hướng vào sự chú ý của trẻ, đến các dấu hiệu biểu thị những trạng thái
tình cảm của nhân vật trong tranh. Trong q trình dạy trẻ khơng những ở trong các
tiết học trên lớp mà cần kết hợp với các bậc phụ huynh, và các đồn thể tạo điều
kiện cho trẻ vui chơi,ca hát, đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch trong những ngày lễ hội
hoặc ở các sân chơi nhằm phát triển ngơn ngữ tư duy sáng tạo và tính bình tĩnh, tự
tin cho trẻ.
e. Kết quả khảo nghiệm của đề tài, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
* Trong thời gian nghiên cứu đề tài tơi tiến hành khảo sát trắc nghiêm trẻ lớp mình
giảng dạy thống kê được kết quả học tập của trẻ học kỳ I như sau:
Kết quả
- Đọc, kể diễn cảm

Số lượng trẻ
35

Khi chưa áp dụng hình thức đổi mới
50% - 60%

- Thuộc nhiều, nhanh
- Phát triển ngơnngữ

35
35

55% - 65%
60% - 65%

diễn đạt tốt
Nhìn lại kết quả học tâp của trẻ chỉ đạt được ở mức khiêm tốn, bản thân tơi vơ cùng
trăn trở. Do đâu mà trẻ phát âm chưa chuẩn? Do đâu mà khả năng ghi nhớ, khả năng
đọc diễn cảm của trẻ còn hạn chế? Đã đến lúc tơi đã tìm ra ngun nhân của căn
bệnh trầm kha này.
II.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu
Sau một thời gian nghiên cứu, tơi cùng các đồng nghiệp trong trường trao đổi,
bàn luận, thống nhất các giải pháp mới về phương pháp phát triển ngơn ngữ thơng
qua bộ mơn làm quen văn học nhằm phát triển tư duy ngơn ngữ cho trẻ theo hướng
20


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
phát huy tích cực của trẻ. Qua q trình vận dụng các giải pháp mới vào dạy học, tơi
nhận thấy kết quả học tập của trẻ thu được như sau:
* Chất lượng của lớp học kì II Năm học: 2013 - 2014
Kết quả

Số lượng trẻ

- Đọc, kể diễn cảm
- Thuộc nhiều, nhanh

Khi chưa áp dụng

Sau khi áp dụng

hình thức đổi mới

hình thức đổi mới

35

50% - 60%

80% - 85%

35

55% - 65%

80% - 90%

- Phát triển ngơn ngữ
diễn đạt tốt
35
60% - 65%
85% - 90%
So với trước đây thì chất lượng học tập của trẻ được nâng lên rõ rệt từ kĩ năng
quan sát sự vật, hiện tượng, phát triển tư duy ngơn ngữ , năng lực kể chuyện, đọc
thơ, đóng kịch khá hồn hảo về hình thức và nghệ thuật. Khơng còn trẻ học yếu, tiếp
thu chậm. Tỉ lệ trẻ đạt khá, giỏi tăng lên nhiều.
III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
III.1. Kết luận
Giáo dục mầm non là ngành học đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp đào tạo trồng
người, làm quen với tác phẩm văn học là một hoạt động quan trọng ở trường mầm
non, thơng qua nghệ thuật đọc và kể của cơ hoạt động này nhằm dẫn dắt hướng trẻ
cảm nhận những giá trị nội dung nghệ thuật phong phú trong tác phẩm văn học, khơi
gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với mơn văn học, có ấn tượng về hình tượng
nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận qua các hoạt động
mang tính chất văn học nghệ thuật như: Đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch.
Cao hơn nữa là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, câu chuyện theo trí tưởng tượng
của mình. Góp phần hình thành và phát triển tồn diện nhân cách cho trẻ. Chính vì
vậy là một giáo viên mầm non, ln cần có phẩm chất đạo đức, lối sống lành mạnh,
trau dồi kiến thức, rèn luyện kĩ năng phát âm chuẩn cho trẻ đóng một vị trí rất quan
trọng trong cuộc sống hàng ngày của trẻ. Giúp trẻ có thêm vốn từ làm giàu kho tàng
21


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
kiến thức và chuẩn bị cho trẻ vào học phổ thơng. Mỗi hình thức tổ chức dạy học,
mỗi phương pháp dạy học đều có một ưu thế riêng do vậy giáo viên cần lựa chọn
đúng và phối hợp nhịp nhàng các phương pháp dạy trẻ phát triển ngơn ngữ làm quen
bộ mơn văn học đạt hiệu quả cao hơn.
Trước đây khi vào tiết học làm quen bộ mơn văn học tơi thấy khơng khí lớp học
rất trầm, trẻ thiếu tập trung, phát âm chưa chuẩn, nhút nhát rụt rè khi được gọi đọc
thơ, kể chuyện, đóng kịch. Nhưng đến nay với các phương pháp dạy học mới, trẻ
chờ đón tiết học làm quen bộ mơn văn học với tất cả lòng nhiệt tình hào hứng của
mình. Khơng khí lớp học vui nhộn hẳn lên. Từ sự tự tin, từ năng lực chủ động phát
huy tính tích cực của mình trong giờ học, trẻ đã coi một tiết làm quen bộ mơn văn
học như một cuộc thi nho nhỏ để tìm ra kiến thức mới, để thể hiện năng lực sáng tạo
của mình. Qua mỗi tiết làm quen bộ mơn văn học trẻ như được lạc vào thế giới cổ
tích, thế giới thiên nhiên tươi đẹp, như được tham gia những chuyến du lịch tham
quan, khám phá vùng đất mới lạ của q hương đất nước hay được sống trong vòng
tay ơm ấp ấm áp của bố, mẹ, ơng, bà, trong cái nơi gia đình hạnh phúc, chứa chan
tình cảm cơ trò, tình bạn bè đồn kết hồn nhiên.
* Bài học kinh nghiệm
Để phát huy tính tích cực của trẻ, giáo viên cần phải phối hợp nhuần nhuyễn các
phương pháp, các hình thức tổ chức dạy học đa dạng. Muốn làm được điều đó, giáo
viên phải:
- Nắm vững chương trình.
- Nắm vững nội dung bài giảng.
- Nắm vững đặc trưng phương pháp bộ mơn.
- Sưu tầm tư liệu, tranh ảnh, vật thật, đồ chơi để minh họa.
- Chuẩn bị cơ sở vật chất như bàn ghế, phòng học, sân chơi cho trẻ, đảm bảo đủ
điều kiện để tiến hành tiết học cho lớp trẻ mầm non 3 tuổi theo u cầu, mục đích
đạt được của tiết học.
22


Phương pháp dạy trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua bộ
môn văn học
Có như vậy thì tiết dạy nhẹ nhàng hơn, thoải mái hơn, khơng bị khơ cứng, mà trẻ
cũng hứng thú hơn, đạt hiệu quả cao.
III.2. Kiến nghị
Kiến nghị ngành giáo dục, chính quyền địa phương, Ban giám hiệu nhà trường bổ
sung trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi cho các mơn học nói chung và bộ mơn làm
quen văn học nói riêng.
Tạo điều kiện cho trẻ sớm có lớp học, sân chơi đạt tiêu chuẩn mà Bộ giáo dục và
Đào tạo quy định.
* Trên đây là một vài kinh nghiệm mà tơi đã đúc kết được trong nhiều năm giảng
dạy trẻ mầm non về phương pháp phát triển ngơn ngữ thơng qua bộ mơn làm quen
văn học, phần nào đã đáp ứng được nhiệm vụ, mục tiêu của mơn học và nhiệm vụ,
mục tiêu giáo dục mầm non ở thời kì thực hiện mầm non mới. Song những kết quả
đã đạt được chỉ là ở mức độ khiêm tốn bước đầu. Rất mong sự đóng góp ý kiến của
các ban ngành và đồng nghiệp để cho đề tài được hồn thiện hơn, góp phần nâng
cao hơn nữa chất lượng giáo dục ở bậc học mầm non nói chung và Trường mầm non
... nói riêng.
Tơi xin chân thành cảm ơn!

23



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×