Tải bản đầy đủ

Đánh giá công tác bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất dự án trường học và dự án hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn thị xã từ sơn, tỉnh băc ninh

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

LÊ VĂN GIANG

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ HỖ
TRỢ KHI THU HỒI ĐẤT DỰ ÁN TRƯỜNG HỌC
VÀ DỰ ÁN HẠ TẦNG KỸ THUẬT TRÊN ĐỊA
BÀN THỊ XÃ TỪ SƠN, TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành:

Quản lý đất đai

Mã số:

60 85 01 03

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS. Đỗ Thị Tám


NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để
bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được
cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Văn Giang

i


LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận
được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tnh của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của
bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết
ơn sâu sắc tới cô giáo, PGS.TS. Đỗ Thị Tám người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều
công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề
tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo,
Bộ môn Quy hoạch đất đai, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã
tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức thuộc Ủy ban nhân
dân thị xã Từ Sơn, Phòng Tài Nguyên và Môi trường thị xã Từ Sơn, Trung tâm phát
triển quỹ đất thị xã Từ Sơn, Phòng Kinh tế, Phòng thống kê, chính quyền và nhân dân
phường Đình Bảng và phường Trang Hạ đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt
quá trình thực hiện đề tài.


Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều
kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận
văn./.

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Văn Giang

ii


MỤC LỤC

Lời cam đoan .................................................................................................................i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục chữ viết tắt...................................................................................................vi
Danh mục bảng ...........................................................................................................vii
Danh mục các hình ......................................................................................................vii
Trích

yếu

luận

văn

........................................................................................................ix

Thesis

abstract..............................................................................................................xi Phần
1. Mở đầu ...........................................................................................................1
1.1.
Tính
cấp
...................................................................................1

thiết

của

đề

tài

1.2.

Mục đích nghiên cứu .......................................................................................2

1.3.

Phạm vi nghiên cứu .........................................................................................2

1.4.
Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tễn của đề tài
........................2
Phần
2.
Tổng
quan
..........................................................................................3
2.1.
..........3

tài

liệu

Cơ sở lý luận về chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

2.1.1.
Khái
quát
về
.......................................................................4
2.1.2.
Bản
chất
của
................................................................4

việc

bồi
bồi

thường,
thường,

hỗ

trợ

hỗ

trợ

2.1.3.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ
................................5
2.1.4.
hàng

Chính sách bồi thường, hỗ trợ của một số nước và các tổ chức ngân
quốc tế .............................................................................................................9

2.1.5.

Chính sách bồi thường, hỗ trợ của Việt Nam.................................................. 13

2.2.
18

Cơ sở thực tễn về công tác bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất.........

3


2.2.1.
Thực tiễn triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
............ 18
2.2.2.

Vấn đề đời sống, việc làm của người dân sau khi bị thu hồi đất...................... 20

2.2.3.

Một số khó khăn, hạn chế chung trong quá trình thu hồi đất để phát triển
trường học và hạ tầng kỹ thuật .......................................................................
22

2.2.4.
22

Kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ ở Việt Nam...........................................

2.2.5.
27

Nhận xét chung về tổng quan các vấn đề nghiên cứu......................................

4


Phần 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu ........................................................ 28
3.1.

Địa điểm nghiên cứu...................................................................................... 28

3.2.

Thời gian nghiên cứu ..................................................................................... 28

3.3.

Đối tượng nghiên cứu .................................................................................... 28

3.4.

Nội dung nghiên cứu...................................................................................... 28

3.4.1.

Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị xã Từ Sơn ........................... 28

3.4.2.

Tình hình quản lý và sử dụng đất đai của thị xã Từ Sơn ................................. 28

3.4.3.

Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để thực
hiện 02 dự án nghiên cứu ............................................................................... 29

3.4.4.

Đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác bồi thường, hỗ trợ
khi thu hồi đất................................................................................................ 29

3.5.

Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 29

3.5.1.
29

Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp....................................

3.5.2.
30

Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu sơ cấp .....................................

3.5.3.

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu .......................................................... 30

3.5.4.

Phương pháp so sánh ..................................................................................... 30

Phần 4. Kết quả và thảo luận ....................................................................................
31
4.1.

Đặc điểm điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội thị xã Từ Sơn .............................. 31

4.1.1.

Điều kiện tự nhiên, tài nguyên nguyên thiên nhiên ......................................... 31

4.1.2.

Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội ............................................................. 33

4.1.3.

Đánh giá chung điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị xã Từ Sơn.................. 36

4.2.
37

Tình hình quản lý đất đai và hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn thị xã Từ Sơn .....

4.2.1.

Tình hình quản lý về đất đai trên địa bàn thị xã Từ Sơn ................................. 37

4.2.2.

Hiện trạng sử dụng đất thị xã Từ Sơn năm 2015............................................. 41

4.3.

Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất tại 02 dự án
nghiên cứu .....................................................................................................
43

4.3.1.

Khái quát về 2 dự án ...................................................................................... 43

4.3.2.

Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tại các dự án nghiên cứu ...... 48

4.3.3.

Ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến người dân .............................................. 57

4.3.4.

Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ tại 02 dự án nghiên cứu ........................ 62
4


4.4.

Đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác bồi thường, hỗ trợ khi
nhà nước thu hồi đất ...................................................................................... 67

5


4.4.1.

Giải pháp về chính sách và thực hiện chính sách ............................................ 67

4.4.2.

Giải pháp về tổ chức thực hiện và trình tự, thủ tục thực hiện bồi thường,
hỗ trợ ............................................................................................................. 67

4.4.3.

Giải pháp về cơ chế bồi thường...................................................................... 68

4.4.4.

Giải pháp về cơ chế hỗ trợ ............................................................................. 68

4.4.5.

Giải pháp khác ............................................................................................... 68

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ................................................................................... 70
5.1.

Kết luận ......................................................................................................... 70

5.2.

Kiến nghị ....................................................................................................... 71

Tài liệu tham khảo....................................................................................................... 72
Phụ lục ...................................................................................................................... 74

5


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

ADB

Ngân hàng phát triển Châu Á

KCN

Khu công nghiệp

BTC

Bộ Tài chính

BTN&MT

Bộ Tài nguyên và Môi trường

CN-TTCN

Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp

CNH-HĐH

Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

GPMB

Giải phóng mặt bằng

WB

Ngân hàng thế giới

HĐND

Hội đồng nhân dân

HSĐC

Hồ sơ địa chính

KT-XH

Kinh tế xã hội

QHSDĐ

Quy hoạch sử dụng đất

UBMTTQ

Ủy ban mặt trận tổ quốc

TTLT

Thông tư liên tịch UBND

Uỷ ban nhân dân
XHCN

Xã hội chủ nghĩa

6


DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1. Cơ cấu sử dụng đất dự án Hạ tầng kỹ thuật khu trung tâm phường
Trang Hạ .................................................................................................... 46
Bảng 4.2. Cơ cấu sử dụng đất dự án Trường Trung cấp nghề kỹ thuật cơ giới ........... 48
Bảng 4.3. Kết quả bồi thường thiệt hại về đất 02 dự án .............................................. 53
Bảng 4.4. Kết quả bồi thường thiệt hại về hoa màu 02 dự án ...................................... 53
Bảng 4.5. Kết quả các khoản kinh phí hỗ trợ dự án Hạ tầng kỹ thuật khu trung tâm
phường Trang Hạ ........................................................................................
54
Bảng 4.6. Kết quả các khoản kinh phí hỗ trợ dự án xây dựng trường Trung cấp
nghề kỹ thuật cơ giới.................................................................................. 55
Bảng 4.7. Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ dự án Hạ tầng kỹ thuật khu trung tâm
phường Trang Hạ ........................................................................................
56
Bảng 4.8. Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ dự án xây dựng trường Trung cấp
nghề kỹ thuật cơ giới.................................................................................. 57
Bảng 4.9. Quan điểm của người dân có đất bị thu hồi tại 02 dự án ............................. 58
Bảng 4.10. Đánh giá mức độ hợp lý của giá đất bồi thường qua ý kiến của người
bị thu hồi đất tại 02 dự án ........................................................................... 59
Bảng 4.11. Bảng điều tra mức thu nhập của người bị thu hồi đất tại 02 dự án ...............
60
Bảng 4.12. Bảng điều tra tình hình sử dụng tền bồi thường, hỗ trợ của người có
đất bị thu hồi tại 02 dự án ........................................................................... 61

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 4.1. Một góc khu đất thuộc dự án Hạ tầng kỹ thuật khu trung tâm phường
Trang Hạ .................................................................................................... 46
Hình 4.2. Một góc khu đất thuộc dự án Trường trung cấp nghề kỹ thuật cơ giới ........ 47

vii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu 4.1. Cơ cấu diện tích đất thị xã Từ Sơn năm 2015 ............................................. 46
Biểu 4.2. Ý kiến của người bị thu hồi đất về giá bồi thường về đất tại 02 dự án .........
61
Biểu 4.3. Mức thu nhập của người bị thu hồi đất tại 02 dự án ....................................
62

8


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

Họ tên học viên: Lê Văn Giang
Tên luận văn: “Đánh giá công tác bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất Dự án
Trường học và Dự án Hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”.
Chuyên ngành: Quản lý đất đai

Mã số: 60 85 01 03

Cơ sở đào tào: Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
1. Mục đích nghiên cứu
Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn lực quan trọng phát triển đất
nước. Việt Nam đang trong thời kỳ thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,
nhiều dự án như các khu công nghiệp, nhà máy, các khu đô thị mới, khu dân cư... đang
được triển khai xây dựng. Trong điều kiện quỹ đất có hạn, giá đất ngày càng cao và nền
kinh tế thị trường ngày càng phát triển thì lợi ích của người sử dụng đất khi nhà nước
giao đất và thu hồi đất vẫn đang là một vấn đề hết sức nóng bỏng và cấp bách. Vì vậy
việc đánh giá nhằm xác định những ưu điểm và tồn tại trong công tác công tác bồi
thường, hỗ trợ khi thu hồi đất tại một số dự án từ đó đề xuất giải pháp nhằm góp phần
thực hiện tốt công tác thu hồi đất trên địa bàn thị xã Từ Sơn là rất cần thiết. Đề tài
sẽ góp phần đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng đất, góp phần
thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của thị xã.
2. Phương pháp nghiên cứu
Trong luận văn, sử dụng kết hợp 2 nhóm phương pháp chính đó là thu thập
tài liệu số liệu và xử lý số liệu và được chia thành 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1: Sau khi thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp, sơ cấp tến hành chọn
dự án và điều tra 100 phiếu đại diện của các hộ gia đình cá nhân có đất bị thu hồi.
Giai đoạn 2: Sử dụng phương pháp phân tích định lượng và định tính (thống kê
mô tả) trong SPSS để thống kê đặc tính của các đối tượng điều tra theo nhóm; phương
pháp thống kê so sánh; phương pháp so sánh, đánh giá.
3. Kết quả nghiên cứu chính và kết luận
1) Từ Sơn là một thị xã nhỏ nằm cách trung tâm thành phố Bắc Ninh 13 km về
phía Tây Nam. Hệ thống giao thông thuận lợi đã tạo điều kiện cho Từ Sơn phát triển đô
thị, khu công nghiệp và dịch vụ.
9


2) Việc giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất để phát
triển kinh tế, xây dựng công nghiệp và dịch vụ phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất đã thực hiện tương đối tốt. Công tác bồi thường, hỗ trợ luôn được chính
quyền thị xã quan tâm và đã đạt được những kết quả quan trọng trong công cuộc
công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
3) Công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại các dự án cơ bản
được thực hiện theo các quy định của pháp luật đất đai. Tại 02 các dự án nghiên
cứu, giá bồi thường cây trồng, vật nuôi, công trình kiến trúc trên đất nhìn chung là thỏa
đáng. Giá bồi thường đất nông nghiệp mặc dù chưa cao, nhưng cộng với các khoản hỗ
trợ khác phù hợp nên đã được người dân chấp thuận. Chính sách bồi thường, hỗ trợ
bước đầu đã giúp người dân có đất bị thu hồi ổn định cuộc sống, tạo điều kiện đẩy
nhanh tến độ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng
4) Để đẩy nhanh tến độ thực hiện giải phóng mặt bằng cần thực hiện các
giải pháp: ổn định đời sống người bị thu hồi đất; đẩy mạnh công tác tuyên truyền,
phổ biến pháp luật; tăng cường sự tham gia của người dân trong xây dựng phương án
bồi thường.

10


THESIS ABSTRACT
Student full name: Le Van Giang
Thesis

title:

“Assessment

of compensation

and

support

when

land

acquisition for school project and infrastructure project in Tu Son town, Bac Ninh
province”.
Major: Land Management

Code: 60 85 01 03

Educatonal organizaton: Vietnam Natonal University of Agriculture (VNUA)
1. Research Objectves
Land is particularly capital goods an important resource for national
development. The Vietnam is in the period of implementaton of the industrializaton and
modernization of the country, many projects such as industrial parks, factories, new urban
areas, residential areas ... constructon has ongoing. In terms of land is limited, increasing
land prices and the market economy growing, the interests of the state land use
allocation and land acquisiton is still a very hot issue and urgent. So the assessment in
order to determine the advantages and shortcomings in the process of compensation
and support when land acquisition thus propose solutions to contribute to process
of

land acquisition in the Tu Son Town is essential. The thesis would contribute to

system solutions to improve the efciency of land use management, contributing to the
economic development of the district.
2. Materials and Methods
In the thesis, two groups of method were used; they are gathering data
and processing data, and is divided into two stages:
Phase 1: After collectng documents and secondary data, conducted surveys
with
100 representatives of individual households who have acquired land.
Phase 2: Using quantitative analysis and qualitative (descriptive statistics) in SPSS
for statistical characteristcs of the respondents as a group; comparative statistical
methods; methods of comparison and reviews.
3. Main findings and conclusions

11


1) Tu Son is a small town. It is about 13 km to the southwest of Bac Ninh center.
Transportation system has created favorable conditons for Tu Son development urban,
industrial parks and services.
2) The land allocation, land lease, and change of purpose of use of land
for economic development, industrial constructon and services in line with planning and
land

12


use planning have done relatively well. Compensation and support have always been
interested in local government and have achieved significant results in the cause of
industrialization and modernization.
3) Compensation and support when the State recovers land in the basic
project shall comply with the provisions of the land legislation. In 02 research projects,
compensaton prices for crop, livestock and buildings on the land are generally
satisfactory. Compensation prices of agricultural land is although not high, but combined
with other appropriate grants people should have been approved. Compensation
policies, support initially helped people with acquired land to settle down and create
conditions to accelerate compensation, clearance.
4) In order to accelerate the implementaton of clearance should implement the
solutions: stable life of people who are recovered land; promote the dissemination and
popularization of law; enhance the participation of people in the building plan of
compensaton.

xii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU

1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất đai là tài sản vô cùng quý giá của quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt,
là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn xây dựng
và phát triển dân sinh, kinh tế sản xuất, an ninh quốc phòng. Hiến pháp Nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam chương II điều 18 đã xác định: “Nhà nước thống
nhất quản lý đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đất đúng mục
đích và có hiệu quả. Nhà nước giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định
lâu dài.”.
Trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và hiện đại hóa đất nước, việc
chuyển đổi mục đích sử dụng đất đáp ứng cho phát triển kinh tế - xã hội là việc
làm tất yếu xẩy ra thường xuyên ở tất cả các địa phương trên toàn lãnh thổ
Việt Nam. Đặc biệt là chuyển diện tích đất nông nghiệp sang quỹ đất phi nông
nghiệp thuộc các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, khu công nghiệp, thương mại dịch
vụ và du lịch.
Thu hồi đất, bồi thường thiệt hại để giải phóng mặt bằng là khâu then chốt,
quan trọng. Bồi thường, giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tên quyết để
triển khai các dự án. Bồi thường giải phóng mặt bằng là vấn đề hết sức nhạy cảm
và phức tạp, nó tác động tới mọi vấn đề đời sống kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh
quốc phòng của cộng đồng dân cư. Ảnh hưởng trực tếp đến Nhà nước, Chủ đầu
tư, đặc biệt là đối với người dân có đất bị thu hồi.
Ngày 24 tháng 9 năm 2008 Thủ tướng Chính phủ có Nghị định số 01/QĐCP về việc thành lập thị xã Từ Sơn, với 7 phường và 5 xã. Thị xã Từ Sơn được
thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích của huyện Từ Sơn, với 12 đơn vị
hành chính bao gồm các phường: Đồng Kỵ, Trang Hạ, Đồng Nguyên, Đình Bảng,
Tân Hồng, Châu Khê, Đông Ngàn và các xã: Tam Sơn, Tương Giang, Hương
Mạc, Phù Khê, Phù Chẩn.
Thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh nằm ở vị trí địa lý rất thuận lợi: Cách không
xa các trung tâm đô thị lớn, đặc biệt là khu tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc:
Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, đó là lợi thế cho Từ Sơn trong quá trình sản
xuất và phát triển. Cùng với sự phát triển chung của tỉnh Bắc Ninh, quá trình công
1


nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn của thị xã phát triển mạnh
mẽ. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2008-2015 là 18,05%.

2


Nhìn chung tnh hình quản lý, sử dụng đất đai cơ bản thực hiện theo
Luật đất đai, từng bước tuyên truyền hướng dẫn cho các đối tượng sử dụng đất
hiểu rõ về Luật đất đai, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất để họ yên tâm
và có kế hoạch sử dụng đất đai đúng mục đích, đúng pháp luật.
Tốc độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, quá trình đô thị hóa trên địa bàn
thị xã Từ Sơn diễn ra rất mạnh mẽ nhất là từ năm 2003 đến nay. Diện tch đất
nông nghiệp bị chuyển sang phi nông nghiệp là hơn 1000 ha để xây dựng các khu
công nghiệp (KCN), khu đô thị mới, kiến thiết cơ sở hạ tầng. Việc chuyển đất
nông nghiệp sang phi nông nghiệp đã góp phần tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch
cơ cấu kinh tế trên địa bàn thị xã. Tuy nhiên nó cũng gây tác động không nhỏ đến
những vấn đề xã hội và môi trường như: Ảnh hưởng đến đời sống người dân có
đất bị thu hồi; Ảnh hưởng đến môi trường sống và tnh bền vững trong quá trình
phát triển.
Xuất phát từ tình hình thực tế trên tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu
“Đánh giá công tác bồi thuờng và hỗ trợ khi thu hồi đất dự án Trường học
và dự án Hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”.
1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Đánh giá thực trạng nhằm tm ra những ưu điểm, nhược điểm trong quá
trình thực hiện bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất tại dự án Trường học và dự án
Hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
- Đề xuất một số giải pháp góp phần giải quyết những tồn tại, khó
khăn trong quá trình thực hiện bồi thường, hỗ trợ nhằm đẩy nhanh tiến độ thực
hiện các dự án đầu tư trên địa bàn thị xã Từ Sơn.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Không gian nghiên cứu: thị xã Từ Sơn.
- Đề tài tập trung nghiên cứu công tác bồi thường, hỗ trợ tại 02 dự án: Dự
án
Đầu tư xây dựng Trường học và Dự án Hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn thị xã Từ Sơn.
- Phạm vi, thời gian nghiên cứu:
+ Số liệu thống kê được lấy trong giai đoạn 2010 - 2015
+ Số liệu hiện trạng lấy đến 12/2015
1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
- Ý nghĩa khoa học: góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi
Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các dự án.
3


- Ý nghĩa thực tiễn: đề xuất các giải pháp cụ thể về công tác bồi thường,
hỗ trợ khi thu hồi đất trên địa bàn thị xã Từ Sơn.

4


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC
THU HỒI ĐẤT
Chính sách bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất được thực hiện dựa trên các
quan điểm cơ bản như sau:
i) Vấn đề bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được đặt ra dựa trên cơ sở
quyền sở hữu về tài sản của công dân được pháp luật bảo hộ.
ii) Xét về bản chất Nhà nước ta là Nhà nước do nhân dân lao động
thiết lập lên, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân; phục
vụ và chăm lo cho lợi ích, sự phồn vinh của người dân. Do đó, thì khi Nhà
nước thu hồi đất của người dân để sử dụng vào bất kể mục đích gì mà làm
phương hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ thì Nhà nước phải có bổn
phận và nghĩa vụ bồi thường;
iii) Xét về phương diện lý luận, thiệt hại về lợi ích của người sử dụng đất
(SDĐ) là hậu quả phát sinh trực tếp từ hành vi thu hồi đất của Nhà nước gây ra.
Vì vậy, Nhà nước phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho họ;
iv) Nhà nước ta đã và đang xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần
vận hành theo cơ chế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa hướng tới mục
têu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh”. Điều này
chỉ có thể thực hiện được khi Nhà nước biết tôn trọng và bảo hộ những quyền lợi
chính đáng của người dân;
v) Vấn đề bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được xây dựng dựa trên
chế độ sở hữu toàn dân về đất đai, Nhà nước giao đất cho tổ chức, hộ gia đình,
cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài và mở rộng các quyền năng cho người SDĐ.
Như vậy, “kể từ đây quyền sử đất đã tách khỏi quyền sở hữu đất đai được chủ
sở hữu đất đai chuyển giao cho người sử dụng đất thực hiện và trở thành một
loại quyền về tài sản thuộc sở hữu của người sử dụng đất” hay nói cách khác,
“Quyền sở hữu đất đai thuộc về toàn dân do Nhà nước đại diện, còn quyền sử
dụng đất thuộc sở hữu của người sử dụng đất”. Đặng Hùng Võ (2010) cho
rằng: “Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai của nước ta chỉ mang tính thuật
ngữ,... Quyền lợi và nghĩa vụ sử dụng đất ở nước ta không khác so với quyền
lợi và nghĩa vụ của chủ sở hữu đất đai ở các nước”. Như vậy, khi pháp luật đã
thừa nhận quyền SDĐ là một loại quyền về tài sản của người SDĐ, thì khi Nhà
nước phải bồi thường thiệt hại về tài sản cho người SDĐ.
5


2.1.1. Khái quát về bồi thường, hỗ trợ
2.1.1.1. Bồi thường
Theo Từ điển Tiếng Việt: “Bồi thường: đền bù những tổn hại đã gây ra”.
Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ
thể nào đó bị thiệt hại vì hình vi của chủ thể khác mang lại.
Theo quan điểm của Luật Đất đai 2003: “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi
đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tch đất bị
thu hồi cho người bị thu hồi đất” (khoản 6, Điều 4). Trong đó, giá trị quyền sử
dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một diện tch đất xác
định trong thời hạn sử dụng đất xác định (Quốc hội nước CHXHCNVN, 2003).
Theo quan điểm của Luật đất đai 2013: “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi
đất là việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích
sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi
thường bằng tền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quy
định tại thời điểm quyết định thu hồi đất” (khoản 2, Điều 74). Việc bồi thường
khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công
khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật (khoản 3, Điều 74) (Quốc hội nước
CHXHCNVN, 2013).
2.1.1.2. Hỗ trợ
Theo Từ điển Tiếng Việt: “Hỗ trợ: Giúp thêm, góp thêm vào”.
Theo quan điểm của Luật Đất đai 2003: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí
việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới” (khoản 7, Điều 4) (Quốc
hội nước CHXHCNVN, 2003).
Theo quan điểm của Luật đất đai 2013: “ Người sử đất khi Nhà nước thu
hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được
Nhà nước xem xét hỗ trợ” (điểm a, khoản 1, Điều 83). Việc hỗ trợ phải bảo đảm
bảo khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật
(điểm b, khoản 1, Điều 83) (Quốc hội nước CHXHCNVN, 2013).
2.1.2. Bản chất của việc bồi thường, hỗ trợ
Mục têu phát triển kinh tế và xây dựng đất nước của Đảng và Nhà nước ta
đó là: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Trong nhiều
chiến lược phát triển của đất nước có chiến lược phát triển nhà ở nhằm tạo

6


điều kiện cho nhân dân có chỗ ở rộng rãi hơn, tiện nghi hơn qua mỗi thời kỳ phát
triển.

7


Bài học của một số nước phát triển cho ta cách nhìn mới đó là bên cạnh
những công sở nguy nga tráng lệ, những cao ốc trọc trời là những khu nhà
“ổ chuột” của dân lao động, công bằng và dân chủ không thể chỉ thông qua việc
hô hào mà thực tế lại không thực hiện.
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước. Chúng ta không thể chỉ có những đô thị đẹp, hiện đại, những khu chế xuất
khổng lồ, những công trình công cộng khang trang mà kèm theo đó chỗ ở của
người dân phải được nâng cấp tện nghi và rộng rãi hơn… Chính vì vậy phải tính
một cách toàn diện, không thể có một hiện tượng, một công trình mới ra đời lại
kéo theo những người dân không có chỗ ở hoặc chỗ ở kém hơn nơi ở cũ.
Nếu không nhìn rõ bản chất vấn đề, mỗi năm chúng ta có hàng ngàn dự
án cần giải phóng mặt bằng, mỗi dự án chỉ kéo theo một gia đình không có chỗ ở
thì đã có hàng ngàn gia đình thiếu chỗ ở hoặc chỗ ở tạm bợ với công việc không
ổn định. Như vậy là sự phát triển sẽ thiên lệch, lợi ích của quốc gia, lợi công cộng
không hài hoà với lợi ích cá nhân, gia đình. Từ đó mục têu lớn của quốc gia sẽ
không đạt được.
Từ những nhận thức trên có thể giúp chúng ta hiểu được bản chất
quan trọng của vấn đề, chính sách bồi thường, hỗ trợ nói chung và chính
sách bồi thường, hỗ trợ nói riêng cơ bản phù hợp với nguyện vọng chính đáng
của người dân, nhưng để chính sách đi vào cuộc sống cần có sự phối hợp chặt chẽ
giữa các nghành, các cấp có liên quan. Đồng thời cần có sự chỉ đạo kịp thời, sự
quan tâm đúng mức của những người đứng đầu các cơ quan, tổ chức trong
việc xảy ra những vướng mắc, khó khăn nhằm có những giải pháp phù hợp cho
từng khu vực, từng dự án và cả từng hộ dân trong công tác bồi thường, hỗ trợ.
2.1.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ
2.1.3.1. Yếu tố cơ bản trong quản lý nhà nước về đất đai
a. Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và
tổ chức thực hiện các văn bản đó
Đất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự phát
triển của nền kinh tế - xã hội. Để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về
đất đai đòi hỏi các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực này phải mang tính
ổn định cao và phù hợp với tnh hình thực tế.
Theo đó, chính sách bồi thường, hỗ trợ luôn được Chính phủ không ngừng
hoàn thiện, sửa đổi nhằm giải quyết các vướng mắc trong hoạt động khai thác sử
8


dụng đất của Nhà nước cũng như công tác bồi thường, hỗ trợ phù hợp với yêu
cầu

9


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×