Tải bản đầy đủ

Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu nhà ở thạch bàn, quận long biên, thành phố hà nội

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

ĐINH CÔNG TRÍ

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH
SÁCH
BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ
NƯỚC THU HỒI ĐẤT THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY
DỰNG KHU NHÀ Ở THẠCH BÀN, QUẬN LONG BIÊN,
THÀNH PHỐ HÀ
NỘI

Chuyên ngành

Quản lý đất đai

Mã số

60.85.01.03


Người hướng dẫn khoa học

PGS.TS Nguyễn Khắc Thời

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết
quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo
vệ một học vị nào. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và
các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Đinh Công Trí

i


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình điều tra, nghiên cứu để hoàn thành luận văn, ngoài sự nỗ lực
của bản thân, tôi đã nhận được sự chỉ bảo, giúp đỡ rất tận tình, chu đáo của các nhà
khoa học, các Thầy giáo, Cô giáo và sự giúp đỡ nhiệt tình của cơ quan và nhân dân địa
phương.
Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng tới giáo viên hướng dẫn khoa học PGS.TS
Nguyễn Khắc Thời đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn
thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy cô giáo Khoa
Quản lý đất đai – Học viện Nông nghiệp Việt Nam, UBND quận Long Biên, Thành phố
Hà Nội, Ban Bồi thường GPMB quận và các phòng ban, cán bộ, nhân dân các phường
của quận Long Biên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và các bạn đồng nghiệp đã tạo điều kiện
về mọi mặt, động viên, giúp đỡ cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn.



Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Đinh Công Trí

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan .................................................................................................................i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục các chữ viết tắt` ..........................................................................................vii
Danh mục bảng ..........................................................................................................viii
Danh

mục

hình

.............................................................................................................ix Trích yếu luận
văn

.........................................................................................................x

Thesis

abstract..............................................................................................................xi Phần
1. Mở đầu ...........................................................................................................1
1.1.
Tính
cấp
...................................................................................1

thiết

của

1.2.
Giả
thuyết
.........................................................................................2
1.3.
Mục
........................................................................................3

tiêu

đề

tài

khoa

học

nghiên

cứu

1.3.1.

Mục đích .........................................................................................................3

1.3.2.

Yêu cầu ...........................................................................................................3

1.4.

Phạm vi nghiên cứu .........................................................................................3

1.5.

Những đống góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tễn........................................3

Phần 2. Tổng quan tài liệu ..........................................................................................4
2.1.

Khái quất chung về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà
nước thu hồi đất.
..............................................................................................4

2.1.1.
Bồi
thường
...............................................................4

khi

Nhà

nước

thu

hồi

2.1.2.
Hỗ
..............................................................................................................4

đất
trợ

2.1.3.

Tái định cư (TĐC) ...........................................................................................4

2.1.4.
khi

Một số vấn đề ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Nhà nước thu hồi đất: ......................................................................................5

2.2.
Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế
giới............... 9
3


2.2.1.

Trung Quốc .....................................................................................................9

2.2.2.

Hàn Quốc ...................................................................................................... 10

2.2.3.

Thái Lan ........................................................................................................ 12

2.2.4.

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Ngân hàng thế giới
(WB) và Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) ............................................... 13

4


2.3.

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở việt nam..................................... 14

2.3.1.

Thời ký trước khi có Luật Đất đai năm 1987. ................................................. 14

2.3.2.

Thời ký từ khi có Luật Đất đai năm 1987 đến Luật Đất đai năm 1993. ........... 16

2.3.3.

Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 1993 đến Luật Đất đai năm 2003. ........... 17

2.3.4.

Những điểm mới trong Luật Đất đai năm 2013 về bồi thường giải phóng
mặt bằng. ....................................................................................................... 18

2.4.

Cơ sở pháp lý về bồi thường giải phóng mặt bằng.......................................... 20

2.4.1.

Các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban
hành...............................................................................................................
20

2.4.2.

Các văn bản quy phạm pháp luật do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội
ban hành. ....................................................................................................... 21

2.5.

Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà
nước thu hồi đất ở Việt Nam. ......................................................................... 22

2.5.1.

Thực tiễn của việc bồi thường giải phóng mặt bằng. ...................................... 22

2.5.2.

Những vướng mắc, bất cập và nguyên nhân. .................................................. 24

2.6.

Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà
nước thu hồi đất tại thành phố Hà Nội. ........................................................ 25

2.7.

Đánh giá, nhận xét chung và định hướng nghiên cứu. .................................... 29

Phần 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu ........................................................ 30
3.1.

Địa điểm nghiên cứu...................................................................................... 30

3.2.

Thời gian nghiên cứu ..................................................................................... 30

3.3.

Đối tượng nghiên cứu. ................................................................................... 30

3.4.

Nội dung nghiên cứu...................................................................................... 30

3.4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hình hình quản lý sử dụng đất đai
của quận Long Biên ....................................................................................... 30

3.4.2.

Thực trạng công tác quản lý sử dụng đất đai tại quận Long Biên.................... 30

3.4.3.

Đánh giá tình hình công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thực
hiện dự án Đầu tư xây dựng khu nhà ở Thạch Bàn - quận Long Biên thành
phố Hà Nội .................................................................................................... 30

3.4.4.

Đề xuất một số giải pháp góp phần đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ và
tái định cư khi nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án tại quận Long Biên ......
30
4


3.5.

Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 30

5


3.5.1.
30

Phương pháp thu thập thông tn, số liệu, tài liệu .............................................

3.5.2.

Phương pháp xử lý số liệu.............................................................................. 31

3.5.3

Phương pháp so sánh ..................................................................................... 31

Phần 4. Kết quả và thảo luận .................................................................................... 32
4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội quận Long Biên ...................................... 32

4.1.1.

Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và cảnh quan môi trường ................................ 32

4.1.2.

Điều kiện kinh tế - Xã hội. ............................................................................. 35

4.1.3.

Đánh giá chung điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội........................................ 36

4.2.

Tình hình quản lý sử dụng đất tại quận Long Biên ......................................... 38

4.2.1

Hiện trạng sử dụng đất quận Long Biên ......................................................... 38

4.2.2.

Tình hình biến động đất đai trên địa bàn quận giai đoạn 2010 – 2015............. 39

4.2.3.

Tình hình quản lý đất đai tại quận Long Biên. ................................................ 41

4.2.4.

Ưu và nhược điểm trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa
bàn quận Long Biên. ...................................................................................... 42

4.3

Công tác bồi thường GPMB trên địa bàn quận Long Biên. ............................. 43

4.3.1

Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất để thực hiện các dự án trên địa bàn quận Long Biên. .......................... 43

4.3.2.

Đánh giá những thuận lợi khó khăn chung trong công tác bồi thường
GPMB tại quận Long Biên:............................................................................ 50

4.4.

Đánh giá một số chỉ tiêu cơ bản về dự án nghiên cứu. .................................... 50

4.4.1

Khái quát chung về dự án: ............................................................................. 53

4.4.2.

Cơ sở pháp lý để thực hiện dự án: .................................................................. 52

4.5.

Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại
dự án nghiên cứu. .......................................................................................... 53

4.5.1.

Xác định đối tượng và điều kiện được bồi thường, hỗ trợ:.............................. 53

4.5.2.

Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ về đất của dự án nghiên cứu. ................ 56

4.5.3.

Bồi thường tài sản trên đất: Giá bồi thường về tài sản. ................................... 60

4.5.4.

Đánh giá chính sách hỗ trợ ổn định đời sống, thưởng tiến độ bàn giao mặt
bằng và các hỗ trợ khác theo quy định). ......................................................... 63

4.5.5.

Những tồn tại trong công tác GPMB của dự án nghiên cứu: ........................... 68

4.6.

Đánh giá chung về công tác bồi thường, hỗ trợ trên địa bàn quận Long
Biên thông qua dự án ngiên cứu. .................................................................... 68
5


4.6.1

Một số kết quả thực hiện đạt được. ................................................................ 68

4.6.2

Một số tồn tại, hạn chế. .................................................................................. 69

4.7.

Đề xuất một số giải pháp trong công tác bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước
thu hồi đất...................................................................................................... 70

4.7.1.

Hoàn thiện về chính sách. .............................................................................. 70

4.7.2.

Tăng cường công tác quản lý đất đai. ............................................................. 70

4.7.3.

Cụ thể hóa việc công khai dân chủ. ................................................................ 70

4.7.4.

Công tác tếp nhận giải quyết đơn thư, khiếu nại. ........................................... 70

4.7.5.

Công tác tuyên truyền, vận động. ................................................................... 70

4.7.6.

Việc tổ chức thực hiện. .................................................................................. 71

Phần 5. Kết luận và kiến nghị ................................................................................... 72
5.1.

Kết luận ......................................................................................................... 72

5.2.

Kiến nghị ....................................................................................................... 74

Tài liệu tham khảo....................................................................................................... 75

6


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Nghĩa Tiếng Việt

BTHT&TĐC

Bồi thường hỗ trợ và tái định cư

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

GPMB

Giải phóng mặt bằng

HĐND - UBND

Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân

TĐC

Tái định cư

ADB

Ngân hàng phát triển Châu Á

QHSDĐ

Quy hoạch sử dụng đất QSDĐ

Quyền sử dụng đất
SDĐ

Sử dụng đất

TNMT

Tài nguyên môi trường

WB

Ngân hàng thế giới XHCN

Xã hội chủ nghĩa

vii


DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1.

Hiện trạng sử dụng đất quận Long Biên, Thành phố Hà Nội tính
đến ngày 31/12/2015............................................................................... 38

Bảng 4.2.
40

Biến động sử dụng đất theo mục đích sử dụng giai đoạn 2010 – 2015 ...........

Bảng 4.3.

Kết quả công tác GPMB tại quận Long Biên từ năm 2010 – 2015 ........... 44

Bảng 4.4.

Xác định đối tượng được bồi thường và không được bồi thường ............. 54

Bảng 4.5.

Quan điểm của người có đất bị thu hồi trong việc xác định đối
tượng và điều kiện được bồi thường ........................................................
55

Bảng 4.6.

Tổng hợp về bồi thường, hỗ trợ về đất..................................................... 58

Bảng 4.7.

Đơn giá bồi thường hỗ trợ về đất và sơ sánh với giá thực tế .................... 58

Bảng 4.8.

Ý kiến của người dân về đơn giá BTHT về đất........................................ 59

Bảng 4.9.

Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ nhà ở, công trình vật kiến
trúc, cây cối hoa màu trên đất bị thu hồi tại dự án................................... 62

Bảng 4.10. Ý kiến của người có đất trong việc xác định giá bồi thường cây
trồng, công trình, mộ trên đất tại dự án....................................................
62
Bảng 4.11. Tổng hợp kinh phí theo chính sách hỗ trợ ổn định đời sống..................... 65
Bảng 4.12. Ý kiến của người dân chính sách hỗ trợ ổn định dời sống ........................ 65
Bảng 4.13. Tổng hợp kinh phí theo chính sách thưởng tiến độ .................................. 67

8


DANH MỤC HÌNH
Hình 4.1. Sơ đồ quận Long Biên.................................................................................32
Hình 4.2. Cơ cấu kinh tế của quận Long Biên giai đoạn 2011-2015 .............................35
Hình 4.3. Cơ cấu sử dụng đất quận Long Biên năm 2015.............................................39
Hình 4.4. Sơ đồ vị trí dự án Khu nhà ở Thạch Bàn.......................................................55

9


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Nội dung Luận văn “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án Đầu tư xây dựng khu nhà ở Thạch
Bàn
- quận Long Biên - thành phố Hà Nội”. Mục đích nghiên cứu: Đánh giá thực trạng của
việc
thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đối với
dự án Đầu tư xây dựng khu nhà ở Thạch Bàn - quận Long Biên - thành phố Hà Nội; Đề
xuất một số giải pháp và kiến nghị góp phần giải quyết những tồn tại, khó khăn góp phần
nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên địa bàn nghiên
cứu.
Qua việc nghiên cứu về Chính sách về đất đai của Nhà nước nói chung và chính
sách trong công tác giải phóng mặt bằng nói riêng; Qua phương pháp thu thập thông
tn, dữ liệu từ các phòng, ban, đơn vị tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội, điều tra,
phỏng vấn trực tiếp người dân bị thu hồi đất. Từ đó đánh giá việc thực hiện công
tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất hiện tại; đưa ra những giải pháp góp
phần thực hiện tốt chính sách bồi thường, hỗ trợ trên địa bàn quận Long Biên.
Kết quả nghiên cứu:
- Về xác định đối tượng bồi thường hỗ trợ: qua việc điều tra phỏng vấn trực tiếp
90 hộ dân bị thu hồi đất, kết quả có 88 hộ đồng thuận với việc xác định đối tượng bồi
thường, hỗ trợ đạt 97,77% và có 02 hộ không đồng thuận đạt 2,23%
- Về đơn giá bồi thường, hỗ trợ:
+ Đối với đất nông nghiệp: Qua điều tra phỏng vấn 30 hộ dân bị thu hồi đất,
kết quả có 5 hộ hài lòng với đơn bồi thường, hỗ trợ chiếm 16,6% và 25 hộ không hài
lòng chiếm 83,4%.
+ Đối với đất ở: Qua điều tra phỏng vấn 05 hộ dân bị thu hồi đất, kết quả có
01 hộ hài lòng với đơn bồi thường, hỗ trợ chiếm 20% và 04 hộ không hài lòng chiếm
80%.
- Về bồi thường tài sản trên đất (công trình, mộ, cây cối ho màu): Qua điều tra
phỏng vấn 65 hộ dân bị thu hồi đất, kết quả có 65 hộ hài lòng với đơn giá bồi
thường, hỗ trợ chiếm 100%.
- Về khoản hỗ trợ ổn định đời sống: Qua điều tra phỏng vấn số hộ hài lòng
với khoản hỗ trợ ổn định đời sống chiếm 20% và số hộ không hài lòng chiếm 80%.
- Về thưởng tiến độ bàn giao mặt bằng: Qua điều tra phỏng vấn số hộ hài
lòng với khoản thưởng tiến độ chiếm 40% và số hộ không hài lòng chiếm 60%.
10


Qua nội dung nghiên cứu cho thấy công tác giải phóng mặt bằng tại dự án
nghiên cứu cũng như địa bàn nghiên cứu là chưa đáp ứng với sự hài lòng của người
dân, từ đó cần có những cơ chế điều chỉnh chỉnh cần thiết cho phù hợp với công tác
giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất.

11


THESIS ABSTRACT
Content Thesis "Evaluation of the implementation of the policy of
compensation, support and resettlement when the State recovers land Investment
project to build housing Thach Ban - Long Bien District - Hanoi". The purpose of
research: Assessment of the status of the implementation of the policy of
compensation, support and resetlement when the State recovers land for project
constructon Investment in housing Thach Ban - Long Bien District - a Hanoi pho;
Proposed a number of measures and proposals contribute to solving these problems,
difculties contribute to improving the effectveness of compensation, support
clearance in the study area.
Through the study of the land policy of the State in general and policy work
clearance in particular; Through the methods of collecting information and data
from the departments and units in Long Bien District, Hanoi, investigations,
interviews directly people whose land is recovered. Since then evaluate the
implementation of the compensation, the State supports the current land acquisiton;
offering solutions that contribute to beter implementation of compensaton policies,
supported on Long Bien District.
Research results:
- On the subject of compensaton determined support: through direct interview
survey of 90 farmers whose land is recovered, the result has 88 households agreed with
identfying object compensation, reached 97.77% support and there are 02 households
consensus reached 2.23%
- Regarding the compensaton rate, support:
+ For agricultural land: Through the survey interviewed 30 farmers whose land
is recovered, resultng in 5 households satisfied with the claim, accountng for 16.6%
support and 25 households accounted for 83.4% dissatisfied .
+ For residental land: Through the survey interviewed 05 farmers whose land is
recovered, the result has 01 households satisfied with the claim, 20% support and 04
households accounted for 80% dissatisfied.
- Regarding compensation for property on the land (buildings, tombs, trees or
color): Through the survey interviewed 65 farmers whose land is recovered, the
result has 65 households satisfied with the claim, supportng up 100% .
12


- About grants stabilize life: Through the survey of the households
interviewed are satisfied with subsidies and stabilize their life and 20% of households
accounted for
80% dissatisfied.
- Regarding the progress prize handed in by: Through surveys of households
interviewed are satisfied with the progress bonus of 40% and the number of households
accounted for 60% dissatisfied.
Through research content showed clearance work in research projects as well
as the study area is yet to respond to the satisfaction of the people, since it is necessary
to adjust the mechanisms necessary adjustments accordingly working with clearance
when the State recovers land.

xii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU

1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Như chúng ta đã biết, Đất đai là tài sản quốc gia có giá trị lớn, có vị trí đặc
biệt quan trọng đối với đời sống của từng hộ gia đình, cá nhân, là tư liệu sản
xuất đặc biệt, là điều kiện tối thiểu đảm bảo cho quá trình tái sản xuất giúp xã hội
không ngừng phát triển. ỏ Việt Nam đang trong thời kỳ thực hiện công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước, nhiều dự án như các khu công nghiệp, nhà máy, các
khu đô thị mới, khu dân cư, cơ sở hạ tầng... đang được triển khai xây dựng. Để xây
dựng các công trình kết cấu hạ tầng, phát triển các nghành kinh tế, công nghiệp,
giao thông, xây dựng, thương mại dịch vụ, giáo dục, y tế, xã hội, đào tạo.v.v. Nhà
nước phải thu hồi đất của người sử dụng đất và bồi thường, hỗ trợ cho người
có đất bị thu hồi. Việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có ý nghĩa
quyết định trong toàn bộ quá trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, đảm bảo cho
sự thành công của dự án đầu tư và là một trong những nhân tố quan trọng quyết
định đến hiệu quả thu hút đầu tư trong và ngoài nước nhằm đẩy mạnh tiến trình
công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước.
Trong những năm gần đây Nhà nước đã từng bước hoàn thiện pháp luật
về đất đai và ban hành các văn bản pháp lý hướng dẫn thực hiện về công tác
bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư nhằm khắc phục những khó khăn, vướng
mắc trong quá trình triển khai thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án vì lợi ích quốc gia công cộng,
kinh tế và an ninh quốc phòng.
Tuy nhiên việc thực hiện cơ chế Nhà nước thu hồi đất của người đang
sử dụng đất để giao đất cho các nhà đầu tư vẫn đang gây nhiều bức xúc trong
thực tế triển khai, nhất là những bức xúc của người bị thu hồi đất về phương thức
thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Luật Đất đai 1988, Luật Đất đai 1993 đều quy định chỉ có một hình thức Nhà
nước thu hồi đất để giao đất, cho thuê đất đối với các dự án đầu tư và nhà đầu
tư phải thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người có đất bị thu hồi.
Luật Đất đai 2003 đã hạn chế lại chỉ một số trường hợp được thực hiện cơ
chế
1


Nhà nước thu hồi đất để giao đất, cho thuê đất đối với các dự án đầu tư và việc
bồi

2


thường, hỗ trợ, tái định cư do Nhà nước thực hiện (biện pháp hành chính để có
đất thực hiện dự án). Các trường hợp khác, để tiếp cận quỹ đất, nhà đầu tư phải
thương thảo trực tiếp với người đang sử dụng đất thông qua hình thức nhận chuyển
nhượng, thuê hoặc nhận góp vốn (biện pháp dân sự để có đất thực hiện dự án).
Trong thực tế triển khai, cả hai biện pháp nêu trên đều có những bất cập gây
khó khăn cả cho cơ quan nhà nước, nhà đầu tư và người đang sử dụng đất.
Trong biện pháp hành chính, cơ quan nhà nước phải chi phí lớn về kinh phí, nhân
lực để tham gia, nhà đầu tư chịu áp lực của bộ máy hành chính và cũng chịu áp
lực của người bị thu hồi đất, người đang sử dụng đất luôn không thỏa mãn với mức
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do Nhà nước giải quyết. Trong biện pháp dân sự, nhà
đầu tư khó tìm được sự đồng thuận của tất cả mọi người đang sử dụng đất trong
thương thảo, một số người đang sử dụng đất không muốn hợp tác với nhà đầu
tư, nâng giá đất lên quá cao.
Quận Long Biên nằm ở phía Đông Bắc của ngõ của Thành phố Hà Nội, là
một trong 12 quận của Hà Nội, có ý nghĩa quan trọng về kinh tế, chính trị, an ninh
quốc phòng. Trên địa bàn quận có 14 phường với 64 đường phố có tên.
Là một Quận nội thành từ khi thành lập (06/11/2003) cho đến nay, được sự
quan tâm của Thành phố, cơ sở hạ tầng của quận được đã được đầu tư đáng
kể, cùng với việc triển khai thực hiện các dự án xây dựng hạ tầng, các dự án nhằm
mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội có sử dụng đất dẫn đến sự biến động đất đai
trên địa bàn quận. Chính vì thế quận Long Biên luôn đứng đầu toàn Thành Phố về
công tác giải phóng mặt bằng. Cũng như các địa phương khác trong cả nước, công
tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự
án đầu tư trên địa bàn quận cũng gặp một số các khó khăn vướng mắc về chính
sách, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần phải tếp tục
hoàn thiện. Vì vậy, việc thực hiện đề tài: “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án Đầu tư
xây dựng khu nhà ở Thạch Bàn - quận Long Biên - thành phố Hà Nội” là cần thiết
trong thời điểm hiện nay.
1.2. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nghiên cứu về việc áp dụng Chính sách bồi thường GPMB tại dự án nghiên
cứu, cũng như trên địa bàn nghiên cứu, đáng giá việc hài lòng của người dân đối với

3


việc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là chưa hài lòng. Quá trình
triển khai thu hồi đất cũng như các chính sách hiện hành còn nhiều bất cập.

4


1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.3.1. Mục đích
- Đánh giá thực trạng của việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đối với dự án Đầu tư xây dựng khu nhà ở Thạch
Bàn - quận Long Biên - thành phố Hà Nội.
- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị góp phần giải quyết những tồn tại,
khó khăn góp phần nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng
mặt bằng trên địa bàn nghiên cứu.
1.3.2. Yêu cầu
- Điều tra các số liệu, tài liệu đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh
đúng hiện trạng và tình hình thực tế của dự án Đầu tư xây dựng khu nhà ở Thạch
Bàn tại phường Thạch Bàn - quận Long Biên - thành phố Hà Nội. Từ các số liệu thu
thập được, đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường GPMB tại dự án nghiên
cứu.
- Các giải pháp phải đáp ứng được nhu cầu đẩy nhanh tến độ bồi thường
GPMB ở các dự án để phát triển cơ sở, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đối với một
quận mới thành lập như Long Biên.
1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Người dân có đất bị thu hồi tại Phường Thạch Bàn, quận Long Biên, thành
phố Hà Nội tại thời điểm thu hồi đất.
1.5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
Qua đề tài nghiên cứu đề xuất các nội dung nhằm khắc phục các tồn tại, hạn
chế trong Chính sách bồi thường GPMB; đưa ra những giải pháp nhằm đẩy nhanh
công tác GPMB, bên cạnh đó vẫn đảm bảo lợi ích chính đáng của người bị thu hồi
đất, đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư, đảm bảo chính sách chung của Nhà nước.

5


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. KHÁI QUẤT CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI
ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
2.1.1. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
- Thu hồi đất
Theo quy định tại Khoản 5, Điều 4, Luật đất đai năm: Là việc Nhà nước ra
quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ
chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật
này” quy định tại 2003 Khoản 11, Điều 3, Luật đất đai năm 2013: Là việc Nhà
nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử
dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.
- Bồi thường
+ Theo từ điển tiếng việt thì “bồi thường” có nghĩa là trả lại tương xứng giá
trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của
chủ thể khác. (Hoàng Phê, 1998).
+ Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Theo quy định tại Khoản 6, Điều 4,
Luật đất đai năm 2003; Khoản 12, Điều 3, Luật đất đai năm 2013: Bồi thường khi
Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện
tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất”.
2.1.2. Hỗ trợ
Theo quy định tại Khoản 7, Điều 4, Luật đất đai năm 2003: Hỗ trợ khi
Nhà nước thu hồi đất “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ
người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp
kinh phí để di dời đến địa điểm mới”; Quy định tại Khoản 14, Điều 3, Luật
đất đai năm 2013: “Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời
sống, sản xuất và phát triển”.
2.1.3. Tái định cư (TĐC)
TĐC là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và
làm ăn. TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi
hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển.
TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản; di
6


chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu
nhập, cơ sở vật chất, tinh thần tại đó. Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ
các tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì
sự phát triển chung.
Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì
người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau:
- Bồi thường bằng nhà ở.
- Bồi thường bằng giao đất ở mới.
- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở (Điều 4, Nghị định
197/2004/NĐ-CP).
TĐC là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong
chính sách GPMB.
2.1.4. Một số vấn đề ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất
2.1.4.1. Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất
Theo quy định của các nước, đất đai là một trong các tài sản phải đăng ký
quyền sở hữu, quyền sử dụng. Ở nước ta, theo quy định của Luật Đất đai,
người sử dụng đất phải đăng ký quyền sử dụng đất với cơ quan Nhà nước
có thẩm quyền và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý khẳng định quyền sử dụng đất
của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đối với những mảnh đất (lô đất) cụ thể, làm
căn cứ cho việc thực hiện các quyền của người sử dụng đất và giải quyết các
tranh chấp liên quan tới quyền sử dụng đất. Trong công tác bồi thường,
GPMB, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là căn cứ để xác định đối tượng
được bồi thường, loại đất, diện tích đất tính bồi thường. Hiện nay, công tác
đăng ký đất đai ở nước ta vẫn còn yếu kém, đặc biệt là đăng ký biến động về sử
dụng đất; việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn chưa hoàn tất. Chính vì
vậy mà công tác bồi thường, GPMB đã gặp rất nhiều khó khăn. Làm tốt công
tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì công tác bồi
thường, GPMB sẽ thuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn.
7


2.1.4.2. Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Đất đai nằm trong nhóm tài nguyên hạn chế của Việt Nam nhưng lại là điều
kiện không thể thiếu được trong mọi quá trình phát triển. Vì vậy, việc sử dụng
thật tốt nguồn tài nguyên đất không chỉ sẽ quyết định tương lai của nền kinh tế đất
nước mà còn là sự đảm bảo cho mục têu ổn định chính trị và phát triển xã
hội. Quy hoạch sử dụng đất được xem là một giải pháp tổng thể định hướng
cho quá trình phát triển và quyết định tương lai của nền kinh tế. Thông qua quy
hoạch sử dụng đất, Nhà nước can thiệp vào các quan hệ đất đai, khắc phục
những nhược điểm do lịch sử để lại hay giải quyết những vấn đề mà quá trình phát
triển đang đặt ra.
Thông qua việc lập, xét duyệt và điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất để
tổ chức việc bồi thường, GPMB thực sự trở thành sự nghiệp của cộng đồng mà Nhà
nước đóng vai trò tổ chức. Bất kỳ một phương án bồi thường, GPMB nào đều dựa
trên một quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nhằm đạt được các yêu cầu như là
phương án có hiệu quả kinh tế - xã hội cao nhất. Quy hoạch sử dụng đất không chỉ là
công cụ “tạo cung” cho thị trường mà còn là phương tện quan trọng nhất thực hiện
các mục tiêu chính trị - xã hội hóa về công bằng, dân chủ, văn minh trong bồi
thường, GPMB và cũng là công việc mà hoạt động quản lý nhà nước có ảnh hưởng
nhiều nhất, hiệu quả nhất, đúng chức năng nhất.
Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động tới chính sách bồi thường
đất đai trên hai khía cạnh:
- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ quan
trọng nhất để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất,
mà theo quy định của Luật Đất đai năm 2003, 2013 việc giao đất, cho thuê đất chỉ
được thực hiện khi có quyết định thu hồi đất đó của người đang sử dụng;
- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những nhân tố ảnh hưởng
tới giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất; từ đó tác động tới giá đất tính bồi
thường.
2.1.4.3. Giá đất
Một trong những vấn đề đang gây ách tắc cho công tác bồi thường, GPMB
hiện nay đó là giá bồi thường cho người có đất bị thu hồi.
Giá đất là số tiền tính trên một đơn vị diện tích đất do Nhà nước quy
định hoặc được hình thành trong giao dịch về quyền sử dụng đất. Theo quy
8


định của pháp Luật Đất đai 2003 tại Điều 55 thì giá đất được hình thành trong
các trường hợp sau đây:

9


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×