Tải bản đầy đủ

Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng xây dựng khu tái định cư phường phúc lợi, quận long biên, thành phố hà nội

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

BÙI THẾ ANH

ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI
THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG XÂY DỰNG KHU
TÁI ĐỊNH CƯ PHƯỜNG PHÚC LỢI, QUẬN LONG BIÊN,
THÀNH PHỐ HÀ
NỘI

Chuyên ngành:

Quản lý đất đai

Mã số:

60 85 01 03

Người hướng dẫn khoa học:


PGS.TS. Nguyễn Khắc Thời

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung
thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này được
cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc./.

Hà Nội, ngày

tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Bùi Thế Anh

i


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, tôi đã nhận được sự quan tâm
giúp đỡ nhiệt tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể, đã tạo điều
kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn Thạc sĩ này.
Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giáo viên hướng dẫn khoa học
PGS.TS. Nguyễn Khắc Thời đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn
thành luận văn.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý đất
đai đã giúp đỡ tôi thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Uỷ ban nhân dân quận Long Biên, UBND phường
Phúc Lợi, Ban quản lý dự án quận Long Biên, Trung tâm phát triển quỹ đất, Ban bồi
thường giải phóng mặt bằng quận Long Biên, các đồng nghiệp trong cơ quan và trong
phòng đã tạo điều kiện cho tôi về thời gian, tài liệu và những ý kiến quý báu để giúp tôi
hoàn thành tốt bản luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới gia đình, những người thân, cán bộ đồng
nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện về mọi mặt cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài
này.


Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày

tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Bùi Thế Anh

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan .................................................................................................................i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục các chữ viết tắt ............................................................................................vi
Danh mục các bảng .....................................................................................................vii
Danh mục các hình ......................................................................................................vii
Trích yếu luận văn ......................................................................................................viii
Thesis
abstract..............................................................................................................xi Phần
1. Mở đầu ..........................................................................................................1
1.1.
Tính
cấp
thiết
.....................................................................................1

của

1.2.
Giả
thiết
.............................................................................................2
1.3.
Mục
tiêu
.........................................................................................2
1.4.

đề

tài

khoa

học

nghiên

cứu

Phạm vi nghiên cứu ..........................................................................................2

1.5.
Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
.........................................2
Phần
2.
Tổng
quan
.........................................................................................3

tài

liệu

2.1.
Cơ sở lý luận về chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất
............3
2.1.1.
Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
...............................3
2.1.2.
Mối quan hệ
...........................................4
2.2.
khi

giữa

bồi

thường,

hỗ

trợ



tái

định



Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
nhà nước thu hồi đất...........................................................................................5

2.2.1.
Một số yếu tố cơ bản trong quản lý Nhà nước về đất đai
...................................5
2.2.2.
Yếu
tố
giá
đất
............................................................................8
2.2.3.
Thị
trường
....................................................................................9

3


bất

định

giá
động

đất
sản


2.3.
nước

Chính sách bồi thường và tái định cư của các tổ chức tài trợ, một số
trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam ........................................................9

2.3.1.
giới

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của Ngân hàng thế
(WB) và Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) ..................................................9

2.3.2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất của một
số
nước trên thế giới ............................................................................................ 11
2.4.
tại

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
Việt Nam ......................................................................................................... 15

2.4.1. Cơ sở pháp lý về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua
các
thời kỳ ............................................................................................................. 15
2.4.2.
Cơ sở pháp lý về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hiện hành
................ 22
2.4.3.
Nhà

Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
nước thu hồi đất ở Việt Nam ........................................................................... 24

4


2.5.

Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu
hồi đất tại thành phố hà nội. .................................................................................
27

2.6.

Đánh giá chung và xác định hướng nghiên cứu của đề tài................................. 32

Phần 3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu..............................................................
33
3.1.

Địa điểm nghiên cứu ....................................................................................... 33

3.2.

Thời gian nghiên cứu ...................................................................................... 33

3.3.

Đối tượng nghiên cứu ...................................................................................... 33

3.4.

Nội dung nghiên cứu ........................................................................................ 33

3.4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Long Biên và phường Phúc
Lợi ............................................................................................................... 33
3.4.2. Đánh giá công tác quản lý sử dụng đất quận Long Biên ................................... 33
3.4.3. Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án trên địa bàn quận
Long Biên ....................................................................................................... 33
3.4.4. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
tại dự án xây dựng khu tái định cư tại phường phúc lợi phục vụ di dời giải
phóng mặt bằng thực hiện dự án khu công viên công nghệ thông tin

Nội .................................................................................................................. 34
3.4.5. Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án tại
quận
Long Biên ....................................................................................................... 34
3.5.

Phương pháp nghiên cứu .................................................................................. 34

3.5.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu, tài liệu .............................................. 34
3.5.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu ............................................................ 35
3.5.3. Phương pháp phân tch so sánh ....................................................................... 35
Phần 4. Kết quả và thảo luận. ...................................................................................
36
4.1.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội quận Long Biên và phường Phúc Lợi .......... 36

4.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên và cảnh quan môi trường ................................. 36
4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội. ............................................................................... 39
4.2.

Đánh giá công tác quản lý sử dụng đất quận Long Biên ........................................ 44

4.2.1. Hiện trạng sử dụng đất quận Long Biên năm 2015 .......................................... 44
4.2.2. Đánh giá công tác QLĐĐ của quận Long Biên ................................................. 47
4.3.

Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên
địa bàn quận long biên ..................................................................................... 48

4.3.1. Trình tự thủ tục thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước
4


thu hồi đất ........................................................................................................ 48
4.3.2. Kết quả thực hiện công tác thu hồi đất, BTHTTĐC quận Long Biên giai
đoạn 2011 – 2015 ............................................................................................ 52

5


4.4.

Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự
án xây dựng khu tái định cư tại phường phúc lợi phục vụ di dời giải
phóng mặt
bằng thực hiện dự án khu công viên công nghệ thông tin Hà Nội. ..........................
55

4.4.1. Sơ lược về dự án nghiên cứu ........................................................................... 55
4.4.2. Các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách pháp luật bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư phục vụ dự án............................................................................. 56
4.4.3. Kết quả xác định đối tượng và điều kiện được bồi thường tại dự án trên
địa bàn quận Long Biên .................................................................................. 58
4.4.4. Việc xác định giá đất tnh bồi thường, hỗ trợ trong dự án nghiên cứu .............. 61
4.4.5. Giá bồi thường về cây cối hoa màu, tài sản trên đất ......................................... 61
4.4.6. Các chính sách hỗ trợ ...................................................................................... 63
4.4.7. Phương thức sử dụng tiền BT, HT của người dân có đất bị thu hồi .................. 65
4.4.8. Đánh giá việc thực hiện các chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng
tại dự án .......................................................................................................... 66
4.5.

Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án tại
quận
Long Biên ........................................................................................................ 73

4.5.1. Về cơ chế chính sách ....................................................................................... 73
4.5.2. Về tổ chức thực hiện công tác BTHT&TĐC .................................................... 74
4.5.3. Về tuyên truyền vận động công tác BTHT&TĐC............................................. 76
Phần 5. Kết luận và kiến nghị .................................................................................. 77
5.1.

Kết luận .......................................................................................................... 77

5.2.

Kiến nghị ......................................................................................................... 78

Tài liệu tham khảo....................................................................................................... 79

5


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Nghĩa tiếng Việt

BTC

Bộ Tài chính

BNN&PTNT

Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn

BTNMT

Bộ Tài nguyên và Môi trường

BT

Bồi thường

CP

Chính phủ

CNH – HĐH

Công nghiệp hóa – hiện đại hóa

DA

Dự án

GPMB

Giải phóng mặt bằng

GCN QSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

HĐND

Hội đồng nhân dân

HT

Hỗ trợ

KT – VH – XH

Kinh tế – Văn hóa – Xã hội ADB

Ngân hàng phát triển Châu Á WB
Ngân hàng thế giới


Nghị định

QH – KH

Quy hoạch – Kế hoạch

QHSDĐ

Quy hoạch sử dụng đất



Quyết định

TĐC

Tái định cư

TN & MT

Tài nguyên và Môi trường

TTLB

Thông tư liên bộ

UBND

Uỷ ban nhân dân

6


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 4.1.

Cơ cấu kinh tế quận Long Biên giai đoạn 2010 -2015...............................40

Bảng 4.2.

Hiện trạng sử dụng đất quận Long Biên năm 2015....................................45

Bảng 4.3.

Kết quả thực hiện công tác BT, HT, TĐC của quận Long Biên giai đoạn
2011 – 2015................................................................................................53

Bảng 4.4.

Tình hình đơn thư khiếu kiện của các hộ dân bị thu hồi đất trên địa
bàn quận Long Biên giai đoạn 20112015........................................................53

Bảng 4.5.

Khái quát dự án nghiên cứu........................................................................55

Bảng 4.6.

Tổng hợp kết quả xác định đối tượng được bồi thường và không
được bồi
thường........................................................................................ 58

Bảng 4.7.

Ý kiến của người bị thu hồi đất về kết quả xác định đối tượng bồi thường,
giá đất và tài sản trên đất...........................................................................
60
Bảng 4.8.

Bảng 4.9.

Tổng hợp đơn giá bồi thường tài sản tại dự
án...........................................62

Tổng hợp các chính sách hỗ trợ của dự án................................................ 63

Bảng 4.10. Ý kiến của người có đất bị thu hồi trong việc thực hiện các chính sách hỗ
trợ của dự án..............................................................................................
64
Bảng 4.11. Sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của phần đất nông nghiệp.......................
65

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 4.1. Sơ đồ quận Long Biên.....................................................................................36
Hình 4.2. Cơ cấu sử dụng đất quận Long Biên năm 2015..............................................45

vii


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Bùi Thế Anh
Tên luận án: Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng
“Xây dựng khu tái định cư phường Phúc Lợi, quận Long Biên, thành phố Hà Nội”.
Chuyên ngành: Quản lý đất đai

Mã số: 60 85 01 03

Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
1. Mục đích nghiên cứu
- Đánh giá thực trạng của việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đối với dự án Xây dựng khu tái định cư tại phường
Phúc Lợi phục vụ di dời giải phóng mặt bằng thực hiện dự án khu công viên công nghệ
thông tin Hà Nội
- Đề xuất một số giải pháp góp phần giải quyết những tồn tại, khó khăn góp
phần nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên địa bàn
nghiên cứu.
2. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập thông tin, số liệu, tài liệu
+ Điều tra thu thập tài liệu điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội, văn bản chính
sách liên quan đến việc bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại
dự án Xây dựng khu tái định cư tại phường Phúc Lợi phục vụ di dời giải phóng mặt
bằng thực hiện dự án khu công viên công nghệ thông tin Hà Nội
+ Sơ cấp: điều tra số liệu 100 hộ dân trong phạm vị GPMB
+ Phương pháp chọn hộ dân: hộ bị thu hồi diện tch lớn hơn 70%; diện tích trong
khoảng 30% đến 70%; diện tích nhỏ hơn 30%
- Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
+ Dùng phần mềm Excel để xử lý số liệu.
+ Phương pháp thống kê: Tổng hợp số liệu theo các mục đích cụ thể
- Phương pháp phân tch so sánh
+ Dùng để so sánh các số liệu thu thập được, từ đó thấy được sự giống và khác
nhau trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở các dự
án.
3. Kết quả chính và kết luận

8


- Quận Long Biên có vị trí địa lý rất thuận lợi để phát triển kinh tế, xã hội theo
hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá với tổng diện tích tự nhiên là 5.982,1 ha,
279.188

9


nhân khẩu, số người nằm trong độ tuổi lao động là 133.400 người. Tốc độ tăng
trưởng kinh tế hằng năm đạt 15,83%.
+ Phường Phúc Lợi thuộc quận Long Biên, thành phố Hà Nội, nằm ở phía đông
bắc Thủ đô với diện tch tự nhiên là 619,69ha. Phường nằm ở vị trí giao thông thuận lợi
tiếp giáp với nhiều tuyến đường bộ chạy qua. Đây là điều kiện quan trọng để phường
có thể giao lưu phát triển kinh tế, văn hóa với các phường khác. Dân số 11.463 nhân
khẩu. Tổng thu ngân sách trên địa bàn phường ước thực hiện 38,3 tỷ đồng.
- Theo kết quả thống kê đất đai năm 2015, tổng diện tch tự nhiên quận Long
Biên phân loại theo mục đích sử dụng đất và được phân chia từ khái quát đến chi tiết
như sau:
+ Nhóm đất nông nghiệp 1.829,4 ha, chiếm 30,58 % tổng diện tch tự nhiên.
+ Nhóm đất phi nông nghiệp 4.140,36 ha, chiếm 69,21% tổng diện tích tự nhiên.
+ Nhóm đất chưa sử dụng 12,4 ha, chiếm 0,21 % tổng diện tch tự nhiên.
- Từ năm 2011 đến 2015, UBND quận Long Biên đã thực hiện công tác bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng 205 dự án với tổng cộng: 18.504
hộ dân bị thu hồi đất; thu hồi 509,78 ha đất các loại; chi trả 7.519,31 tỷ đồng; giao tái
định cư cho 1.020 hộ gia đình và di chuyển 6.731 ngôi mộ.
- Đối với dự án nghiên cứu, 100% hộ dân có đất đai, tài sản nằm trong phạm vi
giải phóng mặt bằng được bồi thường, hỗ trợ, trong đó có: 735 trường hợp là đất nông
nghiệp được giao, 13 trường hợp là sử dụng đất do UBND phường quản lý, 1 đơn vị đất
quốc phòng, 1 đơn vị cơ quan (UBND phường Phúc Lợi) và 35 ngôi mộ. Tổng diện tích
153.692 m2 với kinh phí GPMB là 177.064.227.000 đồng.
+ Qua điều tra, phỏng vấn, có đến 26% số hộ tại dự án không đồng ý với kết
quả xác định đối tượng được bồi thường. Chính sách giá áp dụng trong bồi
thường giải phóng mặt bằng là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những ý kiến không đồng
thuận của người dân.
+ Giá đất đền bù thấp hơn 1,15 lần so với giá thị trường. Nên khi được hỏi thì
có đến 66% số hộ không đồng ý với giá bồi thường.
+ Tài sản gắn liền trên đất chủ yếu là cây hoa màu và cây hàng năm (lúa, rau
muống, chuối...) có giá thành trên thị trường không đáng kể, giá bồi thường hợp lý,
nên có đến 92% số hộ đồng ý với giá bồi thường tài sản trên đất.
+ Chính sách hộ trợ 30% giá đất ở trung bình của khu vực và hỗ trợ đào tạo nghề
cũng chưa thực sự thuyết phục được người dân. Có đến 31% số hộ không đồng ý
với chính sách hộ trợ 30% giá đất ở trung bình của khu vực và 13% không đồng ý với
9


chính sách hỗ trợ đào tạo nghề. Việc thực hiện bố trí chuyển đổi nghề, tạo việc làm
cũng là

10


một vấn đề khó khăn, bất cập, do nhiều nguyên nhân như: yếu tố cộng đồng, tập
quán sinh hoạt, sản xuất...
- Để đẩy nhanh công tác BTGPMB cần phải thực hiện đồng bộ các giải pháp sau
+ Giải pháp về cơ chế chính sách.
+ Giải pháp về tổ chức thực hiện.
+ Giải pháp về tuyên truyền vận động.

10


THESIS ABSTRACT

Master candidate: Bui The Anh
Thesis title: Assessing the implementation of policy for compensation and
ground clearance “Construction of resettlement area in Phuc Loi ward, Long Bien
district, Ha Noi city”.
Major: Land management
Educational organization:

Code: 60 85 01 03
Viet Nam National University of Agriculture

1. Research Objectives
- Assessing the status quo of implementing policy for compensation, support
and resettlement in case the Government withdraws land for project “construction of
resettlement area in Phuc Loi ward for the purpose of removing ground clearance to
implement Ha Noi Information Technology Park project.
- Proposing some solutions to make contribution to solving shortcomings and
difficulties in enhancing effectiveness of compensation work, support of ground
clearance in research area.
2. Materials and Methods
- Collection method of information, data, document
+ Investigating and collecting documents for natural, socio-economic
conditions, document and policy relating to compensation, support and resettlement
in case the Government withdraws land in project “construction of resettlement
area in Phuc Loi ward for the purpose of removing ground clearance to implement Ha
Noi Information Technology Park project.
+ Pre-elementary level: Data investigation of 100 residential households within
ground clearance.
+ Method of residential household choice: The household has been withdrawn
area with more than 70%; area in about 30% to 70%; smaller area of 30%.
- Method of summary and data processing
+ Using Excel software to process data
+ Method of statistics: Summary of data in accordance with specific objectives
11


- Method of comparative analysis
+ Used to compare collected data, from that point showing similarity and
difference in compensation work, support and resettlement in case the Government
withdraws land in projects.
3. Main fndings and conclusions
- Long Bien district has very favorable geographical location for socio-economic
development towards industrialization and modernization with total natural area
of
5,982.1 ha, 279,188 population, number of people is in age of labor of 133,400
people. Annual economic growth rate has reached 15.83%
+ Phuc Loi ward, Long Bien district, Hanoi city, located in the northeast with
the capital natural area is 619,69ha. Ward is located adjacent to convenient
transportation with roads running through. This is an important condition to be able to
exchange wards economic development, culture with other wards. Population 11,463
people. Total revenues in the province is estimated to ward 38.3 billion.
- According to the results of land statistics 2015, total natural area of Long
Bien district classifed by land use purposes and is divided from the general to the
details as follows:
+ Group farmland 1829.4 hectares, accounting for 30.58% of the total natural area.
+ Group non-agricultural land 4140.36 hectares, accounting for 69.21% of the
total natural area.
+ Group 12.4 hectares of unused land, accounting for 0.21% of the total natural
area.
-

From 2011 to 2015, the People’s Committee of Long Bien district has

implement compensation work, support and resettlement, ground clearance for
205 projects with total: land has been withdrawn in 18,504 residential households,
509.78 ha of various lands have been withdrawn; paid for 7,519.31 billion VND;
allocated resettlement to 1,020 family households and removed 6,731 graves.
- For research project, 100% households that have land, assets located within
ground clearance are compensated and supported in which 735 cases are allocated
agricultural land, 13 cases are use land managed by the People’s Committee of ward; 01
military land unit, 01 agency (People’s Committee of Phuc Loi ward) and 35 graves.
2

Total area is 153,692 m with expenditure of ground clearance of 177,064,227,000 VND.

xii


+ Through investigation, interview, up to 26% households in project has not
agreed with result of compensated object determination. Price policy applied in ground
clearance is mainly reason causing the opinions disagreed by people.

xii


+ Compensation land price is lower than 1.85 to 02 times as compared
with market price. So as in a question, up to 66% households have not agreed with
compensation price.
+ Assets attached with land are mainly farm trees and annual trees (rice,
spinach, banana…) with unreasonable cost price in market, reasonable compensation
price, up to
92% household have agreed with compensation price of assets in
land.
+30% support policy of land price of region on average and vocational training
support has not actually persuaded people. Up to 31% households have not agreed
with
30% support policy of land price of region on average and 13% households have not
agreed with policy of vocational training support. Implementation and arrangement of
vocational change, employment creation is also a difficult and inadequate issue
caused by reasons such as: community factor, living and production habit …
- In order to push up compensation and ground clearance work, it is necessary
to implement comprehensively the following solutions:
+ Solution to policy mechanism
+ Solution to implementation organization
+ Solution to propaganda and mobilization

xiii


PHẦN 1. MỞ ĐẦU

1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất đai luôn là nguồn tài nguyên quý giá của mọi quốc gia, bởi lẽ đó là tư
liệu sản xuất quan trọng để sản xuất ra của cải vật chất cho sự tồn tại và
phát triển của xã hội loài người; đồng thời, đất đai là nguồn tài nguyên có hạn về
số lượng, nên việc quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả nhất luôn là vấn đề
mà Chính phủ của các quốc gia quan tâm và được bảo vệ chặt chẽ bằng luật
pháp.
Trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, để đưa đất đai
thực sự trở thành nguồn vốn, nguồn thu hút cho các nhà đầu tư phát triển thì
việc thu hồi đất chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu, cụm công
nghiệp, khu đô thị tập trung nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, xây dựng
cơ cấu đất đai hợp lý thực sự cần thiết. Tuy nhiên, qua thực tế việc thu hồi đất
để thực hiện các dự án cho thấy công tác bồi thường đất đai, giải phóng mặt
bằng, hỗ trợ và tái định cư đang là một vấn đề rất nhạy cảm và phức tạp, ảnh
hưởng đến mọi mặt của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội.
Để nâng cao năng lực thể chế trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư, Luật đất đai 2013 đã có nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung phù hợp với
thực tế nhằm điều chỉnh các mối quan hệ pháp luật đối với các chủ thể quản lý,
sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất, sử dụng đất phục vụ phát triển kinh tế - xã
hội.
Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế văn hóa xã hội của cả nước,
đang từng bước mở rộng và phát triển trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại
hóa; Nhu cầu đất cho phát triển Hà Nội không ngừng tăng lên và tnh hình thực
hiện đền bù, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Hà
Nội cũng không nằm ngoài những khó khăn, thách thức chung của cả nước trong
vấn đề bức xúc này.
Quận Long Biên nằm có vị trí thuận lợi, là điểm tập trung nhiều đầu mối
giao thông quan trọng với nhiều tuyến giao thông lớn như đường sắt, đường
quốc lộ, đường thuỷ nối liền các tỉnh phía Bắc và các tỉnh phía Đông Bắc. Những
1


yếu tố trên là cơ sở quan trọng phát triển công nghiệp cảng sông hiện đại,
đáp ứng yêu cầu của các cụm công nghiệp kỹ thuật cao trên địa bàn cũng như
quá trình

2


phát triển đô thị hoá, đồng thời tạo được sự giao lưu trong hoạt động kinh tế.
Từ khi thành lập đến nay cho đến nay, quận Long Biên luôn dứng đầu
toàn Thành Phố về công tác giải phóng mặt bằng. Cũng như các địa phương
khác trong cả nước công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng để
thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn quận cũng gặp một số các khó khăn
vướng mắc về chính sách, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định
cư cần phải tiếp tục dần hoàn thiện. Vì vậy, việc thực hiện đề tài: Đánh giá việc
thực hiện chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng “Xây dựng khu tái định
cư phường Phúc Lợi, quận Long Biên, thành phố Hà Nội” là cần thiết trong thời
điểm hiện nay.
1.2. GIẢ THIẾT KHOA HỌC
- Đề xuất một số giải pháp góp phần giải quyết những tồn tại, khó khăn góp
phần nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng trên địa
bàn nghiên cứu.
1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
- Đánh giá thực trạng của việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, đối với dự án Xây dựng khu tái định cư
tại phường Phúc Lợi phục vụ di dời giải phóng mặt bằng thực hiện dự án khu
công viên công nghệ thông tin Hà Nội
1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức có đất bị thu hồi để thực hiện dự án:
Xây dựng khu tái định cư tại phường Phúc Lợi phục vụ di dời giải phóng mặt
bằng thực hiện dự án khu công viên công nghệ thông tin Hà Nội.
1.5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
- Đưa ra những giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn và đẩy nhanh
tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Long Biên.
- Các giải pháp phải phù hợp với thực tế, tháo gỡ vướng mắc khó khăn cho
người bị thu hồi đất trong phạm vi Xây dựng khu tái định cư tại phường Phúc
Lợi phục vụ di dời giải phóng mặt bằng thực hiện dự án khu công viên công nghệ
thông tin Hà Nội.
3


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC
THU HỒI ĐẤT
2.1.1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
2.1.1.1. Thu hồi đất
Thu hồi đất : “Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu
lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã,
phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này” (Khoản 5, Điều 4, Luật đất
đai năm 2003).
2.1.1.2. Bồi thường
- Theo từ điển tiếng việt thì “bồi thường” có nghĩa là trả lại tương xứng giá
trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ
thể khác. (Hoàng Phê (1998), Trung tâm Ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam)
- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi
đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị
thu hồi cho người bị thu hồi đất” (Khoản 6, Điều 4, Luật đất đai năm 2003).
2.1.1.3. Hỗ trợ
- Hỗ trợ là giúp nhau, giúp thêm vào (Hoàng Phê (1998), Trung tâm Ngôn
ngữ và văn hóa Việt Nam).
- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc
Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí
việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới” (Khoản 7, Điều 4, Luật
đất đai năm 2003).
2.1.1.4. Tái định cư
TĐC là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống
và làm ăn. TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước
thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển.

4


TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản; di
chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống,
thu

5


nhập, cơ sở vật chất, tinh thần tại đó. Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ
các tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì
sự phát triển chung.
Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở
thì người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau:
- Bồi thường bằng nhà ở.
- Bồi thường bằng giao đất ở mới.
- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở (Điều 4, Nghị định
197/2004/NĐ-CP).
TĐC là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong
chính sách GPMB.
2.1.2. Mối quan hệ giữa bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Trong công tác giải phóng mặt bằng thì chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư đảm bảo việc bồi hoàn đất đai, tài sản trên đất bị thu hồi đúng đối tượng,
đúng chính sách và hơn nữa là đảm bảo ổn định đời sống cho người bị thu hồi đất
bằng những chính sách phù hợp để tạo hướng phát triển nghề nghiệp ổn định.
Có thể thấy bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
là một quá trình đa dạng và phức tạp nó không đơn thuần là bồi thường về vật
chất mà còn phải đảm bảo được lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã
hội.
- Tính đa dạng thể hiện ở: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất
khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội và trình độ dân trí nhất
định. Ở khu vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành, mật độ
dân cư khác nhau, ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một
đặc trưng riêng của vùng đó.
- Tính phức tạp thể hiện ở: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan
trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân. Ở khu vực nông
thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai
lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp,
khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý người dân là giữ
6


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×