Tải bản đầy đủ

Bài 26. Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

Tiết 108 - TLV
TÌM YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
1. Mục tiêu
a. Kiến thức:
- Thấy được biểu cảm là một yếu tố không thể thiếu trong những bài văn
nghị luận hay có sức lay động người đọc (người nghe).
b. Kĩ năng:
- Nắm được những yêu cầu cần thiết của việc đưa yếu tố biểu cảm vào bài
văn nghị luận để sự nghị luận có thể đạt được hiệu quả thuyết phục cao hơn.
c. Thái độ:
- Gd hs có ý thức dùng yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận.
2. Chuẩn bị
- Gv: nghiên cứu kĩ bài, soạn giảng.
- Hs: chuẩn bị bài cũ, bài mới .
3.Tiến trình bài dạy
a. Kiểm tra bài cũ: không.
b. Bài mới
* Đặt vấn đề (1’)
* Nội dung :
Các em biết rằng, mục đích của văn nghị luận là đưa ra một quan điểm , tư
tưởng của mình về một vấn đề nào đó trong cuộc sống. Tuy nhiên, để cho

bài văn nghị luận thực sự sinh động, hấp dẫn hơn ta thường dùng kết hợp
thêm yếu tố tự sự, miêu tả hay biểu cảm. Vậy thì trong bài mới ngày hôm
nay, cô trò ta sẽ tìm hiểu vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
nhé. Tiết…
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
NỘI DUNG
I. Yếu tố biểu cảm trong
văn nghị luận (22’)
? Văn bản thuộc phương Hs đọc văn bản.
1. Ví dụ
thức biểu đạt nào?
- Những từ ngữ biểu lộ tình - Đọc văn bản “Lời kêu
- Nghị luận
cảm mãnh liệt: Hỡi, muốn, gọi toàn quốc kháng
? Hãy tìm những từ ngữ phải, nhân nhượng, lấn tới, chiền”
biểu lộ tình cảm mãnh liệt quyết tâm cướp nước,
của tác giả và những câu không, thà , chứ nhất định
cảm thán trong văn bản không chịu, phải đứng lên,
trên?
hế là, thì, ai có, dùng, ai
cũng phải.
- Những câu cảm thán:
+ Hỡi đồng bào toàn quốc!
+ Hỡi đồng bào!


+ Hỡi các em binh sĩ, tự vệ,
dân quân.
+ Việt Nam độc lập và
thống nhất muôn năm!
+ Kháng chiến thắng lợi
muôn năm!
? Về mặt sử dụng từ ngữ và
đặt câu có tính chất biểu
cảm thì văn bản Lời kêu
gọi toàn quốc kháng chiến
của Hồ Chí Minh có giống
với Hịch tướng sĩ của Trần
Quốc Tuấn không?



- Hịch tướng sĩ và Lời kêu
gọi toàn quốc kháng chiến
giống nhau ở chỗ có sử
dụng từ ngữ và nhiều câu
văn có giá trị biểu cảm.

? Mặc dù có yếu tố biểu
cảm nhưng 2 văn bản trên
vẫn được coi là những văn
bản nghị luận chứ không
phải là văn bản biểu cảm vì
sao?

- Các tác phẩm ấy viết ra
chủ yếu không nhằm mục
đích biểu cảm (bộc lộ tình
cảm) mà nhằm mục đích
nghị luận (nêu quan điểm ý
kiến bàn luận phải trái,
đúng sai, nên suy nghĩ và
nên sống thế nào?)

? Vậy yếu tố biểu cảm đóng - Biểu cảm không hề đóng
vai trò gì trong bài văn nghị vai trò chủ đạo mà chỉ là
luận?
một yếu tố phụ trợ cho quá
trình nghị luận mà thôi.
GV mời 2 hs đọc lần lượt Hs đọc bảng so sánh đối
hai cột để làm rõ sự khác chiếu SGK.
biệt của việc có và không
có yếu tố biểu cảm trong
văn nghị luận.
2. Nhận xét
? Theo các em, câu văn ở -Vì có những từ ngữ biểu
cột nào hay hơn?Vì sao?
cảm (từ ngữ in nghiêng
trong SGK)
? Trong bài văn nghị luận -Làm cho bài văn nghị luận
yếu tố biểu cảm còn đóng có sức thuyết phục hơn.
vai trò gì nữa?

- Văn nghị luận rất cần yếu
tố biểu cảm. Yếu tố biểu
cảm giúp cho văn nghị luận
có hiệu quả thuyết phục lớn
hơn. Vì nó tác động mạnh


→GV bình: Nếu lí lẽ và
dẫn chứng trong các phép
lập luận tác động đến lí trí
của người đọc, người nghe,
thì yếu tố biểu cảm lại có
tác động mạnh đến tình cảm
của họ. Biểu cảm là yếu tố
có khả năng Gây được
hứng thú hoặc cảm xúc đẹp
đẽ, mãnh liệt hoặc sâu sắc
nhất nghĩa là có khả năng
nhiều nhất trong việc làm
nên cái hay cho văn bản.
? Thiếu yếu tố biểu cảm,
sức thuyết phục của văn
nghị luận nhất định sẽ giảm
sút. Nhưng có phải cứ có
yếu tố biểu cảm là sức
thuyết phục của một văn
bản nghị luận sẽ mạnh mẽ
lên không?
? Làm thế nào để phát huy
hết tác dụng của yếu tố biểu
cảm trong văn nghị luận?

? Có bạn cho rằng: Càng
dùng nhiều từ ngữ biểu
cảm, càng đặt nhiều câu
cảm thán thì giá trị biểu
cảm trong văn nghị luận
càng tăng. Ý kiến ấy có
đúng không? Vì sao?
? Trong một bài văn nghị
luận, yếu tố biểu cảm được
biểu hiện dưới dạng nào?

mẽ tới tình cảm người đọc
(người nghe).

- Không…vì còn phụ thuộc
vào cách sử dụng yếu tố
biểu cảm.

- Người làm văn không
phải chỉ cần suy nghĩ về
luận điểm và lập luận hay
mà còn phải thật sự xúc
động trước từng điều mình
đang nói tới. Đó là tình cảm
chân thành sâu sắc xuất
phát từ trái tim người viết.
- Biết chọn và sử dụng từ
ngữ biểu cảm, câu biểu cảm
đúng lúc, đúng chỗ.

- Đề bài văn nghị luận có
sức biểu cảm cao người làm
văn phải thật sự có cảm
xúc trước những điều
mình viết (nói) và phải
biết diễn tả cảm xúc đó
bằng những từ ngữ,
những câu văn có sức biểu
Hs
cảm. Sự diễn tả cảm xúc
cần phải chân thực và
không được phá vỡ mạch
- Tính khẳng định hay lạc nghị luận của bài văn.
phủ định
- Biểu lộ các cảm * Ghi nhớ (SGK. 97)
xúc(yêu, ghét, buồn,
vui, căm giận,.)
II. Luyện tập (18’)


? Chỉ ra các yếu tố biểu
cảm trong phần I - Chiến
tranh và người bản xứ và
cho biết tác giả đã sử dụng
những biện pháp gì để biểu
cảm, tác dụng biểu cảm đó
là gì?

? Những cảm xúc gì đã
được biểu hiện qua đoạn
văn? Tác giả đã làm thế nào
để những đoạn văn đó
không chỉ có sức thuyết
phục lí trí mà còn gợi cảm?

- Giọng văn (mạnh mẽ,
đanh thép, thiết tha,
Bài tập 1
truyền cảm,..)
Các biện pháp biểu cảm:
Một là:
- Nhại các từ như tên da
đen bẩn thỉu, An-man-mí
bẩn thỉu, con yêu, bạn hiền,
chiến sĩ bảo vệ công lí và tự
do....
Đọc
- Cách xưng hô của bọn
thực dân trước và sau chiến
tranh.
Tác dụng: Phơi bày giọng
điệu dối trá của bọn thực
Hs nêu yêu cầu bài tập.
dân tạo hiệu quả mỉa mai.
Cho hs làm bài  Gv chữa Hai là :
bài.
Dùng hình ảnh mỉa mai
bằng giọng điệu tuyên
truyền của thực dân Pháp.
VD: Những người bản xứ
đã ... phóng ngư lôi…
Những ngôn từ mĩ miều ko
thể che đậy được thực tế
phũ phàng. Lời mỉa mai đã
thể hiện thái độ khinh bỉ sâu
sắc .
→Yếu tố biểu cảm tạo nên
hiệu quả về tiếng cười châm
biếm sâu cay.
Bài tập 2
Trong đoạn văn không chỉ
phân tích điều hơn lẽ thiệt
cho học trò để họ thấy tác
hại của việc học tủ và học
vẹt. Người thầy ấy còn bộc
bạch nỗi buồn và sự xuống
cấp trong lối học văn và
làm văn của những Hs mà
ông thật lòng quý mến.
Dễ dàng thấy được rằng
những tình cảm ấy trong
nhiều đoạn văn đã được


biểu hiện rõ ở cả 3 mặt: từ
ngữ, câu văn và giọng điệu
của lời văn.
GV treo bảng phụ trích Cho hs làm bài  Gv chữa
Bài tập 3
đoạn “ Tuyên ngôn độc lập” bài.
- Ngôn từ:
(Hồ Chí Minh) và yêu cầu
- Giọng điệu
xác định biểu hiện của yếu
- Thái độ
tố biểu cảm.

c. Củng cố (3’)
? Vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận? Khi đưa yếu tố biểu
cảm vào bài văn NL, em cần chú ý điều gì?
d. Hướng dẫn học ở nhà (1’)
- Học ghi nhớ.
- Làm bài tập 3.
- Chuẩn bị bài: Đi bộ ngao du.
4. Rút kinh nghiệm
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×