Tải bản đầy đủ

Giáo án Sinh học 11 bài 31: Tập tính của động vật

Giáo án Sinh học 11

Bài 31: TẬP TÍNH ĐỘNG VẬT
I. CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
2- Kiến thức:
+ Nêu được khái niệm tập tính của động vật. Nêu được ví dụ minh họa
+ Phân biệt được tập tính bẩm sinh và tập tính thứ sinh (học được trong đời sống cá thể).
+ Phân tích được ý nghĩa của các tập tính đối với đời sống của động vật và cơ sở thần kinh
của các tập tính động vật.
2- Kỹ năng : Rèn luyện kỹ năng quan sát, so sánh, tổng hợp và kĩ năng tiến hành thí nghiệm.
II. Trọng tâm của bài: Phân loại tập tính.
III. Phương pháp dạy học:
- Quan sát và vấn đáp.
- Thảo luận nhóm.
IV. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- GV: + Chuẩn bị các tranh vẽ hoặc các tấm bảng trong hình 30.1, 30.2, 30.3 SGK nâng cao.
+ Phiếu học tập, bảng phụ, đèn chiếu
- HS đọc trước bài mới.
V. Tiến hành bài giảng:
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:

a. Vẽ và trình bày sơ đồ cấu tạo xináp.
b. Quá trình truyền tin qua xináp diễn ra như thế nào? Tại sao xung thần kinh được dẫn
truyền trong một cung phản xạ chỉ theo một chiều?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét và đánh giá
3. Bài mới:
- Đặt vấn đề: Để thích ứng với điều kiện sống luôn biến động, ở động vật đã xuất hiện
nhiều tập tính. Vậy tập tính là gì? Để hiểu điều này chúng ta sẽ nghiên cứu
Hoạt động của GV

Hoạt động của
HS

Tiểu kết


Giáo án Sinh học 11
-Hoạt động 1: Tìm hiểu KN về tập tính.
GV: Treo các tranh lên bảng (31.1 SGK và
30.1, 30.2 30.3 SGK nâng cao) hoặc dùng
đèn chiếu
Quan sát các tranh và nghiên cứu mục
I.1SGK từ đó nêu ra nhận xét chung, ý
nghĩa của từng hiện tượng.
 Chỉ định một nhóm cử đại diện
trình bày kết quả của nhóm.
Từ khái niệm hãy cho biết thực chất của
tập tính là gì?
Vậy tập tính có ý nghĩa gì đối với động
GV: Như vậy có mấy loại tập tính?
- Hoạt động 2: Phân loại tập tính.
Hãy nghiên cứu mục II SGK và cho biết
có mấy loại tập tính?
Thế nào là tập tính bẩm sinh? Đặc điểm?
Cho ví dụ minh họa
Thế nào là tập tính học được?
Cho ví dụ minh họa
Thế nào là tập tính hỗn hợp?
Cho ví dụ
Trong ba tập tính nêu ở mục I SGK, tập


tính ở ví dụ nào là tập tính bẩm sinh, tập
tính ở ví dụ nào là tập tính học được và
nêu rõ lý do.
 Chỉ định nhóm trả lời.
Nhận xét và bổ sung
(- 30.1: Tập tính bẩm sinh: Vì không cần
phải qua học tập )
- 30.2: Tập tính hỗn hợp: Vì trong đó hoạt
động rình mồi và phóng lưỡi là tập tính
bẩm sinh nhưng tránh mồi (tránh xa ong
vò vẽ) lại là tập tính học được
- 30.3: Tập tính học được :Vì phải qua học
tập mới có
Đặt vấn đề: Trong ví dụ 30.3 có người cho
rằng đó là tập tính bẩm sinh ? Vì sao ?
Trong nhiều trường hợp rất khó phân biệt
đó là tập tính bẩm sinh hay học được. Do
đó trong một số trường hợp cụ thể người ta
cho rằng việc phân chia rạch ròi đâu là
phần bẩm sinh đâu là phần học được của
một tập tính nào đó là viêc không nên làm.
Cở sở nào hình thành nên các tập tính ?
- Hoạt động 3 :Cơ sở thần kinh của tập

HS: Tự nghiên
cứu các hiện
tượng và thảo
luận trong nhóm,
phân tích ý nghĩa
của từng hiện
tượng đối với đời
sống của từng
loại động vật, từ
đó rút ra nhận xét
chung và nêu
định nghĩa.
HS: Cử đại diện
trả lời và các
nhóm khác trả
lời.
HS: Thực chất
của tập tính là
một chuỗi các
phản xạ.
HS: Trả lời.
HS: Trả lời.

HS: Cho ví dụ
- Cóc rình mồi.
-Đàn ngỗng con
chạy theo mẹ.
- Đàn vịt chạy
theo người mà
chúng trông thấy
đầu tiên khi mới
nở.

I. Khái niệm.
Tập tính là 1 chuỗi phản ứng
của ĐV trả lời kích thích từ
MT (bên trong hoặc bên ngoài
cơ thể), nhờ đó ĐV thích nghi
với MT sống để tồn tại và phát
triển.
Yêu cầu học sinh nêu ví dụ về
tập tính.

II. Phân loại tập tính
1. Tập tính bẩm sinh:
-Là loại tập tính từ khi sinh ra
đã có, được DT từ bố mẹ, đặc
trưng cho loài.
-Ví dụ: Nhện giăng lưới bắt
mồi…..
2. Tập tính học được :
-Là loại tập tính được hình
thành trong quá trình sống của
cá thể,thông qua học tập và rút
kih nghiệm.
Yêu cầu học sinh nêu ví dụ về
tập tính.
Ví dụ: Sư tử bắt mồi.
⇒ Nhiều tập tính của ĐV có
cả nguồn gốc bẩm sinh và học
được, gọi là tập tính hỗn hợp.
VD: Ong làm tổ.

HS: Trả lời.
HS:Cho ví dụ
HS: Trả lời
HS: Các nhóm
thảo luận
HS : Cử đại diện

III. Cơ sở thần kinh của tập
tính:


Giáo án Sinh học 11
tính.
Nhấn mạnh đó chính là cơ sở thần kinh
của tập tính.
Giải thích thêm phản xạ được thực hiện
nhờ cung phản xạ. Khi số lượng các xináp
trong cung phản xạ tăng lên thì mức độ
phức tạp của tập tính cũng tăng lên.
Hãy cho biết có mấy loại phản xạ ? Điểm
khác nhau cơ bản giữa chúng ?
Tập tính bẩm sinh thuộc loại phản xạ nào ?
Có đặc điểm gì ?
Tập tính học được thuộc loại phản xạ
nào ? Có đặc điểm gì ?
Ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới và hệ
thần kinh dạng chuỗi hạch, các tập tính
của chúng hầu hết là tập tính bẩm sinh, tại
sao?
sao người và động vật có hệ thần kinh phát
triển có nhiều tập tính học được ?
Nếu có điều kiện, lưu ý cho học sinh biết
thêm :
+ Kích thích dấu hiệu là gì? ( Kích thích
dấu hiệu là kích thích từ môi trường làm
xuất hiện một tập tính nào đó ở động vật
+ Cho ví dụ : Rung tổ → Là kích thích dấu
hiệu làm xuất hiện tập tính há mỏ ở chim
con mới nở chưa mở mắt
+ Tuy nhiên không bất kì kích thích nào
cũng có thể làm xuất hiện tập tính ở động
vật
+ VD : Kích thích mùi từ cơ thể chim mẹ
không phải là kích thích dấu hiệu làm xuất
hiện tập tính há mỏ ở chim con mới nở

trả lời.

HS: Trả lời.

HS: Trả lời.
HS: Trả lời.
HS: Trả lời.
HS: Trả lời.

Là phản xạ gồm PXKĐK và
PXCĐK
-Tập tính bẩm sinh là chuỗi
phản xạ không điều kiện, do
gen quy định. Vì vậy thường
bền vững, không thay đổi.
-Tập tính học được là những
phản xạ có điều kiện, do học
tập và rèn luyện mà có. Vì thế
dễ thay đổi.
*Ở động vật có tổ chức bậc
thấp, các tập tính của chúng
đều là bẩm sinh vì:
+ HTK có cấu tạo đơn giản, số
lượng tế bào thần kinh không
nhiều. Vì vậy khả năng học
tập rất thấp, việc học tập và rút
kinh nghiệm rất khó khăn.
+ Tuổi thọ rất ngắn nên không
có nhiều thời gian cho việc
học tập.
* Động vật bậc cao, đặc biệt là
con người: HTK phát triển,
tuổi thọ dài, cho phép động
vật thành lập nhiều phản xạ có
điều kiện và hoàn thành các
tập tính phức tạp thích ứng với
điều kiện sống. Vì vậy rất
thuận lợi cho việc học tập và
rút kinh nghiệm.

HS: Trả lời.

HS: Trả lời.

4. Củng cố:
GV: Phát phiếu học tập và yêu cầu học sinh trả lời phiếu học
GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận bằng bảng phụ.

- Hệ thống câu hỏi mở rộng:
Câu 1 Ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới và hệ thần kinh dạng chuỗi hạch, các tập tính
của chúng hầu hết là tập tính bẩm sinh, tại sao?


Giáo án Sinh học 11
Câu 2 Tại sao người và động vật có hệ thần kinh phát triển có rất nhiều tập tính học
được?
5. Dặn dò:
-Trả lời các câu hỏi ở SGK, đọc trước bài mới



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×