Tải bản đầy đủ

Áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người phạm tội dưới 18 tuổi từ thực tiễn Toà án nhân dân thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN QUỐC DŨNG

ÁP D NG H NH PHAT
̣ TÙ CÓ THỜI HA ̣N ĐỐI

V I NGƯ I PH M TỘI DƯỚI 18 TU I TỪ THỰC
TIỄN TOÀ N NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN TH C SĨ
LUẬT H NH SỰ VÀ TỐ T NG H NH SỰ

Hà Nội, 2018


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI


NGUYỄN QUỐC DŨNG

ÁP D NG H NH PHAT
̣ TÙ CÓ THỜI HA ̣N ĐỐI

V I NGƯ I PH M TỘI DƯỚI 18 TU I TỪ THỰC
TIỄN TOÀ N NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 8.38.01.04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. NGUYỄN VĂN THUÂN

Hà Nội, 2018


LỜ I CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Lu n văn l công tr nh nghiên c u của riêng tôi.
C c kêt quả nêu trong Luận văn chưa đươc công bố trong bấ t kỳ công tr ̀ nh
n o khác. Các số li u, v ́ dụ và tr ́ ch dẫn trong Luận văn đảm b o t ́ nh ch ́ nh
xác, tin cậy và trung thực.
Người cam đoan

Nguyễn Quốc Dũng


M CL C
MỞ ĐẦU..............................................................................................................................1
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ÁP D NG HÌNH PH T TÙ
CÓ TH I H N ĐỐI V I NGƯ I PH M TỘI DƯ I 18 TU I..........................6
1.1.Khái niê ̣m .......................................................................................................................6
1.2.Cơ s ch nh tr , ph p lý v áp du ̣ng h ̀ nh phaṭ tù có thời haṇ đố i với người
pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i ..........................................................................................................8
1.3.Nguyên tắ c xử lý người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i .......................................................22
1.4. Pháp luật hình sự một số nước v hình phạt tù có thời hạn áp dụng với người
pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i ........................................................................................................32
Chương 2 : THỰC TIỄN ÁP D NG HÌNH PH T TÙ CÓ TH I H N ĐỐI
V I NGƯ I PH M TỘI DƯỚI 18 TUỔI TẠI TOÀ ÁN NHÂN DÂN THÀ NH


PHỐ HÀ NỘI ....................................................................................................................35
2.1.Đặc điểm của người phạm tội dưới 18 tuổi khi áp dụng hình phạt tù có thời
hạn

...................................................................................................................................35

2.2.Thực tiễn áp du ̣ng h ̀ nh phaṭ tù có thời haṇ đố i với người dưới 18 tuổ i pham
̣ tô ̣i
taị đ a bàn thành phố Hà Nô ̣i ..............................................................................................38
2.3.Đ nh gi việc áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người dưới 18 tuổi phạm
tội từ thực tiễnthành phố Hà Nô ̣i .......................................................................................38
Chương 3: CÁC G IẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP D NG ĐÚNG HÌNH PH T
TÙ CÓ TH I H N ĐỐI V I NGƯ I PH M TỘI DƯ I 18 TU I ...............53
3.1. Giải phá p nâng cao hiê ̣u quả áp du ̣ng h ̀ nh phaṭ tù có thời ha ̣n đố i với người
pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i ........................................................................................................53
KẾT LUẬN .......................................................................................................................65
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................67


DANH M C BẢNG
Bảng 2.1. Bảng tổ ng hơ p̣ kết quả xét xử hình sự tại Toà án nhân dânthành phố
Hà Nội .....................................................................................................................38
Bảng 2.2. Bảng tổ ng hơ p̣ so sánh các vu ̣ án xét xử người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i
và các vu ̣ án h ̀ nh sự các loaị ................................................................................39
Bảng 2.3. Bả ng tổ ng hơ ̣p so sánh người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i bi ̣ h ̀ nh phaṭ tù có
thời ha ̣n so với các h ̀ nh phaṭ khác.......................................................................41


MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Đảng và Nhà nước ta đã giành nhi u ưu tiên và đầu tư cho sự phát triển của
thanh, thiếu niên và đã đaṭ đươ ̣c những thành quả to lớn, nhờ đó nhi u thế hệ thanh,
thiếu niên đã có nhi u cố ng hiế n cho đấ t nước . Tuy vây,
̣ bước và n n kinh tế th
trường, bên ca ̣nh những thanh, thiế u niên đang t ́ ch cực phấ n đấ u, vươn lên trong
ho ̣c tâp̣ cũng như công viê ̣c thì mô ̣t số bô ̣ phâṇ thanh, thiế u niên có biểu hiện lườ I
biế ng, th ́ c h hưởng thu ̣, thậm chí bi ̣ c m dỗ bởi các tê ̣ nạn xã hô ̣i, suy đồi v đạo
đức, lối sống và

mức cao là thực hiện những hành vi phạm tội gây ảnh hư ng xấu

đến an ninh trật tự, thuần phong mỹ tục Việt Nam.
Nhà nước ta cũng đã ban hành nhi u văn bản pháp luật, xây dựng hệ thống các
biện pháp xử lý đối với người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i, mà một trong những văn bản
quan trọng v mặt pháp lý là Bộ luật hình sự. Bộ luật này đã thể hiện rõ nét chính
sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta trong việc xử lý người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i
là nhằm mục đ ch chính là phòng ngừa, cải tạo, giáo dục họ tr thành công dân có
ích cho xã hội. . Một trong những biện pháp có hiệu quả trong thực tiễn đó là hình
phạt tù có thời hạn. Tuy nhiên, nhìn nhận từ góc độ xây dựng pháp luật cũng như
thực tiễn áp dụng hình phạt này đối với người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ I cho thấy việc
áp dụng hình phạt này vẫn còn bộc lộ những hạn chế và bất cập nhất đ nh, đặc biệt
là trong đi u kiện

nước ta hiện nay. .Do đó cần nghiên cứu nghiêm túc v mặt lý

luận và tổng kết đầy đủ, rõ ràng thực tiễn áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với
người phạm tội dưới 18 tuổi nhằm tìm thêm các giải pháp hoàn thiện pháp luật,
nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật với mục đ ch gi o dục, cải tạo người pham
̣ tô ̣i
dưới 18 tuổi b phạt tù có thời hạn tr thành người có ích cho xã hội, có ý thức tuân
theo pháp luật và các quy tắc của đời sống xã hội, phòng ngừa họ phạm tội mới
đồng thời đảm bảo phòng ngừa chung.
Với những lý do đó tác giả mạnh dạn lựa chọn đ tài: “Á p dụng hình phạt tù
có thời hạn đối với người phạm tội dưới 18 tuổ i từ thực tiễn Toà n nhân dân
thành phố Hà Nội" làm đ tài luận văn của mình.

1


2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Áp dụng hình phạt đố i với người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i là một vấn đ phức tạp.
Trong khoa học pháp lý hình sự đã có nhi u công trình nghiên cứu v hình phạt nói
chung và áp dụng hình phạt đối với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i phạm tội nói riêng
như : 1) Luận án Tiến sĩ Luật học: Các hình phạt chính trong luật hình sự Việt Nam,
của Nguyễn Sơn [29 ]; 2) Luận văn thạc sĩ Luật học: Hình phạt tù trong luật hình sự
Việt Nam, những vấn đề lý luận và thực tiễn, của Đào Tú Hoa [9]; 3) Luận văn thạc
sĩ Luật học: Các hình phạt và biện pháp tư pháp áp dụng đổi với người chưa thành
niên phạm tội theo luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở nghiên cứu số liệu thực tế trên
địa bàn thành phô Hà Nội) của Lưu Ngọc Cảnh[7]... và một số bài viết được đãng
trên các báo và tạp chí khoa học pháp lý v lĩnh vực này có thể kể đến gồm các
công trình sau: 1). GS.TSKH Lê Cảm, TS Đỗ Th Phượng, Tư pháp hình sự đối với
người chưa thành niên: Những khía cạnh pháp lý hình sự, tố tụng hình sự, tội phạm
học và so sánh luật học, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 20, 2004 [4] ; 2) TS. Dương
Tuyêt Miên, Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội, Tạp chí
Luật học, số 4/2002 [19 ]; 3) Tr nh Đình Thể, Một số ý kiến về áp dụng hình phạt tù
đối với người chưa thành niên phạm tội, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 10/1997
[39 ]; 4) Nguyễn Thanh Trúc, Biện pháp miễn chấp hành cố điều kiện thời hạn còn
lại của hình phạt tù đối với người chưa thành niên phạm tội, Tạp chí Nghiên cứu
lập pháp, số 20/2008 [30]; 5) Nguyễn Mai Bộ, Một số ý kiến về chính sách hình sự
đối với người chưa thành niên phạm tội trong Bộ luật hình sự 1999, Tạp chí Nhà
nước và pháp luật, số 4/2001 [1]; 6) Đinh Vãn Quế, Quyết định hình phạt đối với
người chưa thành niên phạm tội, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 5/2001[26 ].
Mặc dù, c c công trình trên đây đã nghiên cứu

nhi u cấp độ và bình diện khác

nhau nhưng chưa có một công trình nghiên cứu chuyên sâu và toàn diện v áp dụng
hình phạt tù có thời hạn đối với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i, đặc biệt là

đ a bàn

thành phố Hà Nội với cấp độ một luận văn thạc sĩ luật học
Do vậy, trong luận văn này, tác giả nghiên cứu v hình phạt tù có thời hạn áp
dụng đối với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i theo quy đ nh của Luật hình sự Việt Nam
và thực tiễn áp dụng hình phạt này để góp phần làm sáng tỏ những những vấn đ lý

2


luận, pháp luật có liên quan, thực tiễn áp dụng hình phạt này

đ a bàn thành phố Hà

Nội, từ đó đưa ra những kiến ngh khả thi nhằm tang cường hiệu lực và hiệu quả áp
dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người phạm tội dưới 18 tuổi.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đ ch nghiên cứu của đ tài là thông qua việc nghiên cứu lý luận, pháp luật
v hình phạt tù có thời hạn áp dụng đối vói người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ ivà thực tiễn
áp dụng hình phạt này tại Toà án nhân dân thành phố Hà Nô ̣i mà đ nh gi , nêu kiến
ngh góp phần hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam v áp dụng hình phạt này đối
với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i trên cả hai phương diện là luật thực đ nh và thực
trạng áp dụng hình phạt này.
3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đ ch nói trên luận văn tập trung nghiên cứu khái niệm người
pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i, khái niệm, mục đ ch c ủa h ̀ nh phaṭ tù có thời ha ̣n đố i với
người phạm tô ̣i dưới 18 tuổ i, khái niệm, đi u kiện áp dụng hình phạt tù có thời hạn
đối với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i theo quy đ nh của pháp luật hình sự Việt Nam
từ năm 1945 đến nay.
Luận văn còn tập trung nghiên cứu, phân t ch, đ nh gi thực tiễn áp dụng hình
phạt tù có thời hạn đối với người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i thông qua số liệu và các bản
án của Tòa án nhân dân dân thành phố Hà Nô ̣i trong những năm gần đây, từ đó đưa
ra giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật cũng như nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng
hình phạt này trong thực tiễn.

4. Đố i tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đố i tượng nghiên cứu
Đố i tươ ̣ng nghiên cứu của luâ ̣n văn là những vấn đ lý luận, c c quy đ nh
pháp luật và thực tiễn áp du ̣ng h ̀ nh phaṭ tù có thời haṇ đố i với người pham
̣ tô ̣i dưới
18 tuổ i trên đ a bàn thành phố Hà Nội.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Pha ̣m vi nghiên cứ u của luâṇ văn là về áp du ̣ng h ̀ nh phaṭ tù có thời haṇ đố i
với người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i theo quy đinh
̣ của các Bô ̣ luâṭ h ̀ nh sự Viê ̣t Nam

3


trên cơ sở số liê ̣u thực tiễn xét xử taị Toà á n nhân dân thành phố Hà Nô ̣i, thời gian
từ năm 2012 đế n nử a đầ u năm 2018, trong đó tâp̣ trung nghiên cứ u các số liê ̣uáp
dụng hình phạt này vớ thời gian hơn 06 năm với 100 bản án đã áp du ̣ng h ̀ nh phaṭ tù
có thời haṇ đố i với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i.

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn được nghiên cứu bằng các phương ph p luận của chủ nghĩa M c Lênin, tư tư ng, quan điểm của Đảng, Nhà nước và Chủ t ch Hồ Chí Minh v con
người và sự phát triển của con người v bảo vệ, chăm sóc, gi o dục thanh thiếu
niên; v đấu tranh phòng chống tội phạm do người dưới 18 tuổ i thực hiện nói riêng
và đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung. Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu
luận văn còn sử dụng c c phương ph p nghiên cứu cụ thể là phương ph p

phân

tích, phương ph p so s nh, phương ph p tổng hợp, phương ph p mô tả, phương
pháp thống kê, phương pháp nghiên cứ u tài liê ̣u, nghiên cứu các bản án h ̀ nh sự đố i
với bi ̣ cáo là người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i...
Điểm mới của luận văn
Luận văn được nghiên cứu từ tổng thể các vấn đ lý luận, các quy đ nh của
pháp luật hình sự nước ta từ năm 1945 đến năm nử a đ ầ u năm 2018 v hình phạt tù
có thời hạn áp dụng đối với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i, cũng như từ việc nghiên
cứu thực tiễn, luận văn đã nêu lên những bất cập, vướng mắc trong c c quy đ nh của
pháp luật hình sự cũng như trong qu trình áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với
người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i. Từ đó mà đưa ra những đ xuất v hướng giải quyết
phù hợp nhằm hạn chế những sai lầm, khiếm khuyết trong quá trình xây dựng pháp
luật hình sự, trong thực tiễn áp dụnghình phạt tù có thời hạn đối với người pham
̣ tô ̣i
dưới 18 tuổ i, nhằm nâng cao hiệu quả của hình phạt này.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
Những kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng:
-

Vê lý luận: luận văn là công trình nghiên cứu khoa học pháp lý góp phần làm

sáng tỏ một một số vấn đ lý luận, pháp luật v hình phạt tù có thời hạn áp dụng đối
với người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i và thực tiễn áp dụng hình phạt này taị Toà án nhân
dân thành phố Hà Nô ̣i. Trên cơ s đó luận văn đ xuất giải pháp có tính khả thi

4


nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng của hình phạt đối với người pha ̣m tô ̣i dưới 18 tuổ i
trên cả khía cạnh lập pháp và việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn.
-

Về thực tiễn: luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong công

tác học tập tại

các viện nghiên cứu v khoa học pháp lý và c c cơ s đào tạo v

chuyên ngành luật. .Kết quả nghiên cứu của luận vãn còn có thể được sử dụng để
tham khảo trong quá trình tiếp tục hoàn thiện hệ thống hình phạt áp dụng đối với
người pha ̣m tội dưới 18 tuổ i, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công t c đấu tranh
phòng, chống tội phạm và giáo dục cải tạo người pham
̣ tô ̣i dưới 18 tuổ i ở nước ta
hiện nay.

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần M đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội
dung của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1 : Những vấn đề lý luận về áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với
người phạm tội dưới 18 tuổi.
Chương 2: Thự c tiễn á p dụng h ̀ nh phạt tù có thời hạn đố i với người phạm tội
dưới 18 tuổ i tại Toà án nhân dân thành phố Hà Nội.
Chương 3: Giải pháp bảo đảm áp dụng đúng hình phạt tù có thời hạn đối với
người phạm tội dưới 18 tuổi

5


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full
















Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×