Tải bản đầy đủ

Vai trò của Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam Quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở (Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN NGỌC THẮNG

VAI TRÒ CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN NGỌC THẮNG

VAI TRÒ CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
Ngành: Chính trị học
Mã số: 8 31 02 01

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. ĐINH NGỌC THẠCH

Hà Nội, năm 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi. Các

thông tin, số liệu là khách quan và dựa trên các kết quả nghiên cứu thực tế,
các tài liệu đã được công bố và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cung cấp.
Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, có nguồn
gốc và chưa được công bố.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ dẫn rõ

ràng về nguồn gốc, xuất xứ.

Hà Nội, ngày 21 tháng 8 năm 2018
Tác giả

Nguyễn Ngọc Thắng


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể các thầy, cô giáo trong khoa
Chính trị học, Học viện khoa học xã hội; đặc biệt là cảm ơn PGS. TS.
Đinh Ngọc Thạch, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong việc

hoàn thành luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn Quận ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân
dân, Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam quận Phú Nhuận, thành phố Hồ
Chí Minh đã giúp đỡ, cộng tác cùng tôi để đề tài được thực hiện kịp
tiến độ theo kế hoạch.
Hà Nội, ngày 21 tháng 8 năm 2018
Tác giả


Nguyễn Ngọc Thắng


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chƣơng 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ DÂN CHỦ VÀ VAI TRÒ CỦA MẶT

TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ
DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ ....................................................................................... 9
1.1. Một số khái niệm liên quan đến “Dân chủ” và “Dân chủ Xã hội chủ
nghĩa” ................................................................................................................ 9

1.2. Nội dung, đặc điểm của Quy chế dân chủ cơ sở của Việt Nam .............. 15
1.3. Vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc thực hiện quy
chế dân chủ ở cơ sở ......................................................................................... 18
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ

QUỐC VIỆT NAM QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ .. 23
2.1. Khái quát về điều kiện kinh tế - xã hội của quận Phú Nhuận, Thành phố
Hồ Chí Minh.................................................................................................... 23
2.2. Thực trạng thực hiện vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quận
Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở
cơ sở ................................................................................................................ 27

2.3. Những thành tựu, khó khăn, hạn chế của việc UBMTTQ tham gia thực hiện
dân chủ trong thời gian qua .............................................................................. 44
Chƣơng 3: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN

NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC
VIỆT NAM QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRONG VIỆC THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ .............. 53
3.1. Phương hướng cơ bản phát huy vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam quận Phú Nhuận trong việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở ........... 53


3.2. Những giải pháp liên quan đến vai trò tổ chức, tuyên truyền, xây dựng
đội ngũ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí

Minh ................................................................................................................ 59
3.3. Những giải pháp liên quan đến đổi mới nội dung, phương thức hoạt động
của Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí
Minh trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở ....................................... 62
KẾT LUẬN .................................................................................................... 68
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CQ

:Chính quyền

CNXH

:Chủ nghĩa xã hội

ĐCSVN

:Đảng Cộng sản Việt Nam

HTCT

:Hệ thống chính trị

HĐND

:Hội đồng nhân dân

MTTQ

:Mặt trận Tổ quốc

NN

:Nhà nước

QCDC

:Quy chế dân chủ

TPHCM

:Thành phố Hồ Chí Minh

UBMTTQ

:Ủy ban Mặt trận Tổ quốc

UBND

:Ủy ban nhân dân

XHCN

:Xã hội chủ nghĩa


MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Dân chủ XHCN là bản chất của chế độ xã hội mới - xã hội XHCN. Xây
dựng nền dân chủ XHCN là một trong những nhiệm vụ lâu dài và trọng
yếu, bảo đảm tất cả quyền lực thuộc về nhân dân. Muốn vậy, vấn đề trung tâm
là phải xây dựng, hoàn thiện NN pháp quyền XHCN thực sự của nhân dân, do

nhân dân và vì nhân dân. NN pháp quyền không phải cái riêng có của chủ
nghĩa tư bản. CNXH cũng cần thực hiện nhà nước pháp quyền. NN pháp
quyền XHCN khác về bản chất với NN pháp quyền tư sản ở chỗ: pháp quyền
dưới chủ nghĩa tư bản thực chất là công cụ của giai cấp tư sản để thống trị và
bóc lột giai cấp công nhân và nhân dân lao động; pháp quyền dưới CNXH là
công cụ thể hiện và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân. NN pháp quyền
quản lý xã hội bằng pháp luật và các công cụ khác, nhưng việc sử dụng bất cứ
công cụ nào cũng phải trong khuôn khổ pháp luật. Thông qua thực thi pháp
luật, NN thể hiện nhân dân là chủ thể của quyền lực chính trị, thực hiện

chuyên chính với mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và nhân dân.
Trong nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, quyền lực NN là thống
nhất, nhưng có sự phân công rành mạch và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ
quan quyền lực NN trong việc thực hiện ba quyền: lập pháp, hành pháp, tư

pháp.
Sau hơn 30 năm đổi mới, về cơ bản nước ta đã chuyển đổi thành công
từ mô hình kinh tế quan liêu bao cấp sang mô hình kinh tế thị trường định
hướng XHCN và tiến từ dân chủ nhân dân lên dân chủ XHCN. Hiện nay đang
từng bước phát triển và hoàn thiện kinh tế thị trường định hướng XHCN để
tiến lên và xây dựng, phát triển nền dân chủ XHCN hướng tới tương lai tốt
đẹp.

1


Trong điều kiện hiện nay, để phát huy quyền làm chủ của nhân dân
trước hết đòi hỏi HTCT các cấp, đặc biệt trong đó là MTTQ từ cơ sở phải
phát huy được vai trò của mình trong việc động viên, khuyến khích và tạo
điều kiện để Nhân dân hiểu và nâng cao không ngừng vai trò là chủ và làm

chủ của mình. Muốn thực hiện được điều đó cần thiết phải có sự phối hợp
chặt chẽ, đồng bộ giữa các cơ quan, đoàn thể, của cả HTCT mà trong đó
MTTQ là trung tâm tập hợp các tổ chức thành viên mới có thể nâng cao
không ngừng, phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân.
Trong thời gian qua, HTCT nói chung và UBMMTQ Việt Nam quận
Phú Nhuận, TPHCM nói riêng ra sức phát huy tốt nhất quyền làm chủ của
nhân dân thông qua thực việc QCDC ở cơ sở trong xây dựng HTCT, trong
thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ chính trị quan trọng của địa phương. Tuy
nhiên, thực tế vấn đề thực hiện QCDC ở cơ sở tại địa bàn Quận Phú Nhuận,
TPHCM vẫn còn những tồn tại, hạn chế xuất phát từ những nguyên nhân
khách quan lẫn chủ quan, từ điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, nhận thức
của người dân đến những nguyên nhân từ HTCT địa phương, về nhận thức
của cán bộ, đảng viên về thực hiện QCDC ở cơ sở, việc triển khai Nghị quyết
của Trung ương và Đảng uỷ cấp trên, Đảng bộ Quận Phú Nhuận về vấn đề
thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, nắm bắt tình hình, công tác tham mưu
về vấn đề thực hiện QCDC ở cơ sở đòi hỏi phải được nghiên cứu, tổng kết, rút
kinh nghiệm.
Nhằm thực hiện việc xem xét, đánh giá một cách khách quan, khoa học,
đi sâu nghiên cứu vai trò của UBMTTQ quận Phú Nhuận trong việc thực hiện

QCDC ở cơ sở; qua đó, thực hiện việc đánh giá, tổng kết rút ra một số vấn đề
lý luận và thực tiễn trong việc phát huy vai trò của MTTQ quận Phú Nhuận
thúc đẩy nâng cao việc thực hiện QCDC ở cơ sở trên địa bàn Quận Phú Nhuận,

TPHCM nói riêng, cả nước nói chung, tôi chọn đề tài “Vai trò của Ủy ban Mặt
2


trận tổ quốc Việt Nam Quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh trong
việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở” để nghiên cứu, làm rõ.
2. Tình hình nghiên cứu
Từ khi có chỉ thị 30-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa VIII), ngày
18/2/1998, về xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở, cụ thể hóa một bước chỉ
thị này, ngày 15/5/1998, Chính phủ ra Nghị định số 29/NĐ-CP ban hành kèm
theo Quy chế thực hiện dân chủ ở xã và đã được sửa đổi, bổ sung thay thế
bằng Nghị định số 79/NĐ-CP ngày 7/7/2003 (quy chế này áp dụng cho cả
phường và thị trấn, sau đây gọi là Quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở), đặc

biệt là Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH (khóa XI), ngày 20/4/2007, về
thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn, nhiều nhà khoa học đã có những
công trình nghiên cứu, tổng kết về vấn đề dân chủ ở cơ sở và thực hiện dân
chủ ở cơ sở. Đến năm 2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 04/NĐ- CP
ngày 09/01/2015 về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan hành
chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Các sách tham khảo, chuyên khảo nghiên cứu về dân chủ ở cơ sở và thực
hiện dân chủ ở cơ sở có: “Các đoàn thể nhân dân với việc bảo đảm dân chủ ở cơ
sở hiện nay” do Phan Xuân Sơn chủ biên, Nxb CTQG, H. 2002; “Quy chế, thực
hiện quy chế dân chủ ở cấp xã: một số vấn đề về lý luận và thực tiễn” do Dương
Xuân Ngọc chủ biên, Nxb CTQG, H. 2004; “Dân chủ và dân chủ ở nông thôn
trong tiến trình đổi mới” do Hoàng Chí Bảo chủ biên, Nxb CTQG, H. 2005.
Từ các sách, công trình nghiên cứu trên cho thấy, thông qua việc khảo
sát một số vùng, địa phương, các tác giả đã phân tích một cách sâu sắc nội
dung lý luận và thực tiễn thực hiện dân chủ ở cơ sở, trực tiếp là QCDC ở cở
sở; làm rõ vai trò của các bộ phận trong HTCT đối với việc thực hiện dân chủ ở
cơ sở. Trên cơ sở đó, các tác giả đề xuất một số giải pháp cơ bản để thực hiện

dân chủ ở cơ sở ở nước ta hiện nay, trực tiếp là nhân dân thực hiện quyền lực
của mình thông qua Nhà nước và các tổ chức đoàn thể quần chúng.
3


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full
















Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×