Tải bản đầy đủ

Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của 02 dự án trên địa bàn phường túc duyên, thành phố thái nguyên, tỉnh thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐỖ THỊ HOÀI THU

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI
PHÓNG MẶT BẰNG CỦA 02 DỰ ÁN
TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG TÚC DUYÊN,
TP THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Thái Nguyên - 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

ĐỖ THỊ HOÀI THU

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI

PHÓNG MẶT BẰNG CỦA 02 DỰ ÁN
TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG TÚC DUYÊN,
TP THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN
Ngành
: Quản lý đất đai
Mã số ngành : 60 85 01 03

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Ngọc Nông

Thái Nguyên - 2015


i

LỜI CAM ĐOAN
- Tôi xin cam đoan rằng những số liệu, kết quả nghiên cứu trong
luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ ở một học vị
nào.
- Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn
này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã
được
ghi rõ nguồn gốc.
Tác giả luận văn

Đỗ Thị Hoài Thu


ii

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài ngoài sự lỗ lực của bản thân, tôi
đã nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, các thầy cô giáo và sự giúp đỡ nhiệt
tnh, những ý kiến đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể để hoàn
thành bản luận văn này.
Nhân dịp này tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn
Nguyễn Ngọc Nông - phó hiệu trưởng trường Đại học Nông Lâm Thái
Nguyên đã định hướng, đồng thời cũng là người tận tình chỉ bảo, giúp đỡ em
trong suốt quá trình hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Em xin gửi tới các


thầy, cô lòng biết ơn sâu sắc nhất.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo
Khoa Quản lý tài nguyên và phòng Đào tạo - Trường Đại học Nông Lâm Thái
Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện đề tài.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn UBND phường Túc Duyên, Ban lãnh
đạo công ty cổ phần hỗ trợ phát triển công nghệ Detech cùng các tổ trưởng
tổ dân phố, bà con nhân dân phường đã giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên
cứu thực hiện luận văn tại địa phương.
Tôi tỏ lòng biết ơn đến người thân, gia đình và bè bạn đã tạo điều kiện
về tài chính, cơ hội để tôi công tác và học tập, đã động viên tôi rất nhiều
trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn.
Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn !
Thái Nguyên, ngày

tháng

Tác giả luận văn

Đỗ Thị Hoài Thu

năm 2015


3

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................... i LỜI
CẢM ƠN ............................................................................................ ii MỤC
LỤC ................................................................................................. iii DANH
MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................... vii DANH MỤC
BẢNG .................................................................................. viii DANH MỤC
CÁC HÌNH .......................................................................... x MỞ ĐẦU
..................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài............................................................................ 1
2. Mục têu, ý nghĩa của đề tài ...................................................................... 2
2.1. Mục têu ................................................................................................ 2
2.1.1. Mục têu tổng quát..........................................................................................
2
2.1.2. Mục têu cụ thể ...............................................................................................
2
2.2. Ý nghĩa của đề tài .................................................................................. 3
Chương 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ....................... 4
1.1. Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ..................................... 4
1.1.1. Khái quát về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư........................................ 4
1.1.2. Đặc điểm của quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng .................... 5
1.1.3. Vai trò của việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất ......................... 6
1.2. Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng............. 6
1.2.1. Những văn bản của Chính phủ và cơ quan Trung Ương ..................... 6
1.2.2. Những văn bản của địa phương .......................................................... 8
1.2.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB.................. 10
1.2.3.1. Yếu tố cơ bản trong quản lý nhà nước về đất đai ......................................
10
1.2.3.2. Yếu tố giá đất và định giá đất .....................................................................
14


4

1.2.3.3. Thị trường bất động sản ..............................................................................
16


5

1.3. Cơ sở thực tến của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ............... 17
1.3.1. Chính sách bồi thường GPMB của một số nước trên thế giới ............. 17
1.3.1.1. Tại Hàn Quốc ..............................................................................................
17
1.3.1.2. Tại Trung Quốc ...........................................................................................
18
1.3.1.3. Tại Thái Lan ................................................................................................ 20
1.3.1.4. Tại Inđônêxia ...............................................................................................
21
1.3.2. Thực trạng bồi thường giải phóng mặt bằng ở một số địa phương trong
cả nước......................................................................................................... 22
1.3.2.1. Thành phố Hà Nội ......................................................................................
22
1.3.2.2. Thành phố Hải Phòng .................................................................................
24
1.3.3. Khái quát thực trạng công tác GPMB của thành phố Thái Nguyên ........
25
1.3.3.1. Tình hình chung...........................................................................................
25
1.3.3.2. Quy trình thực hiện công tác GPMB của dự án.........................................
26
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU............................................................................................
28
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.......................................................... 28
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu ......................................................................... 28
2.1.2. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................ 28
2.2. Nội dung nghiên cứu ............................................................................. 28
2.2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ...................................................... 28
2.2.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai .................................................. 29
2.2.3. Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại


6

02 dự án nghiên cứu .....................................................................................
29
2.2.4. Đánh giá ảnh hưởng của các chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng
đến đời sống kinh tế - xã hội của các hộ gia đinh sau khi bị thu hồi đất............
29
2.2.5. Đánh giá chung và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công
tác bồi thường giải phóng mặt bằng..............................................................
29


7

2.3. Phương pháp nghiên cứu. ...................................................................... 29
2.3.1. Chọn địa điểm nghiên cứu ..................................................................
29
2.3.2. Phương pháp điều tra cơ bản ..............................................................
30
2.3.3. Phương pháp thống kê, tổng hợp số liệu .............................................
31
2.3.4. Phân tch, so sánh và xử lý số liệu ...................................................... 31
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ....................... 32
3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của phường Túc Duyên - thành phố
Thái Nguyên - tỉnh Thái Nguyên .................................................................. 32
3.1.1. Điều kiện tự nhiên .............................................................................. 32
3.1.1.1. Vị trí địa lý ...................................................................................................
32
3.1.1.2. Địa hình, địa mạo ........................................................................................
32
3.1.1.3. Khí hậu.........................................................................................................
33
3.1.1.4. Thủy văn ......................................................................................................
34
3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội.................................................................... 34
3.1.2.1. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế...................................
34
3.1.2.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế .....................................................
35
3.1.2.3. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập .....................................................
37
3.1.2.4. Thực trạng phát triển đô thị và các khu dân cư nông thôn
........................ 38
3.2. Đánh giá tnh hình quản lý và sử dụng đất đai của phường Túc Duyên thành phố Thái Nguyên ................................................................................
40


8

3.2.1. Tình hình quản lý đất đai .................................................................... 40
3.2.2. Tình hình sử dụng đất đai ................................................................... 45
3.3. Đánh giá kết quả việc thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
của 02 dự án nghiên cứu ...............................................................................
48
3.3.1. Khái quát thực trạng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của
phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên................... 48
3.3.2. Giới thiệu khái quát 02 dự án nghiên cứu trên địa bàn phường Túc
Duyên . 50


9

3.3.2.1. Dự án xây dựng cơ sở hạ tầng trụ sở trạm chuyển giao kỹ thuật giống
cây trồng nông lâm nghiệp tại phường Túc Duyên, TP Thái Nguyên
......................... 50
3.3.2.2. Dự án khu dân cư số 4 phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên......
51
3.3.3. Kết quả bồi thường và chính sách hỗ trợ của 02 dự án ........................
52
3.3.3.1. Đối tượng và điều kiện được bồi thường ...................................................
52
3.3.3.2. Bồi thường về đất ........................................................................................
55
3.3.3.3. Hỗ trợ về đất ................................................................................................
59
3.3.3.4. Bồi thường về tài sản trên đất .....................................................................
60
3.3.3.5. Chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất ..............................................
62
3.3.4. Đánh giá chung việc thực hiện các chính sách bồi thường GPMB tại 2
dự án nghiên cứu trên địa bàn phường Túc Duyên ....................................... 68
3.4. Đánh giá ảnh hưởng của các chính sách đó đến đời sống kinh tế - xã hội
của các hộ gia đình sau khi bị thu hồi đất .....................................................
69
3.4.1. Ảnh hưởng đến đời sống kinh tế ......................................................... 70
3.4.2. Ảnh hưởng đến việc làm và trật tự an ninh xã hội............................... 72
3.4.2.1. Ảnh hưởng đến việc làm .............................................................................
72
3.4.2.2. Ảnh hưởng đến trật tự an ninh xã hội.........................................................
73
3.5. Đánh giá chung và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công
tác bồi thường giải phóng mặt bằng.............................................................. 73
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ ........................................................................ 78
1. Kết luận .................................................................................................... 78


10

2. Đề nghị..................................................................................................... 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ
LỤC


vii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT

Ký hiệu

Các chữ viết tắt

1

BTGPMB

Bồi thường giải phóng mặt bằng

2

BTHT

Bồi thường, hỗ trợ

3

CP

Chính Phủ

4

CN-TTCN

Công nghiệp-tểu thủ công nghiệp

5

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

6

GPMB

Giải phóng mặt bằng

7

HĐND

Hội đồng nhân dân

8

HSĐC

Hồ sơ địa chính

9

KDC

Khu dân cư

10



Nghị định

11



Quyết định

12

QSDĐ

Quyền sử dụng đất

13

SDĐ

Sử dụng đất

14

TĐC

Tái định cư

15

UBND

Uỷ ban nhân dân


8

DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Cơ cấu kinh tế của phường Túc Duyên qua các năm .................... 35
Bảng 3.2: Hiện trạng sử dụng đất của phường Túc Duyên năm 2014 ........... 47
Bảng 3.3: Xác định đối tượng được bồi thường và không được bồi thường của
dự án xây dựng Trụ sở trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng
NLN và dự án Khu dân cư số 4, phường Túc Duyên - thành phố Thái
Nguyên ................................................................................ 54
Bảng 3.4: Đơn giá bồi thường về đất ở của dự án xây dựng Trụ sở trạm
chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN và dự án Khu dân cư số
4, phường Túc Duyên - thành phố Thái Nguyên........................... 56
Bảng 3.5: Đơn giá bồi thường về đất nông nghiệp của dự án xây dựng Trụ sở
trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN và dự án Khu dân
cư số 4, phường Túc Duyên - thành phố Thái Nguyên ................. 57
Bảng 3.6: Đơn giá bồi thường về đất nông nghiệp xen kẽ của dự án xây dựng
Trụ sở trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN và dự án
Khu dân cư số 4, phường Túc Duyên - thành phố Thái Nguyên ... 59
Bảng 3.7: Hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp trong khu dân cư; đất vườn, ao
không được công nhận là đất ở của dự án xây dựng Trụ sở trạm
chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN và dự án Khu dân cư số
4, phường Túc Duyên - thành phố Thái Nguyên........................... 60
Bảng 3.8: Kết quả bồi thường nhà, vật kiến trúc của dự án xây dựng Trụ sở
trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN và dự án Khu dân
cư số 4, phường Túc Duyên - thành phố Thái Nguyên ................. 61
Bảng 3.9: Kết quả bồi thường cây cối, hoa màu của dự án xây dựng Trụ sở
trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN và dự án Khu dân
cư số 4, phường Túc Duyên - thành phố Thái Nguyên ................. 62


9

Bảng 3.10: Các khoản hỗ trợ tại dự án xây dựng Trụ sở trạm chuyển giao kỹ
thuật giống cây trồng NLN và dự án Khu dân cư số 4, phường Túc
Duyên - thành phố Thái Nguyên .................................................. 63
Bảng 3.11: Ý kiến của người có đất bị thu hồi trong việc thực hiện các chính
sách hỗ trợ tại dự án xây dựng Trụ sở trạm chuyển giao kỹ thuật
giống cây trồng NLN và dự án Khu dân cư số 4 phường Túc Duyên
- thành phố Thái Nguyên .............................................................. 66
Bảng 3.12: Khái quát chung về thông tn 90 hộ gia đình điều tra.................. 69
Bảng 3.13: Kết quả phỏng vấn chi tết về thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ của
dự án xây dựng Trụ sở trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng
NLN và dự án Khu dân cư số 4 phường Túc Duyên - thành phố Thái
Nguyên........70
Bảng 3.14: Thu nhập bình quân của người dân tại dự án xây dựng Trụ sở trạm
chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN và dự án Khu dân cư số
4 phường Túc Duyên - thành phố Thái Nguyên............................ 71
Bảng 3.15: Tình hình an ninh trật tự xã hội của người dân sau khi thu hồi đất
tại dự án xây dựng Trụ sở trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây
trồng NLN và dự án Khu dân cư số 4 phường Túc Duyên - thành
phố Thái Nguyên.......................................................................... 73


10

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1: Sơ đồ bồi thường thiệt hại trong giải phóng mặt bằng khi có Quyết
định thu hồi đất .............................................................................
27
Hình 3.1: Biểu đồ cơ cấu diện tch các loại đất năm 2014 tại phường
Túc Duyên .................................................................................... 45


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm gần đây, thực hiện đường lối công nghiệp hóa
hiện đại hóa đất nước do Đảng đề ra, đất nước ta đã có nhiều khởi sắc, bộ
mặt kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang trên đà
phát triển với những khu công nghiệp, khu du lịch, văn hóa, dịch vụ… Các dự
án liên doanh trong và ngoài nước, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và
công trình như: giao thông, thể thao, giải trí… đã và đang được đưa vào
hoạt động với quy mô lớn. Sự thay đổi và phát triển đó đòi hỏi phải có
mặt bằng xây dựng. Vì vậy để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã
hội nhà nước phải thu hồi một phần đất đai tự nhiên của người dân.
Do đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia. Là
sản phẩm của tự nhiên, là tư liệu sản xuất không thể thay thế, đồng thời
do dân số ngày càng tăng nhanh mà quỹ đất thì có hạn nên đất đai ngày
càng có giá trị cao. Việc quy hoạch, thu hồi, bố trí, sắp xếp lại đất đai đáp
ứng cho những nhu cầu trên một cách hợp lí và khoa học, tạo điều kiện cho
sự phát triển lâu dài và bền vững của đất nước là một vấn đề lớn. Trong
những điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, giá đất ngày càng tăng cao, nhịp
độ phát triển ngày càng lớn thì nhu cầu giải phóng mặt bằng càng trở nên
cấp thiết và trở thành một thách thức lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã
hội trên phạm vi vùng, quốc gia. Vấn đề bồi thường, giá đất, giải phóng
mặt bằng trở thành điều kiện tiên quyết để thực hiện dự án phát triển, nếu
không được xử lí tốt thì sẽ trở thành vật cản của sự phát triển kinh tế - xã
hội, bởi vậy đòi hỏi phải có sự quan tâm đúng mức và giải quyết triệt để.
Phường Túc Duyên nằm ở khu vực trung tâm của thành phố Thái
Nguyên, là điểm đến của các nhà đầu tư hạ tầng đô thị. Hiện nay, tại
phường


2

có rất nhiều dự án lớn, nhỏ với số vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng.
Trong những năm gần đây đã có nhiều công trình, dự án được triển khai
nhằm mục đích thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế của phường, nâng cao chất
lượng cuộc sống của người dân và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát
triển chung của tỉnh Thái Nguyên. Có những dự án đã được đưa vào sử
dụng song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại không ít khó khăn, nhiều dự án còn
treo do công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, nhiều đơn thư
khiếu nại được gửi tới các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để kiến nghị
giải quyết liên quan đến bồi thường giải phóng mặt bằng.
Từ việc làm thực tế, có những đề xuất để sửa đổi, bổ sung chính
sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất nhằm đảm bảo lợi ích hợp
pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi, góp phần thiết lập
trật tự, kỷ cương pháp luật, hạn chế tranh chấp, khiếu kiện về đất đai trong
việc bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất là cần thiết.
Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi tến hành nghiên cứu đề tài : “Đánh
giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của 02 dự án trên địa
bàn phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên”.
2. Mục tiêu, ý nghĩa của đề tài
2.1. Mục têu
2.1.1. Mục têu tổng
quát
- Đánh giá công tác GPMB tại dự án Khu dân cư số 4 và dự án xây dựng
Trạm chuyển giao kỹ thuật giống cây trồng NLN Gia Sàng trên địa bàn phường
Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
2.1.2. Mục têu cụ
thể
+ Đánh giá được kết quả của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
tại dự án Khu dân cư số 4 và dự án xây dựng Trạm chuyển giao kỹ thuật giống


3

cây trồng NLN Gia Sàng trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái
Nguyên.


4

+ Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và vướng mắc trong việc thực
hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất.
+ Đánh giá ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng đến đời sống
của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng.
+ Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả để đẩy nhanh tiến
độ của 02 dự án.
2.2. Ý nghĩa của đề tài
* Ý nghĩa khoa học
Trong học tập và nghiên cứu khoa học: giúp cho ta hiểu được các chính
sách pháp luật của nhà nước từ đó nghiên cứu vận dụng vào thực tễn
trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại địa phương.
* Ý nghĩa thực tễn
Công tác bồi thường GPMB giai đoạn hiện nay có một ý nghĩa hết sức
quan trọng trong việc triển khai thực hiện các dự án. Công tác bồi thường
GPMB còn nhiều khó khăn vướng mắc, chính sách bồi thường còn nhiều bất
cập chưa tạo được sự đồng thuận của người dân. Qua nghiên cứu để góp
phần hoàn thiện chính sách bồi thường, từ đó đưa ra các giải pháp đúng và
toàn diện hơn.


5

Chương 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
1.1.1. Khái quát về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
- Bồi thường và chính sách bồi thường:
Bồi thường là đền bù những tổn hại gây ra. Đền bù là trả lại tương xứng
giá trị hoặc công lao [20].
Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao
động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác mang
lại.
Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Là việc Nhà nước trả lại giá trị
quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi. Trong
đó giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối
với một diện tch đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định.
- Hỗ trợ:
Hỗ trợ là giúp đỡ lẫn nhau, giúp thêm vào[20]. Hỗ trợ khi Nhà nước thu
hồi đất: Là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào
tạo nghề mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.
- Tái định cư:
Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây
để sinh sống và làm ăn. Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể
tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các
dự án phát triển.
Tái định cư (TĐC) được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về
đất, tài sản; di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại
cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó.
Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh


6

tế, xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung.
Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở
thì người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau:
+ Bồi thường bằng nhà ở;
+ Bồi thường bằng giao đất ở mới;
+ Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở [20].
Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan
trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng.
1.1.2. Đặc điểm của quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng
Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mang
tnh đa dạng và phức tạp. Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án,
nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã
hội.
- Tính đa dạng thể hiện: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng
đất khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau. Khu
vực nội thành, mật độ dân cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài
sản trên đất lớn; khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành
nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ
công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ; Khu vực ngoại thành, hoạt động sản
xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp. Do đó mỗi khu vực bồi
thường GPMB có những đặc trưng riêng và được tến hành với những giải
pháp riêng phù hợp với những đặc điểm riêng của mỗi khu vực và từng dự
án cụ thể.
- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng
trong đời sống kinh tế, xã hội đối với mọi người dân. Đối với khu vực nông
thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất
đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông
dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư


7

vùng này là giữ được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất còn được lợi
nhuận


8

cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê. Mặt khác, cây trồng,
vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyên truyền, vận
động dân cư tham gia di chuyển, định giá bồi thường rất khó khăn và việc hỗ
trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cư sau
này.
1.1.3. Vai trò của việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất trước hết là nhằm bảo đảm lợi
ích công cộng.
- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nhằm bảo đảm giải quyết hài
hòa lợi ích của Nhà nước và lợi ích của người bị thu hồi đất.
- Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư góp phần vào việc duy trì ổn định
chính trị, trật tự an toàn xã hội.
1.2. Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
1.2.1. Những văn bản của Chính phủ và cơ quan Trung Ương
Xuất phát từ vai trò và tầm quan trọng của đất đai, đối với chiến lược
phát triển kinh tế xã hội của đất nước, nhà nước ta đã xây dựng một hệ
thống chính sách đất đai, tạo hành lang pháp lý trong quản lý và sử dụng đất
trong phạm vi cả nước. Thông qua hiến pháp, luật đất đai và các văn bản
pháp luật về đất đai khác, nhà nước ta thực hiện quyền sở hữu về đất đai
bằng việc xác lập các chế độ pháp lý về quản lý và sử dụng đất của các cơ
quan quyền lực, để đảm bảo thực hiện mục tiêu "nhà nước thống nhất quản
lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật"[19].
Khi đất nước ta đang trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá
hiện đại hoá kéo theo những phát sinh trong quá trình sử dụng đất, Luật đất
đai cũ không còn phù hợp với tnh mới của đất nước. Do vậy Luật đất đai
năm 2003 ra đời và được Quốc hội thông qua ngày 26/11/2003 luật này có
hiệu lực từ ngày 01/ 07/ 2004. Luật đất đai năm 2003 đã khẳng định: “đất
đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất
quản lý đất đai


9

trong cả nước” (luật đất đai 2003). Luật Đất đai 2003 đã sửa đổi, bổ sung từ 7
nội dung quản lý hành chính Nhà nước về đất đai thành 13 nội dung cho
phù hợp với tình hình mới, trong đó có những nội dung về bồi thường, giải
phóng mặt bằng. Đến năm 2013, luật đất đai 2013 ra đời và được quốc hội
thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2013 với 15 nội dung quản lý hành chính
Nhà nước về đất đai.
Ngoài ra, Chính phủ và bộ Tài nguyên & Môi trường còn ban hành
nhiều văn bản dưới luật, đó là các nghị định & các thông tư hướng dẫn thi
hành luật đất đai như:
- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi
hành Luật đất đai 2003;
- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về giá
đất;
- Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 03/12/2004 về bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Thông tư 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn
thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về
bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Nghị định 17/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27/01/2006 về sửa
đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 197/2004/NĐ-CP;
- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định
bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất,
thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai;
- Thông tư 06/2007/TT-BTNMT về việc hướng dẫn thực hiện một số
điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP;
- Nghị định 123/2007/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27/7/2007 sửa đổi,
bổ sung một số điều của Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về
phương pháp xác định giá và khung giá các loại đất;


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×