Tải bản đầy đủ

Ứng dụng nghệ thuật gothic trong dạy học môn tạo mẫu trang phục khoa thiết kế thời trang trường đại học sư phạm nghệ thuật trung ương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG


NGUYỄN HUYỀN TRANG

ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT GOTHIC TRONG DẠY HỌC
MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC KHOA THIẾT KẾ
THỜI TRANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN MỸ THUẬT
Khóa 1 (2015 - 2017)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG


NGUYỄN HUYỀN TRANG

ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT GOTHIC TRONG DẠY HỌC
MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC KHOA THIẾT KẾ
THỜI TRANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn mỹ thuật
Mã số: 8140111

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trang Thanh Hiền

Hà Nội, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu trong luận văn là trung thực và chưa có công bố trong công trình
nghiên cứu khoa học nào khác. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm với lời
cam đoan của mình.
Hà Nội, ngày 8 tháng 8 năm 2018
Tác giả luận văn

Nguyễn Huyền Trang


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ĐHSP

Đại học sư phạm

GV

Giảng viên

HN

Hà Nội


PPDH

Phương pháp dạy học

Nxb

Nhà xuất bản

SV

Sinh viên

ThS

Thạc sĩ

TKTT

Thiết kế thời trang

TMTP

Tạo mẫu trang phục

TW

Trung ương


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGHỆ THUẬT GOTHIC
VÀ THỰC TRẠNG MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC ............................. 7
1.1. Một số khái niệm sử dụng trong đề tài................................................... 7
1.1.1. Khái niệm “nghệ thuật Gothic”........................................................... 7
1.1.2. Khái niệm “Trang phục” ..................................................................... 8
1.1.3. Khái niệm “Trang phục trình diễn ấn tượng”. .................................... 9
1.2. Khái quát về lịch sử hình thành và đặc điểm của nghệ thuật Gothic......... 10
1.2.1. Vài nét về lịch sử hình thành............................................................. 10
1.2.2. Đặc điểm của kiến trúc Gothic .......................................................... 12
1.2.3. Đặc điểm của hội hoạ Gothic ............................................................ 20
1.2.4. Đặc điểm của điêu khắc Gothic ........................................................ 22
1.3. Giới thiệu chung về trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương
và môn Tạo mẫu trang phục trong đào tạo tại khoa Thiết kế Thời trang ......... 25
1.3.1. Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương và khoa Thiết
kế Thời trang ............................................................................................... 25
1.3.2. Môn Tạo mẫu trang phục trong đào tạo ngành Thiết kế thời trang .. 28
1.3.3. Thực trạng môn Tạo mẫu trang phục 4 trong dạy học chuyên ngành .... 30
Tiểu kết ........................................................................................................ 34
Chương 2: ỨNG DỤNG NGHỆ THUẬT GOTHIC VÀO VIỆC DẠY
THIẾT KẾ TRANG PHỤC TRÌNH DIỄN ẤN TƯỢNG ............................... 37
2.1. Các căn cứ để ứng dụng nghệ thuật Gothic vào dạy học thiết kế trang
phục trình diễn ấn tượng ............................................................................... 37
2.2. Tính đặc thù trong dạy học môn Tạo mẫu trang phục ngành TKTT và
các bước thiết kế trong môn Tạo mẫu trang phục ngành TKTT .................... 40
2.3. Xây dựng ý tưởng sáng tạo từ nghệ thuật Gothic và ứng dụng vào
thiết kế trang phục trình diễn Ấn tượng ...................................................... 52


2.3.1. Ý tưởng sáng tạo TKTT từ nguồn cảm hứng kiến trúc Gothic......... 52
2.3.2. Ý tưởng sáng tạo TKTT từ nguồn cảm hứng hội hoạ Gothic ........... 58
2.3.3. Ý tưởng sáng tạo TKTT từ nguồn cảm hứng điêu khắc Gothic ....... 62
2.3.4. Cách triển khai bài học...................................................................... 65
2.4. Thực nghiệm sư phạm .......................................................................... 66
2.4.1. Nội dung, kế hoạch tổ chức thực nghiệm ......................................... 66
2.4.2. Kết quả thực nghiệm ......................................................................... 69
2.4.3. Đánh giá thực nghiệm ....................................................................... 71
Tiểu kết ........................................................................................................ 72
KẾT LUẬN ................................................................................................. 74
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 76
PHỤ LỤC .................................................................................................... 79


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết, lịch sử thế giới đã trải qua rất nhiều giai đoạn từ
sơ khai đến nay. Mỗi giai đoạn, mỗi thời đại đều mang trong đó những đặc
điểm riêng biệt, những dấu ấn làm nên cột mốc lịch sử. Khi nhắc đến thời
Trung cổ, hẳn ai cũng sẽ biết đến nghệ thuật Gothic xuất hiện và phát triển
cực thịnh trong ba thế kỷ cuối cùng của Thời Trung Cổ. Nghệ thuật Gothic
mở ra từ một phong cách không hoàn toàn giống phong cách Roman hay
Byzantine. Trong nó bao hàm 3 thành tố: Kiến trúc, điêu khắc và hội hoạ.
Hội họa vào thời kỳ này chia làm 4 mảng: bích họa, tranh trên ván gỗ, kính
màu và tranh trong các bản thảo minh hoạ sách. Nói tới điêu khắc Gothic,
người ta nghĩ ngay tới những chi tiết được điêu khắc cực kì tỉ mỉ đến hoa
mắt chóng mặt. Các mô típ thực vật như hoa hồng, lá nho, hoa cẩm chướng
được dùng làm hoạ tiết trang trí phong phú và lộng lẫy về hình và màu sắc.
Được sử dụng chủ yếu là để trang trí ngoại thất của nhà thờ và các tòa nhà
tôn giáo khác. Những tác phẩm điêu khắc Gothic đầu tiên được thể hiện là
tượng các vị thánh và gia đình Thánh được tạc khắc trang trí trên các ô cửa
và cổng chính các nhà thờ ở Pháp và cũng như là những nơi khác. Trong 3
thành tố này kiến trúc Gothic vẫn là thành tố gặt hái được nhiều thành tựu
và nở rộ nhất so với điêu khắc và hội hoạ, phần do những quy định nghiêm
ngặt của giáo hội và những quy chuẩn đề ra khiến cho 2 thành tố này không
được phát triển mạnh bằng. Kiến trúc Gothic tạo nên một ấn tượng phong
cách khá sắc nét, một phong cách thời thượng nhiều cảm xúc. Nó là sản
phẩm của sự kết tinh, được tỉa gọt thường xuyên cho đến khi thành công
của nó mang tới những nét đặc trưng: hoành tráng của mái vòm đầu nhọn,
sự mỹ lệ của hoa văn chạm khắc nổi và tranh kính, cửa sổ hoa hồng đặc sắc
giàu tính trang trí cùng sự kết hợp của nhiều vật liệu mà rất nhiều các giai
đoạn kiến trúc khác không có. Tồn tại qua gần năm thế kỷ, nghệ thuật
Gothic được thể hiện rõ rệt nhất và tráng lệ nhất trong các nhà thờ lớn,


2
trong các thánh đường và một số các công trình dân dụng khác. Nhiều công
trình còn lại đến ngày nay là những kiệt tác kiến trúc vô giá được UNESCO
công nhận là di sản văn hóa thế giới. Với vẻ đẹp lộng lẫy, kiến trúc Gothic
ngập tràn ánh sáng nhờ vào những mảng kính màu trên cửa sổ đã tạo lên
sự trang nghiêm, nguy nga, tuyệt tác và cực kỳ ấn tượng. Chính vì sự đặc
biệt này mà nó đã trở thành nguồn ý tưởng phục vụ cho chương trình bộ
môn Tạo mẫu trang phục 4 của khoa thiết kế thời trang trong bài thiết kế
trang phục ấn tượng. Từ đây sinh viên có thể khai thác được rất nhiều các ý
tưởng khác nhau từ nét đẹp của nghệ thuật Gothic: mái vòm, cửa sổ hoa
hồng, bích hoạ, tranh kính, hoạ tiết chạm khắc nổi, ...để áp dụng vào làm
trang phục trình diễn ấn tượng, mang những giá trị tạo hình độc đáo, sinh
động, vừa đảm bảo tính thẩm mĩ vừa kế thừa phát huy điều mà từ lâu thế
giới thiết kế đã rất quan tâm và chú ý, tìm tòi và thể nghiệm. Sự lựa chọn
và ứng dụng nghệ thuật Gothic trong giảng dạy Tạo mẫu trang phục cho
sinh viên chuyên ngành thiết kế thời trang nhằm vừa đảm bảo tính thẩm mỹ
vừa thể hiện sự kế thừa và phát huy là điều mà giới thiết kế từ lâu đã rất
quan tâm, chú ý và tìm tòi thể nghiệm bởi nghệ thuật Gothic mang những
giá trị tạo hình độc đáo, sinh động, gần gũi và phù hợp với nhiều thể loại
trang phục... Công trình kiến trúc điêu khắc, hội hoạ Gothic với nét đẹp kì
vĩ của nó đã tạo nên hứng thú cho bản thân em lựa chọn đề tài này "Ứng
dụng nghệ thuật Gothic trong dạy học môn Tạo mẫu trang phục khoa
Thiết kế Thời trang trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương".
2. Tình hình nghiên cứu
Trước đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu về Thời trang, Lịch sử
thiết kế trang phục, Nghệ thuật Gothic, Lý luận dạy và học… ở các góc độ
khác nhau. Phần lớn hướng nghiên cứu của các tác giả đều giới thiệu tổng
quan theo góc độ lý luận, phương pháp luận, lịch sử, văn hoá. Những tài
liệu liên quan tới luận văn gồm:


3
Các công trình nghiên cứu đến lịch sử kiến trúc Gothic
- PGS. KTS. Đặng Thái Hoàng, TSKH. KTS. Nguyễn Văn Đỉnh (2006),
Giáo trình Lịch sử kiến trúc thế giới (Tập 1), Nxb Xây dựng, Hà Nội [14]
(chương 8 từ trang 152 - 175) Giáo trình viết rất rõ về nguồn gốc ra đời của
kiến trúc, cùng 5 giai đoạn phát triển của kiến trúc Gothic. Ngoài ra giáo trình
còn phân tích rất rõ từng công trình kiến trúc tiêu biểu của kiến trúc Gothic.
- KTS.TS. Trần Trọng Chi (2003), Lược sử kiến trúc thế giới 1, Nxb
Xây dựng, Hà Nội. [8] Tác giả đề cập đến kiến trúc Gothic từ trang 114 128 đề cập tới các đặc điểm tiêu biểu của Gothic như kết cấu mái vòm, cửa
sổ hoa hồng. Tác giả nhấn mạnh vào kiến trúc Gothic tại Pháp, và các nhà
thờ nổi bật thời kỳ này.
- Trần Văn Tâm (2007), Giáo trình Lịch sử nghệ thuật, Trường Đại
học Đà Nẵng. [22] Nghệ thuật kiến trúc Gothic được nhắc tới trong chương
II của Giáo trình. Trong giáo trình tác giả đề cập đến 3 thời kỳ của hội hoạ
Gothic gồm nghệ thuật Gothic nguyên thuỷ, Gothic quốc tế, Gothic hậu kỳ
với các tên các hoạ sỹ và tác phẩm nổi tiếng thời kỳ bấy giờ.
- Michael Levey (Huỳnh Văn Thanh dịch) (11/2008), Lịch sử nghệ
thuật Phương Tây, Nxb Mỹ thuật, Hà Nội, [17] Nội dung chương 3: Thế
giới Gothic từ trang 109 -146, Nhìn chung tác giả muốn nhận mạnh tới tôn
giáo trong thời kỳ này, và phong cách Gothic nổi bật thể hiện qua những
nhà thờ đồ sộ, và tự biểu thị mình qua những tác vật thế tục có tính chất
tôn giáo. Tác giả cũng có sự so sánh nội ngoại thất nhà thờ mang phong
cách kiến trúc Gothic và Romanesque thời trước. Các nhà thờ được nhắc
tới như nhà thờ Saint Denis, nhà thờ Amiens, nhà thờ Chartres, nhà thờ
Well, ... Tác giả ngoài nhắc tới kết cấu mái vòm, cửa sổ hoa hồng, tranh
kính trong nội thất nhà thờ mà còn nhắc tới các tác phẩm điêu khắc, hội
hoạ thời kỳ này.


4
Các công trình nghiên cứu đến thiết kế thời trang và phương pháp
giảng dạy thiết kế thời trang
- Trần Thủy Bình (2005), Giáo trình mỹ thuật trang phục, Nxb Giáo
dục, Hà Nội, [6] Giáo trình không chỉ cung cấp những nội dung cơ bản, cô
đọng nhất về lịch sử trang phục, mà cả kiến thức về thời trang và mốt. Giáo
trình gồm 2 phần: phần lịch sử thời trang giới thiệu khái quát về thói quen, thị
hiếu thẩm mỹ, tập quán mặc trong quá khứ của dân tộc trên thế giới và Việt
Nam. Phần thứ hai bàn về màu sắc, các yếu tố khác của mỹ thuật trang phục,
bố cục và các thủ pháp xây dựng bố cục, hiệu quả mà các bố cục đem lại.
- Bộ môn Sáng tác thiết kế, (2013) Phương pháp Tạo mẫu trang phục
ứng dụng đào tạo chuyên ngành TKTT trường ĐHSP Nghệ thuật TW,
Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Hà Nội [2]
Đây là đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, được coi như tài liệu
giảng dạy của bộ môn Sáng tác thiết kế, khoa TKTT. Nhóm tác giả cung
cấp đầy đủ những khái niệm chuyên ngành, phương pháp thiết kế các thể
loại trang phục có trong chương trình học môn tạo mẫu.
Nhưng tôi nghiên cứu kiến trúc Gothic để đưa vào giảng dạy môn Tạo
mẫu trang phục 4, cụ thể hơn là bài thiết kế trang phục trình diễn ấn tượng.
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu cụ thể nào
nói về vấn đề ứng dụng kiến trúc Gothic vào giảng dạy môn Tạo mẫu trang
phục chuyên ngành thời trang, phù hợp với nội dung chương trình đào tạo
ngành TKTT của trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn sẽ đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận và những giá trị tạo hình
tiêu biểu (hình khối, đường nét, màu sắc...) của nghệ thuật Gothic từ đó ứng
dụng vào nâng cao chất lượng giảng dạy môn Tạo mẫu trang phục 4.


5
Kết quả của nghiên cứu này sẽ có tính ứng dụng, làm tài liệu tham
khảo cho sinh viên và giảng viên khoa TKTT của trường ĐHSP Nghệ
thuật Trưng ương.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đề tài: các khái niệm về nghệ
thuật Gothic, khái niệm về trang phục, khái niệm về thời trang ấn tượng,
nghiên cứu về lịch sử hình thành và các đặc điểm nổi bật của nghệ thuật
Gothic và nội dung chương trình đào tạo ngành TKTT và nội dung môn
Tạo mẫu trang phục, khảo sát thực trạng việc dạy và học khoa TKTT.
Ứng dụng nghệ thuật Gothic vào thiết kế trang phục trình diễn ấn tượng
và đưa ra giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học cho SV khoa TKTT.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp dạy học môn Tạo mẫu trang phục 4
Nghệ thuật Gothic
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu ứng dụng trong môn Tạo mẫu trang phục 4
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích tổng hợp: Tổng hợp thông tin qua sách và các
tài liệu tham khảo nhằm dựa trên nền tảng đã có xây dựng sáng tạo ra cái mới.
- Phương pháp phỏng vấn, điều tra: Tiến hành quan sát, dự giờ, chủ
động quan sát hoạt động của cô và trò trong quá trình dạy và học môn Tạo
mẫu trang phục va tiến hành khảo sát thực trạng với hệ thống câu hỏi để
thăm dò ý kiến.
- Phương pháp thực nghiệm: Để kiểm tra kết quả phương pháp
nghiên cứu.
- Phương pháp liên ngành: Tổng hợp thông tin từ các ngành liên quan,
lịch sử mỹ thuật, kiến trúc và thời trang.


6
6. Những đóng góp của luận văn
Luận văn là công trình nghiên cứu khoa học mang tính định hướng
cho sinh viên lựa chọn ý tưởng để TKTT mang tính ứng dụng cao, lấy ý
tưởng từ nghệ thuật Gothic để có thể làm những bộ sưu tập giao lưu với
nền văn hóa của phương tây đặc biệt là văn hóa Pháp.
Luận văn còn góp phần làm tài liệu tham khảo cho giảng viên, các
em sinh viên đang học khoa TKTT tại trường ĐHSPNTTW.
Rút ra các phương pháp ứng dụng các nghiên cứu liên ngành cho môn
Tạo mẫu trang phục của khoa TKTT mà nghệ thuật Gothic là một điển hình.
7. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận
văn gồm 2 chương:
Chương 1: Khái quát chung về nghệ thuật Gothic và thực trạng môn
Tạo mẫu trang phục
Chương 2: Ứng dụng nghệ thuật Gothic vào việc dạy thiết kế trang
phục trình diễn ấn tượng


7

Chương 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGHỆ THUẬT GOTHIC
VÀ THỰC TRẠNG MÔN TẠO MẪU TRANG PHỤC
1.1. Một số khái niệm sử dụng trong đề tài
1.1.1. Khái niệm “nghệ thuật Gothic”
Thời Trung Cổ kéo dài từ lúc thành Roma sụp đổ vào năm 410 sau
Công nguyên cho tới đầu Thời Phục Hưng, thế kỷ 15. [22] Nghệ thuật
Gothic xuất hiện và phát triển cực thịnh trong ba thế kỷ cuối cùng của Thời
Trung Cổ, khi vừa trải qua thời kỳ tối tăm. Phong cách này ban đầu được
lấy tên là francigenum opus, dịch nôm na là tác phẩm của người Pháp, do
đó chứng thực ưu tiên của người Pháp trong việc tạo ra phong cách này.
Theo thuật ngữ kiến trúc những người Ý thời Phục hưng là Gothic. Người
Ý dùng từ Gothic để chỉ thời kỳ này với dụng ý xấu, với khái niệm man rợ
và kinh dị nhằm ám chỉ một dân tộc thuộc người Đức cổ ở miền Bắc là
người Goths, đã từng tràn vào cướp phá thành Roma năm 410. Vào cuối
thế kỷ 14, nghệ thuật Gothic đã phát triển hướng tới một phong cách thế
tục và tự nhiên hơn được gọi là Gothic quốc tế, tiếp tục cho đến cuối thế kỷ
15. Ngày nay, thuật ngữ Gothic được sử dụng để đề cập cụ thể đến nghệ
thuật và kiến trúc của các nhà thờ châu Âu trong thế kỷ 12-15, đã thay thế
phương pháp xây dựng của người La Mã. Phần lớn niềm đam mê với thời
kỳ Gothic bắt nguồn từ các trang trí cách điệu phức tạp và cửa sổ kính màu
rực rỡ kết hợp với các tác phẩm điêu khắc rất thực tế ở các nhà thờ.
Nghệ thuật Gothic có rất nhiều thành tựu nổi bật. Khác với nghệ
thuật Roman thiên hướng trải rộng theo chiều ngang, nghệ thuật Gothic là
một phong cách thẳng đứng, luôn chiếm lĩnh đỉnh chiều cao và đôi khi
vượt qua cả giới hạn của tính khả thi về mặt kỹ thuật. Sự ra đời của nghệ
thuật Gothic đại diện cho một sự tổng hợp thành công và đầy cảm hứng về
tôn giáo, triết học và nghệ thuật, cho việc thống nhất các lý tưởng thế tục.


8
Nghệ thuật Gothic bao hàm 3 thành tố kiến trúc, điêu khắc và hội hoạ.
Trong đó kiến trúc nổi bật hơn cả. Kiến trúc Gothic là một phong cách kiến
trúc bắt đầu phát triển từ nửa sau thời Trung cổ ở Tây Âu khoảng thế kỷ
thứ 12 đến thế kỷ 16 chủ yếu là Pháp sau đó lan sang Đức, Anh, Ý [14;
tr.152]. Kiến trúc Gothic được thể hiện rõ rệt nhất và đẹp nhất trong các
nhà thờ lớn với vẻ bí ẩn và lạ lẫm, trong các thánh đường và một số các
công trình dân dụng. Nhiều mẫu công trình kiến trúc nhà thờ còn lại đến
ngày nay. Trong số chúng, ngay những công trình nhỏ nhất cũng mang vẻ
đặc trưng, phần vì không có 2 công trình kiến trúc Gothic nào lại giống hệt
nhau. Kiến trúc Gothic mang đến những đặc điểm tiêu biểu nhất mái
vòng và có đầu nhọn, nhấn mạnh vào những hình khối theo chiều thẳng
đứng, và tập trung vào những hệ cột mảnh, trần cao mở rộng với sự kết
hợp của những vật liệu như kính. Nhờ vào kiến trúc mái vòng cung và
có đầu nhọn, cộng với hệ thống cửa sổ kính rộng nên những ngôi nhà
theo kiến trúc này có nhiều ánh sáng.
1.1.2. Khái niệm “Trang phục”
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, trang phục bao gồm “các loại đồ
mặc (áo, quần, …), đồ đội (mũ, nón, ô, …), đồ đi (giày, dép, guốc, …),
ngoài ra còn bao hàm các thứ trang phục, các đồ trang sức. [20; tr.523]
Trang phục là một trong những nhu cầu tất yếu của con người, xuất
hiện từ rất lâu từ thời nguyên thuỷ với mục đích là giữ ấm và bảo vệ cơ thể.
Với sự phát triển của loài người, trang phục cũng thay đổi và có nhiều chức
năng khác nhau. Theo TS. Trần Thuỷ Bình, các chức năng của trang phục
được chia làm nhiều cấp độ gồm có: Chức năng thứ nhất “trang phục
chúng ta sử dụng bảo vệ chúng ta được an toàn” [6; tr.11]. Tạo hoá không
ưu ái cho con người có bộ lông ấm áp như lông thú hay cứng cáp như bò
sát, để chống chọi lại điều kiện khí hậu bất ổn, cơ thể chúng ta cần áo quần
để che mưa, che nắng, giữ ấm cơ thể. Hoặc trong môi trường làm việc nguy


9
hiểm quần áo bảo hộ còn giúp tránh thương tích. Chức năng thứ 2 “trang
phục giúp chúng ta đáp ứng nhu cầu tâm lý trong quá trình giao tiếp xã
hội” [6; tr.11]. Mỗi độ tuổi, giới tính cần loại trang phục phù hợp. Đặc biệt
trong các hoàn cảnh giao tiếp như đám cưới, hội nghị, nghi lễ,… cần những
loại trang phục phù hợp. Chức năng thứ 3 “trang phục thể hiện đẳng cấp và
địa vị xã hội” [6; tr.12]. Vd trong một vở kịch, mỗi một diễn viên có 1 bộ
trang phục riêng thể hiện vị trí của mình trong xã hội từ vua, chúa, quan lại,
nô tì… Trang phục chính là một phương tiện hữu ích diễn đạt thân phận
của mỗi người trong xã hội cùng phong tục tập quán, tôn giáo, bản sắc
riêng của mỗi dân tộc. Chức năng cuối cùng “trang phục thể hiện cái tôi
của mỗi người” [6; tr.12]. Trang phục ngoài tô điểm làm đẹp cho người
mặc, còn thể hiện khiếu thẩm mỹ, phong cách riêng của người mặc.
Khi nghiên cứu trang phục thì màu sắc, phom dáng, chất liệu, hoa
văn,… của trang phục là yếu tố quan trọng. Trong thiết kế thời trang, việc
vận dụng những yếu tố mỹ thuật trong trang trí, tạo dáng trang phục là một
xu thế. Thông qua những hoạt động này, những giá trị tiêu biểu trên trang
phục được quảng bá rộng rãi, trong quá trình giao luu, hội nhập sâu rộng
như hiện nay.
1.1.3. Khái niệm “Trang phục trình diễn ấn tượng”.
Trang phục trình diễn ấn tượng là trang phục được thiết kế đặc biệt
có tính cường điệu cao, gây ấn tượng mạnh về thị giác, tạo cảm giác mới lạ
nhằm quảng bá cho mội nội dung có chủ định [2; tr.130].
Để tạo được sự ấn tượng trong trang phục trình diễn ấn tượng cần
đáp ứng được ý tưởng rõ ràng và đạt được một mục đích sử dụng nhất định
với việc kết hợp đường nét, màu sắc, kết cấu, phom dáng trang phục. Trang
phục trình diễn ấn tượng là một xu thế thời trang khá khác biệt. Nó thể hiện
sự thăng hoa trong sáng tạo nghệ thuật của nhà thiết kế. Vì lẽ đó mà trang
phục ấn tượng không mang tính ứng dụng cao trong đời sống thường ngày


10
mà chủ yếu xuất hiện trên các sàn diễn thời trang mang tính nghệ thuật,
giải trí cao. Là sản phẩm mang tính nghệ thuật cao với ý đồ sáng tạo của
nhà thiết kế, trang phục trình diễn ấn tượng đạt hiểu quả đặc biệt hấp dẫn
tới thị giác thông qua màu sắc, kết cấu và hiệu ứng ánh sáng sân khấu.
Trải qua quát trình hình thành và phát triển phồn vinh của làng thời
trang, để tạo được sự ấn tượng cho các mẫu trang phục mới của mình thì
các nhà thiết kế thời trang phải tìm kiếm cho mình những ý tưởng mới lạ,
độc đáo, sáng tạo. Tuy nhiên sự ấn tượng trong thiết kế không vi phạm về
thu`ần phong, mỹ tục trong văn hoá. Thiết kế thời trang đươc xem như một
môn nghệ thuật ứng dụng đòi hòi nhà thiết kế phải có tài năng và óc sáng
tạo không ngừng nghỉ. Những mẫu thiết kế ấn tượng phải rõ ràng về ý
tưởng, đáp ứng được sự nhận biết từ cái nhìn đâu tiền về cái cảm của ý
tưởng. Yếu tố ấn tượng biểu đạt trong các mẫu trang phục trình diễn có
tính thuận lợi hơn bởi tính chất riêng biệt của thể loại trang phục này, việc
thoải mái tự do trong sáng tạo từ phom dáng, chất liệu đến màu sắc.
1.2. Khái quát về lịch sử hình thành và đặc điểm của nghệ thuật Gothic
1.2.1. Vài nét về lịch sử hình thành
Được sinh ra từ các truyền thống của phong cách Byzantine và
Roman nghệ thuật Gothic đã đóng vai trò chủ yếu trong nền nghệ thuật hậu
Trung Cổ. Nghệ thuật Gothic bắt đầu vào thế kỷ thứ 12 ở Pháp và phát
triển lan khắp châu Âu cho đến thế kỷ thứ 15. Đây là giai đoạn mà những
giá trị truyền thống nghệ thuật đều phải mang tính quy chuẩn, cùng với đó
là những ràng buộc tôn giáo khắt khe, khiến cho sự sáng tạo cá nhân của
người nghệ sĩ bị hạn chế. Vào thời gian đó, chất lượng của một tác phẩm
được đánh giá bởi độ đa dạng các loại chất liệu được sử dụng và các kỹ
năng được áp dụng trong tác phẩm đó. Nghệ thuật Gothic được phân biệt
với những thể loại trước đó bởi chủ nghĩa tự nhiên đậm nét hơn trong hình
khối và dáng điệu của các chân dung, cũng như cách sử dụng hoa văn,


11
đường nét và màu sắc ấn tượng hơn, cho phép người nghệ sĩ thêm nhiều tự
do để thể hiện.
Nghệ thuật Gothic bao gồm 3 thành tố chính: hội hoạ, điêu khắc,
kiến trúc. Trong đó kiến trúc nổi bật hơn cả. Phát triển sau kiến trúc Roman
với những thành công cùng nhiều hạn chế, là bước chuẩn bị cho sự ra đời
của kiến trúc Gothic được coi là kiến trúc của tài nghệ đỉnh cao của những
tư duy kỹ thuật rất táo bạo. Kiến trúc Gothic xuất hiện năm 1140 dưới thời
vua Louis VII [8; tr.114] hình thành ở Tây Âu, trước hết là ở Pháp sau đó
lan sang Đức, Anh, Italia.
Vào thế kỷ XII, xã hội phong kiến Tây Âu đã có nhiều sự thay đổi
lớn với sự phát triển của ngành kinh tế thương phẩm thành thị. Sau sự tan
rã của nền kinh tế tự cung tự cấp trước đó, kéo theo nhiều thắng lợi của
hành hội thủ công nghiệp. Ngôn ngữ các địa phương được hình thành rõ
nét và nghệ thuật dân gian phát triển. Thành thị Tây Âu giai đoạn này phát
triển khá mạnh và chia ra làm 3 loại đô thị: thành phố lãnh địa của chủ
phong kiến, thành phố thương nghiệp và thủ công nghiệp và cuối cùng là
thành phố tôn giáo [14; tr.152] Quyền lực của giáo hội trở nên rất thịnh
vượng và có sức ảnh hưởng lớn, góp phần tạo điều kiện cho kiến trúc tôn
giáo phát triển mà nổi bật lên chủ yếu là các nhà thờ, dinh thự.
Nhìn chung, các loại thành phố trên đều có nhà thờ. Nhà thờ Gothic
được xây dựng trong các thành phố nhằm phô diễn sự bề thế và kiêu hãnh
của nó, gần gũi với nhà thờ Roman của thành phố nhưng lại không giống
với nhà thờ Roman của các tu viện. Nhìn toàn cục, nhà thờ Gothic có
những bước tiến về nhiều mặt so với nhà thờ Roman.
Kiến trúc Gothic bao gồm những loại hình chủ yếu sau đây: Nhà thờ,
quảng trường thành phố, toà thị chính, các trụ sở hang hội thủ công nghiệp,
thương nghiệp, thành quách, cung điện, lâu đài và nhà ở.


12
Kiến trúc Gothic theo một số nghiên cứu, được chia thành 5 giai đoạn phát
triển:
Giai đoạn thứ 1(nửa cuối thế kỉ XII): Chuyển từ kiến trúc Roman sang
kiến trúc Gothic, giai đoạn này còn mang đặc điểm kiến trúc Roman.
Giai đoạn thứ 2 (thế kỉ XIII): Giai đoạn Gothic chính thống - 1, đây là
giai đoạn Gothic hoàn chỉnh và đỉnh cao của nghệ thuật xây dựng, sử dụng
cung gãy lưỡi mác, không gác lửng, sử dụng mặt bằng công trình hình vuông
hoặc hình chữ nhật, bên trên có vòm 6 múi. Cột chịu lực lớn, đôi khi sử dụng
nhiều cột, không gian nhận nhiều ánh sang thông qua cửa kính.
Giai đoạn thứ 3 (thế kỉ XIV): Giai đoạn Gothic chính thống - 2, đặc trưng
của giai đoạn này là cửa sổ tròn lớn ở mặt đứng có các nan hướng tâm, cửa sổ
này có hình dáng giống hoa hồng nên gọi là cửa “hoa hồng”, cột của công trình
nhỏ hơn giai đoạn thứ 2, vòm mái trở về loại 4 múi.
Giai đoạn thứ 4 (thế kỉ XV): Giai đoạn Gothic chính thống - 3, hình thức
kiến trúc lúc này rất phức tạp, đắp điếm, hình thức quai giỏ và chạm trổ nhiều nhánh
cây, hoa lá được sử dụng nhiều trong điêu khắc và bên ngoài công trình; vòm mái
giai đoạn này vẫn sử dụng 4 múi.

Giai đoạn thứ 5 (thế kỉ XVI): Giai đoạn chuyển sang kiến trúc Phục hưng, vẫn
mang hình thức chính của kiến trúc Gothic chủ yếu ở giai đoạn chính thống - 3 nhưng
có chuyển dần sang thời Phục hưng, xuất hiện nhiều kiến trúc La Mã [14; tr.153].

Phong cách Gothic rất thịnh hành ở Pháp với hơn ba thập niên: từ
những năm cuối của thế kỷ XII đến một phần tư của thế kỷ XII là thời kỳ
đỉnh cao của phong cách Gothic, khởi đầu là giai đoạn “toả sang”mang
phong cách của các nhà thờ Thiên chúa giáo được xây dựng trong khoảng
1260-1380 và sau đó là giai đoạn”rực cháy” được xây dựng khoảng những
năm 1380- 1540 [14; tr.155] chỉ việc đổi mới của kiến trúc Gothic đặc trưng
là sử dụng những đường nét lượn sóng như các ngọn lửa đang lung linh cháy
trong một số bộ phận Kiến trúc.
1.2.2. Đặc điểm của kiến trúc Gothic


13
Nghệ thuật Gothic nổi tiếng nhất với kiến trúc. “Kiến trúc Gothic
thanh thoát, nhẹ nhàng là sự đối nghịch với kiểu kiến trúc Roman nặng nề,
khép kín” [8; tr.115]. Kiểu kiến trúc này được áp dụng trong nhà ở, trong
các toà lâu đài, cung điện, toà nhà thị chính, trong xây dựng đô thị và đặc
biệt là trong xây dựng nhà thờ với số lượng và quy mô vô cùng lớn. Nhà
thờ Gothic thường có các vòm chống hoành tráng, từ đó có thể xây tường
mỏng hơn và dung nhiều kính màu để trang trí và gia tăng ánh sáng trong
thánh đường. Các đặc điểm cơ bản như kính màu, mái vòm bán nguyện huy
hoàng và trang trí bên ngoài rất chi tiết giúp chúng ta dễ dàng phân biệt
được kiến trúc Gothic với những phong cách kiến trúc khác. Kiến trúc
Gothic hình thành ở Tây Âu, sau thời kỳ kiến trúc Roman, kéo dài từ giữa
thế kỷ XII đến cuối thế kỷ XVI trước hết là tại Pháp và lan sang các nước
Châu Âu như Anh, Đức, Italia, …[14; tr.152] Ta có thể nhận biết kiến trúc
Gothic bằng những đặc điểm chính sau đây:
“Mặt bằng điển hình của kiến trúc Gothic là các baxilica ba nhịp
(hoặc năm nhịp) hình chữ thập, phát triển từ kiến trúc Roman” [8; tr.116],
cửa vào hướng Tây luôn được trang trí lộng lẫy nhất.
Các công trình kiến trúc phong các Gothic thường rất đồ sộ “có
chiều cao từ 38-42m, riêng tháp lấy ánh sang cao đến 60 mét” [14; tr.154].
Các công trình kiến trúc Gothic phía bên trong luôn ngập tràn ánh sáng và
màu sắc vì có rất nhiều cửa sổ rộng và tranh kính cầu kỳ có vẽ nhiều trang
thánh. Nổi bật là các cửa sổ Hoa hồng rất lớn và giàu tính trang trí được đặt
ở phía Nam và Bắc. Các cửa số kính màu (tranh kính) được sử dụng rộng
rãi trong quy mô kiến trúc vừa lấy ánh sáng vừa là trang trí đặc biệt “cửa sổ
kính màu ở mặt đứng có thể lớn tới 8- 12 mét” [14; tr.154]
Đặc điểm nổi bật nhất của kiến trúc Gothic là kết cấu sử dụng mái
vòng nhọn hình múi có sống, khung sườn và cuốn bay chịu lực tạo nên cảm


14
giác về độ cao của công trình kiến trúc gothic nhìn từ phía trong. Các tác
phẩm điêu khắc kiến trúc cũng như kính màu được sử dụng rộng rãi.
Trong những loại hình kiến trúc phong cách Gothic, tiêu biểu và dễ
nhận biết nhất là các công trình nhà thờ. Hệ thống kết cấu nhà thờ Gothic
nhìn chung đều mang đầy đủ những đặc điểm tiêu biểu nổi bật của kiến
trúc Gothic. Ngoài ra còn theo một số quy luật như sau: Mặt đứng phía Tây
(mặt chính) của nhà thờ Gothic tuân theo những chế định nhất đinh, từ dưới
lên trên được chia làm ba phần (ba tầng): phần dưới cùng là cửa, thường có
ba hốc cửa rất sâu (chiều sâu của hốc có thể chiếm hẳn một bước nhà) [14;
tr.158]. Phần giữa ở chính giữa cửa sổ tròn to bằng kính màu được tô điểm
như những bông hoa hồng, phần trên cùng là hành lang và hai tháp chuông.
Kết cấu nhà thờ Gothic là một trong những sáng tạo đặc biệt nhất, tạo cho
kiến trúc nhà thờ những ưu việt và vẻ đẹp đặc biệt, mà trước đó các hệ
thống kết cấu, kể cả những nền kiến trúc phát triển cao như La Mã cổ đại,
cũng chưa đạt được.
1.2.2.1. Mái vòm trong kiến trúc Gothic
Đến thế kỷ XII, kiến trúc Gothic xuất hiện ở Pháp mang đến làn gió
mới của sự sáng tạo độc đáo. Thay vì sử dụng cung tròn như kiến trúc
Roman thì kiến trúc Gothic lại thể hiện ở những đường nét nhẹ nhàng nhờ
sử dụng cung gãy và bằng một số kỹ thuật mới như tạo những hàng cột bên
vững chãi, là bộ cung kép để đỡ mái bên kiến trúc Gothic đã giải quyết
những hạn chế của kiến trúc Roman. Các kiến trúc sư Gothic đã tạo ra một
hệ thống vòng cung gãy, bắt đầu từ những đầu cột chính và giao cắt nhau
tại trung tâm của vòm nhằm nâng cao vòm nhà. Chúng ta có thể dễ dàng
phân biệt kiến trúc Gothic với Roman qua các vòm nhọn, các mi cửa,
chúng không còn là cung tròn mà là một nửa hình thoi. Sau này, Gothic có
thay đổi là hai cánh cung nối nhau ở đỉnh nhọn, mang tới sự giao thoa phối
hợp hai thể thức Roman và Gothic vừa giải quyết được vấn đề chiều cao


15
cho công trình, vừa giải quyết được phần tạo dáng cho các vòm, vòng cung
đẹp hơn, mềm mại hơn. Tạo ra sự vươn cao trên bầu trời, ánh sáng chan hoà
trong lòng thánh đường làm lên một không gian kiến trúc tôn giáo uy nghi, bề
thế và trang nghiêm. Kết cấu hệ thống nhà thờ Gothic giúp tiết kiệm được
nhiều vật liệu cho vòm, chiều dày của vòm chỉ còn khoảng 25-30cm, vòm
mái hình múi có sống còn hợp được nhiều loại mặt bằng khác nhau. [14;
tr.160]
Trong các công trình kiến trúc Gothic, khi xây dựng vòm mái hình
chữ nhật, thông thường người ta gập mái cong hai chiều rất phức tạp, khi
mặt chiếu bằng của nó là hình chữ nhật, chiều cao của cuốn vẫn bằng nhau,
nên khi xử lý kiến trúc vòm có múi đơn giản hơn rất nhiều. Hệ thống kết
cấu của vòm Gothic không còn có một gắn bó nào với kết cấu của kiến trúc
La Mã cổ đại, tính chất cách tân của kiến trúc Gothic có được là nhờ những
cuộn nhọn (đến từ kiến trúc phía Đông, mái vòm có bốn cuộn nhọn có múi
đỡ) [14; tr.154].
Kiến trúc mái vòm nhà thờ Gothic được chia ra làm ba loại: Vòm
sống bốn mũi có hình chiếu mặt bằng hình chữ nhật, vòm có sống sáu mũi
có hình chiếu hình chữ nhật và vòm nhiều sống và nhiều múi hình sao có
mặt chiếu hình chữ nhật.
Tải trọng được phân chia ra bốn chân vòm truyền tải xuống
cột và một phần của tải trọng xuống cuốn bay. Cuốn bay (Flying buttess) là
một trong những thành phần quan trọng của hệ thống kết cấu nhà thờ
Gothic. Nó làm giảm tiết diện của cột khiến cho công trình có thể mở cửa
sổ lớn được và làm cho đường nét kiến trúc thêm thanh thoát, đồng thời
chia sẻ tải trọng với cột của vòm. Cuốn bay là một sáng tạo lớn khác cho
kiến trúc Gothic, bao gồm những cuốn nghiêng trong không trung và
những bệ cột đứng. Cuốn bay khá giống với những cột bổ trụ, được xây


16
dựng nhằm mục đích đỡ những lực đạp ở bề mặt, góp phần làm cho gắn bó
hơn mối liên kết giữa nhịp lớn ở giữa và nhịp biên, khiến cho kích thước
một cột của hai bộ phận này giảm nhỏ. [14; tr.160]
“Sự ra đời của hệ thống vòm cột Gothic ở thế kỷ 12 có thể coi như
bước nhảy vọt quan trọng không chỉ đơn thuần về mặt chịu lực, mà nó còn
đưa lại những hiệu quả rất cao về mặt biểu cảm nghệ thuật, có khả năng thể
hiện triệt để tư tưởng vươn lên trời của đạo giao thời Trung cổ” [8; tr.211].
1.2.2.2. Tranh kính trong kiến trúc Gothic
Trong kiến trúc Gothic, các nhà thờ có nhiều khoảng trống, phù hợp
với thể loại tranh ghép kính màu. Bằng nhiều lớp kính màu, thể loại tranh
kính này đã tạo hiệu quả trang trí cao. Khi ánh sáng mặt trời chiếu qua các
lớp kính tạo ra một lớp ánh sáng huyền ảo, gợi không khí huyền bí linh
thiêng trong nhà thờ.
Những bức tranh kính sơ khai được phát hiện làm ở Ai Cập và có
niên đại thế kỷ thứ II trước Công nguyên. Đến thế kỷ thứ I, người Roman
đã biết sử dụng kính làm cửa sổ để lấy ánh sáng. Hàng nghìn năm nay kính
và kính màu đều được chế từ chất silicat lấy từ cát, trộn lẫn đá vôi cộng
thêm các phụ gia như muối rồi đem luyện ở nhiệt độ gần 3000 độ C. Để
kính có màu sắc khác nhau người ta cho thêm các chất oxit kim loại khác
nhau vào hỗn hợp kính nóng chảy trong quá trình luyện kính. Xưa kia cũng
như hiện nay những tấm kính màu đắt tiền nhất luôn luôn là màu đỏ, vàng,
vàng cam và màu đỏ tía. Khởi thuỷ của tranh kính là các tác phẩm kim
hoàn, kết hợp giữa kính với vàng, do các thợ kim hoàn làm ra. Sau này
người ta dùng các khung sắt để gắn các mảnh kính lại với nhau và nhờ đó
tranh kính mới có cơ hội ứng dụng rộng rãi với kích thước lớn hơn. Hiện
nay người ta vẫn còn lưu giữ được một số chi tiết kính màu đơn sơ từng


17
được sử dụng để trang trí nhà thờ Thánh Martin ở Tours, làm vào thế kỷ
thứ IV sau công nguyên.
Đến thế kỷ thứ X, lúc này tranh kính cửa sổ mới bắt đầu được coi là
một lĩnh vực nghệ thuật, nhưng chủ yếu chỉ phục vụ cho các công trình
kiến trúc Ki-tô giáo. Những bức tranh kính hoành tráng có khả năng toả
sáng nhờ ánh sáng tự nhiên đã tạo nên vẻ đẹp lộng lẫy và huyền bí, làm
tăng thêm phần không khí linh thiêng cho các thánh đường. Bởi vậy ngay
từ thời Trung cổ nghệ thuật tranh kính màu được coi là một bộ phận không
thể thiếu trong việc truyền bá Ki-tô giáo và được coi là công trình do Chúa
Trời sáng tạo ra. Dấu tích của năm bức tranh kính trên các cửa sổ nhà
thờ Augsburg Cộng hoà liên bang Đức được coi là những bằng chứng cổ
nhất (làm vào thế kỷ thứ X), có giá trị nhất đối với lịch sử nghệ thuật
tranh kính còn sót lại đến hôm nay, mô tả khuôn mặt của các nhà tiên tri
trong kinh thánh.
Vào thế kỷ thứ XII, nghệ thuật tranh kính mới thực sự phát triển với
sự ra đời một trường phái kiến trúc mới. Linh mục Suger là một người bạn
tâm phúc của vua Louis VI và Louis VII cai quản nhà thờ Saint Denis ở
Paris (1122 - 1151) là người có công khởi xướng nền nghệ thuật tranh kính
[17; tr.118]. Nhờ được các vị hoàng đế cấp tiến ủng hộ nên Suger đã mạnh
dạn cải tiến kiến trúc nhà thờ Thiên Chúa giáo một cách cơ bản. Đã tạo ra
một dòng kiến trúc lẫy lừng, trường phái Gothic, kéo theo đó là nghệ thuật
tranh kính, một bộ phận gắn kết hữu cơ với kiến trúc Gothic. Chỉ chưa đầy
một thế kỷ sau hàng trăm công trình Gothic đã nối tiếp mọc lên khắp châu
Âu, mà linh hồn và điểm nhấn quan trọng nhất lại chính là các công trình
bằng kính - những chiếc cửa sổ lộng lẫy, làm con người ta không thể không
choáng ngợp với những bức có độ cao trên hai mươi mét. Nhưng thật đáng
tiếc, cuộc cách mạng Pháp đã phá huỷ hầu hết những tác phẩm tranh kính


18
có giá trị nhất của nhà thờ Saint Denis. Tuy nhiên Saint Denis đã thực hiện
được sứ mệnh quan trọng là mở ra một kỷ nguyên kiến trúc mới huy hoàng
và kéo theo đó là sự phát triển rực rỡ của dòng nghệ thuật tranh kính và kỹ
nghệ sản xuất kính màu.
Sau này nước Anh bị người Normandy chiếm đóng nghệ thuật tranh
kính cũng đã được truyền bá sang Anh. Những tác phẩm tranh kính nổi
tiếng mà ngày nay chúng ta còn thấy được ở Toà giáo hội Trưởng lão ở xứ
York có niên đại năm 1150 là do chính các nghệ nhân của Pháp làm ra.
Chẳng bao lâu sau các công trình kiến trúc Gothic và tranh kính màu đã
xuất hiện ở và phát triển huy hoàng ở Đức và xứ Fleming. Trước thế kỷ
XII, tranh kính chỉ có kích thước nhỏ bởi kiến trúc của các nhà thờ Ki-tô
chủ yếu theo phong cách Byzantium và Roman, được liên kết bằng những
bức tường dày, có nhiều cột lớn chịu lực đỡ các mái vòm hoặc khung tò vò
đồ sộ. Kỹ thuật mái vòm của Gothic cho phép giảm bớt sức chịu lực đè lên
các bức tường mà nhờ đó có thể mở rộng tối đa các khoảng rỗng để đón
nhận ánh sáng tự nhiên và cũng là cơ hội để tranh kính phát huy hết cỡ
công năng của mình [8; tr 117]. Bức tranh kính màu lớn nhất của thế kỷ XII
là những tấm kính vẽ màu được gắn bằng những thanh sắt thẳng. Kiến trúc
Gothic có thể được coi là một cuộc thử nghiệm về lòng can đảm, khích lệ
châu Âu mạnh dạn từ bỏ quá khứ Trung Cổ để bước vào giai đoạn Phục
Hưng. Những nghệ nhân của nghệ thuật tranh kính có được những cơ hội
mới để sáng tạo ra cả một thiên đường tranh kính màu mới. Điển hình vô
song cho nền nghệ thuật tranh kính giai đoạn này là nhà thờ Chartes ở
Pháp. Không biết bằng cách nào các nghệ nhân làm kính đã chế tạo ra được
những tấm kính với chất liệu hoàn toàn mới, có khả năng thẩm thấu toàn bộ
ánh sáng tự nhiên từ bên ngoài, và nhờ sự khúc xạ đặc biệt mà các bức
tranh kính khổng lồ này có được hiệu ứng quang học hoàn toàn khác


19
thường, huyền ảo và hài hoà đến mức mà trước đó người ta chỉ dám ước
mơ. Rất nhiều tác phẩm bất hủ đã được sáng tạo trong giai đoạn này, nhưng
do chiến tranh, nạn đói kém và dịch bệnh triền miên nên đến nay chỉ còn
lưu lại được một số ít.
1.2.2.3. Cửa sổ hoa hồng của kiến trúc Gothic
Kiến trúc Gothic gắn liền với thiết kế các nhà thờ, với vẻ bí ẩn và lạ
lẫm nên còn gắn liền với khái niệm "man rợ và kinh dị". Tới thế kỉ XIV,
xuất hiện cửa sổ tròn trang trí hướng tâm kiểu “hoa hồng”. Thế kỷ XV,
xuất hiện cung “quai giỏ”, chạm nhiều nhánh lá như ngọn lửa. Cửa sổ hoa
hồng có thể được nhìn thấy trong tất cả các Thánh đường Gothic lớn của
miền Bắc nước Pháp. “Những người thợ chạm khắc các gờ cửa, các hoạ tiết
đá rất tinh vi, nhất là các cửa độc đáo hình hoa hồng xen giữa các mảng
kính nhiều màu” [8; tr.116]. Bắt nguồn từ sớm và cửa sổ hoa hồng có thể
được nhìn thấy trong các loại khung cửa sổ khác nhau khác nhau trong suốt
thời kỳ Trung Cổ.
Cửa sổ hoa hồng là đặc trưng của kiến trúc nhà thờ Gothic và cũng là
nét hấp dẫn bậc nhất của loại kiến trúc này. Cửa sổ hoa hồng là những cửa
sổ bằng kính nhiều màu, có thể vẽ trên đó nhiều tranh thánh. Ánh sáng
chiếu qua cửa kính đó, khi vào nhà thờ sẽ được biến đổi thành các màu sắc
khác nhau. Điều này làm cho không gian bên trong nhà thờ sáng một cách
huyền ảo. Cửa sổ hoa hồng với nhiều màu sắc rực rỡ nhắc nhở mọi người
rằng: mỗi người như một sắc màu, thật đặc biệt. Nhưng những đứa con của
Chúa sẽ còn đẹp hơn thế nếu chúng ở bên cạnh nhau, đồng tâm với nhau.
Những chiếc cửa sổ hình tròn đặc trưng được bố trí xen kẽ các khối đá hộc
đã góp phần làm cho các khối đá trở nên nhẹ nhàng, tao nhã. Loại cửa này
được phổ biến rất nhanh và sau này được gọi là những chiếc cửa sổ “hoa
hồng”, vì chúng có dáng dấp như những bông hoa khổng lồ đang nở. Chiếc


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×