Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu ảnh hưởng của một số trung tâm khí áp đến nắng nóng trên khu vực Đông Bắc (Luận văn thạc sĩ)

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA
MỘT SỐ TRUNG TÂM KHÍ ÁP ĐẾN NẮNG NÓNG
TRÊN KHU VỰC ĐÔNG BẮC

CHUYÊN NGÀNH: KHÍ TƯỢNG - KHÍ HẬU HỌC

PHẠM XUÂN NHỊ

HÀ NỘI, NĂM 2018


BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA
MỘT SỐ TRUNG TÂM KHÍ ÁP ĐẾN NẮNG NÓNG

TRÊN KHU VỰC ĐÔNG BẮC
PHẠM XUÂN NHỊ
CHUYÊN NGÀNH: KHÍ TƯỢNG - KHÍ HẬU HỌC
MÃ SỐ: 60440222
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
1. TS. Chu Thị Thu Hường
2. TS. Nguyễn Đăng Quang

HÀ NỘI, NĂM 2018


CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Cán bộ hướng dẫn chính: TS. Chu Thị Thu Hường

Cán bộ hướng dẫn phụ :TS. Nguyễn Đăng Quang

Cán bộ chấm phản biện 1: PGS.TS Vũ Thanh Hằng

Cán bộ chấm phản biện 2: TS. Hoàng Phúc Lâm

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại:
HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Ngày 22 tháng 10 năm 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi
thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Chu Thị Thu Hường và TS. Nguyễn Đăng
Quang. Tôi không sao chép các công trình nghiên cứu của người khác. Số liệu
và kết quả nghiên cứu chưa từng được công bố ở bất cứ một công trình khoa học
nào.
Các thông tin sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, được trích
dẫn đầy đủ.
Tôi hoàn toàn chịu trác nhiệm về tính trung thực luận văn của mình.
Tác giả

Phạm Xuân Nhị


i


LỜI CẢM ƠN
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khí tượng – Khí hậu học “Nghiên cứu
ảnh hưởng của một số trung tâm khí áp đến nắng nóng trên khu vực Đông
Bắc” đã được hoàn thành trong tháng 7 năm 2018. Trong quá trình nghiên cứu
và thực hiện luận văn, tác giả đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ từ các Quý
Thầy Cô, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.
Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Chu Thị Thu Hường và TS.
Nguyễn Đăng Quang đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ em trong quá trình
nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến Khoa Khí tượng -Thuỷ văn. Trường Đại
học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức và tạo
điều kiện và hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận
văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, đồng nghiệp, bạn bè và các thành
viên trong lớp cao học CH2BK đã luôn giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả

Phạm Xuân Nhị

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... ii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT ........................................... v
DANH MỤC HÌNH VẼ ....................................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG .......................................................................................... viii
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ NẮNG NÓNG ................................................. 3
1.1 Khái niệm ........................................................................................................ 3
1.2 Những trung tâm gây nắng nóng ..................................................................... 3
1.3 Đặc điểm địa hình và khí hậu trên khu vực Đông Bắc ................................... 6
1.3.1 Địa hình ........................................................................................................ 6
1.3.2 Khí hậu ......................................................................................................... 7
1.4 Tông quan một số nghiên cứu về nắng nóng .................................................. 8
1.4.1 Trên thế giới ................................................................................................. 8
1.4.2 Nghiên cứu trong nước................................................................................. 9
CHƯƠNG 2. SỐ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................... 12
2.1 Số liệu ............................................................................................................ 12
2.1.1 Số liệu quan trắc ......................................................................................... 12
2.1.2 Số liệu tái phân tích .................................................................................... 13
2.2 Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 14
2.2.1 Phương pháp xác định đặc điểm phân bố theo không gian và biến đổi theo
thời gian của nắng nóng ...................................................................................... 14
2.2.2 Phương pháp xác định sự biến đổi cường độ và phạm vi của các trung tâm
khí áp ................................................................................................................... 14
2.2.3 Phương pháp xác định mối quan hệ giữa các trung tâm khí áp với nắng
nóng trên khu vực ................................................................................................ 16
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ........................................................... 17
3.1 Đặc điểm phân bố theo không gian và biến đổi theo thời gian của nắng nóng
trên khu vực Đông Bắc........................................................................................ 17
3.1.1 Phân bố theo không gian ............................................................................ 17
3.1.2 Phân bố theo thời gian ................................................................................ 18
iii


3.2 Sự biến đổi cường độ và phạm vi của một số trung tâm khí áp.................... 24
3.2.1 Áp cao Thái Bình Dương ........................................................................... 24
3.2.2 Áp thấp Bắc Bộ .......................................................................................... 28
3.2.3. Áp thấp Trung Hoa………………………………………………………32
3.2.4. Áp thấp Nam Á ......................................................................................... 36
3.3 Mối quan hệ giữa các trung tâm khí áp với nắng nóng trên khu vực Đông
Bắc ....................................................................................................................... 42
3.3.1 HSTQ giữa cường độ của một số trung tâm khí áp và SNNN................... 42
3.3.2 Mối quan hệ giữa phạm vi hoạt động của một số trung tâm khí áp và
SNNN .................................................................................................................. 48
3.4 Phân tích một số hình thế gây nắng nóng gay gắt và nắng nóng đặc biệt gay
gắt ........................................................................................................................ 52
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................................. 61
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 62

iv


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

Ký hiệu
ACTBD

Chữ viết tắt
Áp cao Thái Bình Dương

HGT

Độ cao địa thế vị

HSTQ

Hệ số tương quan

Pmsl

Khí áp mặt biển

SNNN

Số ngày nắng nóng

NNGG

Nắng nóng gay gắt

Tx

Nhiệt độ cực đại ngày

v


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1 Hình thế áp thấp Nam Á ảnh hưởng đến thời tiết Việt Nam, bản đồ mực
1000mb(trái) và mực 850(phải). ....................................................................................4
Hình 1.2 Hình thế áp cao Thái Bình Dương ảnh hưởng đến thời tiết Việt Nam, bản
đồ mực 850mb(trái) và mực 500(phải). ........................................................................4
Hình 1.3 Hình thế áp thấp Trung Hoa ảnh hưởng đến thời tiết Việt Nam, bản đồ
mực 1000mb(trái) và mực 850(phải). ...........................................................................5
Hình 1.4 Bản đồ địa hình khu vực Đông Bắc..................................................................6
Hình 2.1 Bản đồ trường Pmsl trung bình trong tháng 4-8 thời kỳ từ 1981-2015 và các
vùng xác định cường độ của áp thấp Nam Á(a) và áp thấp Bắc Bộ(b). ...................... 15
Hình 2.2 Bản đồ khoanh vùng trên mực 500mb của ACTBD(c), 850mb của áp thấp
Trung Hoa(c). ................................................................................................................15
Hình 3.1 Số ngày nắng nóng trung bình năm tại các trạm trên vùng Đông Bắc ...........17
Hình 3.2 Biểu đồ số ngày NNGG trung bình năm khu vực Đông Bắc ......................... 18
Hình 3.3 Phân bố số ngày nắng nóng theo tháng TBNN các Trạm .............................. 18
Hình 3.4 Phân bố SNNN của một số trạm trung bình theo từng tháng ......................... 19
Hình 3.5 Sự biến đổi của tổng SNNN và NNGG trong năm TB qua từng thập kỷ. .....20
Hình 3.6 Xu thế biến đổi nắng nóng theo từng năm của một số trạm trên khu vực
Đông Bắc. ......................................................................................................... 23
Hình 3.7 Cường độ ACTBD trung bình trong từng tháng ............................................24
Hình 3.8 Sự biến đổi cường độ của ACTBD trong từng tháng, thời kỳ ....................... 25
Hình 3.9 Cường độ qua từng năm ACTBD...................................................................26
Hình 3.10 HGT trung bình qua các thời kỳ ACTBD .................................................... 27
Hình 3.11 Biểu đồ cường độ trung bình theo từng tháng áp thấp Bắc Bộ .................... 28
Hình 3.12 Biểu đồ cường độ theo từng thập kỷ áp thấp Bắc Bộ ...................................29
Hình 3.13 Biểu đồ cường độ theo từng năm áp thấp Bắc Bộ ........................................30
Hình 3.14 Pmsl TB tháng 5 qua các thời kỳ áp thấ Bắc Bộ ..........................................31
Hình 3.15 Pmsl TB tháng 6 qua các thời kỳ áp thấ Bắc Bộ ..........................................31
Hình 3.16 Pmsl TB tháng 7 qua các thời kỳ áp thấpBắc Bộ .........................................32
Hình 3.17 Pmsl TB tháng 8 qua các thời kỳ áp thấp Bắc Bộ ........................................32
Hình 3.18 biểu đồ cường độ theo từng tháng áp thấp Trung Hoa .................................33
Hình 3.19 Biểu đồ cường độ theo từng thập kỷ áp thấp Trung Hoa ............................. 33
Hình 3.20 Biểu đồ cường độ TB theo từng năm áp thấp Trung Hoa ............................ 34
Hình 3.21 HGT 850mb TB qua các thập kỷ áp thấp Trung Hoa ..................................35
Hình 3.22 Biểu đồ cường độ theo từng tháng áp thấp Nam Á ......................................36
vi


Hình 3.23 Biểu đồ cường độ theo từng thập kỷ áp thấp Nam Á ...................................36
Hình 3.24 Biểu đồ cường độ theo từng thập kỷ áp thấp Nam Á ...................................37
Hình 3.25 Khí áp mực biển TB qua từng thập kỷ ......................................................... 38
Hình 3.26 Khí áp mực biển TB qua từng thập kỷ ......................................................... 38
Hình 3.27 Khí áp mực biển TB qua từng thập kỷ ......................................................... 39
Hình 3.28 Khí áp mực biển TB qua từng thập kỷ ......................................................... 39
Hình 3.29 Khí áp mực biển TB qua từng thập kỷ ......................................................... 40
Hình 3.30 Khí áp mực biển TB qua từng thập kỷ ......................................................... 40
Hình 3.31 Khí áp mực biển TB qua từng thập kỷ ......................................................... 41
Hình 3.32 Mối quan hệ giữa SNNN với cường độ áp thấp Bắc Bộ tháng 5 .................46
Hình 3.33 Mối quan hệ giữa SNNN với cường độ áp thấp Trung Hoa tháng 5 ...........47
Hình 3.34 Mối quan hệ giữa SNNN với cường độ ACTBD tháng 5 ............................ 47
Hình 3.35 Mối quan hệ giữa SNNN với cường độ áp thấp Năm Á tháng 5 .................48
Hình 3.36 TB 5 năm có số ngày nắng nóng nhiều nhất và 5 năm có số ngày nắng nóng
ít nhất trong 3 tháng 6,7,8 áp thấp Bắc Bộ ....................................................................49
Hình 3.37 Pmsl TBNN màu xám đường đứt và TB 5 năm có số ngày nắng nóng nhiều
nhất mầu đỏ, TB 5 năm có số ngày nắng nóng ít nhất màu xanh trong 3 tháng 6,7,8 áp
thấp Nam Á .................................................................................................................... 50
Hình 3.38 HGT-TBNN màu nâu đứt và TB 5 năm có số ngày nắng nóng nhiều nhất
mầu đỏ, TB 5 năm có số ngày nắng nóng ít nhất màu xanh lá cây ACTBD ................51
Hình 3.39 TBNN, 5 năm nhiều, 5 năm ít áp thấp Trung Hoa .......................................51
Hình 3.40 Bản đồ mặt đất lúc 06z (a); mực 850mb lúc 00z (b); mực 700mb lúc 00z (c);
mực 500mb lúc 00z (d) ngày 1/6/2017 ..........................................................................53
Hình 3.41 Bản đồ mặt đất lúc 06z (a); mực 850mb lúc 00z (b); mực 700mb lúc 00z (c);
mực 500mb lúc 00z (d) ngày 2/6/2017 ..........................................................................54
Hình 3.42 Bản đồ mặt đất lúc 06z (a); mực 850mb lúc 00z (b); mực 700mb lúc 00z (c);
mực 500mb lúc 00z (d) ngày 3/6/2017 ..........................................................................55
Hình 3.43 Bản đồ mặt đất lúc 06z (a); mực 850mb lúc 00z (b); mực 700mb lúc 00z (c);
mực 500mb lúc 00z (d) ngày 4/6/2017 ..........................................................................56
Hình 3.44 Bản đồ mặt đất lúc 06z (a); mực 850mb lúc 00z (b); mực 700mb lúc 00z (c);
mực 500mb lúc 00z (d) ngày 5/6/2017 ..........................................................................57
Hình 3.45 Bản đồ khí áp bề mặt (a) khí áp trên mực 500mb (b) ngày 15/5/2013 ........58
Hình 3.46 Bản đồ khí áp bề mặt (a) khí áp trên mực 500mb (b) ngày 16/5/2013 ........58
Hình 3.47 Bản đồ khí áp bề mặt (a) khí áp trên mực 500mb (b) ngày 17/5/2013 .......59

vii


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 HSTQ giữa áp thấp Bắc Bộ với SNNN trên khu vực Đông Bắc......... 42
Bảng 3.2 Bảng HSTQ giữa áp thấp Trung Hoa với SNNN trên khu vực
Đông Bắc ............................................................................................ 43
Bảng 3.3 Bảng HSTQ giữa áp thấp Nam Á với SNNN trên khu vực Đông Bắc44
Bảng 3.4 Bảng HSTQ giữa ACTBD với SNNN trên khu vực Đông Bắc .......... 45
Bảng 3.5 Nhiệt độ cao nhất ngày trong đợt nắng nóng từ 01/6 – 05/6/2017 ...... 52
Bảng 3.6 Tx cao nhất từ ngày 14 – 20 tháng 5 năm 2013 .................................. 58

viii


MỞ ĐẦU
Nắng nóng đang là vấn đề được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học đặc
biệt là các nhà khoa học ngành Khí tượng - Thủy văn. Trong những năm gần
đây các đặc trưng nắng nóng như cường độ, thời gian kéo dài và số đợt nắng
nóng có diễn biến phức tạp, xu hướng gia tăng ở nước ta. Đây là một trong
những lý do chính để chúng tôi lựa chọn đề tài luận văn này.
* Tính cấp thiết của đề tài
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hàng năm, có khoảng 150.000 người
chết do các bệnh có liên quan đến sự gia tăng về nhiệt độ như bệnh tim, hô hấp,
tiêu chảy. Nhiệt độ tăng cao, nắng nóng dài ngày tạo điều kiện thuận lợi cho các
loại vi-rút, vi khuẩn, côn trùng gây bệnh sinh sôi nảy nở.
Những năm vừa qua, khu vực Đông Bắc chịu ảnh hưởng nhiều của hiện
tượng nắng nóng, nắng nóng gay gắt kéo dài, cường độ nắng nóng ngày càng
mạnh dẫn đến khô hạn, cháy rừng, thiếu nước sinh hoạt, ảnh hưởng nghiêm
trọng đến cuộc sống của người dân.
Cho đến nay, ở Việt Nam có rất nhiều tác giả đã nghiên cứu về nắng
nóng, xu thế biến đổi của nắng nóng nhưng không nhiều tác giả đã nghiên cứu
cơ chế, hình thế thời tiết gây ra nắng nóng trên một khu vực nhỏ.
Việc nghiên cứu đặc điểm, diễn biến xu thế biến đổi của hình thế thời tiết
mà cụ thể là đặc điểm, xu thế biến đổi của một số trung tâm khí áp có thể gây ra
hiện tượng nắng nóng sẽ trợ giúp chúng ta hiểu được quy luật, từ đó dự báo sớm
được hiện tượng nắng nóng. Dự báo sớm và chính xác hiện tượng nắng nóng sẽ
trợ giúp hiệu quả trong việc phòng tránh, lập kế hoạch bảo vệ con người và tài
sản. Luận văn tốt nghiệp "Nghiên cứu ảnh hưởng của một số trung tâm khí áp
đến nắng nóng trên khu vực Đông Bắc” sẽ tìm hiểu ảnh hưởng của một số
trung tâm khí áp đến nắng nóng; tìm hiều đặc điểm của những hình thế gây nắng
nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt trên khu vực.

1


Luận văn đủ ở file: Luận văn full














Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×