Tải bản đầy đủ

Hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục phổ thông công lập tỉnh thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

DƯƠNG THỊ PHƯƠNG THÚY

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
ĐỐI VỚI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG CÔNG
LẬP TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

Thái Nguyên, năm 2018



ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

DƯƠNG THỊ PHƯƠNG THÚY


HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
ĐỐI VỚI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG CÔNG
LẬP TỈNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH
TẾ Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đỗ Thị Thúy Phương

Thái Nguyên, năm 2018


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan tất cả các nội dung của Luận văn này hoàn toàn được
hình thành và phát triển từ những quan điểm của chính cá nhân tôi, dưới
sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đỗ Thị Thúy Phương. Các số liệu và kết
quả nghiên cứu trong Luận văn tốt nghiệp là hoàn toàn trung thực, kết quả
nghiên cứu chưa được ai công bố trong các công trình nghiên cứu khoa học
nào trước đó.
Thái Nguyên, tháng 02 năm 2018
Tác giả
Dương Thị Phương Thúy


ii
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện Luận văn này, tôi đã nhận được sự quan
tâm giúp đỡ của Quý Thầy Cô, bạn bè và tập thể cán bộ công nhân viên Sở
Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên, Sở Tài chính tỉnh Thái Nguyên, các
cơ sở giáo dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên.
Xin trân trọng cảm ơn PGS.TS. Đỗ Thị Thúy Phương, người hướng dẫn
khoa học của Luận văn, đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ em về mọi mặt để
hoàn thành Luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn Quý Thầy Cô Khoa Quản lý Luật - Kinh tế, Khoa
Sau đại học Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên đã
hướng dẫn và giúp đỡ em trong quá trình thực hiện Luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn các vị lãnh đạo và tập thể cán bộ công nhân viên,
đồng nghiệp đã cung cấp thông tin, tài liệu và trao đổi ý kiến chuyên môn


trong quá trình thực hiện Luận văn.
Mặc dù bản thân đã cố gắng, tuy nhiên do hạn chế về thời gian nên
luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý
kiến đóng góp của quý thầy cô và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 02 năm 2018
Tác giả
Dương Thị Phương Thúy


3
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN...........................................................................................i
LỜI CẢM ƠN...............................................................................................ii
MỤC LỤC...................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT................................................................ vii
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................viii
DANH MỤC CÁC HÌNH................................................................................x
MỞ ĐẦU.................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài........................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.............................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.........................................................3
4. Những đóng góp của luận văn...............................................................3
5. Kết cấu, luận văn....................................................................................4
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI
CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP...........5
1.1. Cơ sở lý luận về công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục
phổ thông công lập....................................................................................5
1.1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về các cơ sở giáo dục phổ thông công
lập 5
1.1.2. Nguồn tài chính đầu tư cho các cơ sở giáo dục phổ thông công
lập 11
1.1.3. Quản lý tài chính nhà nước đối với các cơ sở giáo dục phổ thông
công lập................................................................................................... 14
1.1.5. Nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở
giáo dục phổ thông công lập................................................................... 28


4
1.2. Cơ sở thực tiễn về công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo
dục phổ thông công lập và các bài học kinh nghiệm...............................31
1.2.1. Tỉnh Phú Thọ..................................................................................32
1.2.2. Tỉnh Bắc Giang...............................................................................33
1.2.3. Tỉnh Hải Dương..............................................................................34
1.2.4. Bài học kinh nghiệm rút ra về công tác quản lý tài chính đối với các
cơ sở giáo dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên............................. 36
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI...................................39
2.1. Câu hỏi nghiên cứu...........................................................................39
2.2. Phương pháp nghiên cứu................................................................. 39
2.2.2. Phương pháp xử lý thông tin.........................................................40
2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin..................................................40
2.3. Hệ thống chỉ tiêu trong nghiên cứu..................................................41
2.3.1. Nhóm chỉ tiêu về các khoản thu....................................................42
2.3.2. Nhóm chỉ tiêu về các khoản chi.....................................................42
2.3.3. Nhóm chỉ tiêu về chênh lệch thu - chi tài chính............................ 43
Chương 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC
CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP TỈNH THÁI NGUYÊN......44
3.1. Khái quát chung về tỉnh Thái Nguyên và các cơ sở giáo dục phổ
thông công lập tỉnh Thái Nguyên............................................................ 44
3.1.1. Giới thiệu chung về tỉnh Thái Nguyên........................................... 44
3.1.2. Khái quát về giáo dục phổ thông, các cơ sở giáo dục phổ thông
công lập trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên..................................................46
3.2. Thực trạng công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục phổ
thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014-2016......................59
3.2.1. Bộ máy quản lý tài chính và phân cấp quản lý tài chính đối với các
cơ sở giáo dục phổ thông công lập..........................................................59


5
3.2.2. Lập dự toán và phân bổ ngân sách cho các cơ sở giáo dục phổ
thông công lập tỉnh Thái Nguyên............................................................ 60
3.2.3. Thực trạng cấp phát, thanh toán kinh phí NSNN cho các cơ sở giáo
dục phổ thông công lập...........................................................................64
3.2.4. Thực trạng quản lý nguồn thu và sử dụng nguồn thu cho các cơ sở
giáo dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên....................................... 65
3.2.5. Quy trình quyết toán, kiểm tra công tác thu, chi...........................73
3.3. Nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở
giáo dục phổ thông công lập................................................................... 75
3.3.1. Nhân tố bên ngoài......................................................................... 75
3.3.2. Nhân tố bên trong......................................................................... 78
3.4. Đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính đối với hoạt động
giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên................................ 81
3.4.1. Thành tựu công tác quản lý tài chính đối với hoạt động giáo dục
phổ thông trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên...............................................81
3.4.2. Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế công tác quản lý tài chính
đối với hoạt động giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
83
3.4.3. Nguyên nhân của hạn chế công tác quản lý tài chính đối với hoạt
động giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên........................84
Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI
VỚI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP TỈNH THÁI
NGUYÊN............................................................................................. 87
4.1. Định hướng công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục phổ
thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới..........................87
4.1.1. Quan điểm, mục tiêu phát triển giáo dục đào tạo tỉnh Thái
Nguyên tầm nhìn đến năm 2030............................................................ 87


6
4.1.2. Mục tiêu.........................................................................................88
4.1.2.1. Mục tiêu chung...........................................................................88
4.1.3. Định hướng công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục
phổ thông công lập..................................................................................91
4.2. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở
giáo dục phổ thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên..................................91
4.2.1. Giải pháp 1: Hoàn thiện phân cấp quản lý tài chính đối với hoạt
động các cơ sở giáo dục phổ thông công lập.......................................... 93
4.2.2. Giải pháp 2: Giải pháp về phân bổ ngân sách cho các cơ sở giáo
dục phổ thông công lập...........................................................................93
4.2.3. Giải pháp 3: Tăng cường quản lý nguồn thu đối với các cơ sở giáo
dục phổ thông công lập...........................................................................98
4.2.4. Giải pháp 4: Đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho các cơ sở giáo
dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên.............................................100
4.2.5. Giải pháp 5: Hoàn thiện cơ chế kiểm tra và quyết toán..............102
4.2.6. Giải pháp 6: Củng cố, nâng cao chất lượng công tác quản lý tài
chính cho các cơ sở giáo dục phổ thông công lập................................ 105
4.3. Kiến nghị.........................................................................................108
4.3.1. Kiến nghị với Bộ Giáo dục và Đào tạo..........................................108
4.3.2. Kiến nghị với UBND tỉnh Thái Nguyên......................................... 109
4.3.3. Kiến nghị với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên..............109
4.3.4. Kiến nghị với Sở Tái chính, Sở Nội vụ tỉnh Thái Nguyên..............109
KẾT LUẬN...............................................................................................111
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................113


vii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

CBQL

Cán bộ quản lý

GD

Giáo dục

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GDPT

Giáo dục phổ thông

GV

Giáo viên

HĐND

Hội đồng nhân dân

HSBT

Học sinh bán trú

KTXH

Kinh tế xã hội

NSNN

Ngân sách nhà nước

PCGD

Phổ cập giáo dục

PTCS

Phổ thông cơ sở

PTDTBT

Phổ thông dân tộc bán trú

THPT

Trung học phổ thông

UBND

Ủy ban nhân dân

UNDP

Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc

XDCB

Xây dựng cơ bản


8
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Cấu trúc của hệ thống giáo dục quốc dân................................. 6
Bảng 3.1: Quy mô trường, lớp học, học sinh hệ công lập GDPT công lập
trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.................................................47
Bảng 3.2: Số trường học sinh THPT trong độ tuổi 15-17 trên địa bàn
tỉnh.......................................................................................... 48
Bảng 3.3: Hệ thống trường THPT tỉnh Thái Nguyên từ năm 2011 2016.........................................................................................49
Bảng 3.4: Chất lượng giáo dục THPT của tỉnh Thái Nguyên qua các
năm..........................................................................................50
Bảng 3.5: Thống kê kết quả thi học sinh giỏi quốc gia giai đoạn 2011-2016
................................................................................................. 51
Bảng 3.6: Thống kê kết quả thi đỗ đại học, cao đẳng..............................51
Bảng 3.7: Cơ cấu giáo viên theo cấp học.................................................52
Bảng 3.8: Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên cấp THPT....................54
Bảng 3.9: Cơ sở vật chất của các trường THPT tỉnh Thái Nguyên giai đoạn
2011 - 2016..............................................................................57
Bảng 3.10: Phân bổ và giao dự toán ngân sách giáo dục năm năm
2017.........................................................................................63
Bảng 3.11: Nguồn ngân sách nhà nước cấp cho giáo dục công lập tỉnh
Thái Nguyên............................................................................ 66
Bảng 3.12: Tổng hợp kinh phí từ nguồn NSNN cấp cho giáo dục THPT
công lập trên tỉnh Thái Nguyên............................................... 69
Bảng 3.13. Khảo sát các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến công tác quản
lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục công lập tại Thái Nguyên .
75
Bảng 3.14. Đánh giá mức độ đáp ứng công tác quản lý tài chính tại các cơ
sở giáo dục phổ thông công lập trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên


80

9


9
Bảng 4.1: Số trường THPT giai đoạn 2016 - 2020, tầm nhìn đến năm 2030
................................................................................................. 89


1
0
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1. Cơ cấu giáo viên theo cấp học đối với giáo dục công lập.........54
Hình 3.2. Nguồn tài chính của các trường THPT công lập tỉnh Thái
Nguyên.....................................................................................67
Hình 3.3. Tổng hợp kinh phí từ nguồn NSNN cấp cho giáo dục THPT
công lập trên tỉnh Thái Nguyên............................................... 70


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm và coi trọng công tác giáo dục và
đào tạo. Ngay từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, phát triển giáo dục và
đào tạo cùng với khoa học công nghệ được xác định là quốc sách hàng đầu,
đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ
X tiếp tục khẳng định phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu,
phát triển giáo dục và đào tạo là một động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp
công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người
- yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.
Trong những năm qua, mặc dù điều kiện đất nước và ngân sách nhà nước
còn nhiều khó khăn, Nhà nước vẫn quan tâm dành một tỷ lệ ngân sách đáng
kể để đầu tư cho giáo dục và đào tạo, trong đó có giáo dục phổ thông.
Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của giáo dục phổ thông
trong sự nghiệp phát triển kinh tế- xã hội trong thời kỳ CNH, HĐH, được sự
quan tâm của các cấp, các ngành trong những năm qua chi NSNN cho hoạt
động giáo dục phổ thông ở Thái Nguyên đã không ngừng phát triển. Trong
những năm qua, giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã có
những bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô, nội dung, hình thức và góp
phần quan trọng vào quá trình phát triển nguồn nhân lực, phát triển kinh tế
xã hội của tỉnh nhà. Tuy nhiên, giáo dục phổ thông của Tỉnh Thái Nguyên cũng
vẫn tồn tại không ít điểm hạn chế. Đặc biệt, trong giai đoạn vừa qua, xu
hướng thương mại hóa giáo dục đang ngày càng lan rộng đã khiến cho mất
công bằng trong hưởng các thành quả giáo dục, nhiều trường thu sai chế độ,
cơ sở vật chất, chất lượng giảng dạy không đảm bảo. Ngân sách nhà nước đã
có sự điều chỉnh cho giáo dục mỗi năm một cao song hiệu quả đem lại cho
giáo dục chưa thật tương xứng. Điều này làm giảm hiệu quả của giáo dục
phổ thông trên địa bàn mà một trong những nguyên nhân chính là do cơ


2
chế quản lý tài chính đối với giáo dục phổ thông


3
còn chưa chặt chẽ, đầu tư cho giáo dục và cơ chế tài chính trong giáo dục
chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu.
Nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông đang là một thách thức lớn
cho quá trình phát triển và hội nhập. Để sử dụng nguồn lực tài chính đầu tư
cho giáo dục phổ thông có hiệu quả, phải xây dựng một cơ chế quản lý
hoạt động tài chính khoa học, hợp lý. Đây là bài toán nan giải cho các cấp,
các ngành quản lý giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng. Mọi
tiêu cực trong giáo dục thường xuất phát từ đây, nếu không có cơ chế quản
lý tài chính tốt sẽ gây ra lãng phí, tham nhũng, sử dụng các nguồn đầu tư
kém hiệu quả. Bởi vậy, nghiên cứu sâu thực trạng cơ chế quản lý tài chính
đối với giáo dục phổ thông nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đang
trở thành vấn đề cấp thiết trong cả lý luận và thực tiễn.
Xuất phát từ thực tế đó tôi chọn đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý
tài chính đối với các cơ sở giáo dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên”
làm luận văn Thạc sĩ.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
2.1. Mục tiêu chung
Phân tích thực trạng công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo
dục phổ thông công lập nhằm xây dựng có căn cứ khoa học các giải pháp
hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục phổ thông
công lập tại tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn mới.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Nghiên cứu tổng quan lý luận và thực tiễn về công tác quản lý tài
chính đối với các cơ sở giáo dục phổ thông công lập.
- Phân tích thực trạng công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo
dục phổ thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên.
- Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với
các cơ sở giáo dục phổ thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên.


4
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở
giáo dục phổ thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
3.2.1. Phạm vi về nội dung
Nghiên cứu các quy định về chế độ, chính sách cho giáo viên, học sinh
và người lao động, các quy định về quản lý tài chính của các cấp Trung ương
và địa phương trong các cơ sở giáo dục công lập tại tỉnh Thái Nguyên.
3.2.2. Phạm vi về thời gian
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lý tài chính đối
với các cơ sở giáo dục phổ thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên giai đoạn năm
2014
- 2016. Điều tra sơ cấp được tiến hành trong giai đoạn từ tháng 6 - tháng 8
năm 2017.
3.2.3. Phạm vi về không gian
Đề tài được thực hiện tại các trường giáo dục phổ thông công lập tại
tỉnh Thái Nguyên.
4. Những đóng góp của luận văn
Về khoa học:
Kết quả đề tài góp phần hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về các vấn
đề liên quan tới công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục phổ
thông công lập tại tỉnh Thái Nguyên.
Về thực tiễn:
Kết quả đề tài có giá trị ứng dụng cho một số giải pháp hoàn thiện công
tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục phổ thông công lập tại tỉnh
Thái Nguyên nói riêng và các nhà quản lý đơn vị sự nghiệp nói chung. Ngoài
ra, có giá trị tham khảo cho các nhà quản lý, các đơn vị, cá nhân khác quan


tâm đến

5


6
việc quyết định lựa chọn phương án tài chính đảm bảo hiệu quả trong hoạt
động của tổ chức.
5. Kết cấu, luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
có kết cấu 4 chương. Các chương nội dung chính gồm:
- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý tài chính đối
với các cơ sở giáo dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên.
- Chương 2: Phương pháp nghiên cứu đề tài.
- Chương 3: Thực trạng công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở
giáo dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên.
- Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính đối với các
cơ sở giáo dục phổ thông công lập tỉnh Thái Nguyên.


7
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC
PHỔ THÔNG CÔNG LẬP
1.1. Cơ sở lý luận về công tác quản lý tài chính đối với các cơ sở giáo dục
phổ thông công lập
1.1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về các cơ sở giáo dục phổ thông công lập
1.1.1.1. Khái niệm về giáo dục phổ thông, các cơ sở giáo dục phổ thông
công lập
Giáo dục theo nghĩa rộng có thể được hiểu là một phương thức
truyền đạt những kinh nghiệm trong cuộc sống của con người. Ngay từ khi xã
hội hình thành, dù dưới mạng lưới thô sơ, giáo dục đã nảy sinh trong cộng
đồng như một động lực thúc đẩy cuộc sống xã hội phát triển [8].
Giáo dục được hiểu là quá trình nhằm hình thành, phát triển nhân
cách con người, được tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch thông qua
các hoạt động và các quan hệ giữa người dạy học và người học nhằm để
người học lĩnh hội những tri thức và kinh nghiệm mà loài người đã tích lũy
trong lịch sử.
Giáo dục đào tạo được coi là hoạt động mà xã hội thiết lập nên để
tạo điều kiện cho mọi thành viên trong cộng đồng nâng cao tri thức và nhân
cách.
Tùy theo đặc điểm và hoàn cảnh, mỗi nước trên thế giới có những
quan điểm và mô hình giáo dục khác nhau, tuy nhiên về hệ thống giáo dục
của từng nước có những điểm tương tự nhau là: giáo dục mầm non (hay còn
gọi là giáo dục tiền học đường), giáo dục phổ thông, giáo dục dạy nghề và đại
học.
Giáo dục phổ thông giành cho lứa tuổi từ 6 đến 18 tuổi, cấp học này
cung cấp những kiến thức phổ thông, cơ bản ban đầu giúp tuổi trẻ có thể


8
tiếp tục học nghề hoặc học lên và cũng có thể đi vào cuộc sống tự nuôi sống
mình và cống hiến cho xã hội.
Giáo dục phổ thông là hình thức giáo dục chính quy, thực hiện theo


9
chương trình giáo dục phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Giáo dục phổ
thông gồm 2 cấp tiểu học và trung học. Cấp tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5; Cấp
trung học gồm: Cấp trung học cơ sở từ lớp 6 đến lớp 9 và cấp trung học
phổ thông từ lớp 10 đến lớp 12 [6].
1.1.1.2. Hệ thống tổ chức các cơ sở giáo dục phổ thông công lập
Mỗi quốc gia khi xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân đều xác định
mục tiêu giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng tùy thuộc vào
quan điểm phát triển giáo dục trong từng thới kỳ và chế độ chính trị của
quốc gia đó. Hệ thống giáo dục Việt nam theo Luật Giáo dục 2005 gồm:
- Giáo dục mầm non có nhà trẻ và mẫu giáo.
- Giáo dục phổ thông có tiểu học, PTCS, THPT.
- Giáo dục nghề nghiệp: có trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề.
- Giáo dục đại học và sau đại học: Đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ
đại học, trình độ Thạc sỹ, trình độ tiến sỹ.
- Cấu trúc của hệ thống giáo dục quốc dân theo bảng sau:
Bảng 1.1. Cấu trúc của hệ thống giáo dục quốc dân
- Tiến sỹ
Đại học và sau đại học

- Thạc sỹ
- Đại học
- Cao đẳng

Giáo dục nghề nghiệp

- Trung cấp chuyên nghiệp
- Dạy nghề
- Trung học phổ thông

Giáo dục phổ thông

- Trung học cơ sở
- Tiểu học

Giáo dục mầm non

- Mẫu giáo
- Nhà trẻ

Trong hệ thống này, có thể khẳng định, giáo dục phổ thông có một vị trí
hết


10
sức quan trọng, nó là chiếc cầu nối cơ bản, nó là cấp học mang tính nền tảng
của cả hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia. Chất lượng của giáo dục phổ thông
do vậy trước tiên ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng giáo dục dạy nghề và đại
học, sâu xa hơn, mở rộng hơn, chính nó là nguồn gốc góp phần quan trọng
quyết định chất lượng của nguồn lực lao động từng nước. Bởi vậy trong chiến
lược phát triển giáo dục, phát triển nguồn nhân lực của mỗi quốc gia, câu hỏi
đầu tiên, trọng tâm đột phá đầu tiên là chú trọng chăm lo cho cấp học phổ
thông.
Nhận thức rõ vị trí quan trọng này của giáo dục phổ thông, ngày từ khi
mới giành được chính quyền, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ta đã
hình thành một hệ thống giáo dục hoàn chỉnh và toàn diện. Hệ thống giáo
dục do Nhà nước ta quản lý, bên cạnh giáo dục mầm non, giáo dục bổ túc
văn hóa cho người lớn tuổi không có điều kiện học hết phổ thông, giáo dục
dạy nghề và giáo dục đại học là giáo dục phổ thông.
Giáo dục phổ thông nước ta, đã qua nhiều thời kỳ cải cách và tổ
chức dậy học theo các mô hình chủ yếu như hệ giáo dục 9 năm trong kháng
chiến chống Pháp, hệ giáo dục 10 năm trong kháng chiến chống Mỹ và xây
dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và hệ giáo dục 12 năm từ khi nước nhà
thống nhất đến nay. Quán triệt các quan điểm cơ bản của Đảng ta về phát
triển giáo dục nói chung và phát triển giáo dục phổ thông nói riêng, nhà
nước ta, nhân dân ta nói chung và ngành giáo dục nói riêng đã chăm lo
không ngừng cho giáo dục phổ thông. Giáo dục phổ thông đã tạo nên những
thành tựu hết sức quan trọng và to lớn, cung cấp cho xã hội nhiều lớp thế hệ
trẻ, thông minh, sáng tạo, trung thành, dũng cảm, giầu lòng nhân ái, sẵn
sàng hy sinh vì tổ quốc, vì dân tộc, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được
giao, góp phần chiến đấu và xây dựng tổ quốc phát triển như hôm nay [11].
Trường công lập: Trường thuộc sở hữu nhà nước, do cơ quan có
nhà nước cấp Trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và cấp
quận huyện quản lý. Mọi chi phí hoạt động của nhà trường do NSNN cấp và


một phần chi

11


12
phí do học sinh đóng góp.
Tất cả các loại hình nhà trường này đều chịu sự quản lý nhà nước
của các cơ quan quản lý giáo dục theo sự phân công, phân cấp của Nhà
nước. Trường công lập giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống giáo dục quốc
dân, Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân mở trường dân lập, tư
thục nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của xã hội. Nhà trường được thành lập
khi đảm bảo các điều kiện về cán bộ quản lý, giáo viên, cơ sở vật chất, và
năng lực tài chính theo quy định của Chính phủ.
1.1.1.3. Vai trò của giáo dục và đào tạo đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
Giáo dục tạo cho người học có kiến thức, kỹ năng và thái độ phù hợp
với sự phát triển xã hội và môi trường nghề nghiệp. Vai trò của giáo dục đối
với sự phát triển kinh tế - xã hội được thể hiện ở các mặt sau:
- Giáo dục góp phần tạo nguồn nhân lực có trình độ và chuyên môn
kỹ thuật, một trong những yếu tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát
triển bền vững.
Các học thuyết phát triển kinh tế từ trước cho đến nay cơ bản đều
thống nhất quan điểm cho rằng để phát triển kinh tế, xã hội cần có ba
nguồn lực cơ bản: nhân lực, tài nguyên thiên nhiên và nguồn lực tài chính.
Vị trí của các nguồn lực này thay đổi cùng với sự phát triển của xã hội.
Trong nền kinh tế nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên đóng vai trò cơ bản,
quyết định mức sản lượng tạo ra. Đến nền kinh tế công nghiệp, vị trí hàng
đầu thuộc về nguồn lực tài chính. Ngày nay, trong quá trình chuyển sang nền
kinh tế tri thức nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, của cải vật chất, tiền vốn
vẫn đóng vai trò quan trọng, nhưng vai trò quyết định sẽ thuộc về nguồn
vốn con người - nguồn nhân lực. Chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định
năng lực cạnh tranh, tăng trưởng và phát triển kinh tế trong bối cảnh hội
nhập kinh tế quốc tế. Chính vì thế, phát triển nguồn nhân lực có chất lượng
luôn được coi là vấn đề ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế của mỗi
quốc gia [7].


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×
x