Tải bản đầy đủ

Tiểu luận thuế giá trị gia tăng và hoàn thuế giá trị gia tăng

L IM

Đ U

Trong n n kinh t hi n ñ i, thu không ch là công c thu ngân sách
nhà nư c (NSNN) mà còn là công c c a nhà nư c ñ qu n lý ñi u ti t vĩ
mô n n kinh t . Do v y, khi n n kinh t c a m i nư c chuy n sang m t giai
ño n m i v i nh ng ch trương, chính sách ñ nh hư ng s phát tri n kinh t
thay ñ i thì chính sách thu c a qu c gia cũng ph i ñư c c i cách cho thích
h p.
Cu c c i cách thu nư c ta t năm 1990 ñ n nay ñư c xem là m t
cu c c i cách thu toàn di n, sâu s c. Qua bư c 1 c a cu c c i cách (19901995), h th ng thu nư c ta ñã ñ t ñư c m t s thành t u quan tr ng như:
th ng nh t h th ng thu áp d ng cho các cơ s s n xu t kinh doanh thu c
m i thành ph n kinh t trong c nư c, tăng thu NSNN, thúc ñ y tăng trư ng
kinh t . Bên c nh ñó, cu c c i cách thu bư c 1 v!n còn m t s h n ch
như: h n ch khuy n khích ñ u tư, ñáp "ng yêu c u h p tác kinh t v i các
nư c trong khu v c và trên th gi i, h n ch v tính ñơn gi n, rõ ràng, ch#t
ch$.
Chính vì v y, h th ng thu nư c ta l i ñư c ti p t c c i cách

bư c


2. Vi c áp d ng thu GTGT thay th thu doanh thu (TDT) k t ngày
1/1/1999 là m t trong nh ng n i dung quan tr ng c a bư c c i cách này.
Vi c ban hành thu GTGT thay th cho TDT là nh%m kh c ph c
nh ng như c ñi m c a TDT, kích thích s n xu t phát tri n ñ&ng th'i t ng
bư c hoàn thi n h th ng chính sách thu c a nư c ta phù h p v i s phát
tri n c a n n kinh t th trư'ng, ñáp "ng nhu c u h i nh p v i n n kinh t
các nư c trong khu v c và trên th gi i, thu hút v n ñ u tư c a nư c ngoài
cũng như c a các nhà ñ u tư trong nư c, thúc ñ y tăng cư'ng công tác h ch
toán k toán, ch"ng t hoá ñơn c a các doanh nghi p, t o ñi u ki n nâng
cao hi u qu công tác qu n lý thu thu , h n ch th t thu thu , ñ m b o
ngu&n thu n ñ nh, thư'ng xuyên, lâu dài và ngày càng tăng cho NSNN.


Tuy nhiên, bên c nh nh ng tác ñ ng tích c c nêu trên, thu GTGT cũng còn
nhi u v n ñ như: thu su t, phương pháp tính thu , và ñ#c bi t là v n ñ
hoàn thu giá tr gia tăng.
Nh n th"c t m quan tr ng c a v n ñ này, em ñã ch n ñ tài: “THU
GIÁ TR GIA TĂNG

HOÀN THU

GIÁ TR GIA TĂNG”. Do còn h n ch

v m#t ki n th"c, kinh nghi m và v i lòng mong mu n ñư c h c h(i, em r t
mong ñư c th y cô, b n bè ch b o. Em cũng chân thành c m ơn Cô giáo
tr c ti p hư ng d!n em làm ñ tài này.


N I DUNG
I.THU GIÁ TR GIA TĂNG LÀ GÌ ?
Thu GTGT tuy m i ñư c áp d ng

nư c ta t ngày 1/1/1999 song

ñã phát huy ñư c vai trò to l n trong vi c qu n lý vĩ mô n n kinh t và là
ngu&n thu ch y u c a ngân sách qu c gia. Còn trên th gi i, thu GTGT ñã
ñư c áp d ng

h u h t các nư c. V y thu GTGT là gì, t i sao l i ph bi n



như v y?
1.Ngu n g c v thu GTGT
Thu

GTGT có tên g i theo ti ng Anh là “VALUE ADDED

TAX”(VAT).
Năm 1918, m t ngư'i Đ"c có tên là Carl Fredric Von Stemens ñã ñ
xu t thu GTGT nh%m kh c ph c s ch&ng chéo c a thu doanh thu nhưng
nh ng ki n ngh c a ông ñã không ñư c nư c Đ"c quan tâm. Năm 1947,
Chao, nhà kinh t h c ngư'i M*, l i ñ c p ñ n thu GTGT trong tác ph m
“C i t h th ng thu ” c a mình. + Nh t B n, m t d án v thu này ñã
ñư c ñ trình qu c h i năm 1953 nhưng không ñư c thông qua. Ph i ñ n
năm 1954 Pháp m i là nư c ñ u tiên th c hi n thu GTGT nhưng ch m i
áp d ng

khâu s n xu t. Năm 1968 ch có 47 nư c áp d ng thu GTGT.

Ngày nay ñã có hơn 120 nư c áp d ng lo i thu này. Riêng

Châu Á, thu

GTGT ngày càng tr thành lo i thu ph bi n.
+ VI,T NAM, thu GTGT ñư c nghiên c"u và áp d ng th- nghi m
năm 1993

11 ñơn v (ngành ñư'ng, d t, xi măng)ban hành thành lu t và

ñư c thông qua t i kỳ h p th" 11 Qu c h i khoá 9 ngày 10 tháng 5
năm1997 ñ chính th"c áp d ng t ngày 1/1/1999.
2.M t s khái ni m cơ b n.


Thu GTGT là thu gián thu tính trên kho n giá tr tăng thêm
c a hàng hoá, d ch v phát sinh t quá trình s n xu t, lưu thông ñ n tiêu
dùng và ñư c n p vào ngân sách theo m"c ñ tiêu th hàng hoá, d ch v .
Giá tr gia tăng c a hàng hoá, d ch v là ph n giá tr tăng thêm
c a hàng hoá d ch v sau m i quá trình s n xu t và lưu thông.
V hình th"c, thu GTGT do các nhà s n xu t kinh doanh n p h
ngư'i tiêu dùng thông qua vi c tính n p thu này vào giá bán mà ngư'i tiêu
dùng ph i thanh toán.
V b n ch t, ngư'i ch u thu GTGT là ngư'i tiêu dùng. Tuy nhiên,
ngưòi s n xu t và ngư'i tiêu dùng ñ u ph thu c vào m i quan h cung c u
c a hàng hoá ñó trên th trư'ng, do v y ñ u ch u nh hư ng c a thu GTGT.
3. Đ c ñi m c a thu GTGT
Thu GTGT mang tính gián thu, m t y u t c u thành trong giá
c hàng hóa d ch v , nh%m ñ ng viên m t ph n thu nh p c a ngư'i tiêu
dùng khi h tiêu dùng hàng hoá, d ch v ch u thu .
Thu GTGT ñánh vào t t c các giai ño n s n xu t kinh doanh
nhưng ch tính trên ph n giá tr gia tăng c a m i giai ño n. Vì v y, t ng s
thu thu ñư c

các giai ño n s$ b%ng v i s thu tính theo giá bán cho

ngư'i tiêu dùng cu i cùng.
Doanh nghi p

Đ u vào
Doanh s

Đ u ra

Thu GTGT

mua chưa

Doanh s bán

Thu GTGT
Thu GTGT

chưa có thu

cóthu
1DN s i


Mua bông



Bán s i thành ph m

300

30
400

40

40-30=10

500

50

50-40=10

2.Dn d t


Mua s i



Bán v i

400

40

3.DN may


Mua v i

500

50




550

Bán qu n áo

55

55-50=5

T ng thu ngư'i tiêu dùng ph i ch u: 30+10+10+5=55
V n ñ cơ b n nh t khi nghiên c"u b n ch t c a thu GTGT là ph i
xác ñ nh ñư c thành ph n c a giá tr tăng thêm

m i giai ño n s n xu t

kinh doanh. Như v y m i tính ñư c m t cách chính xác s thu GTGT c a
m i giai ño n ñó.
Thu GTGT có tính trung l p ñư c th hi n


các khía c nh:

Thu GTGT không ch u nh hư ng c a k t qu kinh doanh c a

ngư'i n p thu . Dù n n kinh t và m"c s ng c a xã h i tăng hay gi m thì
ngư'i dân v!n luôn luôn có nh ng nhu c u nh t ñ nh, do ñó vi c tiêu th
hàng hoá d ch v v!n ph i di/n ra.


Thu GTGT không b

nh hư ng b i quá trình t ch"c và phân

chia các chu trình kinh t , nghĩa là vi c phân ño n chu trình kinh t nhi u
hay ít ñ u không nh hư ng ñ n s thu GTGT thu ñư c.
Thu GTGT ñem l i ngu&n thu thư'ng xuyên và ch y u cho
NSNN tuỳ theo quan ñi m ñ ng viên c a m i Qu c gia. Thu GTGT ph
thu c vào m"c tiêu dùng xã h i. Ph n l n các nư c áp d ng thu GTGT có
s thu v thu GTGT chi m kho ng 15%-30% t ng thu ngân sách(Kho ng
5% ñ n 10% GDP).
4.Ph m vi áp d ng thu GTGT.
4.1.Đ i tư ng ch u thu .
Theo quy ñ nh t i Đi u 2 Lu t thu giá tr gia tăng và Đi u 2 Ngh
ñ nh s 79/ 2000/ NĐ-CP ngày 29/12/2000 c a Chính ph thì ñ i tư ng ch u
thu GTGT là hàng hoá, d ch v dùng cho s n xu t, kinh doanh và tiêu dùng
Vi t Nam, tr 26 nhóm hàng hoá, d ch v theo quy ñ nh t i ñi u 4 Lu t
thu GTGT hàng hoá, d ch v ch u thu GTGT bao g&m :
Hàng hoá, d ch v ñư c s n xu t và tiêu dùng trong nư c.
Hàng hoá, d ch v ñư c nh p kh u tiêu dùng trong nư c.


Hàng hoá, d ch v ñư c s n xu t và tiêu dùng n i b .
Hàng hoá, d ch v ñư c mua, bán dư i m i hình th"c, bao g&m
c trao ñ i b%ng hi n v t (Không thanh toán b%ng ti n).
4.2. Đ i tư ng n p thu GTGT.
Theo quy ñ nh t i Đi u 3 Lu t thu gía tr gia tăng và Đi u 3 Ngh
ñ nh s 79/2000/ NĐ-CP ngày 29/12/2000 c a Chính ph quy ñ nh chi ti t
thi hành Lu t thu GTGT thì t t c các t ch"c, cá nhân có ho t ñ ng s n
xu t kinh doanh hàng hoá, d ch v ch u thu GTGT

Vi t Nam, không

phân bi t ngành ngh , hình th"c, t ch"c kinh doanh (g i chung là cơ s
kinh doanh) và t ch"c, cá nhân khác có nh p kh u hàng hoá ch u thu
GTGT(g i chung là ngư'i nh p kh u)ñ u là ñ i tư ng n p thu GTGT.
4.3 Đ i tư ng không ch u thu GTGT
Các hàng hoá, d ch v không thu c di n ch u thu GTGT theo quy
ñ nh t i Đi u 4 Lu t thu

gía tr gia tăng và ñi u 4 Ngh ñ nh s

79/2000/NĐ-CP ngày 29/12/2000 c a Chính ph .
5.Căn c tính thu
Căn c" tính thu GTGT là giá tính thu và thu su t.
Giá tính thu : Giá tính thu GTGT ñ i v i hàng hoá d ch v là
giá bán chưa có thu GTGT, giá tính thu ñ i v i hàng hoá nh p kh u t i
c-a kh u c ng v i th nh p kh u. Ngoài ra, giá tính thu GTGT ñ i v i m t
s trư'ng h p khác cũng ñư c quy ñ nh c th t i Đi u 7 Lu t thu gía tr
gia tăng và Đi u 6 Ngh ñ nh s 79/2000/NĐ-CP ngày 29/12/2000 c a
Chính ph .
Thu su t: Hi n nay, lu t thu GTGT quy ñ nh có 4 m"c thu
su t là 0%, 5%, 10%, 20% và ñư c quy ñ nh c th t i Đi u 8 Lu t thu gía
tr gia tăng và Đi u 7 Ngh ñ nh s 79/2000/NĐ-CP ngày 29/12/2000 c a
Chính ph .
♦ Thu su t 0% : Áp d ng cho hàng hoá d ch v xu t kh u.


♦ Thu su t 5% : Áp d ng cho hàng hoá d ch v có tính ch t thi t
y u trong ñ'i s ng kinh t , xã h i.
♦ Thu su t 10% : Áp d ng cho các nhóm hàng hoá, d ch v thông
thư'ng trong ñ'i s ng kinh t , xã h i.
♦ Thu su t 20% : Áp d ng cho nhóm hàng hoá, d ch v cao c p c n
ph i ñi u ti t cao.
6. Phương pháp tính thu GTGT
Có 2 phưong pháp là phưong pháp kh u tr thu và phương pháp tính
thu tr c ti p trên GTGT.
6.1 Phương pháp kh u tr thu :
a) Đ i tư ng áp d ng : là các ñơn v , t ch"c kinh doanh, doanh
ngh p thành l p theo Lu t Doanh nghi p Nhà nư c, Lu t Doanh nghi p,
Lu t H p Tác xã, doanh nghi p có v n ñ u tư nư c ngoài và các ñơn v , t
ch"c kinh doanh khác tr các ñ i tư ng áp d ng tính thu theo phương pháp
tính thu tr c ti p trên GTGT.
b) Xác ñ nh thu GTGT ph i n p :
S thu

Thu

GTGT

=

ph i n p

GTGT

Thu
-

ñ u ra

GTGT ñ u vào
ñư c kh u tr

Trong ñó:
Thu

=

Giá tính thu c a

GTGT

hàng hoá ,d ch v

ñ u ra

ch u thu bán ra

Thu su t thu
X

GTGT c a hàng hóa ,
d ch v ñó

Thu GTGT ñ u vào b%ng t ng s thu GTGT ghi trên hoá ñơn
GTGT mua hàng hoá, d nh v (bao g&m c tài s n c ñ nh dùng cho s n


xu t, kinh doanh hàng hoá, d nh v ch u thu GTGT ), s thu GTGT ghi
trên ch"ng t n p thu c a hàng hoá nh p kh u, ho#c thu GTGT ñư c kh u
tr kh ng ñ i v i các trư'ng h p theo quy ñ nh v i các t0 l t 2% -3% gía
tr hàng hoá mua vào.
6.2 Phương pháp tính thu GTGT tr c ti p trên giá tr gia tăng
a) Đ i tư ng áp d ng: là các cá nhân s n xu t, kinh doanh là ngư'i
Vi t Nam, t ch"c, cá nhân nư c ngoài kinh doanh

Vi t Nam không theo

Lu t ñ u tư nư c ngoài t i Vi t Nam chưa th c hi n ñ y ñ các ñi u ki n v
k toán, hoá ñơn ch"ng t ñ làm căn c" tính thu theo phương pháp kh u
tr thu .
b) Xác ñ nh thu GTGT ph i n p:
S thu

+=

Giá tr gia tăng c a

GTGT
Ph i n p

GTGT

+ =

c ahàng hoá

C X

Thu su t thu

hàng hoá d ch v

GTGT c a hàng hoá ,

ch u thu

d ch v ñó

Doanh s c a

Giá v n c a hàng

hàng hoá, d ch v

d ch v

-

hoá, d ch v

bán r a

bán ra

7.S c n thi t c a thu GTGT
Thu GTGT kh c ph c s ch&ng chéo, trùng l p c a TDT.
Thu GTGT l!n TDT ñ u là nh ng s c thu gián thu, ñ u nh%m m c
tiêu chính là ñ ng viên m t ph n thu nh p c a ñông ñ o ngư'i tiêu dùng t o
nên ngu&n thu l n và n ñ nh cho NSNN. Nhưng trong n n kinh t v i s
phân công lao ñ ng xã h i ngày càng sâu s c, chuyên môn hoá s n xu t
ngày càng cao như hi n này thì TDT v i ñ i tư ng tính thu là toàn b
doanh thu không còn thích h p n a.


Khi phân công lao ñ ng xã h i và chuyên môn hoá s n xu t chưa phát
tri n, t nguyên li u thô, qua nhi u công ño n ch bi n ñ ñư c thành ph m
h u ích ñ n v i ngư'i tiêu th cu i cùng, có th ch do m t ngư'i hay m t
ñơn v s n xu t th c hi n:
Tr n
g lúa và thu
ho ch lúa

Xay
xát g o

Bán bánh

Ch
bi n g o

Làm

ñ n tay ngư i tiêu

thành b t g o

bánh

dùng

(toàn b quy trình nói trên do m t ngư'i/m t ñơn v s n xu t th c hi n)
Ngư'i bán bánh ph i n p TDT: toàn b doanh thu bán bánh x thu
su t, ñi u này không làm phát sinh tình tr ng thu ch&ng lên thu . Khi phân
công lao ñ ng xã h i và chuyên môn hoá s n xu t phát tri n thì m i công
ño n trong quy trình trên s$ do nh ng ngư'i khác nhau ñ m trách, th m chí
gi a nh ng ngư'i s n xu t này còn có th có ít nh t m t nhà buôn làm trung
gian. Do ñó, TDT ñư c tính trên toàn b doanh thu c a m i ngưòi cũng có
nghĩa là TDT ñư c tính ch&ng lên TDT c a nh ng khâu s n xu t trư c ñó.
TDT mà m i nhà s n xu t kinh doanh ph i n p không ph n nh ñư c ph n
giá tr m i sáng t o mà h ñóng góp cho xã h i. TDT không khuy n khích
chuyên môn hoá s n xu t, h n ch s phát tri n phong phú các ngành, ngh ,
các lo i hình kinh doanh trong n n kinh t th trư'ng.
Có ý ki n cho r%ng, vi c tính trùng TDT trong quá trình luân chuy n
hàng hoá nh%m h n ch nhi u khâu trung gian không c n thi t. Tuy nhiên
th c t , trong n n kinh t th trư'ng có r t nhi u khâu trung gian c n thi t;
hơn n a, qua s ñào th i ho#c ch p nh n c a th trư'ng b n thân t ng nhà
kinh doanh t xác ñ nh ñư c là h có c n thi t hay không. V phía Nhà
nư c, có th h n ch , ñi u ch nh h b%ng m t l i thu nào ñó th t rõ ràng,
v i thu su t cao, không c n ph i làm cho thu ch&ng lên thu .
Thu GTGT v i ñ i tư ng tính là ph n giá tr gia tăng c a hàng hoá
qua m i khâu s n xu t kinh doanh nên có th kh c ph c tính trùng l p c a
TDT.


Thu GTGT mang tính trung l p v m#t kinh t . Xét trong n i
b n n kinh t , thu GTGT, ñánh vào ngư'i tiêu dùng, không ñánh vào
ngư'i s n xu t,ñư c áp d ng r ng rãi, có ph m vi ñ i tư ng thu r t r ng
(Thu vào m i t ch"c, cá nhân ngư'i tiêu dùng hàng hoá, d ch v ) nên có
th t o ra ngu&n thu ngày càng tăng cho NSNN. Các doanh nghi p s n xu t
kinh doanh ch là khâu trung gian, thu thu h Nhà nư c r&i n p vào KBNN
mà thôi. Đây là ñ#c ñi m“cách m ng”c a thu GTGT nh' phương pháp
kh u tr c a nó. Ngoài ra, tính trung l p còn ñư c th hi n trong các nghi p
v chuy n d ch s n ph m và d ch v cũng như ñ i v i vi c t p trung thu vào
Ngân sách. M t lo i thu ñư c g i là trung l p khi nó không nh%m vào hay
không ñư c d!n t i h u qu sinh ra m t áp l c trên ngư'i ch u thu ñ h
ph i ho t ñ ng hay không ho t ñ ng theo m t hư ng ñã ñ nh.
Thu GTGT khuy n khích ho t ñ ng xu t kh u b%ng vi c áp
d ng thu su t 0% và ñư c thoái tr l i toàn b s thu GTGT ñã thu

khâu

trư c. Đ&ng th'i có tác d ng b o h hàng hoá s n xu t trong nư c thông qua
vi c ñánh thu vào hàng nh p kh u (làm tăng giá v n hàng nh p kh u)s$
kích thích s n xu t trong nư c phát tri n t o ñi u ki n h i nh p vào n n kinh
t khu v c và kinh t toàn c u. Thu GTGT còn m r ng th trư'ng tiêu th
s n ph m hàng hoá, kích thích phát tri n s n xu t kinh doanh, gi i quy t nhu
c u lao ñ ng ngày càng tăng c a xã h i.
Thu GTGT thúc ñ y ho t ñ ng ñ u tư m r ng quy mô s n
xu t kinh doanh, ñ i m i công ngh hi n ñ i, b i l$ thu GTGT không ñánh
vào ho t ñ ng ñ u tư tài s n c ñ nh, toàn b s thu GTGT ph i tr khi mua
s m tài s n c ñ nh s$ ñư c Nhà nư c cho kh u tr ho#c hoàn l i cho doanh
nghi p.
Thu GTGT có tác d ng b o h s n xu t trong nư c thông qua
vi c ñánh thu vào hàng hoá nh p kh u. Đi u này làm tăng kh năng c nh
tranh c a các doanh nghi p s n xu t kinh doanh trong nư c, b o h ñư c th
trư'ng tiêu th hàng hoá n i ñ a, kích thích s n xu t trong nư c phát tri n,


t o ñi u ki n h i nh p vào n n kinh t khu v c và th gi i khi bu c ph i c t
gi m thu xu t nh p kh u, t o môi trư'ng ñ u tư thu n l i cho các doanh
nghi p nư c ngoài cũng như các doanh nghi p trong nư c.
Khi ñư c tri n khai áp d ng, thu GTGT s$ góp ph n ñ i m i
tư duy v cơ ch thu n p thu . Đ i m i tư duy là v n ñ khó khăn lâu dài.
Tuy nhiên, n u ñư c áp d ng ñúng, thu GTGT s$ phát huy b n ch t trung
l p kinh t , không nh hư ng ñ n k t qu qu n lý c a các doanh nghi p. Cơ
ch thu thu s$ ñư c ñ i thành cơ ch t ñ ng kê khai, n p thu , th c hi n
ki m tra sau. V n ñ này không ñư c d/ hi u và áp d ng ñúng trong giai
ño n ñ u.
Vi c ban hành lu t thu GTGT g n v i vi c s-a ñ i, b sung
lu t thu TTĐB, lu t thu XNK khi n h th ng thu c a Vi t Nam ngày
càng phù h p v i thông l qu c t , cho phép chúng ta n i ti ng nói chung
v i các nư c trong khu v c và trên th gi i trong lĩnh v c thu . Khi thu
GTGT ñi vào cu c s ng, các m#t hàng cùng lo i sau khi ch u thu NK s$
cùng ch u m t m"c thu GTGT như nhau, không phân bi t hàng s n xu t
trong nư c hay hàng nh p kh u. Đi u này giúp chúng ta nhìn nh n như m t
nư c có môi trư'ng kinh doanh bình ñ1ng. Do v y, thu GTGT có tác d ng
thúc ñ y các doanh nghi p vươn ra th trư'ng nư c ngoài và thu hút v n ñ u
tư nư c ngoài cho s nghi p công nghi p hóa, hi n ñ i hoá ñ t nư c.
Thu GTGT h n ch ñư c vi c tr n thu . T cơ ch tính thu
mang l i cơ h i ki m soát c a cơ quan thu b i vì m i ñơn v n p thu ph i
ch u trách nhi m v s thu ph i n p theo lu t ñ nh và ch có th n p gi m
thu khi ch"ng minh ñư c r%ng mình cũng ñã n p thu khi mua các y u t
ñ u vào. Đương nhiên, ñ ch"ng minh ñư c s thu ñã n p

khâu trư c,

doanh nghi p ph i lưu tr ñ y ñ hoá ñơn mua hàng và hoá ñơn bán hàng
cho khách hàng. Cơ ch thu GTGT ñòi h(i các doanh nghi p ñ b o v
quy n l i c a mình ph i h ch toán rõ ràng chính xác ñ y ñ m i kho n giao
d ch trên hoá ñơn. Vi c ghi chép sai l m v k toán có th gây thi t h i cho


chính ñơn v n p thu nh t là khi ñơn v ph i ánh không ñ y ñ ph n mua
hàng. Do v y doanh nghi p ph i s p x p, t ch"c l i s n xu t, ñ i m i trang
thi t b , công tác qu n lý, c ng c l i công tác k toán, chú tr ng ñ n vi c
m s , ghi chép k toán, hoá ñơn ch"ng t . Nhìn bao quát chung do tác
ñông tích c c c a các lu t thu m i nên nh u doanh nghi p năm trư c b l
năm sau ñã có hi u qu khá hơn, n p ñ thu và có lãi.
Trên ñây là m t s ưu ñi m c a thu GTGT và nhìn chung thu
GTGT ñư c ñánh giá là s c thu ti n b nh t trong các s c thu gián thu.
Tuy v y, ñ i v i Vi t Nam ñây là m t s c thu m i nên vi c v n d ng nó
trong th c ti/n kinh doanh ch c ch n s$ g#p nhi u khó khăn, thách th"c ñ i
v i nhà nư c, doanh nghi p cũng như xã h i, ñòi h(i ph i có gi i pháp thích
h p kh c ph c nh%m phát huy ưu ñi m, h n ch như c ñi m c a s c thu
này.
II. HOÀN THU GTGT
1.

Đ i tư ng và trư ng h p ñư c hoàn thu GTGT.

2.

H sơ ñư c hoàn thu GTGT.

3.

Trách nhi m c a ñ i tư ng ñư c hoàn thu GTGT

4. Th m quy n và trình t gi i quy t hoàn thu GTGT
Đư c quy ñ nh ñ y ñ rõ ràng trong lu t thu GTGT, Ngh ñ nh s
79/2000/NĐ-CP ngày 29/12/2000 c a Chính ph .
và các thông tư s 122 và 82.
III. NH NG T N T I TRONG VI C HOÀN THU GTGT
1.M t s v n ñ chung.
Th t c hoàn thu còn r t ph"c t p. H& sơ hoàn thu tư ng ch ng r t
ñơn gi n nhưng ñơn v ph i ch y ñi ch y l i r t nhi u l n m i có th hoàn
t t ñư c h& sơ. Hi n nay t i c c thu Hà N i, 1 h& sơ hoàn thu ph i có ñ 8
ch k* thì m i ñư c th c hi n.


Do b n thân các doanh nghi p chưa hi u rõ chính sách thu , trình t
th t c hoàn thu ...nên ph i m t r t nhi u th'i gian ñ hoàn t t các th t c.
Ch1ng h n m t s DN chưa hi u rõ chính sách thu nên ñã kê khai kh u tr
ñ hoàn thu ñ u vào c ti n l phí, ti n thuê ñ t, cá bi t có c DN kê khai
c thu NK vào thu ñ u vào ñ xin kh u tr .
Do trình ñ c a m t s cán b thu còn h n ch nên hư ng d!n các
ñơn v chưa ñ y ñ , chính xác... vì v y ph i m t nhi u th'i gian m i hoàn
t t thu v s s li u trong h& sơ xin hoàn thu không chính xác(do DN ch
bi n s li u tinh vi, s- d ng hoá ñơn b t h p pháp ...)
2.Hoá ñơn, ch ng t .
Như chúng ta ñã bi t, các ch"ng t , hoá ñơn, s sách là cơ s ñ DN
có th ñư c hoàn thu . Chính vì v y, ñ i v i nh ng DN làm ăn không minh
b ch thì ñây là cơ h i ñ “móc ti n” c a NSNN thông qua nh ng hành vi
gian l n như khai kh ng hoá ñơn ñ u vào, mua bán b t h p pháp hoá ñơn.
Hi n nay, theo cán b ngành thu cho bi t, th trư'ng mua bán hóa ñơn
kh ng cũng h t s"c sôi ñ ng và ña d ng bao g&m :
Hoá ñơn gi : r t d/ nh n bi t qua các công c ki m tra như ñèn
chi u ...
Hóa ñơn gi như th t: là hoá ñơn th t 100% nhưng b%ng con
ñư'ng h p pháp nào ñó tu&n ra ngoài ho#c do m t s DN gi i th , m t tích
bán ra th trư'ng.
Hoá ñơn th t: là hoá ñơn ñư c cung c p có ñ a ch , có d u
nhưng khi hoàn thu ph i rà soát ñ i chi u k*, mà nhân l c và kinh phí có
h n, nên nhi u khi b b( sót.
V n ñ này ñã làm ñau ñ u cơ quan thu hơn bao gi' h t. Trư c ñây
khi s- d ng thu DT, s- d ng hoá ñơn gi ch có th ăn gian thu trên s
hàng bán ra, còn bây gi' v i hoá ñơn gi Nhà nư c không nh ng không thu
ñư c m t kho n thu nào mà ngư c l i còn ph i chi thêm ti n ñ hoàn thu .
Bên c nh ñó, vi c s- d ng hoá ñơn b t h p pháp t o ra s c nh tranh không


lành m nh gi a các DN. DN nào không tr n thu ñư c s$ m t d n s"c c nh
tranh, nh ng cơ s tr n thu s$ có ñi u ki n h giá thành ñ c nh tranh, h u
qu là nh ng ñơn v làm ăn chân chính l i b thua thi t, sân chơi gi a các
DN tr nên b t bình ñ1ng. N u tình tr ng này không ñư c ngăn ch#n và xlý k p th'i s$ làm cho ngu&n ngân sách nhà nư c b thâm h t m t kho n r t
l n và tác ñ ng tiêu c c ñ n n n kinh t nư c ta, làm gi m hi u l c c a lu t
thu .
3.Hoàn thu GTGT ñ i v i các doanh nghi p xu t nh p kh u (XNK).
Đi u 1 Chương 1 Lu t thu GTGT quy ñ nh: “Thu GTGT là thu
tính trên kho n giá tr tăng thêm c a hàng hoá, d ch v phát sinh trong quá
trình t s n xu t, lưu thông ñ n tiêu dùng. Đ&ng th'i quy ñ nh hàng NK v
ñ n c-a kh u là ñ i tư ng ch u thu GTGT (tr m t s trư'ng h p ñ#c bi t)
và giá tính thu GTGT ñ i v i hàng NK là: “giá nh p t i c-a kh u c ng v i
thu NK”. Không ai có th ch"ng minh ñư c r%ng, toàn b giá tr c a hàng
NK t i c-a kh u là giá tr tăng thêm c a hàng hoá. Song theo lu t, vi c thu
thu GTGT t i các c-a kh u v!n c" ph i ti n hành. Vi c “ti n, h u b t nh t”
như trên ñã ñư c các quan ch"c ngành Thu gi i thích nhi u, song nh ng lý
gi i y ñã không xu t phát t các căn c" khoa h c c a m t s c thu mà ch
xu t phát t nh ng ý chí ch quan. Các DN kinh doanh XNK cũng có ý ki n
r t nhi u v v n ñ này ngay khi lu t Thu GTGT ñư c ban hành. M#c dù
v y lu t v!n ñư c th c thi, các DN v!n ph i n p thu GTGT ngay t i c-a
kh u và ch' ñ i ñ ñư c hoàn thu . Như v y, rõ ràng là, các DN ñã ph i
"ng trư c m t s ti n vào ngân sách nhà nư c và ch thu l i ñư c khi ñã
ñư c hoàn thu . T ñó có th th y r%ng, hoàn thu GTGT cho các DN là v n
ñ ñ#c bi t quan tr ng.
Thông tư 89/1998/TT-BTC ngày 27/6/1998 c a B Tài chính ñã quy
ñ nh v h& sơ hoàn thu GTGT g&m có: Công văn ñ ngh hoàn thu GTGT
ñ u vào ñã n p có nêu lý do xin hoàn thu và s thu xin hoàn kèm theo.


B ng kê khai t ng h p s thu phát sinh ñ u ra, s thu ñ u vào ñư c
kh u tr , s thu ñã n p, s thu ñ u vào l n hơn s thu ñ u ra ñ ngh
hoàn l i.
B ng kê hàng hoá, d ch v mua vào, bán ra trong kỳ liên quan ñ n
vi c xác ñ nh thu GTGT ñ u vào, ñ u ra (m!u s 09/GTGT kèm theo thông
tư này).
Nh ng th t c hành chính c a vi c rút ti n t ngân sách nhà nư c
hoàn l i cho DN như nêu trên là c n thi t. Song, t c ñ c a vi c hoàn thu
cho các DN trong th'i gian qua l i quá ch m. Theo m t ngu&n tài li u ñã
công b , s thu GTGT c a hàng NK d ki n ph i hoàn cho các DN trong
năm 1999 là kho ng 5 ngàn t0 ñ&ng và ñ n h t tháng 6/1999, s thu ñã
ñư c xét hoàn m i là 350 t0 ñ&ng. Đi u ñó ch"ng t(, các DN ñã và ñang b
chi m d ng m t lư ng v n quá l n. H u qu t t y u là kinh doanh c a các
DN b l v ph i tr lãi ti n vay ñ n p thu GTGT.
Nh ng d!n ch"ng ñi n hình nêu trên cho th y, các DN nói chung, ñ#c
bi t là các DN kinh doanh XNK ñang g#p khó khăn quá l n phát sinh t
vi c th c hi n hoàn thu GTGT. Trong b i c nh khó khăn v th trư'ng tiêu
th , s n xu t kinh doanh b gi m sút, nh ng khó khăn trên l i càng nghiêm
tr ng hơn. Vì v y, tìm ra nh ng nguyên nhân ñ tháo g2 khó khăn này ñang
là nhi m v c p bách hi n nay. V n ñ quan tr ng là gi i ñáp câu h(i: vì sao
vi c hoàn thu GTGT cho các DN l i rơi vào tình tr ng nêu trên. Theo
chúng tôi có nh ng nguyên nhân cơ b n sau:
M t là b n thân vi c thu thu GTGT v i hàng hoá nh p kh u ngay t i
c-a kh u, khi nh ng hàng hoá này chưa h có m t chút giá tr tăng thêm là
không h có căn c" khoa h c.
H i là, ngành Thu chưa có phương án gi i quy t t i ưu, chưa th c s
xu t phát t l i ích c a các DN. Nhi u v n ñ trong ch ñ o th hi n s lúng
túng:“ch a cháy” do ñó càng g2 l i càng bí.


Ba là vi c qu n lý hoá ñơn, ch"ng t còn nhi u sơ h . Tình tr ng gian
l n v hoá ñơn ch"ng t và hoá ñơn gi còn x y ra r t nghiêm tr ng. Công
tác ki m tra phát hi n còn th công, thô sơ vì v y t c ñ xét gi i quy t m t
h& sơ xin hoàn thu còn quá ch m.
B n là dù ñư c quán tri t ñ n m"c nào thì vi c hoàn thu cho DN
cũng là ph c h&i cơ ch “xin – cho” vì v y, s$ không tránh kh(i nh ng tác
ñ ng ngư c phát sinh t cơ ch này. DN b( ti n "ng trư c n p thu vào
ngân sách và ngay sau ñó ñã

v th “ngư'i ñi xin”, ngư c l i ngư'i có

trách nhi m hoàn thu cho DN l i

v th “ngư'i cho”. Do v y, n u nh ng

ngư'i trách nhi m không công tâm thì nh hư ng tiêu c c r t l n ñ n vi c
hoàn thu .
4.Hoàn thu GTGT ñ i v i hàng nông lâm thu s n
Trong nh ng năm qua ñ t o ñi u ki n cho kinh t nông thôn phát
tri n, Nhà nư c s- d ng nhi u công c và chính sách tài chính khuy n khích
vi c s n xu t và tiêu th s n ph m, hàng hoá nông nghi p, ñ#c bi t là vi c
mi/n thu GTGT ñ u ra và kh u tr kh ng thu GTGT ñ u vào ñ i v i hàng
nông lâm thu0 s n.
Thu GTGT là lo i thu gián thu tính trên giá tr tăng thêm c a hàng
hoá, d ch v phát sinh

t ng khâu trong quá trình t s n xu t, lưu thông ñén

tiêu dùng hàng hoá. Thu GTGT ñư c thu trong t t c các khâu c a quá
trình s n xu t, lưu thông và ñư c n p vào NSNN d a trên cơ s giá tr tăng
thêm c a m i khâu và không ñánh vào ph n giá tr ñã ch u thu

khâu

trư c. Vì v y, nguyên t c cơ b n c a thu GTGT là “ñ u ra” ch u thu thì
“ñ u vào” m i ñư c kh u tr . Như v y, v m#t nguyên t c, DN khi mua
hàng nông, lâm, thu0 s n v s n xu t, ch bi n không ñư c kh u tr thu
GTGT“ñ u vào“ vì m#t hàng này “ñ u vào” ñư c mi/n thu . Nhưng ñ
khuy n khích các cơ s s n xu t ch bi n hàng nông lâm thu0 s n, Nhà
nư c ñã áp d ng bi n pháp gián ti p cho kh u tr kh ng thu GTGT ñ u
vào v i t l 1% ñ i v i hàng hoá là ñ i v i hàng nông lâm thu0 s n (thông


tư s 82/2002/TT/BTC ngày 18/9/2002 c a B Tài chính hư ng d!n s-a ñ i,
b

sung m t s

n i dung c a Thông tư s

122/2000/TT/BTC ngày

29/12/2000.)
Chưa qua ch bi n khi mua c a ngư'i bán không có hoá ñơn, không
phân bi t kinh doanh trong nư c hay xu t kh u (theo quy ñ nh t i Ti t b
Đi m 1 m c III Thông tư 122/2000/TT/BTC hư ng d!n thi hành Ngh Đ nh
79/2000/NĐ-CP c a Chính Ph . Đi u này ñã t o ñi u ki n h tr giá, gi m
b t chi phí, tăng s"c c nh tranh, t ng bư c h i nh p th trư'ng khu v c và
th gi i cho các cơ s s n xu t ch bi n, ñ#c bi t ñ i v i các doanh nghi p
s n xu t ch bi n hàng ñ i v i hàng nông, lâm, thu0 s n xu t kh u.
Tuy nhiên, có không ít DN l i d ng chính sách này, tìm cách kê khai
gian l n tăng thu GTGT kh u tr kh ng ñ n p thu GTGT th p ho#c
chi m d ng c a NSNN thông qua vi c hoàn thu GTGT ñ&ng th'i tăng chi
phí s n xu t kinh doanh, gi m thu thu nh p doanh nghi p ph i n p gây th t
thu cho NSNN c v thu gián thu (thu GTGT ) và thu tr c thu (thu
TNDN).
5.T i ph m trong lĩnh v c hoàn thu GTGT
Lu t thu GTGT m i ra ñ'i và có hi u l c trong vòng ba năm, bên
c nh nh ng ưu vi t không th ph nh n trong vi c huy ñ ng các ñơn v , cá
nhân tích c c ñóng góp vào nhân sách Nhà nư c, thì trong quá trình th c
hi n lu t thu này cũng ñã và ñang b c l nh ng tiêu c c ñáng báo ñ ng.
Hàng lo t các doanh nghi p, cá nhân l i d ng chính sách hoàn thu GTGT
ñ l p h& sơ kh ng “rút ru t” Ngân sách nhà nư c hàng trăm t0 ñ&ng.
a) Nh ng con s ñáng báo ñ ng
N u như năm 1999, (năm ñ u tiên th c hi n Lu t Thu GTGT), l c
lư ng công an trong c nư c m i ch phát hi n 3 v vi ph m, trong ñó có
m t v l n nh t v i s ti n chi m ño t 7,2 t0 ñ&ng; năm 2000 phát hi n 17
v thì năm 2001ñã phát hi n 64 v và 6 tháng ñ u năm 2002 ñã x y ra 22
v , trong ñó có nhi u v chi m ño t t 10 ñ n 20 t0 ñ&ng ....th m chí có


doanh nghi p năm 2000 ñã vi ph m, nay l i tái ph m v i s ti n chi m ño t
l n hơn nhi u.
Ngành thu ñã ph i xác nh n trong ba năm th c hi n Lu t Thu
GTGT, c nư c có 23799 b h& sơ xin hoàn thu GTGT v i t ng s ti n xin
hoàn là 15600 t0 ñ&ng, ñã gi i quy t 20347 b h& sơ c a 12567 doanh
nghi p v i s thu ñã hoàn 14530 t0 ñ&ng. Năm 2001, T ng c c Thu ki m
tra ñi m 1262 doanh nghi p, phát hi n 493 ñơn v vi ph m quy ñ nh v hoàn
thu GTGT ñã thu v ngân sách Nhà nư c 39,9 t0 ñ&ng ...Nhưng nh ng con
s th ng kê c a l c lư ng công an trong c nư c m i làm dư lu n ng2
ngàng. Tính ñ n tháng 5/2002 ñã phát hi n 160 v vi ph m v hoàn thu
GTGT, v i doanh s xu t kh u kh ng hơn 2000 t0 ñ&ng, t ng s ti n b
chi m ño t kho ng 300 t0 ñ&ng, ñã kh i t 29 v và ñang ti p t c ñi u tra
46 v .
Có quá nhi u nguyên nhân d!n ñ n th c tr ng ñáng lo ng i này. Công
tác qu n lý nhà nư c c a các ngành ch"c năng còn nhi u sơ h , nh t là
trong các văn b n pháp lu t hư ng d!n vi c hoàn thu GTGT trong công tác
ki m tra, ki m soát. Lu t Doanh nghi p “quá thoáng”, như chưa t o cơ ch
ràng bu c pháp nhân v i th nhân; g n trách nhi m cá nhân v i pháp nhân,
trách nhi m c a t ch"c c p gi y ñăng ký kinh doanh, gi y ch"ng nh n
thành l p doanh nghi p ...T ñó nhi u cá nhân ñ"ng ra thành l p doanh
nghi p “ma” không nh%m m c ñích kinh doanh mà ch ñ mua bán hoá ñơn
GTGT, ti p tay ho#c tr c ti p làm h& sơ kh ng ñ “móc túi” ngân sách Nhà
nư c. Lu t Doanh nghi p không ñ#t ra quy ñ nh ph i xác nh n lý l ch tư
pháp nên m t s ñ i tư ng hình s , nghi n ng p b c m kinh doanh cũng có
th d/ dàng thành l p m t doanh nghi p “ma”, ñăng ký mã s thu , mua vài
cu n hoá ñơn GTGT r&i bi n m t m t cách khó hi u....T t c nh ng sơ h
trên ñã và ñang t o nên m t m nh ñ t màu m2 cho b n t i ph m trong lĩnh
v c hoàn thu GTGT sinh sôi và phát tri n ñ n m"c ñáng báo ñ ng ñ(.
b) Nh ng th ño n c a b n t i ph m trong lĩnh v c hoàn thu GTGT.


Theo nh n ñ nh c a B Công an th c tr ng v ph m trong lĩnh v c
hoàn thu GTGT ngày càng di/n bi n ph"c t p, v i nhi u th ño n tinh vi,
s o quy t hơn. Tình tr ng này ñang làm cho ho t ñ ng XNK b l ch l c, ti n
hoàn thu c a Nhà nư c không ñ n ñúng ñ a ch mà rơi vào tay các t ch"c
và cá nhân ph m t i; làm cho chính sách hoàn thu không ñư c th c thi m t
cách hi u qu , cũng như không khuy n khích ñư c các doanh nghi p s n
xu t kinh doanh ñúng pháp lu t.
B n t i ph m thư'ng t o d ng ngu&n hàng kh ng b%ng cách kê khai
các ñi m mua hàng không có th t, không rõ ñ a ch , trôi n i; l p h p ñ&ng
mua bán n i ñ a kh ng v i các phương th"c thanh toán tr c ti p, không qua
ngân hàng, h p th"c hoá vi c mua bán này b%ng các h p ñ&ng ch"ng t mua
bán gi g&m nhi u cung ño n, qua nhi u doanh nghi p. T o d ng ngu&n ti n
mua hàng xu t kh u b%ng cách l p ra các h p ñ&ng vay ti n kh ng. Làm gi
h p ñ&ng v n chuy n, thanh toán cư c v n chuy n hàng hoá trong n i ñ a
và ra c-a kh u; t o d ng h p ñ&ng mua bán ngo i thương và thanh toán tr c
ti p gi ; quay vòng hàng nông s n ...
Nghiêm tr ng hơn, b n t i ph m còn móc n i v i m t s cán b h i
quan c-a kh u ñ xác nh n kh ng b h& sơ xu t kh u (như v H i quan C-a
kh u Tân Thanh, L ng Sơn) khai tăng giá và kh i lư ng, giá tr hàng xu t
kh u, b trí hàng th t trên hàng gi ho#c ch có m t xe hàng nhưng có ñ n 57 doanh nghi p nh n là hàng c a mình.
Th c t cho th y, b n t i ph m ñã l p ra các ñư'ng dây g&m m t s
cá nhân, chi nhánh, văn phòng công ty chuyên làm d ch v hoàn thu GTGT
b%ng h& sơ gi v i t0 l ăn chia 40-60% tuỳ tho thu n, khi b phát hi n l p
t"c gi i tán doanh ngh p, ñ t s sách ñ phi tang.
Dù ñã th ng kê ñư c nh ng th ño n phương th"c, th ño n cũng
như “ñi m huy t“ ñư c nh ng trò phù thu0 c a b n t i ph m chuyên l p h&
sơ kh ng xin hoàn thu GTGT, rút tu t ngân sách Nhà nư c, nhưng dư'ng
như các cơ quan ch"c năng v!n ñang trĩu n#ng âu lo v di/n bi n ph"c t p


c a lo i t i ph m này. Ngân sách Nhà nư c ñã b “móc túi” hơn 300 t0 ñ&ng
k t ngày chính sách hoàn thu GTGT ra ñ'i và không cơ quan qu n lý nào
dám b o ñ m tương lai con s

y s$ không tăng lên g p nhi u l n.

IV.HƯ NG HOÀN THI N HOÀN THU GTGT.
1.Hoá ñơn s sách k toán là căn c" quan tr ng ñ doanh nghi p xác
ñ nh ñư c doanh thu, ti n thu ñ u ra, ñ u vào ph c v vi c tính thu , kê
khai thu chính xác và cung c p tài li u cho công tác ki m tra thanh tra c a
cơ quan thu . C n ph i kiên quy t ch ng vi c s- d ng hoá ñơn gi . Đ phát
hi n hoá ñơn gi ngoài vi c dùng k* thu t ñèn chi u, ñòi h(i ph i nhanh
chóng hoàn thi n vi c "ng d ng công ngh thông tin vào công tác qu n lý
các hoá ñơn do B Tài chính phát hành và mã s ñăng ký thu c a các ñơn
v kinh doanh. Khi bán hoá ñơn cho mã s nào, s$ ñưa ký hi u hoá ñơn ñó
vào trong máy vi tính. Trư c tình tr ng hoá ñơn b t h p pháp lưu hành trên
ph m vi c nư c thì vi c k t n i m ng vi tính thông su t, h u hi u, nhanh
nh y gi a 61 t nh thành ph ñang là m t ñòi h(i b"c bách. Trư c m t, do
h n ch v kinh phí, chúng ta có th n i m ng vi tính gi a T ng c c Thu
v i m t s c c thu c a các t nh và thành ph l n trư c sau ñó ti n t i n i
m ng vi tính gi a t t c các c c thu trong toàn qu c. Phương pháp s- d ng
công ngh thông tin s$ giúp ki m soát hoá ñơn b t h p pháp nhanh hơn
nhi u l n so v i phương pháp th công, giúp ph n ngăn ch#n nh ng lo i hoá
ñơn này lưu hành trên th trư'ng, gây th t thu cho NSNN.
M#t khác các DN ph i th c hi n nghiêm ch nh ch ñ hoá ñơn, k
toán t o thành thói quen bán hàng xu t hoá ñơn, mua hàng ñòi hoá ñơn theo
ñúng quy ñ nh c a B Tài chính. Ph i làm cho DN th y vi c ñi mua hoá ñơn
c a ngư'i khác, mua l m hoá ñơn gi ñ h p th"c hoá ch"ng t ñ u gây tác
h i cho DN. Tăng cư'ng ph i h p gi a các cơ quan thu , công an thanh tra
t ch"c ñi u tra, thanh tra k p th'i phát hi n, ngăn ch#n và x- lý nghiêm
kh c trư'ng h p bán hóa ñơn mua t i cơ quan thu ra th trư'ng ho#c mua
bán hoá ñơn gi .


2.T ng k t ñánh giá công tác hoàn thu trong các năm trư c, rút ra nh ng
bài h c kinh nghi m v nh ng k t qu ñã ñ t ñư c cũng như nh ng vư ng
m c c n gi i quy t. Nh ng ñơn v , cá nhân có thành tích t t trong công tác
hoàn thu thì c n ñư c khen thư ng; nh ng ñơn v , cá nhân ñ x y ra sai
sót trong công tác hoàn thu thì c n ph i phê bình ki m ñi m cũng như có
hình th"c x- lý thích ñáng nh%m nâng cao hơn n a hi u qu công tác hoàn
thu .
3.C n thành l p ngay m t ban thanh tra v công tác hoàn thu ñ#t dư i s
ch ñ o c a T ng c c Thu . Nhi m v c a ban thanh tra này là ti n hành
ki m tra l i toàn b các h& sơ ñã ñư c hoàn thu GTGT trong nh ng năm
trư c.
Vi c thành l p ra ban thanh tra có th gây t n kém v chi phí, th'i
gian, công s"c,...Song n u ban thanh tra ñi vào ho t ñ ng thì ch c ch n s$
có k t qu t t, vì theo quy ch thư ng ph t như trên, ban thanh tra s$ ph i
ho t ñ ng m t cách nghiêm túc và có hi u qu . Khi ban thanh tra ñi vào
ho t ñ ng m t cách có hi u qu thì có th phát hi n nhi u trư'ng h p vi
ph m mà c c Thu chưa phát hi n k p, tránh ñ “l t lư i”. Thêm vào ñó khi
bi t có ban thanh tra ñư c thành l p thì có nhi u k3 ñã và ñang có ý ñ nh
man trá trong vi c hoàn thu GTGT ph i t b( ý ñ nh ñen t i ñó. Ngoài ra,
ch c n phát hi n ra m t vài trư'ng h p vi ph m thì không nh ng thu ñư c
v cho NSNN nhi u t ñ&ng mà còn có th bù ñ p l i toàn b các chi phí mà
ñoàn thanh tra ph i b( ra....
4.Mu n hoàn thu chính xác k p th i thì v n ñ quan tr ng là ph i ñ m b o
ñư c tính chính xác, h p pháp c a hoá ñơn, ph i ñ i chi u, ki m tra ñư c
hoá ñơn ñ u vào, ñ u ra. Mu n làm ñư c ñi u này c n ph i ñ cao trách
nhi m c a ngư'i xin hoàn thu , còn c c Thu thì ph i tr c ti p ch ñ o vi c
hoàn thu . N u chúng ta ch d a vào vi c ki m tra sau khi ñã ti n hành hoàn
thu thì s$ không ñ m b o vì v i s lư ng h& sơ xin hoàn thu quá l n s$


d!n t i hi n tư ng “l t lư i“ nh ng h& sơ b t h p pháp gây th t thu cho
NSNN.
5.Cơ quan thu c n tăng cư ng hư ng d n và gi i thích chi ti t v th t c
hoàn th cho các ñ i tư ng xin hoàn thu nh%m giúp h chu n b các th t c
xin hoàn th ñúng quy ñ nh, tránh hi n tư ng ph i làm ñi làm l i nhi u l m
m i xong. Sau khi ñ i tư ng xin hoàn thu xu t trình ñ y ñ các gi y t' c n
thi t, cơ quan thu c n nhanh chóng gi i quy t, tránh tình tr ng “ngâm v n”
c a DN. Đ#c bi t ñ i v i các DN có ho t ñ ng nh p kh u hàng hóa.
6.Đ i tư ng xin hoàn thu ph i t nghiên c"u k* v quy trình, th t c hoàn
thu ñ t ñó th c hi n ñúng, kh(i m t nhi u th'i gian cho vi c xin hoàn
thu ho#c d!n t i nh ng khi u n i, t cáo không c n thi t.
Trong th'i gian t i c n b sung quy ñ nh v ñi u ki n ñư c hoàn thu ,
ñ i v i trư'ng h p XK ph i có ch"ng t ñã thu ti n bán hàng XK ñ ñ m
b o qu n lý ch#t ch$ vi c hoàn thu . Tránh l i d ng l p h& sơ gi ñ hoàn
thu kh ng.
7.Đi u ch nh th i gian quy ñ nh v ñ i tư ng ñư c hoàn thu trong trư'ng
h p có thu GTGT ñ u vào l n hơn thu GTGT ñ u ra th'i h n t 3 tháng
liên t c lên th'i h n m t năm. B i các trư'ng h p thu GTGT ñ u vào l n
hơn th GTGT ñ u ra (tr trư'ng h p xu t kh u) ch là cá bi t và x y ra
trong m t th'i gian nh t ñ nh do DN có giá tr hàng hoá, d ch v mua vào
l n hơn giá tr hàng hoá, d ch v bán ra, nhưng n u tính theo m t chu kỳ s n
xu t kinh doanh thì s$ không phát sinh trư'ng h p này, n u có x- lý thì ch
b " ñ ng hàng hoá không tiêu th ñư c, ho#c ñ u tư tài s n c ñ nh m i
phát sinh thu GTGT ñ u vào l n ...ñ tháo g2 khó khăn v v n cho DN. Xlý như trên s$ làm gi m áp l c và kh i lư ng công vi c c a ngành thu trong
vi c hoàn thu , h n ch các tiêu c c x y ra trong quá trình hoàn th , ñ#c
bi t là ñ i v i các DN bán l3 hàng hóa cho ngư'i tiêu dùng cu i cùng, do
không qu n lý ñư c giá bán nên x y ra tình tr ng l p hoá ñơn có giá bán


th p hơn giá th c t , d!n ñ n thu GTGT ñ u vào l n hơn thu GTGT ñ u
ra, trư'ng h p này không qu n lý ñư c gây th t thu thu .
8. Đ i v i hàng nông, lâm, thu s n.
Theo em ñ kh c ph c nh ng t&n t i nêu trên, Nhà nư c c n th c hi n
t t bi n pháp sau:
Quy ñ nh c th cho các t ch"c hi p h i nông dân, h i khai thác ñánh
b t thu0 s n ... ph i có trách nhi m c p phát th3 h i viên (như trư'ng h p
c p th3 công ch"c c a các ngành). Trong th3 ph i có ñ y ñ h tên, ñ a ch ,
nh nh n d ng, s hi u, mà s vùng, ngành... khi bán hàng, ngư'i b n ph i
xu t trình th3 (làm căn c" ñ ñư c mi n thu ). Ngư'i mua hàng căn c" vào
th3 h i viên ñ ghi vào ch"ng t mua hàng và lên b ng kê. Đ&ng th'i, căn
quy ñ nh b sung b ng kê ghi rõ s hi u, mà s vùng , ngành th3 c a ngư'i
bán ñ ph i h p ki m tra, ki m soát, tránh tình tr ng ngư'i kinh doanh thu
gom l i d ng tr n thu .
T ch"c ph i h p các ngành thương m i, ngân hàng, h i quan... quy
ñ nh ch#t ch$ hơn các th t c ñ i v i hàng xu t kh u như th t c thanh toán,
th t c ki m tra, ch"ng nh n hàng th c xu t, nh t là xu t kh u qua ñư'ng
ti u ng ch, ñ&ng th'i tăng cư'ng h p tác v i cơ quan thu các nư c ñ ki m
tra, ñ i chi u, xác nh n t' khai hàng hoá c a ñơn v kê khai v i hàng hoá
th c xu t kh u t nư c ta sang nư c khác này. Đây chính là cơ s pháp lý
ch"ng nh n hàng hoá xu t kh u ñ ñư c hư ng su t thu GTGT ñ u ra b%ng
không và ñư c hoàn l i m i kho n thu GTGT và DN mua vào có hoá ñơn
GTGT.
Tăng cư'ng qu n lý và có bi n pháp ch tài h u hi u ñ i v i th t c
ki m tra ch"ng nh n hàng xu t kh u, ñ#c bi t ñ i v i hình th"c xu t kh u
qua ñư'ng biên gi i, ñ t li n qua ñó góp ph n quan tr ng h n ch nh ng
tiêu c c trong công tác hoàn thu cho các DN nói chung và DN SXKD xu t
kh u hàng nông - lâm - thu0 s n nói riêng.


Cùng v i vi c tri n khai th c hi n các gi i pháp nêu trên, trong th'i
gian ñ u ñ v a gi m b t tiêu c c trong kh u tr không thu GTGT, v a
khuy n khích vi c s n xu t và tiêu th hàng nông - lâm - thu0 s n, em cho
r%ng, Nhà nư c nên b( kh u tr không thu GTGT ñ u vào ñ i v i hàng
nông - lâm - thu0 s n, gi m thu GTGT ñ u ra c a s n ph m ñư c ch bi n
t hàng nông - lâm - thu0 s n.
9. Đ i v i nh ng trư ng h p t i ph m trong hoàn thu GTGT
Vi c ph m t i di/n ra trong b t c" m t ho t ñ ng kinh t nào do ñó ñ
kh c ph c tình tr ng này ph i k t h p t t c các bi n pháp nêu trên.


M CL C

L4I M+ Đ5U .............................................................................................. 1
N6I DUNG .................................................................................................. 3
I.THU7 GIÁ TR8 GIA TĂNG LÀ GÌ ? .................................................... 3
1.Ngu n g c v thu GTGT .................................................................. 3
2.M t s khái ni m cơ b n. ................................................................... 3
3. Đ c ñi m c a thu GTGT ................................................................. 4
4.Ph m vi áp d ng thu GTGT. ............................................................ 5
4.1.Đ i tư ng ch u thu . ................................................................... 5
4.2. Đ i tư ng n p thu GTGT. ........................................................ 6
4.3 Đ i tư ng không ch u thu GTGT ............................................... 6
5.Căn c tính thu ................................................................................ 6
6. Phương pháp tính thu GTGT........................................................... 7
6.1 Phương pháp kh u tr thu : ....................................................... 7
6.2 Phương pháp tính thu GTGT tr c ti p trên giá tr gia tăng ....... 8
7.S c n thi t c a thu GTGT............................................................... 8
II. HOÀN THU7 GTGT......................................................................... 12
III. NH:NG T;N T1.M t s v n ñ chung. ....................................................................... 12
2.Hoá ñơn, ch ng t . .......................................................................... 13
3.Hoàn thu GTGT ñ i v i các doanh nghi p xu t nh p kh!u (XNK). 14
4.Hoàn thu GTGT ñ i v i hàng nông lâm thu s n ........................... 16
5.T i ph m trong lĩnh v c hoàn thu GTGT ....................................... 17
a) Nh ng con s ñáng báo ñ ng ..................................................... 17


×