Tải bản đầy đủ

sinh ly noi tiet


MỤC TIÊU
1.
2.

3.
4.

Trình bày được các khái niệm về hormon, mô đích,
receptor.
Phân loại hormon và nêu được đặc điểm chung trong
quá trình sinh tổng hợp, bài tiết, vận chuyển, tác dụng
của hormon.
Trình bày các cơ chế tác dụng của hormon.
Trình bày các cơ chế điều hoà hoạt động hệ nội tiết


Điều hoà chức năng cơ thể
Cơ chế thần kinh:
Hệ thần kinh
Cơ chế thể dịch:

Hệ nội tiết
Thành phần và nồng độ các chất trong huyết tương
Áp suất thẩm thấu
Thể tích dịch nội bào, ngoại bào
pH


TUYẾN NỘI TIẾT

TUYẾN NỘI TIẾT

TUYẾN NGOẠI TIẾT


Đặc điểm hệ nội tiết
Nằm rải rác
Kích thước nhỏ
Nhiều loại:

- Cơ quan nội tiết riêng
- Đám tế bào trong cơ quan
- Cơ quan làm chức năng nội tiết


Các tuyến nội tiết chính
- Tuyến yên: thùy trước và thùy sau
- Tuyến giáp: nang giáp và tế bào cạnh nang
- Tuyến cận giáp: 4 tuyến, có tính sinh mạng
- Tuyến tụy nội tiết: đảo Langerhans
- Tuyến thượng thận: phần vỏ và phần tủy, có tính sinh mạng
- Tuyến sinh dục: tinh hoàn, buống trứng
- Một số hormon khác


1
Thùy trước

Thùy sau

2



3

Tuyến cận
giáp

Vỏ thượng thận
Tủy thượng thận
5
Nang noãn

Hoàng thể

7
Tế bào kẽ
8

Tinh trùng


1. HORMON
Khái niệm
- Hormon
- Mô đích
- Receptor


Hormon
Là một chất trung gian hoá học được bài tiết vào trong
dịch cơ thể bởi một hoặc một nhóm tế bào và có tác dụng
sinh học trên mô đích


Hormon
+ Hormon chung (General hormon): cortisol của vỏ
thượng thận, insulin
+ Hormon địa phương (Local hormon): histamin,
prostaglandin...


BẢN CHẤT HÓA HỌC CỦA
HORMON
- Steroid: có cấu trúc hoá học giống

cholesterol cortisol, aldosteron, estrogen,
progesteron, testosteron.
- Dẫn xuất của acid amin adrenalin,
noradrenalin, T3, T4.
- Protein và peptid: hormon vùng dưới đồi,
hormon tuyến yên, hormon tuyến cận giáp,
hormon tuyến tụy nội tiết và hầu hết các
hormon tại chỗ.


Qui ước
1 acid amin

: acid amin
2-20 acid amin : peptid
21-100 acid amin : polypeptid
>100 acid amin : protein


Mô đích
Mô chịu sự tác động của hormon một cách đặc hiệu
Đặc biệt:
- Có những hormon mà mô đích là tất cả tế bào trong cơ thể

(T3-T4)
- Có thể tuyến nội tiết này là mô đích cho hormon của tuyến

nội tiết khác
Tuyến yên

ACTH

Vỏ thượng thận


RECEPTOR


1.3. Receptor
Thành phần tiếp nhận hormon ở mô đích
Receptor có tính đặc hiệu (chuyên biệt) với hormon
Bản chất: protein
Số lượng: 2.000-100.000/tế bào. Điều chỉnh số lượng

tăng hoặc giảm tuỳ theo loại hormon
Vị trí:
 Màng bào tương
 Trong bào tương
 Trong nhân


Hormon tan
trong nước

Hormon tan
trong lipid


2. PHÂN LOẠI VÀ ĐẶC ĐIỂM
2.1. Phân loại:
Hormon lipid
Hormon acid amin
Hormon peptid


Cơ chế tác động


CƠ CHẾ TÁC DỤNG CỦA HORMON


Cơ chế tác động lên chất trung gian thứ 2

A
A’ B
B’ C
C’

D
D’

Đáp ứng
sinh lý


Cơ chế tác động
Cùng một chất truyền tin thứ hai nhưng các hormon khác

nhau tác động trên các tế bào đích khác nhau gây ra những
tác dụng khác nhau. Do bản chất, số lượng hệ thống
enzym
Đáp ứng sinh lý: thay đổi tính thấm màng tế bào, co hoặc

dãn cơ, tổng hợp protein, bài tiết


4. ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG HỆ NỘI TIẾT
Nồng độ hormon trong máu bình thường rất thấp chỉ
khoảng vài picogram đến vài microgram/mL và chịu
ảnh hưởng của những yếu tố sau:
Sự bài tiết căn bản do trục vùng hạ đồi-tuyến yêntuyến nội tiết điều khiển
Sự bài tiết theo nhịp sinh học
Sự bài tiết do kích thích
Sự bài tiết theo cơ chế feedback:
- Feedback âm
- Feedback dương


4.4. Sự bài tiết theo cơ chế feedback
Quan trọng, 2 kiểu feedback âm và dương
-)
(
ck
a
b
d
e
fe

Đường máu tăng

+
Đảo Langerhans (tụy)  insulin   đường máu
feed
bac
k ()

Đường máu giảm


4.4.1. Cơ chế feedback âm
Thường gặp
 Chủ yếu, nhanh nhậy
 Ổn định nồng độ hormon


Ví dụ
Cơ chế feedback có thể nhiều cấp:
Feedback (-) vòng cực ngắn
Vùng hạ đồi  TRH
Feedback (-) vòng ngắn

(+)
Feedback (-)
vòng ngắn Tuyến yên  TSH
 (+)
Tuyến giáp T3, T4

Feedback (-)
vòng dài


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×