Tải bản đầy đủ

Hệ thống nguồn luật của pháp và đức dưới góc độ luật so sánh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA LUẬT
=====000=====

TIỂU LUẬN MÔN LUẬT SO SÁNH
HỆ THỐNG NGUỒN LUẬT CỦA PHÁP VÀ ĐỨC
DƯỚI GÓC ĐỘ SO SÁNH

Nhóm sinh viên thực hiện

:

Nhóm 8

Phạm Hải Huy

:

1616610056

Thái Bảo Ngọc


:

1616610083

Phạm Thanh Hoa

:

1616610045

Đỗ Phùng Thùy Vân

:

1616610114

Nguyễn Hải Long

:

1616610075

Giảng viên hướng dẫn

:

ThS. Đặng Thị Minh Ngọc

Hà Nội, tháng 10/2017
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU

3
1


I. CƠ SỞ LÝ LUẬN

4



1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ DÒNG HỌ CIVIL LAW

4

1.1. KHÁI NIỆM

4

1.2. ĐẶC ĐIỂM

4

2. NGUỒN LUẬT

4

II. SỰ TƯƠNG ĐỒNG TRONG NGUỒN LUẬT THÀNH VĂN CỦA HỆ
THỐNG PHÁP LUẬT PHÁP VÀ ĐỨC

6

1. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH

6

2. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN

6

III. SỰ KHÁC BIỆT TRONG NGUỒN LUẬT THÀNH VĂN CỦA HỆ
THỐNG PHÁP LUẬT PHÁP VÀ ĐỨC

9

1. SỰ KHÁC BIỆT CƠ BẢN VỀ BỘ LUẬT

9

2. SỰ KHÁC BIỆT VỀ BỘ LUẬT DÂN SỰ

10

IV. LÝ GIẢI VỀ SỰ TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT TRONG NGUỒN
LUẬT THÀNH VĂN CỦA PHÁP VÀ ĐỨC

12

1. LÝ GIẢI SỰ TƯƠNG ĐỒNG

12

2. LÝ GIẢI SỰ KHÁC BIỆT

12

V. VẬN DỤNG ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ĐỂ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG
LUẬT THÀNH VĂN TẠI VIỆT NAM

14

KẾT LUẬN

15

TÀI LIỆU THAM KHẢO

16

2


LỜI MỞ ĐẦU
Việc xác định được “nguồn của luật” chính là một trong những yếu tố quan
trọng nhất để bắt đầu nghiên cứu và tìm hiểu sâu về hầu hết các hệ thống pháp lý
nào trên thế giới. Nghiên cứu một cách chuyên sâu về nguồn gốc của pháp luật
góp phần không nhỏ cho việc ứng dụng thực tiễn, bởi lẽ biết cách xác định đầy
đủ, chính xác và sử dụng đúng đắn các loại nguồn của pháp luật sẽ giúp cho hệ
thống pháp luật trở nên hoàn chỉnh hơn cũng như nâng cao tính hiệu quả nó.
Trên thế giới hiện nay, tầm ảnh hưởng của dòng họ pháp luật Civil Law đối với
các hệ thống pháp luật của các quốc gia là không thể phủ nhận. Dòng họ pháp
luật lớn này được xây dựng trên nền tảng của luật La Mã và cho đến nay đã
được áp dụng rộng rãi ở các quốc gia lục địa Châu Âu như: Pháp, Đức, Italia,
Brazin, Nhật Bản, Quebec (Canada)… Trong đó không thể không kể đến hệ
thống pháp luật của Pháp và Đức – hai đại diện điển hình cho dòng họ pháp luật
Civil Law. Tuy vậy, trong hệ thống nguồn luật của chúng cũng có những nét rất
riêng biệt và độc đáo.
Bài tiểu luận với đề tài Hệ thống nguồn luật của Pháp và Đức dưới góc
độ so sánh có mục tiêu chính là xác định được sự tương đồng và khác biệt giữa
2 hệ thống nguồn luật Pháp và Đức. Dựa trên cơ sở đó, đưa ra lý giải và quan
điểm của nhóm về việc vận dụng đề tài này trong hoàn thiện hệ thống nguồn luật
của Việt Nam, đặc biệt là trong xu hướng hệ thống luật nước nhà đang xem xét
nâng cao vị trí và vai trò của pháp luật trong mọi lĩnh vực của đời sống. Để viết
đề tài này, chúng em đã vận dụng tối đa những kiến thức đã học được trong môn
Luật so sánh và áp dụng phương pháp so sánh luật học. Dòng họ pháp luật Civil
Law có hệ thống nguồn luật rất phong phú, bao gồm: pháp luật thành văn, tập
quán pháp luật, án lệ, học thuyết pháp luật, các nguyên tắc pháp luật. Trong đó,
với trình độ pháp điển hoá và hệ thống hoá cao, pháp luật thành văn được coi
trọng nhất trong hệ thống nguồn luật trên. Do độ dài bài tiểu luận có giới hạn,
chúng em xin phép được tập trung vào nghiên cứu pháp luật thành văn.

3


4


I.
1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN

Giới thiệu chung về dòng họ Civil Law
1.1.

Khái niệm

Civil Law là tên gọi của hệ thống pháp luật lục địa châu Âu (còn gọi là hệ
thống pháp luật La Mã - Đức), là dòng họ pháp luật lớn nhất trên thế giới, tồn tại
ở các nước lục địa châu Âu như: Pháp, Italia, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Đức,
Áo, Bỉ, Lúc-xăm-bua, Hà Lan, Thụy Sĩ, Scotland, phần lớn các nước châu Phi,
hầu hết các nước châu Mỹ Latinh, các nước phương Đông kể cả Nhật Bản.
1.2.

Đặc điểm

- Chịu ảnh hưởng sâu sắc của Luật La Mã.
- Các hệ thống pháp luật thuộc dòng họ Civil Law được phân chia thành
công pháp và tư pháp.
- Các hệ thống pháp luật thuộc dòng họ Civil Law coi trọng lí luận pháp
luật.
- Các hệ thống pháp luật thuộc dòng họ Civil Law có trình độ hệ thống hóa,
pháp điển hóa cao.
- Dòng họ Civil Law không coi tiền lệ pháp luật là hình thức pháp luật
thông dụng và phổ biến như pháp luật thành văn.
2.

Nguồn luật
Theo Từ điển Black Law Dictionary thì: “Nguồn của pháp luật. Cái mà

(như là hiến pháp, điều ước, đạo luật, hoặc tập quán) quy định quyền lực của
luật và của các quyết định của toà án; điểm khởi nguồn của pháp luật hoặc sự
phân tích pháp lí…”. Nói cách khác, nguồn luật là tất cả các căn cứ được các
chủ thể có thẩm quyền sử dụng làm cơ sở để xây dựng, ban hành, giải thích pháp
luật cũng như để áp dụng vào việc giải quyết các vụ việc pháp lý xảy ra trong
thực tế.
Nguồn luật của dòng họ pháp luật Civil Law:
- Pháp luật thành văn: là hệ thống các quy phạm pháp luật được quy định
trong văn bản pháp luật đồng thời là nguồn chính của Civil Law, được coi trọng
và có trình độ hệ thống hóa, pháp điển hóa cao.
5


- Tập quán pháp luật: là những quy tắc xử sự hình thành một cách tự phát,
tồn tại lâu đời, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành thói quen
và mang tính bắt buộc chung như quy phạm pháp luật.
- Án lệ: là bản án đã tuyên hoặc sự giải thích, áp dụng pháp luật được coi
như tiền lệ làm cơ sở để các thẩm phán sau đó có thể áp dụng trong các trường
hợp tương tự. Án lệ ngày càng trở nên phổ biến hơn do tính mềm dẻo và thực
tiễn của nó.
- Học thuyết: là toàn bộ công trình nghiên cứu, các ý kiến, các bài viết liên
quan đến luật của các học giả - nguồn quan trọng của hệ thống pháp luật lục địa
Châu Âu.
- Các nguyên tắc chung của pháp luật: là các nguyên tắc pháp lý (có thể
thành văn hoặc không thành văn) được chấp nhận trong luật quốc gia của hầu
hết các nước.

6


II.

SỰ TƯƠNG ĐỒNG TRONG NGUỒN LUẬT THÀNH VĂN CỦA HỆ
THỐNG PHÁP LUẬT PHÁP VÀ ĐỨC

1.

Lịch sử hình thành
Hệ thống pháp luật châu Âu lục địa được xem là hệ thống pháp luật có

truyền thống lịch sử lâu đời nhất trong các hệ thống pháp luật chính trên thế giới
hiện nay. Hệ thống pháp luật này có gốc rễ hình thành và phát triển trên nền tảng
luật La Mã ở lục địa châu Âu và nó được du nhập đi khắp nơi trên thế giới trong
công cuộc mở rộng và cai trị thuộc địa và cả sự tiếp nhận pháp luật một cách tự
nguyện. Cho đến nay lục địa châu Âu vẫn được xem như trung tâm chính của hệ
thống pháp luật này.
Bởi cùng thuộc hệ thống pháp luật châu Âu lục địa, lịch sự hình thành và
nguồn luật của hai hệ thống pháp luật Pháp và Đức có nhiều nét tương đồng.
2.

Một số đặc điểm cơ bản
Một trong những đặc trưng cơ bản của hệ thống luật châu Âu lục địa là tính

pháp điển hóa cao. Vào thời kỳ ảnh hưởng của tư tưởng khai sáng (enlightment
movement), sự pháp điển hóa Bộ luật Dân sự của Pháp và sau đó là Bộ luật Dân
sự của Đức đã đánh dấu một bước phát triển lớn của luật châu Âu lục địa. Hai
bộ luật này được xây dựng trên nền tảng các nguyên tắc dân luật La Mã và kết
hợp các giá trị dân chủ tư sản đã được nhiều nước châu Âu học tập. Ngoài các
bộ luật thông thường như bộ luật hình sự, bộ luật tố tụng hình sự, bộ luật dân sự,
bộ luật tố tụng dân sự, … các quốc gia lục địa châu Âu đã xây dựng nhiều bộ
luật khác hỗ trợ cho việc quản lý xã hội. Nhờ xây dựng được nhiều bộ luật, việc
nghiên cứu, thực hiện và áp dụng pháp luật trở nên dễ dàng hơn. Các quy phạm
pháp luật trong các bộ luật thường rất cụ thể với các chế tài rõ ràng, vì vậy có
thể áp dụng trực tiếp vào các quan hệ xã hội mà không cần thông qua văn bản
pháp luật trung gian như nghị định hoặc thông tư hướng dẫn thi hành. Việc pháp
điển hóa đã làm cho pháp luật được áp dụng một cách thống nhất trong phạm vi
điều chỉnh của từng bộ luật ở mỗi quốc gia.
7


Hệ thống pháp luật châu Âu lục địa nói chung và hệ thống pháp luật hai
nước Pháp và Đức nói riêng có sự phân chia pháp luật thành luật công (public
law) và luật tư (private law). Công pháp bao gồm những ngành luật điều chỉnh
các quan hệ xã hội giữa các cơ quan nhà nước với nhau hoặc giữa các cơ quan
nhà nước với tư nhân, ví dụ như hiến pháp, luật hành chính, luật hình sự, luật
ngân hàng, luật tài chính công (bao gồm các nhánh như luật thuế, luật kiểm toán
công, luật ngân sách). Tư pháp bao gồm các ngành luật điều chỉnh các quan hệ
giữa tư nhân với tư nhân, như luật dân sự, luật hôn nhân và gia đình, luật thương
mại, luật lao động. Cơ sở để phân chia pháp luật thành công pháp và tư pháp là
phương pháp điều chỉnh (phương pháp tác động pháp luật lên các quan hệ xã
hội). Phương pháp điều chỉnh đặc trưng của tư pháp là phương pháp tự do thỏa
thuận ý chí và bình đẳng giữa các bên tham gia quan hệ pháp luật, còn phương
pháp điều chỉnh của công pháp chủ yếu là phương pháp mệnh lệnh. Cho đến
nay, quan điểm về sự phân chia luật công và luật tư trong hệ thống pháp luật
châu Âu lục địa vẫn có ý nghĩa vô cùng quan trọng cho bất kỳ ai muốn nghiên
cứu và tìm hiểu pháp luật của các nước thuộc hệ thống này.
Pháp luật thành văn được coi trọng nhất trong hệ thống các nguồn pháp luật
ở dòng họ Civil law vì có trình độ hệ thống hóa, pháp điển hóa cao. Pháp luật
thành văn của hệ thống pháp luật Pháp và hệ thống pháp luật Đức có những
điểm tương đồng chủ yếu ở Hiến pháp và Bộ luật.
 Hiến pháp:
Giống như tất cả các quốc gia khác thuộc hệ thống luật châu Âu, Pháp và
Đức cũng có hiến pháp thành văn. Dù hệ thống pháp luật của Pháp hay hệ thống
pháp luật Đức thì Hiến pháp thành văn và các quy phạm của Hiến pháp đều
được coi là có giá trị pháp lý cao nhất. Giá trị đó được thể hiện ở việc cả Pháp
và Đức đều quy định sự giám sát của Tòa án đối với tính hợp hiến của các đạo
luật thông thường. Ở Đức và Pháp, Hiến pháp phân định thẩm quyền lập pháp
của các cơ quan nhà nước và tương ứng với các thẩm quyền đó thực hiện phân
hóa các nguồn khác nhau của pháp luật.

8


 Bộ luật:
Ở cả Pháp và Đức, cơ sở của pháp luật hiện hành là các Bộ luật. Các Bộ
luật ở Pháp và Đức đều được ban hành từ lâu và được thay đổi nhiều lần. Ví dụ,
Bộ luật dân sự Napoleon năm 1804 của Pháp trong quá trình hơn 200 năm tồn
tại đã được không ngừng sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện. Hay đối với Bộ luật dân
sự Đức 1896, bộ luật thường xuyên được cải thiện, là kết quả kiên trì của các
nhà pháp điển hiện đại ở Đức mong muốn làm cho pháp luật có hệ thống và cấu
trúc chặt chẽ hơn.

9


III.

SỰ KHÁC BIỆT TRONG NGUỒN LUẬT THÀNH VĂN CỦA HỆ
THỐNG PHÁP LUẬT PHÁP VÀ ĐỨC

Là hai đất nước thuộc dòng họ pháp luật Civil law, nguồn luật của Pháp và
Đức tất yếu sở hữu những điểm tương đồng cơ bản của hệ thống pháp luật này.
Tuy nhiên, điều đó không phủ nhận những đặc trưng tạo ra sự khác biệt về
nguồn luật của hai quốc gia, đặc biệt là nguồn luật thành văn.
1.

Sự khác biệt cơ bản về bộ luật
Là đất nước sớm nhất nâng kỹ thuật lập pháp lên trình độ pháp điển hoá

(sau Cách mạng Pháp năm 1789), Pháp đã trở thành mẫu mực về trình độ pháp
điển hoá trong toàn bộ hệ thống pháp luật Civil law. Từ thế kỉ XX đến nay, khối
lượng văn bản quy phạm pháp luật đồ sộ đã đặt ra yêu cầu tập hợp hoá các văn
bản trên theo hướng soạn thảo các Bộ luật. Đó là những tuyển tập ngành bao
gồm các văn bản luật và các văn bản dưới luật, điều chỉnh các quan hệ xã hội cụ
thể.
Ở Đức, tiến trình pháp điển hoá diễn ra chậm hơn, sau khi giành được sự
thống nhất về chính trị cuối thế kỉ XIX (năm 1870). Khác với việc xây dựng
những tuyển tập ngành ở Pháp, công cụ để điều chỉnh các lĩnh vực của đời sống
xã hội ở Đức là tập hợp các đạo luật chuyên ngành được hệ thống hoá ở trình độ
cao.
Việc sử dụng ngôn ngữ trong soạn thảo các văn bản luật cũng là một đặc
trưng nổi bật thể hiện phong cách lập pháp của hai quốc gia này. Người Pháp
đặc biệt chú trọng đến sự tinh tế về ngôn từ, diễn đạt luật thành văn một cách dễ
hiểu nhất, nôm na nhất. Điều này được biểu hiện rõ nét trong Bộ luật Dân sự
Napoleon năm 1804. Trong khi đó, với đặc điểm là cấu trúc hợp lý và rõ ràng,
văn bản luật ở Đức lại mất đi sự tinh tế về ngôn ngữ và không dễ hiểu đối với
người không là luật sư. Các nhà làm luật ở Đức thường sử dụng từ ngữ chuyên
ngành một cách chính xác nhất, vô hình chung khiến luật pháp trở thành một
môn khoa học trừu tượng và khó tiếp cận.

10


2.

Sự khác biệt về Bộ luật Dân sự
- Về cấu trúc:
Hai bộ luật này có sự khác nhau khá rõ nét về cấu trúc. Ra đời sau gần 100

năm, Bộ luật Dân sự Đức có cấu trúc hiện đại, chặt chẽ và logic hơn Bộ luật Dân
sự Pháp. Một điểm mới nếu so sánh với Bộ luật Dân sự Pháp đó là Bộ luật Dân
sự Đức được chia ra làm các phần chung và phần riêng. Phần chung của Bộ luật
Dân sự được chia riêng một quyển thứ nhất nhằm điều chỉnh những vấn đề
chung trong các phần còn lại như năng lực pháp luật, hành vi pháp luật, cách
tính thời gian, thời hiệu… kết quả của kỹ thuật lập pháp mới này (gọi là kĩ thuật
pandectan) làm luật pháp trở nên có hệ thống hơn nhưng trừu tượng hơn (khó
hiểu hơn).
- Về nội dung:
So với Bộ luật Napoleon, Bộ luật Dân sự Đức có nhiều nội dung mới đầy
đủ hơn, quy định một cách rõ ràng, được tách riêng thành nhiều phần nhỏ thuộc
các lĩnh vực khác nhau như luật nghhĩa vụ, luật sở hữu tài sản, luật gia đình, luật
thừa kế.
Khác với Bộ luật Dân sự Napoleon, Bộ luật Dân sự Đức không có tham
vọng là điều chỉnh toàn diện, đầy đủ mọi vấn đề, những trường hợp mà luật
không điều chỉnh thì lúc đó các nhà Thẩm phán tại Đức sẽ có vai trò như một
nhà làm luật và họ tạo ra quy định.
 Luật sở hữu
Bộ luật Dân sự Đức 1896 quy định chế độ đồng sở hữu tại Điều 1008 và
các điều tiếp theo. Vấn đề này chưa được Bộ luật dân sự Pháp 1804 đề cập.
Bộ luật Dân sự Đức liệt kê rất nhiều biện pháp bảo vệ quyền sở hữu và một
trong những biện pháp đặc thù nhất và sử dụng nhiều là biện pháp bảo lưu quyền
sở hữu cho người bán tài sản là động sản được quy định tại Điều 455. Trong
trường hợp hợp đồng mua bán động sản có điều khoản trên thì việc chuyển giao
11


tài sản cho người mua không kéo theo việc chuyển giao quyền sở hữu cho người
đó vì điều kiện thỏa thuận chưa được thỏa mãn do nghĩa vụ của người mua chưa
thực hiện xong. Đây là quan niệm đặc thù nhưng cũng rất tinh tế trong Pháp luật
Đức về quyền sở hữu tài sản.
 Luật gia đình
Bộ luật Dân sự Pháp cho phép li hôn trong đó có thuận tình li hôn. Bộ Luật
dân sự Đức chỉ cho phép li hôn khi có lỗi hoặc tình trạng mất trí.
Bộ luật Dân sự Pháp thiết lập nguyên tắc bình đẳng con trong giá thú và
ngoài giá thú. Bộ luật Dân sự Đức thì con ngoài giá thú không có địa vị pháp lí
bình đẳng với con trong giá thú.
Về mặt luật học nói chung người ta cho rằng Bộ luật Dân sự Napoleon có
một số điểm nhất định chịu sự ảnh hưởng của của một số yếu tố ngẫu nhiên như
mong muốn cá nhân của Napoleon về các vấn đề đơn giản như thủ tục ly hôn
hoặc nhận nuôi. Người ta cho rằng Bộ luật này chưa đựng những quy định mang
tính thành kiến phong kiến giới tính, chẳng hạn vị trí phụ thuộc của người vợ.

12


IV.

LÝ GIẢI VỀ SỰ TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT TRONG NGUỒN
LUẬT THÀNH VĂN CỦA PHÁP VÀ ĐỨC

1.

Lý giải sự tương đồng
Gốc rễ của những điểm tương đồng là bởi Pháp và Đức cùng thuộc nhóm

pháp luật Civil Law và hệ thống pháp luật của cả hai nước cùng bị ảnh hưởng,
chi phối bởi các yếu tố mang đặc điểm của dòng họ pháp luật Civil Law như:
- Chịu ảnh hưởng sâu sắc của luật La Mã:
Các bộ luật lớn của Đức và Pháp đều được hình thành trên cơ sở kết hợp
luật tập quán địa phương và luật La Mã. Có thể kể đến bộ luật dân sự Napoleon
của Pháp năm 1804 và bộ luật dân sự Đức năm 1896. Ngoài ra, luật La Mã được
nghiên cứu tại các trường đại học của Đức, Pháp và được coi là nguồn luật bổ
sung, được áp dụng trực tiếp nếu luật pháp thành văn và tập quán pháp luật của
cả hai nước chưa có quy định đối với quan hệ xã hội cần thiết phải điều chỉnh
pháp luật.
- Coi trọng lí luận pháp luật:
Đây là lí do tại sao trong hệ thống pháp luật của cả Pháp và Đức các học
thuyết pháp luật và các nguyên tắc pháp luật được coi là nguồn luật quan trọng.
- Hệ thống pháp luật có trình độ hệ thống hóa, pháp điển hóa cao:
Luật thành văn được coi là nguồn luật quan trọng nhất trong hệ thống pháp
luật Pháp cũng như hệ thống pháp luật Đức bởi nó có khả năng được hệ thống
hóa và pháp điển hóa cao.
2.

Lý giải sự khác biệt
- Tiến trình phát triển lịch sử và xã hội là yếu tố mang tầm ảnh hưởng sâu

rộng đến nội dung và hình thức nguồn luật thành văn ở hai nước:
Sự thành công của cách mạng tư sản Pháp năm 1789 đã đánh dấu thời kì
phát triển vượt bậc về trình độ pháp điển hoá của Pháp, mà tiêu biểu là Bộ luật
Dân sự Napoleon - một trong những đóng góp quan trọng của Pháp cho nền văn
minh của nhân loại. Trong khi đó, tại thời điểm này, nước Đức còn chưa là một
13


đất nước thống nhất. Vì vậy, không ngạc nhiên khi nước Đức không có hệ thống
pháp luật riêng cho tới tận thế kỉ XIX. Đây chính là lý do cơ bản nhất khiến cho
Bộ luật Dân sự Đức năm 1896 đạt đến sự phát triển chuẩn mực và hiện đại hơn
nhiều so với Bộ luật Dân sự Pháp đã ra đời trước đó gần 100 năm.
- Sự khác biệt về hình thức cấu trúc Nhà nước cũng đóng góp vào sự khác
biệt về bộ phận luật thành văn hai nước:
Là một nhà nước đơn nhất, Pháp áp dụng hệ thống pháp luật thống nhất
trên toàn lãnh thổ. Trong khi đó, sau công cuộc tái thống nhất năm 1990, Đức
xây dựng Nhà nước liên bang với 16 bang. Bên cạnh những đạo luật quan trọng
được áp dụng trên toàn bộ lãnh thổ, mỗi bang đều có thẩm quyền lập pháp hạn
chế, nên văn bản quy phạm pháp luật ở các bang cũng có sự khác biệt nhất định.
- Quan điểm lập pháp của những nhà làm luật hai nước cũng là một căn cứ
quan trọng lí giải sự khác biệt:
Một ví dụ điển hình cho luận điểm này là Bộ luật Dân sự Pháp và Đức. Bộ
luật Napoleon là công trình của những luật gia có hoạt động thực tiễn đầy kinh
nghiệm, không ai trong số này là những giáo sư luật. Vì vậy, Bộ luật này không
mang tính bác học và khó hiểu như Bộ luật Dân sự Đức – công trình nghiên cứu
gần một thế kỉ, sản phẩm của những trí tuệ bác học, mà người ta còn gọi là “Bộ
luật của các giáo sư”. Tuy nhiên, bối cảnh lịch sử cũng có thể lí giải cho sự khác
biệt này, khi Pháp là nước phát triển kĩ thuật pháp điển hoá đầu tiên, trong khi
Đức bắt đầu muộn hơn, có thể tiến hành nghiên cứu từ lí luận đến hiệu quả áp
dụng thực tiễn của những Bộ luật, đạo luật đã ban hành trước đó gần 100 năm.

14


V.

VẬN DỤNG ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ĐỂ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG
LUẬT THÀNH VĂN TẠI VIỆT NAM
Hiện tại, hệ thống pháp luật ở Việt Nam mang tính kết hợp có chọn lọc giữa

hệ thống pháp luật truyền thống của nhà nước xã hội chủ nghĩa và những nhân
tố mới của pháp luật nước ngoài được du nhập vào nước ta. Pháp luật nước Việt
Nam có nhiều điểm tương đồng về hình thức so với các hệ thống các nước khác
thuộc dòng họ pháp luật Civil Law – điều này cũng dễ hiểu do các hệ thống
pháp luật của các nước xã hội chủ nghĩa trước kia đều theo dòng họ pháp luật
này.
Ở dòng họ Civil Law, pháp luật thành văn được coi trọng và ở trình độ hệ
thống hóa, pháp điển hóa cao. Chính vì thế, hệ thống luật thành văn chính là
minh chứng rõ ràng cho sự kế thừa về nguồn luật. Điều nay được biểu hiện rất
rõ qua việc hệ thống luật tại Việt Nam hết sức coi trọng Hiến Pháp
(Constitution), có Luật (Loi); ngoài ra còn có Bộ luật (Code) và các văn bản
dưới Luật: Nghị định, Quyết định, Chỉ thịnh, Thông tư. Ngoài ra, Việt Nam cũng
đang tích cực để tham gia kí kết các công ước quốc tế (Traité internationale);
đặc biệt phải kể đến rất nhiều công ước quốc tế về bảo vệ môi trường, ví dụ như
những công ước gần đây: “Công ước Basel về kiểm soát việc vận chuyển qua
biên giới chất thải độc hại và việc loại bỏ chúng (13/5/1995); Công ước khung
của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu, 1992 (16/11/1994); Công ước về Ða
dạng sinh học, 1992 (16/11/1994).
Qua đó, ta có thể thấy hệ thống luật thành văn tại Việt Nam đã học tập và
áp dụng khá linh hoạt và phù hợp từ hệ thống pháp luật thành văn của dòng họ
pháp luật Civil Law, cụ thể là Pháp và Đức. Vậy nên với mục tiêu giúp hệ thống
pháp luật Việt Nam có thể phát triển mạnh trong tương lai, chúng ta cần phải
tiếp thu kinh nghiệm nước ngoài và ứng dụng phù hợp và thực tiễn của nước ta.

15


KẾT LUẬN
Như vậy, nhìn chung 2 hệ thống nguồn luật của 2 quốc gia có nhiều điểm
tương đồng nhưng cũng có những điểm rất riêng biệt. Tương đồng ở chỗ, cả 2
quốc gia đều xây dựng hệ thống nguồn luật từ việc tiếp thu nền tảng luật La Mã
và nhìn nhận từ tập quán. Không những thế, xuyên suốt quá trình xây dựng,
Pháp và Đức không ngừng tăng cường học hỏi, sửa đổi cho phù hợp với tình
hình thực tiễn tại quốc gia mình. Bên cạnh đó, do những nhân tố khách quan và
chủ quan khác nhau như: điều kiện lịch sử, chính trị, dân tộc, tôn giáo, tập
quán… mà mỗi quốc gia có cách xây dựng và áp dụng khác nhau sao cho việc
quản lý xã hội một cách trật tự, pháp luật đi vào cuộc sống, đảm bảo tính nghiêm
minh – điều đó dẫn đến những điểm khác nhau giữa 2 hệ thống nguồn luật của
chúng. Bất kể tương đồng hay hoàn toàn khác biện thì 2 hệ thống pháp luật của
2 quốc gia này đã đóng vai trò không thể thiếu vào việc phát triển đáng kể cho
dòng họ luật Civil law cũng như thể hiện sự tiếp thu một nền tảng pháp luật tiên
tiến, sáng tạo, vận dụng có hiệu quả vào các quốc gia trên thế giới.

16


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình Luật so sánh, 2015 – Đại học Luật Hà Nội – Nhiều tác giả
2. Bài học từ kinh nghiệm giải thích pháp luật thành văn của một số nước
Civil Law và Common Law, Luật học, số 5/2016 – Nguyễn Thị Ánh Vân
3. Về khái niệm nguồn của pháp luật, Tạp chí Luật học, số 2/2008 –
PGS.TS Nguyễn Thị Hồi
4. Luật so sánh, 1994 – Michael Bogdan – Người dịch: Lê Hồng Hạnh;
Dương Thị Hiền
5. Tập bài giảng Luật so sánh, 2003 – Trường Đại học Luật Hà Nội
6. Luật học so sánh, Khoa học xã hội Việt Nam - GS.TS Võ Khánh Vinh

17


BẢNG ĐÁNH GIÁ CHÉO CÁC THÀNH VIÊN

ST
T
1

Họ và tên
Phạm Hải Huy

MSSV
1616610056

Nhiệm vụ
- Đọc và tìm tài liệu
- Chương II & IV

Đánh
giá
Hoàn
thành tốt

- Tổng hợp và biên tập
2

Phạm Thanh Hoa

1616610045

- Đọc và tìm tài liệu
- Chương III & IV

3

Đỗ Phùng Thùy Vân

1616610114

- Đọc và tìm tài liệu
- Chương II & IV

4

Nguyễn Hải Long

1616610075

- Đọc và tìm tài liệu
- Chương I & V

Hoàn
thành tốt
Hoàn
thành tốt
Hoàn
thành tốt

- Lời mở đầu & kết thúc
5

Thái Bảo Ngọc

1616610083

- Nhóm trưởng
- Đọc và tìm tài liệu

Hoàn
thành tốt

- Tổng hợp và biên tập
- Chương III & IV

18



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×