Tải bản đầy đủ

Hướng dẫn soạn đệm ca khúc viết về Quảng Ninh trên đàn phím điện tử cho sinh viên hệ Cao đẳng sư phạm Âm nhạc, trường Đại học Hạ Long (Luận văn thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

TRẦN ĐỨC NHÂM

HƯỚNG DẪN SOẠN ĐỆM CA KHÚC VIẾT VỀ
QUẢNG NINH TRÊN ĐÀN PHÍM ĐIỆN TỬ CHO SINH
VIÊN HỆ CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ÂM NHẠC,
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẠ LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC
KHOÁ 6 (2015 - 2017)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

TRẦN ĐỨC NHÂM


HƯỚNG DẪN SOẠN ĐỆM CA KHÚC VIẾT VỀ
QUẢNG NINH TRÊN ĐÀN PHÍM ĐIỆN TỬ CHO SINH
VIÊN HỆ CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ÂM NHẠC,
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẠ LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc
Mã số: 60 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Thị Thanh Nhàn

Hà Nội, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này do chính tôi thực hiện dưới sự
hướng dẫn khoa học của TS. Đỗ Thị Thanh Nhàn. Các thông tin trích dẫn
trong Luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Nếu sai tôi hoàn toàn
chịu trách nhiệm.
Hà Nội, ngày 20 tháng 01 năm 2018
Học viên
Đã ký
Trần Đức Nhâm


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT


: Cao đẳng

CĐSP

: CĐSP

ĐH

: ĐH

ĐHSP



: Đại học sư phạm

NCKH

: Nghiên cứu khoa học

Nxb

: Nhà xuất bản

PGS

: Phó giáo sư

SV

: SV

St

: Sáng tác

T

: Trưởng

t

: Thứ

TC

: Trung cấp

THCS

: Trung học cơ sở

Ths

: Thạc sĩ

Tr

: trang

TW

: Trung ương


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ......................................... 8
1.1. Một số khái niệm .................................................................................... 8
1.1.1. Đàn phím điện tử ................................................................................. 8
1.1.2. Ca khúc .............................................................................................. 12
1.1.3. Đệm cho ca khúc ............................................................................... 18
1.2. Vai trò của phần đệm cho ca khúc ....................................................... 20
1.3. Tình hình dạy đệm đàn cho các ca khúc viết về Quảng Ninh của SV
hệ CĐSP Âm nhạc Trường ĐH Hạ Long ................................................... 21
1.3.1. Đôi nét về Khoa Nghệ thuật Trường ĐH Hạ Long........................... 21
1.3.2. Khả năng học và đệm đàn của SV hệ CĐSP Âm nhạc ..................... 25
1.3.3. Nội dung chương trình dạy đệm môn Đàn phím điện tử cho hệ
CĐSP Âm nhạc ........................................................................................... 28
1.3.4. Thực trạng dạy học đệm trong giờ chính khóa ................................. 30
1.3.5. Tình hình đệm đàn cho ca khúc trong hoạt động ngoại khóa ........... 34
Tiểu kết ........................................................................................................ 36
Chương 2: HƯỚNG DẪN SOẠN ĐỆM CA KHÚC VỀ QUẢNG NINH
TRÊN ĐÀN PHÍM ĐIỆN TỬ..................................................................... 38
2.1. Đặc điểm của ca khúc viết về Quảng Ninh ............................................ 38
2.1.1. Nội dung ca khúc .............................................................................. 38
2.1.2. Cấu trúc .............................................................................................. 44
2.1.3. Điệu thức ............................................................................................ 48
2.1.4. Giai điệu ............................................................................................. 51
2.2. Hướng dẫn thực hành soạn đệm............................................................. 56
2.2.1. Cách đặt hợp âm ................................................................................ 56
2.2.2. Chọn tiết điệu .................................................................................... 62


2.2.3. Chọn âm sắc ...................................................................................... 66
2.2.4. Soạn phần dạo đầu, dạo giữa, kết thúc .............................................. 69
2.2.5. Soạn nét nhạc nối cho các nốt ngân dài, chuyển câu, chuyển đoạn . 78
2.3. Thực nghiệm sư phạm .......................................................................... 81
2.3.1. Mục đích thực nghiệm ...................................................................... 81
2.3.2. Đối tượng thực nghiệm ..................................................................... 82
2.3.3. Nội dung thực nghiệm ....................................................................... 82
2.3.4. Thời gian thực nghiệm ...................................................................... 82
2.3.5. Tiến hành thực nghiệm...................................................................... 82
2.3.6. Kết quả thực nghiệm ......................................................................... 82
Tiểu kết ........................................................................................................ 84
KẾT LUẬN ................................................................................................. 85
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 90
PHỤ LỤC .................................................................................................... 94


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đàn phím điện tử (Electronic Keyboard) là một loại nhạc cụ rất phổ
biến và thông dụng. Loại nhạc cụ này còn được gọi là đàn Organ điện tử vì
nó được phát minh và sử dụng kỹ thuật điện tử, một thành tựu của các nhà
khoa học thế kỷ XX. Giữ một vai trò đặc biệt quan trọng đối với người giáo
viên Âm nhạc, đàn phím điện tử được coi là một công cụ quan trọng sử
dụng thường xuyên trong các giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa, hoạt động
phong trào trong môi trường sư phạm. Với những tính năng đặc biệt, cây
đàn giúp các thầy cô dạy nhạc có thể truyền tải những kiến thức Âm nhạc
cần thiết tới học sinh cũng như làm bài giảng trên lớp phong phú, hấp dẫn
hơn. Vì thế, việc sử dụng thành thạo loại nhạc cụ này đối với SV CĐSP âm
nhạc là rất quan trọng bởi lẽ nó là một kỹ năng được ví như hành trang vào
nghề của các em khi dạy nhạc ở các trường phổ thông, đó là khả năng đệm
đàn cho ca khúc nói chung và đặc biệt là cho ca khúc viết về Quảng Ninh
nói riêng.
Khoa Nghệ thuật Trường ĐH Hạ Long là một đơn vị đào tạo SV hệ
CĐSP Âm nhạc cho tỉnh Quảng Ninh. Qua nhiều khóa, nhà trường đã giúp
Tỉnh có được một đội ngũ khá đông đảo giáo viên Âm nhạc có thể giảng
dạy ở các trường Tiểu học và Trung học cơ sở trên địa bàn toàn tỉnh. Thực
tế cho thấy, SV khi ra trường hầu hết đều biết đệm hát và cơ bản tổ chức
được các hoạt động ngoại khóa Âm nhạc. Tuy nhiên, việc đệm hát mới chỉ
dừng lại ở các ca khúc thiếu nhi là chính đối với các ca khúc dành cho
người lớn và ca khúc viết riêng về Quảng Ninh đa phần các em chưa biết
đệm hoặc chỉ biết chọn tiết điệu, âm sắc, hòa âm… tương đối phù hợp. Đối
với những ca khúc sử dụng từ hai loại tiết điệu trở lên thì các em chưa biết
cách làm như thế nào.


2

Quảng Ninh được thiên nhiên ưu đãi với vẻ đẹp hùng vĩ của núi non
trùng điệp, nổi bật là vịnh Hạ Long và đó cũng là nguồn cảm hứng bất tận
của các nhạc sĩ trong cả nước. Với một lượng lớn các ca khúc, mỗi người
một phong cách, khai thác các khía cạnh khác nhau nhưng tất cả đều mang
một nét chung là ca ngợi vẻ đẹp về đất Mỏ anh hùng, về thiên nhiên và con
người Quảng Ninh. Từ những ca khúc được sáng tác trong những năm đầu
của thập niên 40 như: Bạch Đằng Giang của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước hay
Đêm trăng trên Vịnh Hạ long của Hoàng Quý ca ngợi về truyền thống anh
hùng của cha ông đến những ca khúc sau này như Màu xanh của Biển của
Đức Minh hay Hạ Long Biển Nhớ của Đỗ Hòa An đã ca ngợi vẻ đẹp của
thiên nhiên hùng vĩ và vẻ đẹp của người công nhân lao động anh hùng.
Các ca khúc viết riêng về Quảng Ninh được người dân trong tỉnh rất
mến mộ, tự hào và thường được biểu diễn thông qua các chương trình nghệ
thuật, các kênh thông tin đại chúng hoặc trong các buổi giao lưu văn
nghệ… Trường ĐH Hạ Long cũng sử dụng nhiều ca khúc về Quảng Ninh
trong dạy học Âm nhạc, trong biểu diễn văn nghệ hay trong những sinh
hoạt chính trị của trường. Vì thế, đệm cho ca khúc về Quảng Ninh trở thành
một nhu cầu cần thiết không chỉ với các nhạc công chuyên nghiệp nói
chung mà với cả giảng viên và SV của Trường ĐH Hạ Long nói riêng.
Hướng dẫn soạn đệm không phải là một việc dễ dàng, để làm tốt
công việc này đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ và kinh nghiệm thực
tế. Bên cạnh đó, một yếu tố không thể thiếu đó là phải có giáo trình, tài liệu
hướng dẫn soạn đệm để người dạy và người học cùng nghiên cứu. Trên
thực tế, tổ nhạc cụ hiện đại là đơn vị trực tiếp dạy môn đàn phím điện tử
nhưng chưa có một cuốn giáo trình dạy đệm hát nào mà chỉ dựa vào kinh
nghiệm thực tế của các giảng viên trong tổ. Điều này dẫn đến sự không
thống nhất trong giảng dạy làm ảnh hưởng đến kết quả học tập của SV.


3

Là giảng viên dạy Đàn phím điện tử của Trường ĐH Hạ Long, tôi
nhận thấy, việc dạy đệm hát cho SV hệ CĐSP Âm nhạc còn có một số bất
cập, nhất là với ca khúc về Quảng Ninh. Nội dung dạy môn đàn phím điện
tử có dạy học đệm nhưng chủ yếu ứng dụng với các ca khúc trong chương
trình THCS. Vì thế, SV rất lúng túng khi thực hiện phần đệm ca khúc về
Quảng Ninh trong các buổi sinh hoạt ngoại khóa Âm nhạc. Với những lý
do nêu trên, tôi lựa chọn đề tài: Hướng dẫn soạn đệm ca khúc viết về
Quảng Ninh trên đàn phím điện tử cho sinh viên hệ Cao đẳng sư phạm
Âm nhạc, trường Đại học Hạ Long làm luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ
chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc.
2. Lịch sử nghiên cứu
Qua việc nghiên cứu các tài liệu và tìm hiểu thực tế, chúng tôi nhận thấy
có khá nhiều công trình đã đề cập đến vấn đề dạy đệm hát cho SV được xuất
bản và trở thành những tài liệu cho việc dạy và học đàn phím điện tử rất phổ
biến như:
- Phương pháp dạy và học đàn phím điện tử của Nguyễn Xuân Tứ,
Nxb ĐH sư phạm, Hà Nội (tập 1, năm 2004; tập 2, năm 2005). Trong tập 1,
Công trình này chú trọng đến việc giúp người học giai điệu hóa phần đệm bằng
thủ pháp nối tiếp hợp âm theo nhiều cách khác nhau, đưa ra nhiều vòng hòa
thanh giúp người học có thể luyện tập khi áp dụng vào đệm ca khúc tuy nhiên
chưa có hướng dẫn cụ thể về cách đặt hợp âm. Trong tập 2, tác giả tập trung
vào một số thủ pháp phối hòa âm cho giai điệu, sáng tạo các bè, cầu nối… tuy
nhiên các thủ pháp vẫn chưa thực sự phong phú và thông dụng.
- Trong cuốn Giáo trình Hòa âm ứng dụng của tác giả Hoàng Hoa,
Nxb ĐH Sư phạm, năm 2007. Qua việc tìm hiểu chúng tôi nhận thấy đây là
giáo trình, giới thiệu cấu trúc của hợp âm trong các điệu thức trưởng, thứ;
giúp nắm vững các nguyên lý kết hợp giữa các hợp âm trong điệu thức;


4

hướng dẫn phối hòa âm cho giai điệu phổ thông, khái lược một số âm hình
đệm cơ bản và viết phần đệm đơn giản cho ca khúc. Tuy nhiên, cuốn tài
liệu cũng chưa đi vào hướng dẫn soạn đệm cụ thể đặc biệt là hướng dẫn
soạn đệm cho đàn phím điện tử.
Ngoài ra, còn một số luận văn về phương pháp dạy học đệm như:
- Nâng cao năng lực đệm đàn phím điện tử cho sinh viên Trường Đại
học sư phạm Nghệ thuật Trung ương. Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lý
luận và phương pháp dạy học Âm nhạc khóa II (2012- 2014) của tác giả
Phạm Bá Sản. Cuốn tài liệu nghiên cứu thực trạng của việc học tập, rèn
luyện kỹ năng đệm đàn phím điện tử, đưa ra một số đề xuất nhằm nâng
cao kỹ năng đệm đàn phím điện tử cho SV ngành ĐHSP Âm nhạc
trường ĐHSP Nghệ thuật TW. Tuy nhiên, cuốn tài liệu cũng chưa
hướng dẫn soạn đệm cụ thể.
- Trong cuốn Nghiên cứu biên soạn tài liệu dạy học môn đàn phím
điện tử cho hệ Đại học sư phạm Âm nhạc của Thạc sĩ Lại Phương Thảo
biên soạn năm 2013. Đây là tài liệu nội bộ của Trường ĐHSP Nghệ thuật
TW bao gồm 2 phần: phần tác phẩm và phần đệm hát. Ở phần đệm hát tác
giả đã tổng hợp và biên soạn các bài đệm theo phong cách Piano và đệm tự
động bằng đàn phím điện tử với nhiều ca khúc nước ngoài nhưng không có
phần hướng dẫn soạn đệm.
- Phương pháp soạn đệm trên đàn Organ, đề tài nghiên cứu khoa
học của Đoàn Phương Hải, Học viện Âm nhạc Huế năm 2011. Đề tài này
nghiên cứu về phương pháp soạn đệm mà không soạn đệm cho các ca khúc.
- Tròng cuốn tài liệu Dạy học môn Hòa âm cho SV hệ CĐSP Âm
nhạc Trường CĐSP Bình Phước. Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lý luận
và phương pháp dạy học Âm nhạc khóa III (2013 - 2015) của tác giả Trần
Đức Lâm. Nội dung đề tài chú trọng các biện pháp cải tiến chương trình để


5

nâng cao chất lượng dạy học môn Hòa âm trong đó có nội dung về soạn
hợp âm cho phần đệm ca khúc.
Về nghiên cứu để biên soạn phần đệm cho ca khúc có một số đề tài sau:
- Biên soạn phần đệm hát cho THCS (dùng bộ đệm tự động) ứng
dụng trong dạy và học đàn phím điện tử ở trường Đại học sư phạm Nghệ
thuật trung ương, đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường của giảng viên
Ngô Thị Việt Anh, Trường ĐHSP Nghệ thuật TW năm 2013. Cuốn tài liệu
nghiên cứu việc soạn phần đệm hát cho hệ THCS ứng dụng trong dạy và
học đàn phím điện tử.
- Soạn phần đệm Organ cho một số ca khúc phục vụ cho sinh viên hệ
Đại học sư phạm Âm nhạc, đề tài NCKH cấp Trường của giảng viên Vũ
Ngọc Sơn, Trường ĐHSP Nghệ thuật TW năm 2008. Đề tài nghiên cứu
việc soạn phần đệm trên Organ cho một số ca khúc phục vụ cho SV hệ
ĐHSP Âm nhạc.
- Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học
Âm nhạc Trường ĐHSP Nghệ thuật TW năm 2015 của Nguyễn Thị Thu
Thủy: Nghiên cứu biên soạn tài liệu dạy học đệm trên đàn phím điện tử tại
Trường Trung cấp Văn hóa nghệ thuật Vĩnh phúc. Đề tài nghiên cứu biên
soạn tài liệu dạy học đệm, trong đó có các nội dung đi sâu về cách đặt hợp
âm, chọn tiết tấu, âm sắc, cách soạn các câu dạo, bè đối xứng tay phải…
Các công trình, tài liệu nghiên cứu kể trên đã đóng góp rất nhiều các
ý kiến tích cực cho việc dạy học đàn phím điện tử nói chung.Từ những vấn
đề đã đạt được của các công trình nêu trên, chúng tôi sẽ đưa ra những vấn
đề mới mang tính kế thừa và phát triển không có sự trùng lặp. Cụ thể là
việc hướng soạn đệm cho các ca khúc viết về Quảng Ninh trong chương
trình ngoại khóa Âm nhạc. Do vậy, đề tài của chúng tôi không bị trùng lặp
với bất kỳ đề tài nào và cần thiết cho chương trình đào tạo CĐSP Âm nhạc
tại trường ĐH Hạ Long.


6

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu nhằm đề xuất các biện pháp, phương pháp hướng
dẫn soạn đệm các ca khúc viết về Quảng Ninh trên đàn phím điện tử cho SV
hệ CĐSP Âm nhạc Trường ĐH Hạ Long, từ đó nâng cao chất lượng các
chương trình hoạt động ngoại khóa Âm nhạc tại trường.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Vai trò của phần đệm cho ca khúc, một số nguyên tắc chung về
soạn đệm làm cơ sở lý luận cho đề tài.
- Giới thiệu ca khúc sáng tác về Quảng Ninh và thực trạng dạy học
đệm hát nói chung, đệm ca khúc viết về Quảng Ninh nói riêng tại hệ CĐSP
Âm nhạc Trường ĐH Hạ Long.
- Đề xuất các biện pháp hướng dẫn soạn đệm trên đàn phím điện tử
một số ca khúc tiêu biểu viết về Quảng Ninh cho hệ CĐSP Âm nhạc
Trường ĐH Hạ Long.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu các biện pháp soạn đệm trên đàn phím điện tử một số ca
khúc tiêu biểu viết về Quảng Ninh cho hệ CĐSP Âm nhạc.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Địa điểm nghiên cứu: Hệ CĐSP Âm nhạc Trường ĐH Hạ Long.
- Thời gian nghiên cứu:
Đề tài bắt đầu vào tháng 01.2016, dự kiến hoàn thành vào tháng
01.2018
- Qui mô nghiên cứu:
Một số ca khúc tiêu biểu viết về Quảng Ninh, thường được sử dụng
trong chương trình ngoại khóa Âm nhạc như:


Luận văn đủ ở file: Luận văn full














Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×