Tải bản đầy đủ

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh (Luận văn Ths 2014)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

.........../...........

...../.....

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN HỮU TÀI
PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO
TẠI CÁC KHU NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2014


MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:.................................................................................1
2. Thực trạng nghiên cứu đề tài:................................................................3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:.......................................................5
3.1. Mục đích nghiên cứu:.........................................................................5
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:........................................................................5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:........................................................6
4.1. Đối tượng nghiên cứu:........................................................................6
4.2. Phạm vi nghiên cứu:.........................................................................6
5. Phương pháp nghiên cứu:.....................................................................6
5.1. Phương pháp luận:..............................................................................6
5.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể:.......................................................6
6. Tính mới và ý nghĩa của đề tài:.............................................................7
6.1. Tính mới của đề tài:...........................................................................7
6.2. Ý nghĩa của đề tài:..............................................................................7
7. Kết cấu của luận văn:...........................................................................8
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN VỀ PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TẠI CÁC KHU
NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO
1.1. Nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực:..................................9
1.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực:............................................................9
1.1.2. Khái niệm phát triển nguồn nhân lực:..........................................11
1.1.3. Nguồn nhân lực chất lượng cao:...................................................12
1.1.3.1 Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao:.................................12


1.1.3.2 Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao:................................13
1.1.3.2.1 Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với quốc gia:......
.........................................................................................................................13
1.1.3.2.2 Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với hoạt động của
từng tổ chức:....................................................................................................14
1.2. Khung lý thuyết về chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:............14
1.2.1. Khái niệm chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại
các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh :.....................14
1.2.2. Xây dựng khu lý thuyết về chiến lược phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh:...............................................................................................................15
1.2.3. Yêu cầu, nội dung và tiêu chí đánh giá quá trình phát triển nguồn


nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ
Chí Minh:

...............................................................................................18

1.2.4. Xây dựng khung đánh giá kết quả phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh :
..20
1.3 Bối cảnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..............................................22
1.3.1 Khó khăn về nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..............................................22
1.3.2. Về khả năng nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cao trong lĩnh
vực nông nghiệp công nghệ cao ở thành phố Hồ Chí Minh:...........................22
1.3.3. Một số vấn đề do bối cảnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh đặt ra:......
.........................................................................................................................22


1.3.4. Tác động của kinh tế - xã hội thành phố Hồ Chí Minh đến sự phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao
thành phố Hồ Chí Minh:..................................................................................23
1.4. Kinh nghiệm một số nước về phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao:..................................................................................................................24
1.4.1. Nhật bản:.......................................................................................24
14.2. Singapore:......................................................................................25
1.4.3. Bài học kinh nghiệm:....................................................................27
Chương 2
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
CHẤT LƯỢNG CAO TẠI CÁC KHU NÔNG NGHIỆP
CÔNG NGHỆ CAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1. Chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..............................................29
2.1.1. Khái niệm khu nông nghiệp công nghệ cao:................................29
2.1.2. Thực trạng phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao ở thành
phố Hồ Chí Minh:............................................................................................29
2.1.3. Tư duy chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..............................32
2.1.4. Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp
công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..........................................................33
2.1.5. Đặc điểm nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp
công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..........................................................34
2.1.6. Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp
công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..........................................................35
2.2. Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp
công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..........................................................36


2.2.1. Nguồn nhân lực làm công tác quản lý:..........................................38
2.2.1.1. Số lượng:....................................................................................39
2.2.1.2. Cơ cấu theo độ tuổi:...................................................................40
2.2.1.3. Cơ cấu theo trình độ:..................................................................41
2.2.1.4. Cơ cấu theo lĩnh vực:.................................................................42
2.2.1.5. Nhận xét đánh giá:......................................................................43
2.2.2. Nguồn nhân lực tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố
Hồ Chí Minh làm công tác chuyên môn:.........................................................44
2.2.2.1. Số lượng:....................................................................................44
2.2.2.2. Cơ cấu theo trình độ:..................................................................46
2.2.2.3. Cơ cấu theo độ tuổi:...................................................................47
2.2.2.4. Cơ cấu theo lĩnh vực:.................................................................48
2.2.2.5. Nhận xét đánh giá:......................................................................49
2.3. Thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu
nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:.....................................49
2.3.1. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp
công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..........................................................49
2.3.2. Sử dụng và đãi ngộ nguồn nhân lực chất lượng cao :..................54
2.4. Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..............................55
2.4.1. Đánh giá về các yếu tố tác động đến sự phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh:

.........................................................................................................55

2.4.2 Đánh giá về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu
nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:.....................................58
2.4.3 Nguyên nhân của những bất cập về phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..65


Chương 3
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
TẠI CÁC KHU NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1. Cơ sở của các giải pháp:...................................................................68
. . .3.1.1. Quan điểm, mục tiêu, phương hướng phát triển nhân lực của nhà
nước:
.........................................................................................................................68
3.1.1.1. Quan điểm phát triển nhân lực Việt Nam:.................................68
3.1.1.2. Mục tiêu phát triển nhân lực Việt Nam:....................................68
3.1.1.3. Phương hướng phát triển nhân lực Việt Nam:............................69
3.1.1.4. Một số định hướng chiến lược trong lĩnh vực nông nghiệp công
nghệ cao:..........................................................................................................70
3.1.2. Định hướng phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp công nghệ cao:
.........................................................................................................................71
3.1.2.1. Những nhân tố tác động đến phát triển nguồn nhân lực nông
nghiệp công nghệ cao:.....................................................................................71
3.1.2.2 Quan điểm phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp công nghệ
cao: .................................................................................................................71
3.1.2.3. Mục tiêu phát triển nguồn nhân lực tại các khu nông nghiệp công
nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:.................................................................74
3.1.2.4. Định hướng phát triển nguồn nhân lực tại các khu nông nghiệp
công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:........................................................74
3.2 Một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..............................75
3.2.1. Nhóm giải pháp chung:.................................................................76


3.2.1.1. Giải pháp xây dựng quy hoạch phát triển nguồn nhân lực tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh phù hợp với quy
hoạch phát triển chuyên môn từng giai đoạn:.................................................76
3.2.1.2. Giải pháp đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo tại các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:..............................................76
3.2.1.3. Giải pháp chủ động nâng cao trình độ cho đội ngũ nhân lực nông
nghiệp đang công tác tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ
Chí Minh:.........................................................................................................79
3.2.1.4. Giải pháp tăng cường hợp tác đào tạo và nghiên cứu khoa học
với các nước trên thế giới:...............................................................................80
3.2.1.5. Giải pháp tăng cường đầu tư tài chính để phát triển nguồn nhân
lực tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:............82
3.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể:.................................................................83
......3.2.2.1. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật hiện
đại:
.........................................................................................................................83
3.2.2.2. Về môi trường làm việc:.............................................................83
3.2.2.3. Chủ động nâng cao trình độ chuyên môn:..................................83
3.2.2.4. Thay đổi một cách đột phá về tiển lương:..................................83
3.2.2.5. Điều chỉnh, sửa đổi và ban hành bổ sung các chế độ phụ cấp ưu
đãi cho cán bộ ngành nông nghiệp công nghệ cao:.........................................85
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:..............................................................................................88
2. Kiến nghị:............................................................................................90
2.1. Đối với Chính phủ:...........................................................................90
2.2. Đối với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:...........................91
2.3. Đối với các cơ sở đào tạo tại thành phố Hồ Chí Minh:....................91


2.4. Đối với các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh:

........................................................................................................92


PHÇN Më §ÇU

1. Lý do chọn đề tài:
Một quốc gia muốn phát triển thì cần phải có các nguồn lực của sự phát
triển như: tài nguyên thiên nhiên, vốn, khoa học – công nghệ, con người,…
Trong các nguồn lực đó, nguồn lực con người là quan trọng nhất, có tính
chất quyết định. Một nước cho dù có tài nguyên thiên nhiên phong phú nhưng
không có những con người có trình độ, có đủ khả năng khai thác các nguồn
lực đó thì khó có khả năng có thể đạt được sự phát triển như mong muốn.
Trong thời đại ngày nay, con người được coi là một “tài nguyên đặc biệt”, một
nguồn lực của sự phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, việc phát triển con người,
phát triển nguồn nhân lực trở thành vấn đề chiếm vị trí trung tâm trong hệ
thống phát triển các nguồn lực. Quan tâm đầy đủ đến con người là yếu tố bảo
đảm chắc chắn nhất cho sự phồn vinh, thịnh vượng của mọi quốc gia. Đầu tư
cho con người là đầu tư có tính chiến lược, là cơ sở chắc chắn nhất cho sự
phát triển bền vững.
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như trong
công cuộc hội nhập và phát triển nhằm mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, công
bằng, dân chủ, văn minh”, Đảng ta đã xác định phải phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao, đây là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững.
Trong định hướng phát triển đó, với nhiều giải pháp khác nhau để phát
triển các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh, thì giải
pháp trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Chưa bao giờ vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh lại trở nên cấp thiết
như hiện nay. Bởi vì, phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao là tiền đề
quan trọng thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển. Hiện đã có gần 10 tỉnh,
1


thành phố trong cả nước triển khai quy hoạch hoặc xin chủ trương thành lập
khu nông nghiệp công nghệ cao. Tuy nhiên, để xây dựng và phát triển các khu
nông nghiệp công nghệ cao thì nguồn nhân lực chất lượng cao lại là mối quan
tâm hàng đầu.
Theo báo cáo tình hình triển khai thực hiện đề án nông nghiệp công nghệ
cao đến năm 2010 tại Hội nghị phát triển nông nghiệp công nghệ cao được tổ
chức vào trung tuần tháng 12.2011, trong những năm qua, Chương trình công
nghệ sinh học nông nghiệp, thủy sản do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn phối hợp với các địa phương triển khai thực hiện đã đạt được một số kết
quả đáng mừng như lai tạo được 33 dòng cây trồng chuyển gen, chọn tạo
được 32 giống cây trồng bằng chỉ thị phân tử, 13 giống cây trồng bằng công
nghệ tế bào, 8 chế phẩm sinh học phòng trừ sâu bệnh. Cũng theo báo cáo,
hiện đã có gần chục tỉnh, thành phố trong cả nước triển khai quy hoạch hoặc
xin chủ trương thành lập khu nông nghiệp công nghệ cao. Đặc biệt, Hậu
Giang là tỉnh có đề án này từ rất sớm và đã được Bộ Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn tổ chức thẩm định trong tháng 12.2011 để trình Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt.
Đáng mừng là một số khu nông nghiệp công nghệ cao ở các địa phương
trọng điểm như Thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng đã bước đầu đi vào hoạt
động có hiệu quả. Cụ thể: diện tích và sản lượng sản xuất rau sạch ở các quận,
huyện ven Thành phố Hồ Chí Minh đã tăng gần gấp đôi so với thời điểm năm
2003, đạt hơn 2.700 ha; diện tích hoa cây cảnh cũng gần chạm mốc 2.000 ha,
giá trị sản xuất đạt gần 460 tỷ đồng. Tương tự, sau 7 năm Lâm Đồng thực
hiện Chương trình nông nghiệp công nghệ cao (2004-2010) giá trị sản xuất
ngành nông nghiệp luôn dẫn đầu trong cơ cấu GDP, sản xuất nông nghiệp và
thủy sản năm 2010 chiếm tới 46,4% tổng giá trị sản xuất của toàn tỉnh.
2


Bên cạnh đó, việc phát triển vùng nông nghiệp công nghệ cao đã bước
đầu hình thành một số mô hình hiệu quả như: mô hình sản xuất rau an toàn,
trồng hoa, cây cảnh tại thành phố Hồ Chí Minh; mô hình trồng rau, hoa an
toàn tại Bắc Ninh; mô hình sản xuất nấm quy mô trang trại tại Vĩnh Phúc; mô
hình cánh đồng mẫu lớn sản xuất lúa xuất khẩu, mô hình nuôi cá tra sạch tại
Đồng bằng sông Cửu Long… góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cao, đóng
góp đáng kể vào tỷ trọng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp ở các địa
phương.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất mà nhiều địa phương đang đối mặt, đó là
sự thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ về công nghiệp hóa nông nghiệp, đặc
biệt là nhân lực có trình độ và kinh nghiệm chuyên môn cao trong lĩnh vực
nông nghiệp hiện đại. Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn Nguyễn Văn Đồng cho biết: để khu nông nghiệp công nghệ cao phát
triển theo đúng nghĩa của nó, Hậu Giang cần ít nhất 20 thạc sĩ, tiến sĩ nhưng
không biết lấy từ nguồn nào cho đủ số lượng. Tình hình cũng tương tự với
tỉnh Ninh Thuận.
Như vậy, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh là một yêu cầu cấp bách từ
thực tế của việc xây dựng và phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao.
Xuất phát từ yêu cầu trên, tôi chọn đề tài: “Phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh” với mong muốn đóng góp một phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh nói riêng và các khu nông nghiệp công nghệ cao trong khu vực phía
nam và cả nước nói chung.
Thực trạng nghiên cứu đề tài:
3


Phát triển nguồn nhân lực là một trong những vấn đề quan trọng quyết
định sự phát triển của một quốc gia và là một đề tài thu hút sự quan tâm
nghiên cứu của nhiều công trình khoa học, nhiều đề tài luận văn Thạc sĩ của
nhiều ngành và nhiều lĩnh vực, trong đó có chuyên ngành Quản lý Hành chính
công như:
- Hoàn thiện chính sách phát triển nguồn nhân lực ngành Lao động –
Thương bình và Xã hội cấp xã trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (Nguyễn
Thị Thanh Thảo).
Đề tài chỉ nói về việc Hoàn thiện chính sách phát triển nguồn nhân lực
của ngành Lao động – Thương binh và xã hội cấp xã trên địa bàn Thành phố
Hồ Chí Minh.
- Các giải pháp quản lý Nhà nước nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực ngành y tế tại Thành phố Hồ Chí Minh (Hoàng Thị Hai).
Đề tài chỉ tập trung về giải pháp quản lý Nhà nước nhằm nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực của ngành Y tế tại Thành phố Hồ Chí Minh.
- Phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Thành
phố Cần Thơ đến năm 2020 (Nguyễn Hoài Bảo).
Đề tài chỉ nói về phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp vừa
và nhỏ tại Thành phố Cần Thơ.
- Phát triển nguồn nhân lực của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong
điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
Đề tài chỉ nói về phát triển nguồn nhân lực của Ngân hàng Nhà nước
Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
- Phát triển nhân lực y tế thành phố Hà Nội tới năm 2020.
Đề tài chỉ nói về phát triển nhân lực y tế thành phố Hà Nội tới năm 2020.
- Năng lực và vai trò của nhân lực khoa học và công nghệ nữ trong lĩnh
vực công nghệ cao của ngành y tế (Lê Thị Ngọc Huệ).
4


Đề tài chỉ nói về năng lực và vai trò của nhân lực khoa học và công nghệ
nữ trong lĩnh vực công nghệ cao của ngành y tế.
- Các giải pháp cho đào tạo phát triển nguồn nhân lực ở một số công ty
dệt may trên địa bàn Hà Nội.
Đề tài nói về các giải pháp cho đào tạo phát triển nguồn nhân lực ở một
số công ty dệt may trên địa bàn Hà Nội.
Tuy nhiên, chưa có một nghiên cứu toàn diện về phát triển nguồn nhân
lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
3.1.

Mục đích nghiên cứu:

Mục đích của luận văn là tìm hiểu những khó khăn và thuận lợi của các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh trong việc quản lý và
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Từ đó luận văn đề xuất một số giải
pháp phù hợp để quản lý và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh trong điều kiện phát
triển hiện nay của Thành phố Hồ Chí Minh.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Xuất phát từ mục đích nêu trên, nghiên cứu xác định các nhiệm vụ cụ thể
sau:
- Nghiên cứu góp phần làm làm sáng tỏ những lý luận cơ bản về quản lý
và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nói chung và trong lĩnh vực nông
nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói riêng.
- Phân tích thực trạng nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh
nhằm tìm ra những vấn đề tồn tại và nguyên nhân của những khiếm khuyết
trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn hiện nay.
5


- Đề xuất các giải pháp để quản lý và phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao.
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu được thực hiện tại: Ban Quản lý các khu nông nghiệp công
nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông
nghiệp công nghệ cao, Trung tâm ươm tạo doanh nghiệp Nông nghiệp Công
nghệ cao.
- Thời gian nghiên cứu: từ năm 2009-2013.
5. Phương pháp nghiên cứu:
5.1.

Phương pháp luận:

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện
chứng và duy vật lịch sử, dựa trên lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về con người
và về đội ngũ cán bộ, công chức.
5.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể:
Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử,
trong luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:
+ Phương pháp thống kê;
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp;
+ Phương pháp phỏng vấn chuyên gia;
6


+ Phương pháp so sánh.
Với phương pháp phỏng vấn chuyên gia, đề tài tiến hành phỏng vấn lấy
ý kiến của các Lãnh đạo Ban Quản lý các khu nông nghiệp công nghệ cao
thành phố Hồ Chí Minh, Giám đốc hai Trung tâm và các Trưởng phó
phòng Tổ chức Hành chính cụ thể như sau:
- Phỏng vấn: 01 Trưởng ban Ban Quản lý các khu .
- Phỏng vấn: 03 Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu.
- Phỏng vấn: 02 Giám đốc của hai Trung tâm
- Phỏng vấn: 03 Phó Giám đốc của hai Trung tâm.
- Phỏng vấn: Trưởng phòng và Phó phòng phòng Tổ chức Hành chính của
Ban Quản lý và hai Trung tâm.
6. Tính mới và ý nghĩa của đề tài:
6.1.

Tính mới của đề tài:

- Thể hiện ngay ở việc xem xét đối tượng nghiên cứu. Đây là đối tượng
nghiên cứu vốn từ trước đến nay chưa được đề cập đến, nên đề tài là hoàn
toàn mới.
- Hơn nữa, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu
nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh các Tỉnh,
Thành phố trong cả nước đều có chủ trương xây dựng và Phát triển khu nông
nghiệp công nghệ cao trong đó trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao. Do đó đây cũng là cách tiếp cận mới.
- Đã xây dựng được khung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại
các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh và dựa vào đó
để phân tích.
6.2.

Ý nghĩa của đề tài:

7


- Đánh giá vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh để thấy được sự cần thiết phải
có cách đánh giá và quan tâm khác hơn với đội ngũ này.
- Ngoài ra, luận văn hy vọng, những nghiên cứu trong lĩnh vực này sẽ
cung cấp một cái nhìn có chiều sâu và có tầm xa hơn trong việc xây dựng các
chính sách trong đó có vấn đề nguồn nhân lực chất lượng cao.
7. Kết cấu của luận văn:
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3
chương nội dung, cụ thể:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiển về phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao.
Chương 2: Thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3: Một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực tại các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh.

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN VỀ PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TẠI CÁC KHU
NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO
8


1.1.

Nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực:

1.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực:
Thuật ngữ nguồn nhân lực (hurman resourses) xuất hiện vào thập niên
80 của thế kỷ XX khi mà có sự thay đổi căn bản về phương thức quản lý, sử
dụng con người trong kinh tế lao động. Nếu như trước đây phương thức quản
lý nhân viên (personnel management) với các đặc trưng coi nhân viên là lực
lượng thừa hành, phụ thuộc, cần khai thác tối đa sức lao động của họ với chi
phí tối thiểu thì từ những năm 80 đến nay với phương thức quản lý mới, quản
lý nguồn nhân lực (hurman resourses management) với tính chất mềm dẻo
hơn, linh hoạt hơn, tạo điều kiện tốt hơn để người lao động có thể phát huy ở
mức cao nhất các khả năng tiềm tàng, vốn có của họ thông qua tích lũy tự
nhiên trong quá trình lao động phát triển. Có thể nói sự xuất hiện của thuật
ngữ “nguồn nhân lực” là một trong những biểu hiện cụ thể cho sự thắng thế
của phương thức quản lý mới đối với phương thức quản lý cũ trong việc sử
dụng nguồn lực con người.
Hiện nay, có nhiều cách hiểu khác nhau về nguồn nhân lực như sau:
- Nguồn nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy
mô, loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào
quá trình phát triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của
quốc gia, khu vực, thế giới (xem: Nicholas Henry - Public Administration and
Public afairss, Tr. 256). Cách hiểu này về nguồn nhân lực xuất phát từ quan
niệm coi nguồn nhân lực là nguồn lực với các yếu tố vật chất, tinh thần tạo
nên năng lực, sức mạnh phục vụ cho sự phát triển nói chung của các tổ chức.
- Nguồn nhân lực là tổng thể các yếu tố bên trong và bên ngoài của mỗi
cá nhân bảo đảm nguồn sáng tạo cùng các nội dung khác cho sự thành công,
đạt được mục tiêu của tổ chức (xem: George T.Milkovich and John
W.Boudreau - Hurman resourses management, Tr. 9).
9


- Theo định nghĩa của Liên hiệp quốc về nguồn nhân lực, là trình độ lành
nghề, kiến thức và năng lực thực có cùng với những năng lực tồn tại dưới
dạng tiềm năng của con người (xem: một số nội dung về nguồn nhân lực và
phương pháp đánh giá nguồn nhân lực – Tạ Ngọc Hải – Viện khoa học Tổ
chức Nhà nước). Quan niệm về nguồn nhân lực theo hướng tiếp cận này có
phần thiên về chất lượng của nguồn nhân lực. Trong quan niệm này, điểm
được đánh giá cao là coi các tiềm năng của con người cũng là năng lực, khả
năng để từ đó có những cơ chế thích hợp trong quản lý, sử dụng. Quan niệm
về nguồn nhân lực như vậy cũng đã cho ta thấy phần nào sự tán đồng của
Liên hiệp quốc đối với phương thức quản lý mới.
- Còn theo tổ chức Lao động quốc tế thì nguồn nhân lực của một quốc
gia là toàn bộ những người trong độ tuổi có khả năng tham gia lao động (xem:
một số nội dung về nguồn nhân lực và phương pháp đánh giá nguồn nhân lực
– Tạ Ngọc Hải – Viện khoa học Tổ chức Nhà nước).
Như vậy, nguồn nhân lực được hiểu theo hai nghĩa:
+ Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực là nguồn cung cấp sức lao động cho
sản xuất xã hội, cung cấp nguồn nhân lực con người cho sự phát triển. Do đó,
nguồn nhân lực bao gồm toàn bộ dân cư có thể phát triển bình thường
+ Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân lực là khả năng lao động của xã hội, là
nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm các nhóm dân cư trong
độ tuổi lao động, có khả năng tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các
yếu tố về thể lực, trí lực của họ được huy động vào quá trình lao động.
Như vậy, trong phạm vi nghiên cứu, luận văn tiếp cận khái niệm nguồn
nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy mô, loại hình,
chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá trình phát
triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, khu vực,
thế giới. Cách hiểu này về nguồn nhân lực xuất phát từ quan niệm coi nguồn
10


nhân lực là nguồn lực với các yếu tố vật chất, tinh thần tạo nên năng lực, sức
mạng phục vụ cho sự phát triển nói chung của các tổ chức.
1.1.2. Khái niệm phát triển nguồn nhân lực:
Nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự
thành công hay thất bại trong phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia, do
đó tất cả các nước trên thế giới đều quan tâm đến phát triển nguồn nhân lực.
Cho đến nay, do xuất phát từ các cách tiếp cận khác nhau nên vẫn có nhiều
cách hiểu khác nhau khi bàn về phát triển nguồn nhân lực:
- Phát triển nguồn nhân lực là gia tăng giá trị cho con người, cả giá trị
vật chất và tinh thần, cả trí tuệ lẫn tâm hồn cũng như kỹ năng nghề nghiệp,
làm cho con người trở thành lao động có những năng lực và phẩm chất mới,
cao hơn, đáp ứng được những yêu cầu to lớn và ngày càng tăng của sự phát
triển kinh tế - xã hội.
- Phát triển nguồn nhân lực là quá trình nâng cao năng lực của con người
về mọi mặt: thể lực, trí lực, tâm lực, đồng thời phân bổ, sử dụng, khai thác và
phát huy hiệu quả nhất nguồn nhân lực thông qua hệ thống phân công lao
động và giả quyết việc làm để phát triển kinh tế - xã hội.
Từ những luận điểm trình bày trên, phát triển nguồn nhân lực là sự gia
tăng về số lượng và chất lượng nguồn nhân lực trên các mặt thể lực, trí lực, kỹ
năng, kiến thức và tinh thần cùng với quá trình tạo ra những biến đổi tiến bộ
về cơ cấu nguồn nhân lực. Nói một cách khái quát nhất, phát triển nguồn nhân
lực chính là quá trình tạo lập và sử dụng năng lực toàn diện con người vì sự
tiến bộ kinh tế - xã hội và sự hoàn thiện bản thân mỗi con người.
Ngoài ra, phát triển nguồn nhân lực còn được hiểu là toàn bộ những giải
pháp, hoạt động nhằm gia tăng số lượng, chất lượng nguồn lực con người về
tri thức, kỹ năng, thái độ để đảm bảo các hoạt động của tổ chức. Nội dung chủ
yếu của phát triển nguồn nhân lực là tập trung vào công tác đào tạo, huấn
11


luyện tay nghề, chuyên môn cho người lao động nhằm đáp ứng yêu cầu đặt ra
của tổ chức.
1.1.3. Nguồn nhân lực chất lượng cao:
1.1.3.1. Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao:
Phát triển nguồn nhân lực với nội hàm trên đây thực chất là đề cập đến
vấn đề chất lượng nguồn nhân lực và khía cạnh xã hội của nguồn nhân lực của
một quốc gia. Chất lượng nguồn nhân lực chính là trình độ, kiến thức, kỹ
năng và thái độ của người lao động đối với công việc. Một tổ chức có thể phát
triển hay không phải dựa vào chất lượng của nguồn nhân lực của tổ chức đó.
Chất lượng nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo ra
của cải vật chất, tinh thần cho xã hội.
Khi nghiên cứu về chất lượng nguồn nhân lực nói chung của một đất
nước không thể không nhắc đến khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nguồn nhân lực chất lượng cao chính là bộ phận cấu thành đặc biệt quan
trọng, là nhóm tinh túy nhất, có chất lượng nhất của chất lượng nguồn nhân
lực. Nguồn nhân lực chất lượng cao là khái niệm để chỉ một con người, một
người lao động cụ thể có trình độ lành nghề (về chuyên môn, kỹ thuật) ứng
với một ngành nghề cụ thể theo tiêu thức phân loại lao động về chuyên môn,
kỹ thuật nhất định (trên đại học, đại học, cao đẳng, lao động kỹ thuật lành
nghề); có kỹ năng lao động giỏi và có khả năng thích ứng nhanh với những
thay đổi nhanh chóng của công nghệ sản xuất; có sức khỏe và phẩm chất tốt,
có khả năng vận dụng sáng tạo những tri thức, những kỹ năng đã được đào tạo
vào quá trình lao động sản xuất nhằm đem lại năng suất, chất lượng và hiệu
quả cao.
1.1.3.2. Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao:
1.1.3.2.1. Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với quốc
gia:
12


- Nguồn nhân lực chất lượng cao là nguồn lực chính quyết định quá trình
tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội. Nguồn nhân lực, nguồn lao động là
nhân tố quyết định việc khai thác, sử dụng, bảo vệ và tái tạo các nguồn lực
khác.
Giữa nguồn lực con người, vốn, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ
thuật, khoa học công nghệ….có mối quan hệ nhân quả với nhau, nhưng trong
đó nguồn nhân lực được xem là năng lực nội sinh chi phối quá trình phát triền
kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. So với các nguồn lực khác, nguồn nhân lực
với yếu tố hàng đầu là trí tuệ, chất xám có ưu thế nổi bật ở chỗ nó không bị
cạn kiệt nếu biết bồi dưỡng, khai thác và sử dụng hợp lý, còn các nguồn lực
khác dù nhiều đến đâu cũng chỉ là yếu tố có hạn và chỉ phát huy được tác
dụng khi kết hợp với nguồn nhân lực một cách có hiệu quả. Vì vậy, con người
với tư cách là nguồn nhân lực, là chủ thể sáng tạo, là yếu tố bản thân của quá
trình sản xuất, là trung tâm của nội lực, là nguồn lực chính quyết định quá
trình phát triển kinh tế - xã hội.
- Nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quyết định
sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; là quá trình
chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, xã hội, từ
sử dụng lao động thủ công là phổ biến sang sử dụng một cách phổ biến sức
lao động được đào tạo cùng với công nghệ tiên tiến, phương tiện và phương
pháp tiên tiến, hiện đại nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao hơn. Đối
với nước ta đó là một quá trình tất yếu để phát triển kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa.
Khi đất nước đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa rút
ngắn, tiếp cận kinh tế tri thức trong điều kiện phát triển kinh tế - xã hội còn
thấp, do đó yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là trí lực có ý
nghĩa quyết định tới sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
13


hóa đất nước và phát triển bền vững. Đảng ta đã xác định phải lấy việc phát
huy chất lượng nguồn nhân lực làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và
bền vững.
- Nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện để rút ngắn khoảng cách
tụt hậu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước nhằm phát triển bền vững.
- Nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
1.1.3.2.2. Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với hoạt
động của từng tổ chức:
Nguồn nhân lực chất lượng cao đối với hoạt động của từng tổ chức có
một số vai trò cơ bản sau:
Trước hết, vai trò đầu tiên của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với
hoạt động của từng tổ chức là tham gia trực tiếp vào tất cả các hoạt động sản
xuất, dịch vụ kinh doanh của từng tổ chức. Đặc biệt là những lĩnh vực đòi hỏi
chuyên môn cao và kỹ thuật tiên tiến.
Thứ hai, Nguồn nhân lực chất lượng cao có vai trò quan trọng trong việc
nghiên cứu, hoạch định chính sách cho sự phát triển của từng tổ chức.
Thứ ba, Nguồn nhân lực chất lượng cao còn có vai trò quan trọng trong
việc tổ chức thực hiện thành công các chính sách, các kế hoạch của các tổ
chức.
1.2. Khung lý thuyết về chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh:
1.2.1. Khái niệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:
Phát triển nguồn nhân lực tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành
phố Hồ Chí Minh là sự đầu tư vào vốn con người, là quá trình nâng cao năng
14


lực của lực lượng lao động đang làm việc tại đây về mọi mặt, để góp phần xây
dựng nguồn nhân lực có chất lượng, đáp ứng nhu cầu phát triển ngành nông
nghiệp trong từng giai đoạn
1.2.2. Xây dựng khung lý thuyết về chiến lược phát triển nguồn nhân
lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ
Chí Minh:
Việc phát triển nguồn nhân lực tại các khu nông nghiệp công nghệ cao
thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò hết sức quan trọng trong bối cảnh đất
nước đang từng bước công nghiệp hóa, hiện đại hóa nói chung và của ngành
nông nghiệp nói riêng. Do đó, việc xác định nội dung phát triển nguồn nhân
lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí
Minh là vô cùng cần thiết. Tuy nhiên,để xác định được những nội dung quan
trọng, những yêu cầu trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các
khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh cũng như các tiêu chí
đánh giá quá trình này, đòi hỏi phải xây dựng khung phân tích phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành
phố Hồ Chí Minh.
Khung phân tích phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu
nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh bao gồm các yếu tố cơ
bản: bối cảnh kinh tế xã hội; các thể chế liên quan; chủ thể và các nhóm lợi
ích; kỳ vọng về đầu ra. Bốn yếu tố này sẽ giúp xác định nội dung của việc
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ
cao thành phố Hồ Chí Minh. Khung phát triển được mô tả khái quát như sau:
Sơ đồ 1: Khung xây dựng nội dung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao:

15


- Bối cảnh kinh tế - xã hội:
Bối cảnh kinh tế xã hội chính là thực trạng kinh tế xã hội tại thời điểm
phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ
cao thành phố Hồ Chí Minh. Bối cảnh kinh tế cho biết những nguồn lực đang
có và sẽ có để huy động vào quá trình phát triển nguồn nhân lực. Bối cảnh
kinh tế xã hội còn tác động đến các thể chế đang tồn tại, kỳ vọng vào đầu ra
của ngành nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng như các chủ thể và các
nhóm lợi ích liên quan. Bối cảnh đó còn bao gồm bối cảnh của hệ thống
ngành nông nghiệp nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng.
- Các thể chế liên quan:
Các thể chế liên quan được hiểu là hệ thống các văn bản pháp luật và hệ
thống cơ quan nhà nước có liên quan nông nghiệp công nghệ cao và phát triển
16


nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành
phố Hồ Chí Minh. Hệ thống thể chế này sẽ tạo ra khuôn khổ cho phát triển
nguồn nhân lực. Nếu khuôn khổ này tích cực, sẽ tác động thuận lợi tới quá
trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công
nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh và ngược lại. Chính vì vậy, trong nhiều
trường hợp, vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông
nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh có liên quan đến việc điều
chỉnh các thể chế liên quan.
- Chủ thể và nhóm lợi ích:
Chủ thể ở đây được hiểu là ai, là người thực hiện các nội dung phát triển
nguồn nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành
phố Hồ Chí Minh. Chủ thể đó có đủ tầm và đủ năng lực hay không.
Các nhóm lợi ích là các nhóm có tác động đến vấn đề phát triển nguồn
nhân lực chất lượng cao tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ
Chí Minh. Các nhóm lợi ích có thể là đội ngũ quản lý và đội ngũ làm công tác
chuyên môn tại các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh.
Các nhóm lợi ích cũng có thể là các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực nông
nghiệp công nghệ cao và chính sách nông nghiệp công nghệ cao. Hay là các
tổ chức quốc tế và Việt Nam hoạt động trong hoặc có liên quan lĩnh vực nông
nghiệp công nghệ cao.
- Đầu ra của phát triển nguồn nhân lực:
Đây là kết quả có thể coi là cuối cùng của quá trình phát triển nguồn
nhân lực. Đầu ra không chỉ là cái cần hướng tới mà ngược lại nó có tác động
đến nội dung phát triển nguồn nhân lực. Sự tác động này thể hiện ở kỳ vọng
về đầu ra. Kỳ vọng về đầu ra khác nhau, sẽ có những nội dung phát triển
nguồn nhân lực khác nhau. Đầu ra của quá trình phát triển nguồn nhân lực tại
các khu nông nghiệp công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh thể hiện ở mức
17


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×