Tải bản đầy đủ

Đánh giá kết quả ứng dụng tiến bộ kỹ thuật cho trồng rừng nguyên liệu công nghiệp ván dăm tại huyện Đồng Hỷ và Phú Bình tỉnh Thái Nguyên (NCKH)

i

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ...................................................................................................... 1
1. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu ............................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................. 2
2.1. Mục tiêu chung ....................................................................................... 2
2.2. Mục tiêu cụ thể ....................................................................................... 2
3. Ý nghĩa của đề tài ...................................................................................... 2
Chương 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .................................................... 3
1.1. Tiến bộ kỹ thuật trong trồng rừng nguyên liệu đối với keo lai ................ 3
1.1.1. Tiến bộ kỹ thuật trồng rừng nguyên liệu trên thế giới .......................... 3
1.1.1.1. Nghiên cứu về giống cây trồng rừng ................................................. 3
1.1.1.2. Ảnh hưởng của phân bón đến năng suất rừng trồng .......................... 3
1.1.1.3. Nghiên cứu về ảnh hưởng mật độ đến năng suất rừng trồng ............. 4
1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam về tiến bộ kỹ thuật trồng rừng với Keo Lai ........ 4
1.1.2.1. Tiến bộ kỹ thuật về giống cây trồng rừng ......................................... 4
1.1.2.2. Tiến bộ kỹ thuật về lĩnh vực nhân giống và tạo cây con .................... 6
1.1.2.3. Ảnh hưởng của biện pháp làm đất đến sinh trưởng của rừng trồng ......... 7
1.1.2.4. Ảnh hưởng của phân bón đến năng suất rừng trồng .......................... 8
1.1.2.5. Ảnh hưởng của mật độ đến năng suất rừng trồng .............................. 9

1.2. Trồng rừng nguyên liệu bằng cây keo lai .............................................. 10
1.2.1. Đặc điểm sinh học Keo Lai ................................................................ 10
1.2.2. Về đặc điểm sinh trưởng của Keo lai ................................................. 11
1.2.3. Các biện pháp kỹ thuật trồng rừng nguyên liệu Keo lai ..................... 12
1.2.4. Hiệu quả kinh tế rừng trồng Keo lai ................................................... 13
1.3. Tổng quan khu vực nghiên cứu....................................................... ....... .15
1.3.1. Điều kiện tực nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Đồng Hỷ .................. 15
1.3.1.1. Điều kiện tự nhiên của huyện Đồng Hỷ .......................................... 15
1.3.1.2. Điều kiện dân sinh - kinh tế xã hội của huyện Đồng Hỷ ................. 17
1.3.2. Điều kiện tực nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Phú Bình .................. 19
1.3.2.1. Điều kiện tự nhiên của huyện Phú Bình .......................................... 19
1.3.2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Phú Bình ............................... 23


ii

Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU .................................................................................................. 25
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................... 25
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu ......................................................................... 25
2.2.1. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................... 25
2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu................................................. ....... ...25
2.2.1. Địa điểm nghiên cứu.................................................................... ....... .25
2.2.2. Thời gian tiến hành ............................................................................ 25
2.3. Nội dung nghiên cứu ............................................................................ 26
2.4. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... 26
2.4.1. Kế thừa các số liệu thứ cấp ................................................................ 26
2.4.2. Phương pháp điều tra thực địa ........................................................... 26
2.4.3. Phương pháp điều tra khảo sát kết hợp với tiếp cận thông tin định
tính, định lượng với các công cụ của phương pháp PRA ................... 27
2.4.4. Phương pháp quan sát ........................................................................ 29
2.4.5. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu ............................................. 29
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .......................... 33
3.1. Tình hình trồng rừng nguyên liệu của huyện Đồng Hỷ và Phú Bình .......... 33
3.2. Kết quả tiến bộ kỹ thuật đã áp dụng trong trồng rừng nguyên liệu ván
dăm tại huyện Đồng Hỷ và Phú Bình ................................................. 35
3.2.1. Xác định dạng lập địa và đánh giá độ thích hợp cây trồng ................. 35
3.2.2. Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong khâu chọn tạo giống ....................... 35
3.2.3. Về phương thức làm đất .................................................................... 36
3.2.3.1. Kỹ thuật bón phân .......................................................................... 37


3.2.4. Về mật độ trồng ................................................................................. 38
3.2.5. Về chăm sóc và tưới nước ................................................................. 39
3.2.6. Tình hình sâu bệnh hại ....................................................................... 39
3.3. Ảnh hưởng của làm đất và bón phân đến sinh trưởng phát triển của
keo lai trên địa bàn ............................................................................ 41
3.3.1. Ảnh hưởng của làm đất đến sinh trưởng của Keo lai .......................... 41
3.3.2. Ảnh hưởng của bón phân đến sinh trưởng của Keo lai ....................... 44


iii

3.4. Đánh giá hiệu quả kinh tế một số mô hình trồng rừng keo lai nguyên
liệu tại tỉnh Thái Nguyên ................................................................... 47
3.4.1. Các thông số kĩ thuật sử dụng trong tính toán .................................... 47
3.4.2. Hiệu quả kinh tế một số mô hình trồng rừng nguyên liệu .................. 47
3.4.3. Xác định giá trị thu nhập của các mô hình cho 1ha rừng trồng Keo
lai tại các khu vực nghiên cứu ........................................................... 48
3.4.4. Hiệu quả kinh tế cho 01 ha rừng trồng Keo lai ở từng mô hình tại
các vùng nghiên cứu khác nhau ......................................................... 49
3.5. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật lâm sinh chủ yếu trồng rừng
nguyên liệu bằng cây keo lai ở Thái Nguyên ..................................... 53
3.5.1. Biện pháp trong trồng rừng ................................................................ 54
3.5.2. Chăm sóc rừng trồng Keo lai ............................................................. 56
3.5.3. Khuyến nghị với Công ty và người trồng rừng ở Thái Nguyên .......... 57
KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ .................................................... 58
1. Kết luận ................................................................................................... 58
1.1. Khả năng áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong trồng rừng nguyên liệu
trên địa bàn ....................................................................................... 58
1.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế trồng rừng Keo lai .......................................... 59
2. Tồn tại ..................................................................................................... 59
3. Kiến nghị ................................................................................................. 60
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 61
PHỤ LỤC ................................................................................................... 67


iv

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
Ký hiệu

Nội dung diễn giải

A:

Tuổi cây rừng

ASEAN:

Các nước khu vực Đông Nam Á

BCR:

Chỉ tiêu tỷ suất thu nhập trên chi phí

D:

Đường kính cây

D1,3:

Đường kính của cây tại vị trí 1,3m

Dt:

Đường kính tán

f:

Hình số của cây

FAO:

Tổ chức nông lương thế giới

G:

Tiết diện ngang của cây tại vị trí 1,3m

Hvn:

Chiều cao vút ngọn

IRR:

Tỉ suất thu hồi nội bộ

KHLN:

Khoa học Lâm Nghiệp

M:

Trữ lượng cây đứng

N:

Số cây/ha

NFV:

Giá trị thu nhập ròng thực

NPK:

Phân khoáng tổng hợp đạm, lân, kali

NPV:

Chỉ tiêu giá trị hiện tại ròng

PD:

Phẫu diện đất

PTPS:

Phân tích phương sai

OTC

Ô tiêu chuẩn

TLS:

Tỉ lệ sống

TNHH:

Trách nhiệm hữu hạn

VS:

Phân vi sinh

Zd, Zh

Tăng trưởng thường xuyên về đường kính và chiều cao

ZM:

Tăng trưởng thường xuyên về trữ lượng

∆d, ∆h:

Tăng trưởng bình quân về đường kính và chiều cao

∆g:

Tăng trưởng bình quân về tiết diện ngang

∆M:

Tăng trưởng bình quân chung về trữ lượng


v

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Thực trạng sử dụng đất của huyện Phú Bình, năm 2010 ................. 22
Bảng 1.2. Các dân tộc và số khẩu của huyện Phú Bình.................................. 24
Bảng 4.1. Bảng thống kê diện tích trồng rừng nguyên liệu ............................... 33
Bảng 4.2: Bảng thống kê nguồn giống Keo lai sử dụng tại các vườn
ươm của hai huyện .................................................................................. 35
Bảng 4.3: Bảng tổng hợp các phương pháp làm đất trồng rừng ....................... 36
Bảng 4.4: Bảng tổng hợp các mô hình bón phân trồng rừng ............................. 38
Bảng 4.5: Thống kê tình hình sâu bệnh hại rừng trồng Keo lai ........................ 40
Bảng 4.6: Kết quả nghiên cứu đường kính trung bình ...................................... 42
Bảng 4.7: Kết quả chiều cao Keo lai ở các tuổi khác nhau khi áp dụng
làm đất và không làm đất ....................................................................... 43
Bảng 4.8: Ảnh hưởng của bón phân đến sinh trưởng đường kính của Keo
lai ở các tuổi khác nhau .......................................................................... 45
Bảng 4.9: Ảnh hưởng của bón phân đến chiều cao Keo lai ở các tuổi
khác nhau .................................................................................................. 46
Bảng 4.10: Tổng hợp chi phí và thu nhập của 1ha rừng trồng Keo lai
trong một chu kỳ kinh doanh ở các khu vực nghiên cứu ................. 48
Bảng 4.11: Tổng hợp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của 1ha
rừng trồng Keo lai trong một chu kỳ kinh doanh 7 năm .................. 49


vi

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1. Bản đồ hành chính của Huyện Đồng Hỷ ............................................. 15
Hình 1.2. Bản đồ hành chính huyện Phú Bình ..................................................... 19
Hình 4.1. Đồ thị biểu diễn diện tích trồng rừng nguyên liệu ............................... 34
Hình 4.2a: Sâu non (Anomis fulvida Guenee) đang ăn lá Keo lai .................... 40
Hình 4.2b. Mối (Odontotermes sp) phá hại Keo lai mới trồng ......................... 40
Hình 4.3: Đồ thị biểu diễn đường kính trung bình .............................................. 42
Hình 4.4: Đồ thị so sánh sự khác nhau chiều cao Keo lai ở các tuổi ..... 43
Hình 4.5: Biểu đồ biểu thị sự khác nhau về sinh trưởng đường kính của
Keo Lai do có bón phân và không bón phân .......................................... 45
Hình 4.6: Biểu đồ biểu thị ảnh hưởng của bón phân đến sinh trưởng
chiều cao của Keo lai ở các tuổi khác nhau ............................................ 46


1

MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu
Ở Việt Nam hiện nay, công tác trồng rừng đang được quan tâm và phát
triển phạm vi rộng với một số loài cây mọc nhanh nhằm cung cấp gỗ xẻ công
nghiệp, đóng đồ gia dụng và cho các ngành công nghiệp giấy, ván nhân tạo.
Trong những năm gần đây một số loài cây trồng rừng nguyên liệu đưa
vào trồng, như: Keo lá tràm, Keo tai tượng, Keo lai, Bạch đàn cao sản v.v…
Trong những cây trồng rừng chủ yếu có giống lai tự nhiên giữa Keo tai
tượng (Acacia mangium) và Keo lá tràm (Acacia auriculiformis) được gọi
tắt là Keo lai (Acacia mangium x A. auriculiformis) đã tỏ ra có nhiều triển
vọng. Tuy mới được phát hiện từ những năm đầu thập kỷ 90 nhưng diện tích
trồng rừng Keo lai tăng rất nhanh. Qua tuyển chọn đối với hai giống cây này
đã có một số dòng được công nhận là giống quốc gia và nhiều dòng được
công nhận là giống tiến bộ kỹ thuật. Đến nay Keo lai và đã được trồng phổ
biến ở nhiều vùng trong cả nước và trở thành một trong các giống cây trồng
rừng kinh tế chủ lực.
Huyện Đồng Hỷ và huyện Phú Bình là hai huyện trồng rừng nguyên
liệu cho Công ty TNHH một thành viên ván dăm Thái Nguyên, người trồng
rừng được công ty hỗ trợ cây giống, phân bón, tiền làm đất, chăm sóc…cho
đến khi khai thác rừng, bên cạnh đó khi trồng được cán bộ tại các đội lâm
nghiệp của Công ty hướng dẫn kỹ thuật trồng rừng. Tuy nhiên, thực tế cho
thấy nhiều hộ gia đình rừng vẫn sinh trưởng, phát triển chậm, dẫn đến năng
suất và hiệu quả kinh tế thấp, nguyên nhân chính là người trồng rừng trồng
chưa đúng lập địa, cố tình không thực hiện hoặc áp dụng không đúng kỹ
thuật, như: không làm đất, không bón phân, bón ít hơn quy định, không chăm
sóc hoặc chăm sóc qua loa.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nhằm giải quyết đúng đắn và đáp
ứng được yêu cầu trồng rừng nguyên liệu hiện nay, chúng tôi tiến hành đề tài:
“Đánh giá kết quả ứng dụng tiến bộ kỹ thuật cho trồng rừng nguyên liệu
công nghiệp ván dăm tại huyện Đồng Hỷ và Phú Bình tỉnh Thái Nguyên”.


2

Đề tài tập trung vào đối tượng nghiên cứu chủ yếu là Keo lai, vì đây là
cây trồng có diện tích lớn nhất trong số các loài cây đã và đang trồng nguyên
liệu ván dăm với diện tích là 1.914,33ha chiếm 56,49% tổng diện tích trồng
rừng nguyên liệu của 2 huyện Đồng Hỷ và Phú Bình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Dựa vào kết quả đánh giá việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong trồng
rừng Keo lai, làm cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp kỹ thuật lâm sinh
chủ yếu nâng cao khả năng sinh trưởng và hiệu quả kinh tế trồng rừng Keo lại
tại khu vực nghiên cứu.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Đánh giá được kết quả áp dụng tiến bộ kỹ thuật cho trồng rừng
nguyên liệu ván dăm tại huyện Đồng Hỷ và Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên
- Dự tính được hiệu quả kinh tế của một số mô hình trồng rừng nguyên
liệu ván dăm.
- Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật lâm sinh chủ yếu nâng cao hiệu
quả kinh tế trồng rừng nguyên liệu ván dăm trong khu vực.
3. Ý nghĩa của đề tài
Đề tài được thực hiện có ý nghĩa rất lớn trong công tác đào tạo, nâng
cao năng lực nghiên cứu khoa học cho những người tham gia, đặc biệt 01 học
viên cao học và 06 sinh viên theo làm đề tài tốt nghiệp đại học góp phần nâng
cao chất lượng đào tạo về mặt chuyện môn.
Thông qua đánh giá kết quả thực tế về sinh trưởng, hiệu quả kinh tế đạt
được do người trồng rừng đã và đang áp dụng tiến bộ kỹ thuật so với việc áp
dụng không đúng, hoặc không áp dụng là cơ sở quan trọng khuyến nghị với
các chủ đầu tư, người trồng rừng về một số biên pháp kỹ thuật trồng rừng
thâm canh Keo lai làm nguyên liệu ván dăm ở Thái Nguyên, cũng như các
vùng sinh thái có điều kiện tương tự.


3

Chương 1
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1.1. Tiến bộ kỹ thuật trong trồng rừng nguyên liệu đối với keo lai
1.1.1. Tiến bộ kỹ thuật trồng rừng nguyên liệu trên thế giới
1.1.1.1. Nghiên cứu về giống cây trồng rừng
Giống là khâu quan trọng trong trồng rừng, là vấn đề quan trọng bậc
nhất để nâng cao năng suất rừng trồng, nhiều nước trên thế giới đã đi trước Việt
Nam nhiều năm về vấn đề cải thiện giống cây rừng và đã đạt được những thành
tựu đáng kể. Điển hình như nghiên cứu của Pandey D. (1983) ở Brazin đã chọn
được giống Eucalyptus grandis đạt tới 55m3/ha/năm sau 7 năm trồng, ở
Swaziland cũng đã chọn được giống Pinus patula sau 15 năm tuổi đạt
19m3/ha/năm, giống Paraserianthes falcataria trồng ở Malaysia được 7-10
năm tuổi cũng đạt 30m3/ha/năm. Ở Công Gô, bằng phương pháp lai nhân tạo
đã tạo ra giống bạch đàn lai (Eucalyptus hybrids) có năng suất đạt tới
35m3/ha/năm ở giai đoạn tuổi 7 [60].
1.1.1.2. Ảnh hưởng của phân bón đến năng suất rừng trồng
Bón phân cho cây trồng ở một số nước trên thế giới đã được tiến hành
từ lâu, còn ở Việt Nam thì gần 10 năm trở lại đây. Bón phân là một trong
những biện pháp kỹ thuật cung cấp cho đất thêm dinh dưỡng, đặc biệt đối
với đất nghèo dinh dưỡng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng,
điển hình như công trình nghiên cứu của Mello (1976) ở Brazil cho thấy
Bạch đàn (Eucalyptus) sinh trưởng khá tốt ở công thức không bón phân,
nhưng nếu bón NPK thì năng suất rừng trồng có thể tăng lên trên 50% [59].
Đối với thông (P. Caribeae) ở Colombia, Bolstad và cộng sự (1988) cũng đã
tìm thấy một vài loại phân có phản ứng tích cực mang lại hiệu quả rõ rệt cho
rừng trồng như potassium, phosphate, boron và magnesium [51]. Khi nghiên
cứu bón phân cho rừng thông (P. Caribeae) ở Cu Ba, Herrero và cộng sự
(1988) cũng cho thấy bón phosphate đã nâng sản lượng rừng từ 56 lên
69m3/ha sau 13 năm trồng [56].


4

1.1.1.3. Nghiên cứu về ảnh hưởng mật độ đến năng suất rừng trồng
Mật độ trồng rừng ban đầu có rất nhiều công trình nghiên cứu với nhiều
loài cây khác nhau trên các dạng lập địa khác nhau, điển hình là công trình
nghiên cứu của Evans, J. (1992), tác giả đã bố trí 4 công thức mật độ trồng
khác nhau (2985; 1680; 1075 và 750 cây/ha) cho bạch đàn E. deglupta ở
Papua New Guinea, số liệu thu được sau 5 năm trồng cho thấy đường kính
bình quân của các công thức thí nghiệm tăng theo chiều giảm của mật độ,
nhưng tổng tiết diện ngang (G) lại tăng theo chiều tăng của mật độ, có nghĩa
là rừng trồng ở mật độ thấp tuy lượng tăng trưởng về đường kính cao hơn
nhưng trữ lượng gỗ cây đứng của rừng vẫn nhỏ hơn những công thức trồng
mật độ cao [52].
Như vậy, mật độ trồng ảnh hưởng khá rõ đến chất lượng sản phẩm và
chu kỳ kinh doanh, vì thế cần phải căn cứ vào mục tiêu kinh doanh cụ thể để
xác định mật độ trồng cho thích hợp.
1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam về tiến bộ kỹ thuật trồng rừng với Keo Lai
1.1.2.1. Tiến bộ kỹ thuật về giống cây trồng rừng
Trong khoảng hơn 10 năm gần đây, công tác nghiên cứu cải thiện giống
đã đạt được những thành tựu đáng kể, có nhiều giống đã được công nhận là
giống Quốc gia và tiến bộ kỹ thuật như các giống Keo lai: BV5; BV10;
BV16; BV32; BV33; TB03; TB05; TB06 và TB12 và các dòng bạch đàn E.
urophylla U6, PN2; PN14; GU8 và W5. Ngoài ra, còn một số giống đề nghị
đưa vào để mở rộng sản xuất như các giống bạch đàn E. urophylla ở Phù
Ninh, một số xuất xứ bạch đàn caman, Keo lá tràm, Thông caribê… (Vụ
KHCN &CLSP, 2001) [50].
Bộ NN&PTNT (2001), trích dẫn “văn bản tiêu chuẩn kỹ thuật lâm
sinh”: thành tựu lớn nhất và được áp dụng rộng rãi trong trồng rừng sản xuất
trước hết phải nói đến công tác chọn và cải thiện giống cây trồng lâm nghiệp.
Đây là một lĩnh vực mũi nhọn được ưu tiên rất cao cho nghiên cứu và chuyển
giao công nghệ trong niều năm qua, mang lại những bước nhảy vọt góp phần
nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng, đặc biệt đối với các loài cây mọc
nhanh cung cấp nguyên liệu giấy như Keo lai, Bạch đàn. Các thành tựu và tiến


NCKH đầy đủ ở file: NCKH full
















Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×