Tải bản đầy đủ

Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công nghiệp gắn với phát triển kinh tế tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020 (Luận văn thạc sĩ)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

LA THỊ NGỌC ANH

ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ
NGÀNH CÔNG NGHIỆP GẮN VỚI PHÁT TRIỂN
KINH TẾ TỈNH THÁI NGUYÊN ĐẾN NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
Ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN, NĂM 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

LA THỊ NGỌC ANH

ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ

NGÀNH CÔNG NGHIỆP GẮN VỚI PHÁT TRIỂN
KINH TẾ TỈNH THÁI NGUYÊN ĐẾN NĂM 2020
Ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THANH MINH

THÁI NGUYÊN, NĂM 2018


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả đã nêu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, trung thực và chưa được
dùng để bảo vệ một học vị nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận
văn đều đã được cảm ơn. Các thông tin, trích dẫn trong luận văn đều đã được
ghi rõ nguồn gốc.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2018
Tác giả luận văn

La Thị Ngọc Anh


ii
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài: “Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh
tế ngành công nghiệp gắn với phát triển kinh tế tỉnh Thái Nguyên đến năm
2020”, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ, động viên của nhiều cá nhân
và tập thể. Tôi xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các cá nhân và
tập thể đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, các khoa, văn
phòng của Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên đã tạo
điều kiện giúp đỡ tôi về mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn
này. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của giảng viên hướng dẫn
TS. Nguyễn Thanh Minh.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi còn được sự giúp đỡ và cộng tác của
các cô chú, anh chị em và bạn bè, tôi xin chân thành cảm ơn. Thêm nữa, tôi
cũng muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã


tạo điều kiện mọi mặt để tôi hoàn thành nghiên cứu này.
Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đối với mọi sự giúp đỡ quý báu đó.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2018
Tác giả luận văn

La Thị Ngọc Anh


iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ...................................................... vi
DANH MỤC CÁC BẢNG...................................................................... vii
MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................. 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................... 3
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .............................................. 4
5. Kết cấu của luận văn ............................................................................. 4
Chương 1: LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ ĐẨY
MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ CÔNG NGHIỆP GẮN VỚI
PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRÊN ĐIẠ BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN........ 5
1.1. Cơ sở lý luận về chuyển dịch CCKT công nghiệp gắn với phát triển
kinh tế ........................................................................................................ 5
1.1.1. Những vấn đề cơ bản về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch CCKT ..... 5
1.1.2. Quan niệm, nội dung và sự cần thiết của chuyển dịch CCKT công
nghiệp gắn với phát triển kinh tế ............................................................. 12
1.1.3. Những nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch CCKT ngành công
nghiệp gắn với phát triển kinh tế ............................................................. 19
1.2. Cơ sở thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế công nghiệp trong quá trình
phát triển kinh tế của một số quốc gia và một số địa phương trong nước .... 25
1.2.1. Tổng quan về kinh nghiệm chuyển dịch CCKT công nghiệp trong
quá trình phát triển kinh tế của một số quốc gia ..................................... 25
1.2.2. Tổng quan về kinh nghiệm chuyển dịch CCKT công nghiệp trong
quá trình phát triển kinh tế của một số địa phương trong nước .............. 27
1.2.3. Bài học cho tỉnh Thái Nguyên ..................................................... 32


iv
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................................... 35
2.1. Các câu hỏi nghiên cứu? .................................................................. 35
2.2 Phương pháp nghiên cứu ................................................................... 35
2.2.1 Phương pháp thu thập số liệu ......................................................... 35
2.2.2 Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu ............................................. 35
2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu ....................................................... 35
2.3 Chỉ tiêu nghiên cứu đề tài ................................................................. 36
2.3.1. Mức độ thay đổi của cơ cấu GRDP .............................................. 36
2.3.2. Mức độ thay đổi của cơ cấu lao động ........................................... 38
2.3.3. Mức độ thay đổi của cơ cấu hàng xuất khẩu ................................. 39
Chương 3: THỰC TRẠNG ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU
KINH TẾ CÔNG NGHIỆP GẮN VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ
TỈNH THÁI NGUYÊN ......................................................................... 40
3.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và kết quả phát triển
ngành công nghiệp tỉnh Thái Nguyên ..................................................... 40
3.1.1. Đặc điểm tự nhiên ......................................................................... 40
3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội .............................................................. 43
3.1.3. Kết quả phát triển của ngành công nghiệp Thái Nguyên .............. 49
3.2. Thực trạng của chuyển dịch CCKT công nghiệp đến kinh tế ở tỉnh
Thái Nguyên ............................................................................................ 53
3.2.1. Sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành trong chỉ đạo chuyển dịch cơ
cấu kinh tế công nghiệp........................................................................... 53
3.2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công nghiệp và sự hình thành
những ngành công nghiệp mới ................................................................ 55
3.2.3. Sự thay đổi trong tương quan về tỷ lệ giữa các ngành CN ........... 62
3.2.4. Sự phát triển của cụm, khu công nghiệp ở Thái Nguyên .............. 65
3.3. Phân tích các nhân tố tác động đến chuyển dịch CCKT công nghiệp ở
Thái Nguyên ............................................................................................ 67
3.3.1. Nhân tố chủ quan .......................................................................... 67
3.3.2. Nhân tố khách quan ....................................................................... 71


v
3.4. Kết quả đạt được và những mặt còn hạn chế trong chuyển dịch CCKT
công nghiệp ở Thái Nguyên .................................................................... 72
3.4.1. Những kết quả đạt được ................................................................ 72
3.4.2. Những mặt còn hạn chế trong quá trình chuyển dịch CCKT ngành
công nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên và nguyên nhân .................................. 73
3.4.3. Những vấn đề bức xúc đang đặt ra đối với chuyển dịch CCKT công
nghiệp ở Thái Nguyên ............................................................................. 75
Chương 4: GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CCKT
CÔNG NGHIỆP GẮN VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ TỈNH THÁI
NGUYÊN ĐẾN NĂM 2020 VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 ........ 81
4.1. Mục tiêu chuyển dịch CCKT công nghiệp gắn với phát triển kinh tế
tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 ................ 81
4.1.1. Mục tiêu phát triển kinh tế ở tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020 và
định hướng đến năm 2030 ....................................................................... 81
4.1.2. Mục tiêu phát triển công nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020
và tầm nhìn đến năm 2030 ...................................................................... 83
4.2. Định hướng chuyển dịch CCKT công nghiệp gắn với phát triển kinh
tế tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020 ......................................................... 85
4.2.1. Phương án chuyển dịch CCKT công nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên 85
4.2.2. Định hướng phát triển cho một số ngành công nghiệp chủ yếu ... 86
4.3. Giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh chuyển dịch CCKT công nghiệp
gắn với phát triển kinh tế tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020 và tầm nhìn đến
năm 2030 ................................................................................................. 90
4.3.1. Giải pháp về quy hoạch ................................................................. 90
4.3.2. Giải pháp về chính sách ................................................................ 92
4.3.3. Giải pháp về nghiệp vụ chuyên môn ............................................. 93
4.4. Kiến nghị .......................................................................................... 93
KẾT LUẬN ............................................................................................ 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................... 98


vi
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1.

CCKT

:

Cơ cấu kinh tế

2.

CCN

:

Cụm công nghiệp

3.

CNXH

:

Chủ nghĩa xã hội

4.

KCN

:

Khu công nghiệp

5.

KT-XH

:

Kinh tế - xã hội

6.

KHCN

:

Khoa học công nghệ

7.

KHKT

:

Khoa học kỹ thuật

8.

LĐXH

:

Lao động xã hội

9.

LLSX

:

Lực lượng sản xuất

10.

NXB

:

Nhà xuất bản

11.

QHSX

:

Quan hệ sản xuất

12.

SXCN

:

Sản xuất công nghiệp

13.

SXKD

:

Sản xuất kinh doanh

14.

TLSX

:

Tư liệu sản xuất

15.

WTO

:

Tổ chức Thương mại Thế giới

16.

XHCN

:

Xã hội chủ nghĩa


vii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Chuyển dịch CCKT Thái Nguyên giai đoạn 2010 - 2016 ...... 43
Bảng 3.2: Chuyển dịch CCKT theo thành phần kinh tế (giá thực tế) giai
đoạn 2010 - 2016 .................................................................... 44
Bảng 3.3: Nhân lực trong các tổ chức khoa học công nghệ tỉnh (Tính đến
12/2016) .................................................................................. 45
Bảng 3.4: Nhân lực công nhân kỹ thuật .................................................. 47
Bảng 3.5: Tốc độ phát triển GTSX công nghiệp theo các phân theo thành
phần kinh tế ............................................................................. 50
Bảng 3.6: Giá trị sản xuất theo các phân ngành CN (Giá CĐ 2010) ...... 51
Bảng 3.7: Giá trị tăng thêm (GRDP) công nghiệp từ 2010 - 2016 ......... 52
Bảng 3.8: Số lượng cơ sở công nghiệp phân theo thành phần kinh tế .... 56
Bảng 3.9: Tốc độ phát triển GTSX công nghiệp chia theo huyện/thành
phố/thị xã................................................................................. 57
Bảng 3.10: Số lượng lao động ở các cơ sở công nghiệp phân theo ngành
kinh tế ...................................................................................... 58
Bảng 3.11: Giá trị sản xuất công nghiệp phân theo thành phần kinh tế (tính
theo giá cố định 2010)............................................................. 60
Bảng 3.12: Các sản phẩm công nghiệp chủ yếu ..................................... 62
Bảng 3.13: Chuyển dịch cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp ................. 64


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia cũng như một địa phương đòi hỏi
phải có một CCKT hợp lý, xác định rõ và giải quyết đúng mối quan hệ giữa các
ngành, vùng và các thành phần kinh tế, các yếu tố, lĩnh vực của nền kinh tế
quốc dân. Xây dựng CCKT hợp lý là nội dung cơ bản của phát triển kinh tế,
trong đó xây dựng CCKT công nghiệp là rất quan trọng.
Tỉnh Thái Nguyên, là trung tâm chính trị, kinh tế của khu Việt Bắc nói
riêng, của vùng trung du miền núi đông bắc nói chung, là cửa ngõ giao lưu kinh
tế xã hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ. Trong những
năm gần đây Thái Nguyên đã trở thành một trong những địa phương phía Bắc
đang có sự phát triển công nghiệp mạnh và có những sự đột phá về hoạt động
thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp. Diện mạo của tỉnh ngày càng hiện đại,
khang trang, xứng đáng là trung tâm chính trị, kinh tế - xã hội của vùng Trung
du miền núi phía Bắc. Kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng khá cao, liên tục năm sau
cao hơn năm trước.
Năm 2016, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) của tỉnh đạt 15,20%, vượt
mức kế hoạch đề ra, mức tăng trung bình giai đoạn 2010 - 2016 là 17,97%, gấp
gần 2 lần mức tăng bình quân chung của cả nước. Tốc độ tăng trưởng GRDP
nhóm ngành công nghiệp cao hơn bình quân chung của cả nước, từng bước
khẳng định vị trí, vai trò là tỉnh công nghiệp của vùng Trung du miền núi phía
Bắc. GRDP bình quân đầu người năm 2016 đạt 65 triệu đồng.
Ngày 27-02-2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số
260/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái
Nguyên đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030: Quyết định đưa ra mục tiêu
tổng quát phát triển đến năm 2020 “xây dựng Thái Nguyên trở thành tỉnh công
nghiệp theo hướng hiện đại là trung tâm của vùng Trung du và Miền núi phía
Bắc về phát triển công nghiệp, dịch vụ, nhất là dịch vụ giáo dục - đào tạo, cơ


2
cấu kinh tế hiện đại, tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững với các sản
phẩm chủ lực có sức cạnh tranh cao, hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, đời sống
vật chất tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao. Thực hiện tăng
trưởng xanh với mức độ phát triển các - bon giảm dần, tiến tới tạo dựng nền
kinh tế xanh, thân thiện với môi trường. Là khu vực phòng thủ vững chắc, địa
bàn trọng yếu góp phần giữ vững quốc phòng - an ninh cho cả vùng Trung du
và Miền núi phía Bắc”.
Quyết định cũng đưa ra mục tiêu tổng thể và các định hướng phát triển
đến năm 2030: “Phấn đấu Thái Nguyên là tỉnh công nghiệp phát triển, trung
tâm kinh tế của vùng Trung du và Miền núi phía Bắc với nền kinh tế hiện đại,
hội tụ những yếu tố của nền kinh tế tri thức với các ngành định hướng phát triển
mạnh về công nghiệp công nghệ tiên tiến, dịch vụ chất lượng cao, nông nghiệp
công nghệ cao và môi trường an toàn, bền vững, là trung tâm đào tạo, y tế
chuyên sâu và khoa học công nghệ có uy tín lớn trong nước, có các trung tâm
văn hóa, nghệ thuật tiên tiến, hiện đại và đậm đà bản sắc dân tộc vùng Việt Bắc,
đời sống vật chất, tinh thần ngày càng được nâng cao” [26].
Là tỉnh có nhiều tiềm năng cho phát triển CN, song trong thời gian qua,
sự chuyển dịch CCKT công nghiệp của Thái Nguyên còn chậm, chưa tương
xứng với tiềm năng, lợi thế, vị trí, vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của
vùng kinh tế trọng điểm, chuyển dịch CCKT chậm, chưa vững chắc. Làm thế
nào để chuyển dịch CCKT công nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên với tốc độ nhanh
và chất lượng cao trong quá trình phát triển công nghiệp gắn với phát triển kinh
tế đến năm 2020. Lời giải cho vấn đề đặt ra, cần có sự nghiên cứu, phân tích kỹ
trên cả 2 mặt lý luận và thực tiễn. Để góp phần tìm ra những giải pháp cho vấn
đề trên, tác giả chọn đề tài: “Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
công nghiệp gắn với phát triển kinh tế tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020” làm
luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành Quản lý kinh tế.


3
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
- Đánh giá thực trạng chuyển dịch CCKT công nghiệp ở Thái Nguyên. Đề
xuất phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh quá trình chuyển dịch
CCKT công nghiệp gắn với phát triển kinh tế tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến chuyển dịch CCKT công
nghiệp trong quá trình phát triển kinh tế hiện nay. Khảo sát kinh nghiệm trong và
ngoài nước về chuyển dịch CCKT công nghiệp trong quá trình phát triển kinh tế,
từ đó rút ra những bài học có thể tham khảo cho tỉnh Thái Nguyên.
- Phân tích, đánh giá thực trạng chuyển dịch CCKT công nghiệp ở tỉnh
Thái Nguyên thời gian qua, chỉ ra những mặt được, chưa được và nguyên nhân
của nó.
- Đề xuất phương hướng và những giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh
chuyển dịch CCKT công nghiệp gắn với phát triển kinh tế tỉnh Thái Nguyên
đến năm 2020.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu chủ yếu sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nội bộ
ngành công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: trên địa bàn cụ thể là tỉnh Thái Nguyên nhưng được đặt
trong bối cảnh chung của quá trình phát triển nền kinh tế của đất nước.
- Về thời gian: nghiên cứu khảo sát thực trạng từ 2010- 2016 và tầm nhìn
đến 2020 để đề xuất phương hướng và các giải pháp cơ bản tiếp tục chuyển
dịch CCKT công nghiệp tỉnh Thái Nguyên.
- Về nội dung: Đánh giá thực trạng chuyển dịch CCKT công nghiệp tỉnh
Thái Nguyên; phân tích các nhân tố tác động đến chuyển dịch CCKT công
nghiệp tỉnh Thái Nguyên.


Luận văn đủ ở file: Luận văn full














Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×