Tải bản đầy đủ

những ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng nho giáo trong xã hội việt nam hiện nay

TIỂU LUẬN
Môn: MỸ HỌC MÁC-LÊNIN

CHỦ YẾU CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

Đề tài:
Bình luận quan niệm trước Mác về cái đẹp
và hành động của con người đối với cái đẹp

1


A: PHẦN MỞ ĐẦU
I. Tính cấp thiết của đề tài.
Nho giáo được truyền bá vào nước ta từ trung quốc và bắt đầu du nhập
vào nước ta thời kỳ bắc thuộc mặc dù khi truyền bá vào nước ta dân tộc ta đã
có một truyền thống văn hóa lâu đời có đạo phật mạnh đã có thời kỳ thịnh
hành trong xã hội, nhưng trong suốt hơn một nghìn năm bắc thuộc những ảnh
hưởng của nho giáo vào ý thức hệ của người dân việt nam là rất lớn nho giáo
đã ảnh hưởng đến con người và xã hội chính trị và văn hóa đến phong tục tập
quán và hệ tư tưởng của người Việt Nam.

Hơn 70 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam và đặc
biệt là từ khi đất nước tiến hành đổi mới nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của
Đảng đã đạt được những thành tựu vô cùng to lớn việc đất nước tiến hành mở
cửa, phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa đã thúc đẩy tạo ra bộ mặt mới cho xã hội. Nhưng
bên cạnh những thành tựu đạt được vẫn còn khá nhiều hạn chế tác động kìm
hãm nền kinh tế, chính trị....Đến công cuộc đổi mới ở nước ta làm xáo trộn
các mối quan hệ trong xã hội, quan hệ trong gia đình và phẩm chất đạo đức cá
nhân.....Một trong những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế đó là do trong
xã hội vẫn còn tồn tại những căn bệnh trầm trọng như bảo thủ quan liêu giáo
điều chủ nghĩa cá nhân......... mà nguồn gốc sâu xa của căn bệnh đó xuất phát
từ những ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng nho giáo, do đó việc phát huy khai
thác những nhân tố tích cực và loại bỏ những hạn chế, tiêu cực của tư tưởng
nho giáo đang là một nhiệm vụ cấp thiết của Đảng ta. Do đó em đã chọn đề
tài “Một số những giải pháp nhằm khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực
của tư tưởng nho giáo trong xã hội Việt Nam hiện nay”
II. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
1. Mục đích
Nghiên cứu làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng chính trị nho
giáo và những ảnh hưởng tiêu cực của nó trong xã hội Việt Nam hiện nay qua

2


đó nêu ra một số giải pháp nhằm loại bỏ những hạn chế của nó trong đời sống
xã hội nước ta hiện nay.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng chính trị của nho giáo chỉ
ra những mặt hạn chế, tàn dư của nho giáo ảnh hưởng đến xã hội nước ta hiện
nay.
Đưa ra một số giải pháp khắc phục những hạn chế, tiêu cực của nó
trong xã hội nước ta hiện nay.
III. Phạm vi, phương pháp nghiên cứu
1. Phạm vi nghiên cứu
Tiêu luận tập trung làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng chính
trị nho giáo,
Ảnh hưởng tiêu cực của nó trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta.
2. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu tiểu luận, tác giả sử dụng phương pháp luận
của chủ nghĩa Mác_Lênin,tư tưởng Hồ Chí Minh để phân tích tổng hợp, sử


dụng các quan điểm của Đảng cộng sản Việt nam đồng thời sử dụng các
phương pháp lôgic và lịch sử, phương pháp quan sát xã hội để kiểm tra khảo
sát thống kê, để phân tích đánh giá và kết luận.
IV. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo tài liệu
gồm có ba chương.
Chương 1. Quá trình du nhập, vai trò của nho giáo đối với cách
mang Việt nam
Chương 2. Những ảnh hưởng tiêu cực của nho giáo đối với xã
hội nước ta hiện nay
Chương 3. Những giải pháp nhằm khắc phục những ảnh hưởng
tiêu cực của tư tưởng nho giáo đối với xã hội nước ta

3


B: PHẦN NỘI DUNG.
Chương I
QUÁ TRÌNH DU NHẬP PHÁT TRIỂN VÀ VAI TRÒ
CỦA NHO GIÁO VỚI CÁCH MẠNG VIỆT NAM.
1.1. Sự du nhập và phát triển của nho giáo ở VN.
Trong lịch sử của nước ta phật giáo, đạo giáo và nho giáo đã được du
nhập vào Việt Nam từ rất lâu đời và những trào lưu này đã có những vai trò to
lớn đáng kể trong hoạt động tư tưởng và văn hóa của nhân dân ta.
Theo lịch sử nước ta dưới thời kỳ nhà Lý, nhà Trần là giai đoạn nước
ta thoát khỏi ách áp bức của bắc thuộc, phật giáo là tôn giáo có thế lực lớn ở
nước ta ở cả trong triều đình và cả dân chúng , tuy nhiên trong quá trình củng
cố xây dựng xã hội phát triển kinh tế văn hóa đất nước tầng lớp thống trị việt
nam cảm thấy không thể chịu đựng được riêng vào phật giáo mà còn phải có
một học thuyết tích cực hơn và nho giáo đã được các triều đại tiếp theo sử
dụng lúc đầu nhân dân ta vẫn theo đạo phật mặc dù vậy nho giáo đã dần dần
giữ được một vị trí ngày càng tăng trong việc nước và nhân dân.Và từ thời kỳ
nhà Lê trở đi nho giáo đã trở thành quốc giáo của chế độ phong kiến việt
nam, tuy vậy Đạo giáo và phật giáo cũng không mất đi mà đôi khi lại đấu
tranh chống lại kể thù sâm lược cùng nho giáo.Đến cuối thời nhà Lê ở thế kỷ
XVII, XVIII thì chế độ phong kiến suy tàn đã kéo theo sự thất thế của nho
giáo cho đến khi nhà Nguyễn đánh bại tây sơn ở đầu thế kỷ XIX thì nho giáo
lại được sử dụng như một quốc giáo nhà nước phong kiến phản động của nho
giáo để phục vụ giai cấp cầm quyền lúc bấy giờ nho giáo khi được du nhập
vào việt nam đã không giữ được trạng thái nguyên sơ của nó đã được các nho
sĩ việt nam dựng tổ quốc đã khai thác những tích cực của nho giáo để khẳng
định những giá trị truyền thống của dân tộc.

4


Dựa trên nhưng quan điểm của tư tưởng nho giáo các nhà nho Việt
Nam đã tiếp thu một cách chủ động và cải tiến đi những tư tưởng quá hà khắc
của nho giáo coi các nhà nho Việt Nam cũng muốn nhấn mạnh quan hệ này
nhưng họ vẫn đòi hỏi ở nhà vua trước hết phải trung thành với tổ quốc và
trung thành với nhân dân.
Cùng với quá trình truyền bá nho giáo vào Việt Nam vào đời sống của
nhân dân các nhà nho Việt Nam cũng hoạt động mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực tư
tưởng văn hóa và đã có những đóng góp quan trọng vào quá trình xây dựng
nhà nước.Nhiều quan điểm tư tưởng lạc hậu của nho giáo chủ nghĩa duy tâm
đã được các nhà nho phát hiện và loại bỏ, những quan điểm tiến bộ của đạo
gia và đạo phật lại được tiếp thu sử dụng như quan điểm vô thường của đạo
phật khuyến khích đức tính hy sinh coi thường cái chết trong cuộc kháng
chiến chống xâm lược.Như vậy nho giáo đã được truyền bá vào nước ta rất
lâu đời trải qua nhiều triều đại phong kiến tuy quá trình phát triển của nó có
nhiều thăng trầm, có những giai đoạn lịch sử nho giáo bị các triều đại phê
phán xóa bỏ nhưng nhìn chung ảnh hưởng của tư tưởng nho giáo là xuyên
suốt trong tiến trình lịch sử của VN được các nho sĩ VN tiếp thu và phát triển
cải biến phù hợp với điều kiện của từng triều đại nhằm phục vụ cho sự thống
trị của giai cấp cầm quyền .
1.2. Vai trò của nho giáo đối với cách mạng VN.
Trên con đường cách mạng của dân tộc VN Hồ Chí Minh vị lãnh tụ vĩ
đại của dân tộc ta trong quá trình dẫn dắt lãnh đạo Đảng ta đã luôn biết tiếp
thu những mặt tích cực của nho giáo vào đường lối chính sách của Đảng tất
nhiên Người không thể không gạt bỏ nho giáo bởi nhìn chung tư tưởng của
nho giáo là hệ tư tưởng mang tính duy tâm là chủ yếu, nó đại diện của chế độ
phong kiến cổ hủ, lạc hậu, nhưng Người đã không đổ đi
“ Chậu nước bẩn cùng đứa trẻ em” Người đã tiếp thu chọn lọc lấy
những nhân tố hợp lý của nho giáo nhằm phục vụ cho cách mạng.

5


Trước những quan niệm của nho giáo Hồ Chí Minh đã có một sự phát
triển chọn lọc sáng tạo tuy xét về cơ bản thì nho giáo và sự nghiệp cách mạng
của Hồ Chí Minh trái ngược nhau hoàn toàn vì cái mà nho giáo tôn thờ nhất
lại chính là cái mà cách mạng lên án và đánh đổ.
Trước chữ “ Trung” của nho giáo Hồ Chí Minh đã phát triển lên thành “
trung hiếu” tức trung với nước hiếu với dân, trung thành với sự nghiệp cách
mạng lên án chế độ phong kiến chứ không phải trung với vua và chế độ
phong kiến như nho giáo.
Nho giáo vua là bậc trí tôn đứng trên xã hội còn nhân dân chỉ là tầng
lớp đáng khinh rẻ thì cách mạng lại làm ngược lại đưa quần chúng lên địa vị
làm chủ đất nước với nhũng tư tưởng trái ngược nhau như thế nên trên con
đường cách mạng VN hầu như nho giáo luôn là chướng ngại vật của cách
mạng, tuy nhiên những quan điểm tích cực của nho giáo lại là những yếu tố
mà cách mạng chấp nhận và sử dụng, chính nho giáo đã coi: “ Nhân dân là
gốc” và nhận ra sức manh vô địch của nhân dân “ Nhân dân có thể đẩy thuyền
nhưng cũng có thể lật thuyền” cách mạng đã tiếp thu và đồng thời đặt nhân
dân lên làm lực lượng chính, làm nên lịch sử kêu gọi nhân dân đấu tranh cho
quyền dân chủ bình đẳng của mình.
Nho giáo coi khinh phụ nữ và trọng đàn ông hơn cho rằng chỉ có đàn
ông mới có khả năng “ trị quốc bình thiên hạ” thì cách mạng đã xóa bỏ
những tư tưởng lạc hậu ấy kêu gọi cả nước đứng lên đánh giặc cứu nước: “
bất kỳ người già, trẻ, gái , trai” ai cũng có quyền sống chiến đấu và tham gia
sản xuất quản lý xã hội.Chính sự tiến bộ này mà cách mạng đã giải phóng
được một nửa dân số và nâng sức mạnh của quần chúng lên gấp hai lân.
Chính tình thần sáng tạo phát triển hợp lý mà trong quá trình lãnh đạo
cách mạng Hồ Chí Minh đã sử dụng rất nhiều những quan điểm của nho giáo
nhiều kinh nghiệm giáo dục và tự dưỡng của nho giáo để động viên nhân dân
đứng lên đấu tranh chiến đấu với khí phách kiên cường dũng cảm.

6


Hồ Chí Minh cũng như nho giáo coi “ đạo đức là gốc, cây phải có gốc
thì cây héo.Người cách mang phải có đạo đức không có đạo đức có tài giỏi
mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”, nếu nho giao coi việc thực hiện lý
tưởng là khó khăn Hồ Chí Minh cũng coi nhiệm vụ cách mạng là rất nặng lề
và phức tạp và gian khổ.
“Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi xa được người cách mạng
phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ vẻ
vang”.
Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mac-Lê Nin, Hồ Chí Minh đã cho nhân
dân ta nhận thức rõ được những khó khăn và thuận lợi của cuộc kháng chiến,
động viên mọi người trước những thắng lợi ngày một gần, cổ vũ mọi người
bằng những tấm gương kiên cường bất khuất của lịch sử dân tộc trong quá
trình đó không thể bỏ qua nhũng lời răn dạy rút ra tù trong nho giáo “ gian
khổ đi trước hưởng thụ theo sau mọi người” .
“Giàu sang không thể quyến rũ, nghèo khổ không thể chuyển lay, uy lực
không thể khuất phục ...” tất nhiên không phải để thực hiên mục tiêu của nho
giáo mà đi ngược lại mục tiêu ấy mà hướng tới giải phóng tổ quốc dân tộc.
Trong những năm qua công cuộc xây dựng đổi mới đất nước của Đảng
ta lãnh đạo đã đạt được những thành tựu vô cùng to lớn bộ mặt xã hội đã được
những sự thay đổi đáng kể. Tuy nhiên hiện nay nước ta vẫn còn muôn vàn
khó khăn và thử thách.Những tư tưởng của nho giáo vẫn bám sát chúng ta tiếp
tục đem lại cho chúng ta nhiều bài học cả về chính diên và phản diện xã hội
ngày nay trong nhân dân những biểu hiện về cả nhận thức tình cảm và hành
động, tư tưởng thực dụng suy thoái phẩm chất đạo đức, tham nhũng, buôn lậu,
làm giàu bất chính và những tệ nạn xã hội khác phát triển nghiêm trọng.Và
trong những biện pháp nhằm khắc phục những tình trạng trên không thể
không đụng đến nhiều vấn đề của nho giáo vì ta không thể bào chữa được tính
bảo thủ của nó.Vì thế cẫn có những giải pháp khắc phục song tính tích cực

7


của nho giáo la không thể phủ nhận bởi những đóng góp của nó cho nền văn
hóa của nước ta những tác dụng tích cực mà chúng ta cần tiếp thu hiên nay là:
Kế thừa nho giáo trong việc coi trọng học thức tôn sư trọng đạo trong
dụng nhân tài
Và tính tích cực ở tình thần “ dấn thân” vào việc cải tạo xã hội, nếu tinh
thần “dấn thân” được phát huy trong “ phong trào đổi mới” hiện nay thì nó sẽ
có thể động viển trong lực lượng quần chúng, trong việc xây dựng chủ nghĩa
xã hội.

8


Chương II
NHỮNG ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA TƯ TƯỞNG NHO
GIÁO ĐỐI VỚI XÃ HỘI NƯỚC TA HIÊN NAY.
2.1. Tư tưởng địa vị đẳng cấp
Nước ta sau khi tiến hành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân
thắng lợi dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân ta đã từng bước tiến hành xây
dựng một nền dân chủ kiểu mới,nền dân chủ xã hội chủ nghĩa đúng như lời
chỉ dạy của HCM: “ chúng ta đã hi sinh làm cách mệnh thì làm cho đến nơi
nghĩa là làm xong cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều chớ
để trong tay bọn ít người, thế dân chúng mới được hạnh phúc”.Tuy vậy chế độ
chuyên chế phương đông và nho giáo đã có một khoảng thời gian dài để hằn
sâu những ảnh hưởng của tư tưởng không dân chủ vào cách nghĩ, cách sống
tâm ly thói quen của người Việt Nam.
Một trong những ảnh hưởng đó phải kể đến địa vị đẳng cấp, gia trưởng
đối với người cán bộ lãnh đạo ở nước ta hiện nay.Xã hội bao giờ cũng đòi hỏi
một trật tự một hệ thống các vị trí cá nhân khác nhau xuất phát từ phân công
lao động xã hội và quan hệ xã hội. Một số cán bộ của ta hiện nay vẫn còn
những quan niệm quản lý không phải là một nghề mà là một địa vị,là cơ hội
điều kiện tốt để thoả mãn ham muốn quyền lực hay thu lợi bất chính, điều
quan trọng ở đây một số can bộ có quan niệm tự cho mình là người lãnh đạo
đứng trên tập thể quẩn chúng đối lập với quần chúng, trong mắt họ nhân dân
la những người “ Dân đen” bảo sao nghe vậy là đối tượng quản lý sai khiến...
đó là những biểu hiện xấu là tiền đề cho nạn tham nhũng, quan liêu...vấn đề
này HCM cũng đã từng phê phán: “ tin cậy thế mình ở ban này ban nọ,rồi
ngang tàn phóng túng,muốn sao được vậy, coi khinh dư luận không nghĩ đến
dân, quên rằng dân bầu mình ra để làm việc cho dân, chứ không phải để cậy
thế với dân.”
Trong công cuộc đổi mời hiện nay cơ chế quản lý kinh tế hành chính
cũng như luật pháp của nhà nước ta vẫn còn thiếu sót vẫn còn tồn tại những
9


cơ hội nhất định để những người có tư tưởng cá nhân chủ nghĩa lợi dụng,làm
giàu bất chính tư tưởng địa vị đẳng cấp không những không mất đi mà còn có
chiều hướng gia tăng .
Ảnh hưởng tư tưởng địa vị đẳng cấp không chỉ ảnh hưởng đến thái độ
nhận thức hành động của những người cán bộ mà còn ảnh hưởng đến những
người dân.Nhiều năm xây dựng nền dân chủ XHCN về cơ bản người dân đã
nhận thức được quyền lợi và nghĩa vụ của mình tuy vậy một số bộ phận nhân
dân nhất là những người dân ở vùng nông thôn, vùng sâu xa mà mọi quan hệ
họ hàng làng xóm và các tập tục cũ vẩn còn chi phối cuộc sống hằng ngày vẫn
còn những tư tưởng an phận chấp nhận thực tại, không chịu sống theo pháp
luật không đấu trang để tự bảo vệ mình với công việc chung họ im lặng và lẩn
tránh không có tinh thần trách nhiệm xây dựng đây là một cơ hội để những tư
tưởng xấu lợi dụng.Như vậy tư tưởng địa vị đẳng cấp vẩn còn tồn tại khá phổ
biến ở xã hội nước ta mà chưa hề mất đi mà trái lai khi có thời cơ nó lại tiếp
tục tồn tại và co khi phát triển đây là điều rất đáng lo ngại vì nó không chỉ tác
động xấu đến nhận thức hành động của người cán bộ và nhân dân mà điều
quan trọng hơn nữa là ảnh hưởng đến sự phát triển của đất nước hiện nay
2.2. Tư tưởng trọng nam khinh nữ.
Nhà nước ta là nhà nước của dân do dân và vì dân tất cả mọi người dù
trẻ hay già nam hay nữ đều có quyền bình đẳng ai cũng có quyền được hưởng
tư do ấm no hạnh phúc, xong trong một số bộ phận nhỏ người dân trong xã hội
cũng còn những tư tưởng bất bình đẳng trọng nam khinh nữ, hiện nay ai cảm
nữ giới bao giờ cũng kém hơn nam giới mang cái gì đó rủi ro không may mắn.
Đây là một tư tưởng cổ hủ lạc hậu mà ảnh hưởng của nó trong cán bộ của nước
ta hiện nay vãn còn khá nhiều.
Trong các cuộc họp bàn hay bầu cử ,ứng cử những người nữ giới luôn
hạn chế số lượng hơn nam giới hay cho dù co nhiều bằng số lượng nhưng khả
năng giải quyết các công việc hệ trọng bao giờ cũng thuộc về nam giới là
phần nhiều. Xét trong cơ cấu bộ máy quản lý của nhà nước ta hiện nay số
lượng nữ giới chiếm giữ những vị trí lãnh đạo cao là rất ít và hạn chế.Điều đó
10


thể hiện ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng trọng nam khinh nữ đối với xã hội
nước ta là còn rất nhiều , đặc biệt là xét trong các mối quan hệ giữa những
người dân mà đặc biệt là những người dân ở nông thôn nơi mà trình độ thông
tin khoa học sự phát triển của tri thức khoa học còn chậm thì tư tưởng này la
khá rỏ nét .Còn rất nhiều gia đình ở nông thôn hiện nay hình ảnh của những
người phụ nữ chỉ mang ý nghĩa sinh nở và phục vụ gia đình mà không có vai
trò trong các công việc chính trị xã hội, trong gia đình người chồng người cha
thường quán xuyến chi phối toàn bộ những công việc của gia đình, người phụ
nữ chỉ biết nghe lời mà không được tham gia.Việc coi trọng con trai hơn con
gái đã ăn sâu vào tâm thức thói quen quả người dân là một trong những
nguyên nhân của việc sinh đẻ việc tăng dân số nhanh ở nước ta mà đặc biệt là
những vùng nông thôn ít tiếp cận với tri thức nhân loại .đây là một ảnh hưởng
tiêu cực của tư tưởng nho giáo cần khắc phục nhằm đảm bảo cho sự phát triển
vững chắc của nước ta.
2.3. Tư tưởng phục cố và thân tộc.
Tư tưởng phục cố: Ngày nay ta đang trên đường quá độ đi lên chủ
nghĩa xã hội mục tiêu của chúng ta là xây dựng một nhà nước tiên tiến đậm đà
bản sắc dân tộc khoa học đại chúng, vừa kết hợp nét truyền thống tốt đẹp của
dân tộc vùa tiếp thu những tinh hoa của nhân loại nhưng bên cạnh việc tiếp
thu những cái hay cái đẹp chúng ta cũng cần gạt bỏ những cái lạc hậu ,lỗi thời
không còn phù hợp với xã hội nước ta hiên nay mà một trong những hạn chế
đó là tu tưởng “hiếu cổ”với ý nghĩa quá cao,cực đoan một chiều tư tưởng hiếu
cổ nếu không có điểm dừng đúng múc gieo vào lòng người “sự sùng cổ”, “lệ
cổ” không có cài nhìn đúng đắn và khái quát về truyền thống mà chỉ có cái
nhìn một chiều,xây dựng những nét cổ truyền thống của nước ta là một trong
những nhiệm vụ của Đảng và nhân dân ta nhưng trong quá trình đó chúng ta
phải có một cái nhìn đúng đắn phải khôi phục xây dựng nét truyền thống qua
“cái sàng lọc”của tầm nhìn chúng ta, biết gạt bỏ đi những yếu tố lạc hậu lỗi
thời mà xét trong xã hội ngày nay nó sẽ kìm hãm níu kéo cản trở rất lớn đối

11


với xã hội, kìm hãm sự phát triển sáng tạo của các lĩnh vực hoạt động của
nước ta.
Tư tưởng thân tộc: HCM vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc ta đã từng phê
phán những quan điểm và hành vi lệch lạc trong quan hệ gia đình người đã
nêu rõ tình trạng kéo bè kéo cánh đua bà con bạn hữu không có tài năng vào
chức này chức nọ mà quên mất rằng việc là công việc chứ không phải việc
riêng gì của dòng họ ai .Người căn dặn: “ Phải cân nhắc lụa chọn giữa gia
đình to và gia đình nhỏ.người cách mạng bao giời cũng cho gia đình to.Đến
CNXH hay CNCS gia đình chung đã có hạnh phúc vì vậy trong lúc cách
mạng đang còn gay go phải chọn cái lớn nếu phải chọn hi sinh gia đình nhỏ
cho gia đình lớn thì cũng phải làm.”
Do những ảnh hưởng của nho giáo hiện nay tư tưởng “ thân tộc”vẩn
đang tồn tại trong các tầng lớp xã hội Việt Nam mà đặc biệt la trong những
người cán bộ của đảng ta do nắm được quyền lãnh đạo đã sử dụng quyền đó
để đưa kéo họ hành thân tộc mình vào những chức vụ khác nhau trong cơ
quan mình làm hay dụa vào vị thế mà xin cho người thân vào những vị trí
khác nhau cho dù người đó có năng lực có bằng cấp hay không.Trên thực tế
việc giải quyết các vấn đề trong đời sống xã hội thường phụ thuộc vào tình
cảm cha con, mẹ con ,vợ chông,anh em.... thói chiếu cố rộng rãi đến bà con
họ hàng như xin việc đề bạt ....... nhìn ngoài mối quan hệ này có vẻ ấm cúng
nhưng nó lại chứa nhiều mầm mống thiếu dân chủ mất đoàn kết bè phái và
nhiều hành vi tiêu cực khác. Quan niêm “ nhà trước, cước sau”, “ nhất con nhì
cháu thứ sáu mới đến người dưng” hầu như đã thành đạo lý khống chế tư duy
và hành động của bộ phận xã hội .Mà việc khắc phục những tư tưởng hạn chế
đó là một nhu cầu cấp thiết hiên nay.
2.4. Tư tưởng thần bí tôn giáo.
Nói đến tư tưởng thần bí tôn giáo trong nho giáo chúng ta đề cập đến
hai vấn đề cơ bản đó là tin vào “ mệnh trời” và việc tin vào thần thánh mê tín
dị đoan.

12


Trong nho giáo cho rằng trời không phải chỉ là thiên nhiên, không phải
là vô hình, mà là trời có ý chí là thiên đế, có thể vô hình hay hữu hình nhưng
trời là một lực lượng siêu nhân quy định trật tự xã hội và tự nhiên. Mệnh trời
là ý trí của trời không cưỡng lại được chỉ có đợi mà thôi.
Các nhà nho có thể có hoặc không nói về trời, nhưng ai cũng tin vào
mệnh, đã có mệnh thì hãy đợi mệnh, tuy vậy họ vẫn khuyến khích sự cố gắng
của bản thân phải ra sức làm điều lành điều tốt phải tự cường chứ không để
trôi còn làm đến đâu thành hay bại là do mệnh trời định sẵn như vậy ta có thể
nhận thấy tính tích cực của nho giáo trong vấn đề này cho đến ngày nay tư
tưởng đó còn ăn sâu vào khà nhiều người dân chúng ta, đặc biệt là những
người nông dân ít tiếp cận với nền văn minh nhân loại tư tưởng này có thể
dẫn đến sự cam chịu, chấp nhận nhẫn nhục trước hoàn cảnh từ bỏ đấu tranh dĩ
hòa vị quý không có tinh thần vươn lên khả năng bị kìm hãm không phát triển
được tài năng,
Trong xã hội Việt Nam hiên nay tư tưởng lạc hậu tin vào thần thánh tà
ma cũng là một hạn chế rất lớn đối với quá trình phát triển của đất nước mà
một nguyên nhân của quan niêm tư tưởng lạc hậu ấy xuất phát từ tưởng của
nho giáo .
Khi nho giáo bàn vê vũ trụ quan đã nói vê linh hồn và việc thờ thân
thánh trong lịch sử nhiều nha nho đã đưa tư tưởng duy tâm huyền bí của phật
giáo vào tư tưởng của nho giáo và từ đó làm cho người dân ta tin vào một lực
lượng siêu nhiên nào đó có một sức mạnh huyền bí có thể làm thay đổi cuộc
sống của họ do đó đã dẫn đến việc thờ cúng thần thánh linh hồn tất nhiên khi
nói đến mê tín dị đoan chung ta nên phân biệt rõ mê tín và phong tục người
việt nam có phong tục thờ cúng tổ tiên đây là một phong tục truyền thống
mang nét đẹp văn hóa của người việt nam. Nhưng bên cạnh đó việc sùng bái
thần thánh, tin vào các linh hồn dẫn đến mù quáng làm ảnh hưởng đến đời
sống xã hội và phát triển kinh tế của đất nước đang là một vấn đề khá là bức
xúc của xã hội hiện nay .

13


Như vậy trước những vân đề tiêu cực lạc hậu của tư tưởng nho giáo
đang ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xây dựng và phát triển của đất nước ,
ảnh hưởng đến mục tiên lý tưởng đi lên của CNXH của Đảng nhà nước và
nhân dân ta chúng ta cần sớm tìm ra những phương hướng giải pháp tích cực
tủ thể để nhanh chóng xóa bỏ những mặt tiêu cực và phát huy những mặt tích
cực của nho giáo nhằm phục vụ cho quá trình xây dựng và đổi mới hiện nay ở
nước ta.

Chương III
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM KHẮC PHỤC NHỮNG
ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA TƯ TƯỞNG NHO GIÁO
ĐỐI VỚI XÃ HỘI NƯỚC TA HIỆN NAY .
Từ những mặt hạn chế của nho giáo mà đã nêu trên chung ta nhận thấy
sự cần thiết của việc tìm và đưa ra một số giải pháp nhằm gạt bỏ những tư
tưởng tiêu cực đó song tư tưởng nho giáo khoảng chiều dài thời gian tồn tại ỏ
việt nam đã ăn sâu vào ý thức hệ của con người việt nam để giải quyết những
mặt tiêu cực này không phải là vấn đê một sớm, một chiều mà phải tiến hành
tư tư lâu dài tất nhiên việc loại bỏ những tiêu cực của nho giáo đảng và nhà
nước ta cũng cần quan tấm đến vấn đề phát huy những mặt tích cực của nó
nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước .
3.1. Nắm vừng chủ nghĩa duy vật mác xít và tư tưởng HCM
Trước tiên chung ta muốn xóa bỏ những tiêu cực của nho giáo ta phải
có cái nhìn biện chứng khoa học với nho giáo khi nói đến hạn chế không có
nghĩa là nho giáo tất cả đều là tiêu cực mà chúng ta phải biết chọn lọc những
mặt tích cực của nho giáo.Biết đâu là tiêu cực là tích cực để giải quyết phù
hợp.Nhiệm vụ của cách mạng văn hóa là quét sạch những tàn dư của tư tưởng
nhưng chúng ta phải tỉnh táo tránh gạt bỏ những cái cũ một cách mù quáng
điều đó đòi hỏi tiếp thu những thành tựu tinh hoa văn hóa của nhân loại và

14


những đỉnh cao của văn hóa loài người để đấu tranh với cái cũ xây dựng xã
hội mới trên cơ sở biện chứng của maxit
HCM vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc đã tiếp thu một cách sáng tạo chọn
lọc những tư tưởng của nho giáo một cách biện chứng.Người đã kế thừa và
cải tiến biến nhưng tư tưởng nho giáo trở thành vũ khí sắc bén để phục vụ cho
cách mạng người khẳng định “cán bộ là đầy tớ của nhân dân” phải luôn là tấm
gương sáng của nhân dân “ người dân bầu ra cán bộ để phục cho nhân dân” có
như vậy mới có thể đưa đất nước theo đúng mục tiêu lý tưởng nguyện vọng
của nhân dân trong kháng chiến cũng như trong xây dựng đất nước HCM vận
dụng nhiều tư tưởng quan niệm của nho giáo, thường “ cách mạng văn hóa”
những lời răn dạy của nho giáo hướng vào mục tiêu phục vụ cách mạng giải
phóng dân tộc
3.2 Phát triển nền kinh tế nhiêu thành phần định hưởng theo
XHCN
Phát triển nền kinh tế nhiêu thành phần định hưởng theo XHCN sẽ tạo
ra một nền sản xuất hàng hóa rộng lớn, đặt ra nhu cầu trao đổi trên phạm vị
rộng trên thế giới sẽ tạo ra điều kiện xóa bỏ những tư tưởng cục bộ hẹp hòi
,bảo thủ trong cán bộ và trong nhân dân sự trao đổi tất yếu dẫn đến sự trao đổi
qua lại tạo ra sự linh hoạt chủ động xóa bỏ tư tưởng khép kín tự cung tự cấp
của nhân dân ta
Trước đây khoảng cách giữa các địa phương thường khép kín không
trao đổi giao lưu trước sự Phát triển nền kinh tế nhiêu thành phần thúc đẩy các
địa phương phải hợp tác liên doanh để tạo ra sức mạnh trong sản xuất có như
vậy những tư tưởng cục bộ tách biệt giữa các vùng địa phương sẽ không có
nhiều cơ hội để tồn tại và mất đi cùng sự phát triển của xã hội
Do vậy phát triển khinh tế hàng hóa nhiều thành phần định hướng
CNXH lạ một trong những yếu tố quyết định để cải tạo xã hội , xóa bỏ những
tư tưởng lạc hậu của nước ta.Đó cũng là điều kiện khắc phục những tàn dư
của nho giáo xây dựng tư tưởng XHCN.
15


3.3 Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện dân chủ hóa trong XH khi đất
nước giành độc lập
Bác Hồ khẳng định : “ nước ta là một nước dân chủ bao nhiêu lợi ích
đêu do dân vì dân bao nhiêu quyền hạn đêu là của dân....”.Xây dựng nhà nước
XHCN là xây dựng một nhà nước dân giàu nước mạnh một nhà nước của dân
do dân vi dân vì thế việc xây dựng nền dân chủ XHCN là đòi hỏi tất yếu
khách quan của quá trình cách mạng XHCN đồng thời việc xây dựng nền dân
chủ XHCN sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đấu tranh chống lại những tư
tưởng tiêu cực của nho giáo trong xã hội
Việc xây dựng nền dân chủ XHCN ở nước ta trong thời gian qua bên
cạnh những kết quả tích cực rất tiến bộ vẫn còn một số hạn chế mà ở đó việc
thực hiện quyền dân chủ thực sự hiểu quả trong xã hội vẫn không ít hiện
tượng mất dân chủ , dân chủ hình thức bệnh quan lêu tư tưởng phong kiến ,
gia trưởng còn nhiều ... điều đó cho ta thấy sự mất dân chủ sẽ rất dễ dẫn đến
một số hiện tượng tiêu cực của đời sống XH . việc thực hiện dân chủ hóa sẽ
dẫn đến quyền lực nhà nước thuộc về dân , do dân và vì dân mọi công việc
của nhà nước đều do dân biết dân bàn dân lam dân kiểm tra thông qua quốc
hội quyền lực của nhân dân sẽ được thực hiện một cách nhất và có quy tắc cơ
chế này sẽ làm cho tính tự giác , năng động , vươn lên của cá nhân , phát hiện
và khắc phục kịp thời những biểu hiện tiêu cực của cán bộ như giáo điều,
quan liêu gia trưởng thường khoa học kỹ thuật hay tư tưởng “ trong nông ước
thương” sẽ không còn khả năng tồn tại hơn nữa xây dựng nền văn hóa cũng
gắn với việc nâng cao dân trí, áp dụng khoa học kỹ thuật như vậy sự phát triển
của nền văn minh, sự phát triển của dân trí sẽ làm cho người dân tự giác hiểu
và có sự chọn lọc đúng đắn với những tư tưởng tiến bộ như vậy những tư
tưởng lạc hậu cũng sẽ tự mất đi những giá trị tốt đẹp như lòng yêu thương
con người, coi trọng tình nghĩa đạo lý sẽ tiếp tục được phát huy mang cốt
cách riêng của con người việt nam hiện đại .
16


3.4 Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
Nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc là nền văn hóa thể hiện
niềm tự tin tinh thần yêu nước tiến bộ, tinh thần nhân văn cách mạng tinh thần
dân chủ mang tính hiện đại nó không chỉ mang những hệ tư tưởng thành tố
quan trọng của nền văn hóa tiên tiến mà còn là trình độ dân trí khoa học công
nghệ đồng thời mang nó cốt cách lối sống của dân tộc những tinh hoa của quá
khứ cũng như những giá trị tốt đẹp của thời đại.
Nho giáo là một bộ phận của truyền thống trong lịch sử của dân tộc ta
trải qua hàng ngàn năm những tư tưởng của nho giáo đã được truyền từ thế hệ
này đến thế hệ khác những quan điểm tư tưởng của nho giáo đã là cơ sở để
nhân dân ta xây dựng và tổ chức xã hội phát triển văn hóa đạo đức .....
Việc xây dựng của nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc sẽ góp
phần vào việc chúng ta sẽ chắt lọc tiếp thu những giá trị tinh hoa của nho
giáo để xây dựng nền văn hóa mới đồng thời từ sự sàng lọc tinh hoa đó sẽ
góp cho chúng ta loại bỏ đi những ảnh hưởng không tích cực của nó trong đời
sống xã hội chúng ta.
Xây dựng nền văn hóa tiên tiến đầm đà bản sắc dân tộc những giá trị
của nho giáo sẽ được nâng lên xây dưng thêm phù hợp với sự phát triển của
xã hội hòa nhập giữa truyền thống và hiện đại sẽ làm những tư tưởng lạc hậu
không phù hợp như khép kín,coi thường khoa học kỹ thuật hay tư tưởng “
trọng mộng ước thường” sẽ không còn khả năng tồn tại hơn nữa xây dựng nền
văn hóa mới.
3.5 Tiếp thu kinh nghiệm khai thác nho giáo ở một số nước châu á
vào quá trình đổi mới ở nước ta .
Trong những thế kỷ trước đây nhất là thời kỳ phong kiến nho giáo có
nhiều giai đoạn đã bị các triều đại phong kiến trù dập ghét bỏ phê phán nhưng
cũng có nhiều triều đại phong kiến coi nho giáo như quốc giáo của dân tộc
mình vì thế những ảnh hưởng của tư tưởng nho giáo đã ăn sâu vào tâm trí

17


tình cảm của rất nhiều người phương đông bì vậy khi bắt đầu bước vào xây
dựng đất nước tại nhiều nước châu á đã có những chính sách biện pháp để
khai thác những mặt tích cực của nho giáo vào quá trình xây dựng đất nước
mình tiêu biểu là 4 nước có nền kinh tế phát triển mạnh ngày nay được mệnh
danh là “ Con giồng châu á ” là Hàn quốc - Đài loan – Hồng công và
Singapore.
Việt nam là nước nằm ở khu vực đông nam á và cũng có rất nhiều điểm
tương đồng về các mặt như kinh tế chính trị văn hóa với các nước trên do đó
việc chủ động tiếp thu những kinh nghiệm tham khảo cách khai thác những
giá trị tích cực của nho giáo và loại bỏ đi những giá trị cực hạn chế kìm hãm
sự phát triển của các nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội là một
yêu cầu đồng thời cũng là thời cơ có điều kiện tốt của chúng ta .

3.6.Tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho người dân
Ngày nay dưới sự lãnh đạo của Đảng và nhân dân ta công cuộc đổi
mới đất nước do đảng khởi sướng và lãnh đạo trình độ của người dân được
nâng cao tính năng động hoạt bát tầm nhìn sâu rộng và nhạy bén với thời cuộc
trước sự biến động của thế giới .
Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực đó hiện nay trong nhân dân ta
vẫn còn nhiều hạn chế thiếu ý thức rèn luyện non kém về ý thức chính trị
chưa sác định được đúng đầu cách mạng thụ động thời cơ và không muốn
tham gia vào các hoạt động chính trị xã hội giúp họ nâng cao sự hiểu biết về
lý luận cách mạng .
Giáo dục chính trị tư tưởng cho người dân để giúp họ có nhận thức đầy
đủ về chính trị xã hội giúp họ nâng cao nhận thức kiến thức về lý luận cách
mạng nâng cao sự hiểu biết về con đường đi bên chủ nghĩa xã hội về truyền
thống quý báu của dân tộc ý trí chiến thắng đói nghèo lạc hậu, lối sống thực
dụng vị kỷ, coi đồng tiền là trên hết lấy hưởng thụ là chính phục vụ là bắt
buộc, thiếu trách nhiệm với gia đình xã hội cũng như các biểu hiện khác,thúc
18


đẩy người dân vươn lên nắm bắt lấy đường lối chính sách mục tiêu của đảng
và nhà nước thúc đẩy người dân chủ động tham gia vào sự nghiệp công
nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà
Đảng và Bác Hồ đã chọn.

19


C: PHẦN KẾT LUẬN
Nho giáo đã từng là hệ tư tưởng của các triều đại phong kiến Trung
quốc trong suốt hơn 2000 năm lịch sử tư tưởng của nho giáo đã góp phần
quan trọng trong việc xây dựng và duy trù các nhà nước phong kiến vững
mạnh.
Đối với nước ta nho giáo nho giáo cũng đã từng giữ vị trí đặc biệt và có
vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân ta qua các giai đoạn
lịch sử.
Ngày nay chúng ta đang trên con đường tiến lên CNXH với những
thành tựu rực rỡ mà Đảng và nhân dân ta đã từng đạt được đã đưa nước ta tiến
nhanh tiến mạnh và vững chắc trên con đường đã chọn nhưng bên cạnh những
thành tựu ấy vẫn còn nhiều mặt tiêu cực thách thức đặt ra cho Đảng và nhân
dân ta và một trong những thách thức ấy là những mặt hạn chế tiêu cực của
nho giáo trong tư tưởng của người dân và cán bộ nước ta đây là một yếu tố
quan trọng đã gây ra không ít khó khăn kìm hãm đối với sự nghiệp dân giàu
nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh đến thành công chúng ta phải
có những giải pháp chính sách, đường lối đúng đắn để loại trừ những mặt tiêu
cực đồng thời điều quan trọng hơn nữa là biết tiếp thu những yếu tố tích cực
trên các lĩnh vực của nho giáo.
Ngày nay chúng ta cần phải xóa bỏ đi những tư tưởng của nho giáo đó
là tư tưởng địa vị đẳng cấp gia trưởng, tâm lý coi thường pháp luật sống khép
kín, lối làm việc quan liêu của cán bộ công chức mang nặng tính giáo điều
cửa quyền, kinh nghiệm, tư tưởng bảo thủ trì trệ.....CN quan liêu ở giới cầm
quyền, CN bình quân ở nông dân và giáo điều ở tri thức đó là những tư tưởng
hạn chế đang còn tồn tại trong nhận thức và hành động của một số bộ phận
không nhỏ cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân gây ra những ảnh
hưởng mất dân chủ ở nhiều nơi cản trở quá trình xây dựng nhà nước pháp
quyền và phát huy dân chủ XHCN ở nước ta.
20


Trong sự nghiệp xây dựng đất nước hiên nay đòi hỏi đảng và nhà nước
ta phải kiên quyết tìm ra những giải pháp thích hợp để khắc phục và loại bỏ đi
những ảnh hưởng tiêu cực của nho giáo tất nhiên đây không phải là việc có
thể giải quyết ngay trong một sớm một chiều mà phải kiên định, dần dần từng
bước đi thích hợp điều quan trọng là làm cho nhân dân tự có được ý thức tự
giác xóa bỏ lạc hậu cổ hủ tư tưởng nho giáo để đến với những tinh hoa văn
minh của thời đại có như vậy con đường đi lên CNXH của nhà nước ta mới có
thể thực hiện mục tiêu trên lý tưởng của Đảng và nhà nước ta mới có thể
thắng lợi vẻ vang.

21


DANH MỤC TÀI LIỆU
1.

Đề cương bài giảng nghiên cứu quán triệt đại hội Đảng lần IX

2.

Giáo trình hệ tư tưởng ( 2002 )HVCT QG HCM

3.

Nho giáo xưa và nay( 1997 ) nhà xuất bản KHXH_ HN

4.

Nho giáo và phát triển ở VN (1997) nhà xuất bản KHXH_HN

5.

Hồ Chí Minh (1995) toàn tập 9 NXBCTQG_HN

6.

Hồ Chí Minh (1995) toàn tập 9 NXBCTQG_HN

7.

Hồ Chí Minh (1987) toàn tập tập 7 NXB sự thật _ HN

8.

Tư tưởng Hồ Chí Minh (tập bài giảng) NXBCTQG

9.

Tài liệu nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh NXBCTQG

10.

Văn kiên ĐHĐBTQ lần IX (2001) NXBCTQG

22


một số giải pháp nhằm khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực
của tư tưởng nho giáo đời sống xã hội Việt Nam hiện nay.

23


24


MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU..............................................................................................1

I. Tính cấp thiết của đề tài.......................................................................1
II. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.....................................................1
III. Phạm vi, phương pháp nghiên cứu....................................................2
IV. Kết cấu của đề tài..............................................................................2
B. PHẦN NỘI DUNG...........................................................................................3

Chương I: Quá trình du nhập phát triển và vai trò của Nho giáo với cách
mạng Việt Nam...............................................................................3
1.1. Sự du nhập và phát triển của Nho giáo ở Việt Nam.........................3
1.2. Vai trò của Nho giáo đối với cách mạng Việt Nam..........................4
Chương II: Những ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng Nho giáo đối với xã
hội nước ta hiện nay....................................................................7
2.1. Tư tưởng đại vịd dẳng cấp...............................................................7
2.2. Tư tưởng trọng nam khinh nữ..........................................................8
2.3. Tư tưởng phục cố và thân tộc...........................................................9
2.4. Tư tưởng thần bí tôn giáo..............................................................10
Chương III: Một số giải pháp nhằm khắc phục những ảnh hưởng tiêu
cực của tư tưởng Nho giáo đối với xã hội nước ta hiện nay. .12
3.1. Nắm vững chủ nghĩa duy vật Mác-xít và tư tưởng Hồ Chí Minh...12
3.2. Phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng theo XHCN.....13
3.3. Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện dân chủ háo trong xã hội khi đất
nước giành độc lập........................................................................13
3.4. Xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc...14
3.5. Tiếp thu kinh nghiệm khai thác Nho giáo ở một số nước Châu Á
vào quá trình đổi mới ở nước ta....................................................15
3.6. Tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho người dân. 16
C: PHẦN KẾT LUẬN........................................................................................17
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................19

25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×