Tải bản đầy đủ

Bài 1 kỹ THUẬT CHIẾT XUẤT dược LIỆU

MÔN HỌC
KỸ THUẬT SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM
1. Kỹ thuật sản xuất thuốc bằng phương
pháp tổng hợp hóa dược
2. Kỹ thuật sản xuất thuốc bằng phương
pháp chiết xuất dược liệu
3. Kỹ thuật sản xuất thuốc bằng phương
pháp sinh tổng hợp (CÔNG NGHỆ SINH
HỌC DƯỢC)

4. Kỹ thuật sản xuất các dạng thuốc
12/16/2017

1


Mục tiêu của học phần
Học xong môn này, SV phải có khả năng:
• PT được các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình cxdl
và nguyên tắc của quá trình cx, tinh chế dược liệu.
• TB được một số quá trình hóa học cơ bản sử

dụng trong tổng hợp hóa dược hữu cơ.
• PT được các nguyên tắc của kĩ thuật lên men,
QTSX kháng sinh Penicillin bằng CN lên men.
• PT được nguyên lý sx một số nguyên liệu làm
thuốc bằng pp tổng hợp hóa học, cx từ DL và lên
men VSV.
• TB được một số KT cơ bản trong BC công nghiệp.
12/16/2017

2


Lượng giá
• Lý thuyết : 15 tiết
Thi viết (TH hóa dược, KTSX các dạng
thuốc, TH vi sinh, chiết xuất DL).
• Thực hành: 30 tiết
Gồm các phần trên, chấm điểm sản phẩm
và thao tác KT từng bài kết hợp vấn đáp.

12/16/2017

3


Bài 1
KỸ THUẬT CHIẾT XUẤT
DƯỢC LIỆU

12/16/2017

4


Sách tham
khảo

12/16/2017

5




CHƯƠNG I: ĐẠI CƯƠNG VỀ CHIẾT
XUẤT DƯỢC LiỆU
Mục tiêu học tập: Trình bày được:
1. Đối tượng của CXDL
2. Một số quá trình xảy ra trong CXDL
3. Những yếu tố ảnh hưởng đến qt CXDL
4. Một số pp chiết thường gặp
5. Một số thiết bị hay dùng trong ngành dược

12/16/2017

6


NGUYÊN LIỆU CHIẾT XUẤT
(Thực vật)
• Hàm lượng HC thay đổi vì phụ thuộc
vào nhiều yếu tố: giống, loài, khí hậu,
đất đai, điều kiện trồng trọt, bộ phận
dùng, giai đoạn sinh trưởng, thời kỳ
thu hái….cách bảo quản.
• Hoa
• Rễ
• Phần trên mặt đất
• Hạt
12/16/2017


Vỏ
Quả
Thân
7


MỘT SỐ QUÁ TRÌNH XẢY RA
KHI CXDL





Dung môi thấm dược liệu
Chất tan hòa tan vào dung môi
Chất tan khuyếch tán ra ngoài tế bào
Các quá trình xảy ra:
Khuyếch tán
Thẩm thấu
Thẩm tích

12/16/2017

8


MỘT SỐ QUÁ TRÌNH XẢY RA
KHI CXDL
• Quá trình khuyếch tán:
Qt di chuyển vật chất từ pha này sang
pha khác khi 2 pha tiếp xúc trực tiếp
với nhau (QT chuyển khối = QTCK)
QT tách chất hòa tan/DL bằng dung
môi là qt CXDL
12/16/2017

9


MỘT SỐ QUÁ TRÌNH XẢY RA
KHI CXDL
• Ứng dụng: Trong CXDL, khuyêch tán
qua màng tế bào là KT phân tử
• Dựa vào đl Fick (G= D.F.τ.Dc/dx) => yếu
tố ảnh hưởng đến cxdl:
– độ mịn dl,
– thời gian cx,
– nhiệt độ chiết xuất,
– dung môi chiết xuất
– Khuấy trộn
– Kic thuoc của phần tử KT
12/16/2017

10


MỘT SỐ QUÁ TRÌNH XẢY RA
KHI CXDL
• Khuyếch tán đối lưu là quá
trình khuyếch tán chất tan
trong dung môi chuyển động
• Phương trình KT đối lưu rất
phức tạp, (nghiên cứu sau…)

12/16/2017

11


MỘT SỐ QUÁ TRÌNH XẢY RA
KHI CXDL
Quá trình thẩm thấu:
• Là qt khuyếch tán giữa 2 pha lỏng qua
một màng có tính chất bán thấm (chỉ cho
dung môi đi qua mà ko cho chất tan đi
qua) = màng bán thấm.
• Trong tb dược liệu, chất nguyên sinh có
tính chất bán thấm, khi dl còn tươi, chỉ có
dm thấm vào tb làm nó trương nở=> khi
chiết xuất phải phá hủy = nhiệt hoặc = cồn
12/16/2017

12


Hình ảnh minh họa

12/16/2017

13


MỘT SỐ QUÁ TRÌNH XẢY RA
KHI CXDL
Quá trình thẩm tích:
• Là qt khuyếch tán giữa 2 pha lỏng qua một
màng có t/c thẩm tích (màng cho các chất
có ptử nhỏ )
• Màng tbdl có t/c thẩm tích, khi cx chỉ có chất
tan có pt nhỏ (phần lớn là hoạt chất) ktán
qua được màng tb, còn các chất có ptử lớn
o qua được màng tb=> tính chọn lọc
Chú ý khi cx
12/16/2017

14


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
1. Yếu tố thành phần,cấu tạo của dược liệu:
A- Màng tế bào dược liệu
Ảnh hưởng nhiều
TB sống => TĐC có t/c chọn lọc
TB chết => hiện tượng :Khuyếch tán, thẩm
thấu, thẩm tích…
TB non: dm dễ thấm=> chỉ cần xay thô…
TB già: Hóa bần, hóa gỗ, phủ chất nhày..=> cản
trở KT => xay nhỏ để chất tan dễ khuyếch tán
vào dung môi
12/16/2017

15


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
B- Chất nguyên sinh
Tính chất: nhớt, đàn hồi, không
tan/nước, không màu, o bền với nhiệt
Để chiết được các chất tan/tb tìm
cách phá hủy chất này =
– nhiệt
– cồn nóng
12/16/2017

16


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
C- Một số tạp chất có thể có/dược liệu
• Sản phẩm TĐC : Cản trở hoặc Thuận lợi
• Ví dụ: - pectin, gôm, chất nhày ( cản trở)
- Tinh bột: o tan/ nước lạnh, bị hồ hóa: cản trở
- Chất béo, dầu mỡ, tinh dầu, sáp , nhựa
=> Loại đi
- DL chứa enzym: tạo đk nếu cần glycosid
thứ cấp: vò nát, cắt nhỏ, ủ đống…
Diệt enzym nếu cần glycosid sơ cấp
12/16/2017

17


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
Các phương pháp diệt men:
• Phương pháp nhiệt ướt
• Phương pháp nhiệt ẩm
• Phương pháp nhiệt khô

12/16/2017

18


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
2. Dung môi
Độ phân cực của dung môi:
• Dm it phân cực dễ hòa tan các chất
không phân cực, ngược lại
- Dm không phân cực: ether dầu hỏa, xăng,
hexan, benzen, toluen
- Dm phân cực yếu: aceton, chloroform,
ethylacetat
- Dm phân cực mạnh: nước, glycerin, các
loại cồn mạch C ngắn….
12/16/2017

19


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
2. Dung môi ( tiếp theo)
Độ nhớt, sức căng bề mặt của dm
Các ytố này càng nhỏ => dm càng dễ thấm

dl

12/16/2017

20


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
3. Yếu tố kỹ thuật:
a. Nhiệt độ chiết xuất:
khi T hệ số KT ų
Bất lợi:
- Hoạt chất kém bền bởi T
- Tạp chất: gôm, chất nhày, tinh bột…
- Dm dễ bay hơi
But: Với HC đặc biệt: T giảm, độ tan giảm

12/16/2017

21


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
3. Yếu tố kỹ thuật:
b. Thời gian chiết xuất:
- Ngắn quá: không chiết hết
- Dài quá: nhiều tạp theo
c. Độ mịn dược liệu:
Thô quá: Khó thấm
Mịn quá: bết dính, tắc thiết bị, nhiều tạp
=> Phân chia thích hợp
12/16/2017

22


NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
3. Yếu tố kỹ thuật:
d. Khuấy trộn
- Hòa tan, khuyếch tán, cân bằng 2 pha
- Định luật Fick: chênh lệch nồng độ
- Tăng cường khuấy trộn
- Chọn cánh khuấy thích hợp
e. Siêu âm
- Tăng S tiếp xúc, phá vỡ màng tế bào, tăng
cường xáo trộn, làm nóng tại chỗ
Ngoài ra còn các yt khác: pH, chấn động cơ,
dòng điện cao áp…
12/16/2017

23


Các phương pháp chiết xuất
Phân loại
• Dựa vào nhiệt độ:
Chiết nóng, chiết nguội
• Dựa vào chế độ làm việc
- Gián đoạn
- Bán liên tục
- Liên tục
12/16/2017

24


Các phương pháp chiết xuất
• Dựa vào chuyển động tương hỗ giữa 2
pha
Ngược dòng
Xuôi dòng
Chéo dòng
• Dựa vào áp suất làm việc
Áp suất thường
Áp suất giảm
Áp suất cao
12/16/2017

25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×