Tải bản đầy đủ

Giải quyết khiếu nại về thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh quảng ngãi ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HUỲNH THÀNH CÔNG

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ THU HỒI ĐẤT
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HUỲNH THÀNH CÔNG

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ THU HỒI ĐẤT

TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 838.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TRẦN KIM LIỄU

HÀ NỘI, năm 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin lấy danh dự của mình ra cam đoan rằng luận văn này hoàn toàn
là công trình nghiên cứu khoa học của riêng một mình tôi dưới sự hướng dẫn
khoa học của TS.Trần Kim Liễu.

Tác giả

Huỳnh Thành Công


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI
QUYẾT KHIẾU NẠI THU HỒI ĐẤT .......................................................... 7
1.1. Lý luận về giải quyết khiếu nại thu hồi đất ................................................ 7
1.2. Trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết khiếu nại về thu hồi đất ........... 14
1.3. Các yếu tố tác động đến hoạt động giải quyết khiếu nại thu hồi đất ....... 22
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ THU
HỒI ĐẤT TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI .................................. 26
2.1. Các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tỉnh Quảng Ngãi ảnh hưởng
đến khiếu nại và giải quyết khiếu nại về thu hồi đất....................................... 26
2.2. Thực trạng pháp luật về giải quyết khiếu nại về thu hồi đất .................... 27
2.3. Tình hình giải quyết khiếu nại về thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng
Ngãi ................................................................................................................. 30
2.4. Đánh giá thực trạng giải quyết khiếu nại về thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh
Quảng Ngãi ..................................................................................................... 38
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT


KHIẾU NẠI VỀ THU HỒI ĐẤT................................................................. 47
3.1. Nhu cầu nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại thu hồi đất ................... 47
3.2. Giải pháp tăng cường hiệu lực, hiệu quả giải quyết khiếu nại về thu hồi
đất .................................................................................................................... 53
KẾT LUẬN .................................................................................................... 71
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CT

Chỉ thị

KH

Kế hoạch

MTV

Một thành viên



Quyết định

TNHH

Trách nhiệm hữu hạn

TT

Thông tư

TTCP

Thanh tra Chính phủ

TTG

Thủ tướng

TW

Trung ương

UBND

Ủy ban nhân dân


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Để đảm bảo thu hút đầu tư, phát triển kinh tế và nâng cao đời sống về mọi
mặt của người dân, trong những năm qua, tỉnh Quảng Ngãi nói riêng và cả nước nói
chung đã triển khai rất nhiều dự án, kéo theo nó là việc Nhà nước phải thu hồi đất
và thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho tổ chức, cá nhân có đất bị thu hồi.
Việc thu hồi đất thực hiện các dự án phát triển kinh tế-xã hội đã tác động đến quyền
lợi và sinh hoạt bình thường của một bộ phận dân cư. Trong khi đó, chính sách,
pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư còn nhiều bất cập; công tác quản lý,
điều hành của Nhà nước trong việc thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn
nhiều bất cập, yếu kém, chưa tạo được sự đồng thuận cao của người dân, dẫn đến
khiếu nại, thậm chí khiếu nại đông người, kéo dài, gây mất ổn định về an ninh chính
trị và trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng đến niềm tin của quần chúng nhân dân đối
với sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý, điều hành của Nhà nước.
Trước thực trạng khiếu nại, nhất là khiếu nại đông người, vượt cấp liên quan
đến việc thu hồi đất ngày càng tăng và diễn biến phức tạp, trong những năm qua,
Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương đã có nhiều nỗ lực trong công tác giải quyết
khiếu nại của công dân. Tuy nhiên, kết quả giải quyết khiếu nại vẫn còn hạn chế và
những hạn chế đó xuất phát từ nguyên nhân chủ yếu như: Pháp luật về khiếu nại và
các luật chuyên ngành còn mâu thuẫn; cơ chế giải quyết khiếu nại còn rườm rà,
phức tạp, chưa đảm bảo tính hiệu quả; cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết
khiếu nại thiếu quan tâm giải quyết khiếu nại của người dân; đội ngũ cán bộ làm
công tác giải quyết khiếu nại còn hạn chế về trình độ, năng lực...
Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, đề nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại về
thu hồi đất là yêu cầu bức thiết đặt ra trong giai đoạn hiện nay nhằm góp phần tăng
cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân
được pháp luật bảo vệ, ngăn vấn ngừa và hạn chế tình trạng khiếu nại đông người,
vượt cấp, tạo sự ổn định về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đảm bảo thực
1


hiện thắng lợi hai nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay là xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc.
Với mong muốn đi sâu nghiên cứu nhằm đưa ra những luận giải về mặt lý
luận, thực tiễn và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại
hành chính nói chung và giải quyết khiếu nại hành chính về thu hồi đất nói riêng.
Tác giả quyết định chọn đề tài "Giải quyết khiếu nại về thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh
Quảng Ngãi" để làm luận văn tốt nghiệp của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, sách báo xuất bản viết về giải
quyết khiếu nại nói chung và giải quyết khiếu nại về đất đai nói riêng. Tuy nhiên,
đất đai là một vấn đề lớn và có tính thời sự, trong khi chính sách về đất đai cũng
như chính sách về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Nhà nước ta đang
trong quá trình hoàn thiện. Bước đầu tìm hiểu, tôi thấy có một số tài liệu phản ánh
tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài này: Đề tài cấp Nhà nước “Khiếu nại,
tố cáo hành chính–cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp” năm 2011, do Tiến sĩ Lê
Tiến Hào, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ làm chủ nhiệm, trong đó có nhiều đề tài
nghiên cứu về nội dung có liên quan như: “Cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo và
các yếu tố ảnh hưởng đến khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo” của Tiến
sĩ Trần Đức Lượng–Phó Tổng Thanh tra Chính phủ.
“Thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan hành chính Nhà nước trong
công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, vị trí vai trò của các cơ quan Thanh tra Nhà
nước trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính” của PGS.TS Vũ Thư
– Viện Nhà nước và Pháp luật.
“Thực trạng khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực
đất đai, môi trường” của Lê Vũ Tuấn Anh–Phó Chánh Thanh tra–Bộ Tài nguyên và
Môi trường.
“Tình hình khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện nay” và
“Định hướng công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong giai đoạn hiện nay” của
Tiến sĩ Lê Tiến Hào, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ.
2


Luận văn tốt nghiệp: “Giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực quản
lý Nhà nước về đất đai ở nước ta hiện nay”, luận văn thạc sĩ quản lý hành chính
công của Trương Tiến Dũng.
“Một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại,
tố cáo của công dân”, luận văn tốt nghiệp thạc sĩ luật học của Phạm Văn Long;
“ Hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại ở Việt Nam hiện nay”, Luận
văn thạc sĩ của Hoàng Thị Thúy Hà (2001);
“Giải quyết tranh chấp, khiếu nại trong lĩnh vực đất đai”, Luận văn thạc sĩ
của Nguyễn Thiện Thuật;
“Giải quyết khiếu nại về nhà đất của UBND thành phố Hồ Chí Minh”,
Luận văn thạc sĩ của Huỳnh Thị Tuyết Nhung (2009);
“Giải quyết khiếu nại về đất đai của UBND tỉnh Đắk Lắk”, luận văn thạc sĩ
của Thái Minh Phụng;
“Giải quyết khiếu nại về thu hồi đất từ thực tiễn thành phố Cần Thơ”, luận
văn Thạc sĩ luật học của Lê Phong Thành.
“Giải quyết khiếu nại quyết định hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái
định cư khi nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh Bình Định - 2017” của Lê Văn
Hải.
Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ và riêng biệt
về việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực thu hồi đất của cơ quan hành chính Nhà
nước trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
Từ những cơ sở nghiên cứu trên, tôi tiếp thu và kế thừa những thành quả đã có
và trong phạm vi luận văn này, tôi xin được đi sâu vào nghiên cứu vấn đề giải quyết
khiếu nại về thu hồi đất của cơ quan hành chính Nhà nước ở tỉnh Quảng Ngãi, từ đó đề
xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác giải quyết khiếu nại về thu hồi
đất nói chung và trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi nói riêng trong thời gian tới.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài này hướng đến mục đích: Làm rõ những vấn đề lý luận về giải quyết
3


khiếu nại về thu hồi đất và trên cơ sở phân tích đánh giá về tình hình giải quyết
khiếu nại về thu hồi đất để chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến khiếu nại và những
bất cập, hạn chế trong giải quyết khiếu nại hành chính về thu hồi đất, từ đó đề xuất
những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, ngăn ngừa khiếu nại
đông người, vượt cấp trên lĩnh vực này.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
+ Một là: làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn của giải quyết khiếu
nại về thu hồi đất.
+ Hai là: Đánh giá pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết
khiếu nại về thu hồi đất, chỉ ra những kết quả đạt được và những hạn chế và nguyên
nhân trong giải quyết khiếu nại về thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi.
+ Ba là: Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả việc giải
quyết khiếu nại về thu hồi đất ở tỉnh Quảng Ngãi nói riêng và trên phạm vi cả nước
nói chung.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là những vấn đề lý luận, pháp lý và thực
tiễn công tác giải quyết khiếu nại về thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
4.2.1 Giới hạn phạm vi nghiên cứu về nội dung
Giải quyết khiếu nại khi Nhà nước thu hồi đất nói chung và giải quyết khiếu
nại khi nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi nói riêng là đề tài có
phạm vi nghiên cứu rộng, phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy
nhiên, trong khuôn khổ có hạn của một bản luận văn thạc sỹ luật học, luận văn giới
hạn phạm vi nghiên cứu khu trú vào nội dung pháp luật về giải quyết khiếu nại khi
nhà nước thu hồi đất trên phương diện lý luận và thực tiễn mà không tìm hiểu các
quy định về bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất thu hồi; các quy định về
hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.

4


4.2.2. Giới hạn phạm vi nghiên cứu về không gian
Luận văn giới hạn phạm vi nghiên cứu về không gian là giải quyết khiếu nại
về thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi
4.2.3 Giới hạn về phạm vi nghiên cứu về thời gian
Luận văn giới hạn thời gian nghiên cứu các quy định của pháp luật và thực
tiễn về việc giải quyết khiếu nại về thu hồi đất từ khi có Luật Đất đai năm 2013 và
các văn bản hướng dẫn thi hành được ban hành từ năm 2013 đến nay.
5. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
5.1. Ý nghĩa lý luận
Qua nghiên cứu, đề tài sẽ đưa ra một hệ thống cơ sở lý luận nhằm cung cấp
cho các nhà quản lý, nhà làm luật và nhà hoạch định chính sách một cách nhìn tổng
quan về các nguyên nhân khiếu nại hành chính và vấn đề giải quyết khiếu nại liên
quan đến thu hồi đất và đề xuất những giải pháp làm giảm thiểu khiếu nại cũng như
nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, tái định
cư.
5.2. Ý nghĩa thực tiễn
Với việc khảo sát thực tiễn và chỉ ra những bất cập, hạn chế và đề xuất
những giải pháp khắc phục cụ thể, đề tài có khả năng áp dụng trên thực tiễn tại tỉnh
Quảng Ngãi, các tỉnh, thành phố khác, nhất là những nơi quỹ đất còn nhiều và có
nhiều dự án đã và đang triển khai thực hiện.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp lý luận
Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. Các quan điểm, đường lối của Đảng
cộng sản Việt Nam về pháp chế và xây dựng nhà nước pháp quyền của nhân dân, do
nhân dân và vì nhân dân; bảo vệ quyền công dân, quyền con người; phát huy dân
chủ; khiếu nại và giải quyết khiếu nại nhất là quan điểm chỉ đạo của Đảng về chính
sách quản lý nhà nước về đất đai và giải quyết khiếu nại về đất đai. Đồng thời, luận
văn còn dựa trên những vấn đề lý luận chung về áp dụng pháp luật xã hội chủ nghĩa.
5


6.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp của triết học duy vật biện chứng, duy vật
lịch sử, trong đó chú trọng các phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lịch
sử và các phương pháp của các bộ môn khoa học khác như so sánh, thống kê…
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về giải quyết khiếu nại về thu
hồi đất
Chương 2: Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính về thu hồi đất từ thực
tiễn ở tỉnh Quảng Ngãi
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại về thu hồi đất

6


CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI THU HỒI ĐẤT
1.1. Lý luận về giải quyết khiếu nại thu hồi đất
1.1.1. Khái niệm và đặc điểm khiếu nại về thu hồi đất
1.1.1.1. Khái niệm về thu hồi đất
Thu hồi đất là biện pháp pháp lý làm chấm dứt quan hệ pháp luật đất đai.
Hình thức pháp lý này là một quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm
quyền về giao đất, cho thuê đất. Biện pháp này thể hiện quyền lực nhà nước trong tư
cách là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và
thống nhất quản lý. Vì vậy, để thực thi nội dung này, quyền lực nhà nước được thực
hiện nhằm đảm bảo lợi ích của nhà nước, của xã hội, đồng thời lập lại trật tự kỷ
cương trong quản lý nhà nước về đất đai. Thu hồi đất phải được hiểu dưới các khía
cạnh sau đây:
- Là một quyết định hành chính của người có thẩm quyền nhằm chấm dứt
quan hệ sử dụng đất của người sử dụng đất;
- Quyết định hành chính thể hiện quyền lực nhà nước nhằm thực thi về nội
dung quản lý nhà nước về đất đai.
- Việc thu hồi đất xuất phát từ nhu cầu của Nhà nước và xã hội hoặc là biện
pháp chế tài được áp dụng nhằm xử lý các hành vi vi phạm pháp luật đất đai của
người sử dụng đất.
Từ phân tích trên, chúng ta có thể hiểu: Thu hồi đất là quyết định hành chính
của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm chấm dứt một quan hệ pháp luật về đất
đai để phục vụ lợi ích của Nhà nước, của xã hội hoặc xử lý hành vi hành chính vi vi
phạm pháp luật đất đai của người sử dụng đất.
Khoản 11 Điều 3 Luật Đất đai 2013 định nghĩa: Thu hồi đất là việc Nhà
nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử
dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.
7


Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full














Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×