Tải bản đầy đủ

Giáo dục pháp luật ở hoa kỳ

T ¹ p

c h Ý

® i Ö n

t ö

c ñ a

b é

n g o ¹ i

g i a o

h o a

k ú

LEGAL EDUCATION IN THE U.S.


Gi¸o dôc ph¸p luËt
ë Hoa Kú
T

h ¸ n g

T

Ë p

7

8
,

2 0 0 2

,

S

è

2
1


Giới thiệu

Giáo dục Pháp luật ở Hoa Kỳ

Lời tòa son

Robert Jackson, về quan tểa ni tièng cóa Tểa án

Mợ. Trong bài mị đu, Robert W. Gordon, giáo

ti cao Hoa Kỡ đã tỗng nệi vẫ lut như sau:


sư lut Đại hìc Yale làm rế quá trẻnh phát triấn

"Chồng tôi không phải là ngưíi đưa ra quyèt

cóa giáo dổc pháp lut ị Mợ tỗ lồc khai sinh

đềnh cui cõng vẻ chồng tôi là nhộng ngưíi

vào cui thè kớ 19 và đu thè kớ 20 cho đèn s

không thấ mẵc sai lm, nhưng không mẵc sai

lưỏng ln các trưíng lut như ngày nay mà

lm lại chẽ vẻ chồng tôi là ngưíi đưa ra quyèt

theo con s thng kê mi nht lên đèn gn 200

đềnh cui cõng" . Lut pháp tt nhiên cệ tièng

trưíng.

nệi cui cõng trong xã hĩi không chẽ vẫ vn đẫ
xác đềnh cệ tĩi hay vô tĩi trong trưíng hỏp

Cệ nhiẫu đĩng cơ thồc đy sở phát triấn cóa

phạm lut mà cển đi vi các vn đẫ tranh cãi

giáo dổc pháp lut trong các thp kớ vỗa qua,

và tranh chp vn không thấ thièu trong bt cờ

nhưng yèu t quan trìng nht chẹnh là Hĩi Lut

xã hĩi hin đại nào. Chẹnh vẻ vy, giáo dổc

gia Mợ (ABA). John Serbert, c vn vẫ giáo dổc

pháp lut đệng vai trể quan trìng nhm c

pháp lut thưíng xuyên cho ABA, nghiên cờu

gẵng đảm bảo nhộng ngưíi làm vic trong tểa

cách thờc t chờc này hẻnh thành nẫn giáo dổc

án là nhộng ngưíi cệ năng lởc và kợ năng giễi

pháp lut trong mĩt bài vièt tp trung nhn

nht.

mạnh đèn tm quan trìng cóa vic duy trẻ các
chun mởc cao.

Tuy nhiên, cệ thấ mĩt s đĩc giả sặ ngạc nhiên
khi bièt rng các khệa hìc chi tièt và tng hỏp

Do tm quan trìng cóa lut pháp đi vi mi

hin cệ trong nẫn giáo dổc pháp lut ngày nay

công dân cho nên giáo dổc pháp lut thưíng

chẽ là mĩt hin tưỏng xut hin tương đi mi ị

xuyên cho nhộng ngưíi cệ liên quan đèn

2


chuyên môn này là điẫu đắc bit cn thièt.

Trong bài vièt cui cõng, Joseph A. Trotter, Jr.,

Macarena Taylor-Calabrese, Giám đc Hĩi

giáo sư nghiên cờu và Giám đc cơ quan

đỉng Sáng kièn Pháp lut châu Mợ Latinh;

Chương trẻnh Tư pháp cóa Đại hìc Hoa Kỡ vẫ

Annette Cook, Phệ Giám đc Trung tâm ABA

các vn đẫ cệ tẹnh cht công, xem xầt tm quan

vẫ giáo dổc pháp lut thưíng xuyên; và Shirley

trìng cóa vic quản lù và điẫu hành tểa án. Tác

Meyer, quản lù đu ra giáo dổc cóa trung tâm

giả thảo lun vic cải cách tểa án đã thồc đy sở

ABA vẫ giáo dổc pháp lut thưíng xuyên, xem

ra đíi tng lp các nhà quản lù và điẫu hành

xầt vn đẫ trên trong mĩt bài vièt nhn mạnh

chuyên nghip, công vic cóa hì là đấ đảm bảo

tm quan trìng cóa vic theo kềp tc đĩ phát

tẹnh hiu quả cóa tểa án. Nhu cu vẫ nguỉn

triấn trong mĩt thè gii lut và pháp lut không

nhân lởc ị tuyèn đu này ngày càng cao do sở

ngỗng đi thay.

gia tăng rt ln trong nhộng năm gn đây vẫ s
lưỏng các vổ kin ị tểa án ị mìi cp xầt xố.

Trong bài vièt chẹnh cóa tp san, các biên tp
viên Stuart Gorin và David Pitts trẻnh bày vẫ ba

Như thưíng l, kèt thồc tp san là phn danh

vin quan trìng cung cp giáo dổc pháp lut --

mổc sách, bài vièt và đềa chẽ website liên quan

Trung tâm Pháp lut Liên bang, Đại hìc Lut

đèn chó đẫ giáo dổc pháp lut.

quc gia và Trung tâm quc gia vẫ Tểa án bang.
Bài vièt không chẽ nêu chi tièt vẫ quy mô các
khệa hìc mà cển vẫ tẹnh đa dạng cóa cơ quan
nghiên cờu vi sở cệ mắt cóa các chuyên gia
lut tỗ khẵp nơi trên thè gii.

Ton văn cò trên Internet ti:
http://usinfo.state.gov/journals/itdhr/0802/ijde/intro.htm (tiếng Anh)
http://usembassy.state.gov/vietnam/wwwhta81_0.html (tiếng Việt)

3


Mục lục

các vấn đề Dân chủ
Thng 8 năm 2002

6
Giáo dục pháp luật ở Mỹ: nguồn gốc v quá trình phát triển
Robert W. Gordon, Gio sư Luật của Đi học Yale, đ nghiên cứu gio dục php luật pht triển như thế no từ Mô hình
Harvard được đưa ra vo những năm 1870 cho đến giai đon Chính sch mới của "Những người theo trường phi luật
hiện thực" - đây l những người đ đưa gio dục php luật vo chính quyền liên bang v tiến hnh cc kỳ kiểm tra
cho cc thí sinh đăng ký dự tuyển vo cc trường luật (kỳ thi LSAT) m ngy nay cc học sinh phi tham gia để có thể
được nhận vo học ở cc trường luật.

14
Hội luật gia Mỹ v giáo dục pháp luật ở Mỹ
John A.Serbert, cố vấn về gio dục php luật thường xuyên của Hội Luật gia Mỹ (ABA), nghiên cứu qu trình Hội Luật
gia Mỹ đ hình thnh nền gio dục php luật ở Mỹ như thế no v cch thức Hội đồng gio dục Php luật v Tuyển
dụng của ABA công nhận cc trường luật.

20
Giáo dục pháp luật thường xuyên ở Mỹ
Macarena Taylor-Calabrese, Gim đốc Hội đồng Sng kiến Php luật châu Mỹ Latinh; Annette Cook, Phó Gim đốc
Trung tâm ABA về gio dục php luật thường xuyên; v Shirley Meyer, Qun lý đầu ra gio dục của trung tâm ABA về
gio dục php luật thường xuyên, xem xét tầm quan trọng của gio dục php luật thường xuyên, một kinh nghiệm
hữu ích cho cc nền dân chủ mới ra đời.

28
Giáo dục pháp luật thường xuyên: 3 tổ chức đáp ứng nhu cầu
Qua việc nghiên cứu 3 tổ chức cung cấp gio dục php luật -- Trung tâm Tư php Liên bang, trường Cao đàng Tư
php Quốc gia v Trung tâm Quốc gia về tòa n bang -- biên tập viên Stuart Gorin v David Pitts nghiên cứu cc tổ
chức ny v cc thể chế khc đ ra đời v đp ứng nhu cầu về gio dục php luật như thế no.

4


35
Giáo dục qun lý v điều hnh tòa án ở Mỹ
Joseph A. Trotter, Jr, gio sư nghiên cứu kiêm gim đốc cơ quan Chương trình Tư php của Đi học Hoa Kỳ về cc vấn
đề có tính chất công, xem xét tầm quan trọng của công tc qun lý v điều hnh tòa n v tho luận về việc ci
cch tòa n đ thúc đẩy sự xuất hiện tầng lớp cc nh qun lý v điều hnh luật php như thế no.

x
Nguồn ti liệu bổ sung
Sch v cc bi bo về chủ đề gio dục php luật

x
Các địa chỉ Internet
Cc địa chỉ Internet trình by về chủ đề gio dục php luật

T

ạ p

c h í

G

đ

i ệ n

t ử

C

á c

i á o

d ụ c

T
PUBLISHER
MANAGING EDITOR
CONSULTING EDITOR
INTERNET/TEXT EDITOR

Judith Siegel
Julianne J. Paunescu
Wayne Hall
Deborah M.S. Brown

c ủ a

B

v ấ n
P h á

đ ề

h á n g

p

8



n
d

g o ạ i
â n

l u ậ t
,

h

g i a o

o a

k



c h ủ


H

o a

K



2 0 0 2

CONTRIBUTING EDITORS Estelle Baird
Mona Esquetini
Stuart Gorin
Laura Gould
Charla Hatton
John Jasik
David Pitts
REFERENCE SPECIALISTS Anita Green
ART DIRECTOR Diane Woolverton
GRAPHICS ASSISTANT Sylvia Scott

EDITORIAL BOARD George Clack
Judith Siegel
Leonardo Wiliams

Bo điện tử của văn phòng Thông tin Quốc tế thuộc Bộ Ngoi giao Hoa Kỳ nghiên cứu những vấn đề cốt lõi m hiện nay nước
Mỹ v cộng đồng Quốc tế đang phi đối mặt.
Tờ bo ny gồm năm chủ đề (Viễn cnh Kinh tế, Những Vấn đề Ton cầu, Những Vấn đề Dân chủ, Chương trình Nghị sự Chính
sch đối ngoi Mỹ, X hội v Gi trị Mỹ), cung cấp cc thông tin phân tích bình luận v cơ bn về cc lĩnh vực chủ đề. Tất c
cc bo ny đều được xuất bn bng tiếng Anh Php v tiếng Bồ Đo Nha những số chọn lọc còn được xuất bn bng tiếng
A-rập Nga v Tây Ban Nha. Cc số bng tiếng Anh được xuất bn từ 3 đến 6 tuần một lần. Cc số dịch sang tiếng khc thường
ra sau từ 2 đến 4 tuần. Thứ tự thời gian xuất bn cc bo không thống nhất, có bo xuất bn nhiều kỳ có bo xuất bn ít kỳ.
Tất c cc số đều được xuất bn bng tiếng Anh, tiếng Php, tiếng Bồ Đo Nha v tiếng Tây Ban Nha v những số chọn lọc
còn được xuất bn bng tiếng A-rập v tiếng Nga. Những số bng tiếng Anh xuất bn cch nhau khong một thng. Cc số
dịch sang tiếng khc xuất bn sau số tiếng Anh từ 2 đến 4 tuần.
Cc ý kiến nêu trên cc tờ bo không nhất thiết phn nh quan điểm hoặc chính sch của chính phủ Mỹ. Bộ Ngoi giao Mỹ
không chịu trch nhiệm về nội dung v kh năng truy cập thường xuyên đến cc Websites kết nối với cc bo, trch nhiệm đó
hon ton thuộc về cc nh qun trị cc Websites ny. Cc bi bo có thể được dịch v đăng li ở nước ngoi trừ cc bi có
yêu cầu xin phép bn quyền.
Cc số bo hiện hnh hoặc số cũ có thể tìm thấy trên trang chủ của Phòng cc Chương trình thông tin quốc tế trên mng
World Wide Web theo địa chỉ: http://usinfo.state.gov/journals.htm. Cc bi bo được lưu dưới nhiều dng khc nhau để tiện
xem trực tuyến truyền ti xuống v in ra. Cc ý kiến đóng góp xin gửi đến Đi sứ qun Mỹ (Phòng Ngoi giao nhân dân) hoặc
gửi đến to son địa chỉ: Editor, Issues of Democracy, Democracy and Human Rights - IIP/T/DHR, U.S. Department of State, 301 4th
Street, S.W., Washington, D.C. 20547, United States of America.
email: ejdemos@pd.state.gov

5


Gio dục Php luật ở Hoa Kỳ

Giáo dục pháp luật ở Mỹ:
Nguồn gốc v quá trình phát triển
Bi viết của Robert W. Gordon

Lch sử gio dục php luật ở Mỹ phn nh sự
tiến triển ca nền dân ch Hoa Kỳ - từ những
ngy đầu ca nền Cộng hĩa khi cc tiêu chuẩn
chuyên môn cĩn rất hn chế v luật đang cĩn
l lnh vực hot động riêng biệt ca tầng lớp
đn ông da trắng cò sở hữu ti sn, cho đến
tình hình hiện nay với sự pht triển m những
luật gia ở cc th trấn nhí thời kỳ hậu thuộc
đa, những người chỉ cò chuyên môn thông
qua việc hc nghề vi năm ở một văn phĩng
luật sư, khò cò thể ngh đến. Như Robert W.
Gordon, gio sư luật Đi hc Yale đ nêu chi
tiết trong bi viết ny, gio dục php luật đ
pht triển mnh mẽ từ những bước khởi đầu ở
thế kỷ 20. ở cc trường luật ngy nay, với
nhiều ban ngnh hơn vi thập kỷ trước đây,
cc khòa hc trong cc lnh vực như quyền dân
sự, quyền phụ nữ, phân biệt đối xử nghề
nghiệp v gần đây nhất l nghiên cứu luật
php ton cầu đ được đưa vo chương trình
ging dy vốn vẫn đang cĩn trong giai đon
tiến hnh sửa đõi.

6

ở Mợ, tỗ "lut sư" mang nhiẫu nghéa khác nhau.
Cệ nhộng lut sư xut hin ị tểa án trưc các
quan tểa và hĩi thm đoàn, và cọng cệ nhiẫu
lut sư chưa bao gií xut hin trong phểng xầt
xố; các đi tác cóa các công ty lut ln ị thành
ph tuyấn dổng tỗ 500 đèn 1000 lut sư làm các
công vic chuyên môn cho các tp đoàn đa quc
gia; các lut sư làm vic ị ban quản lù công ty;
các lut sư hành nghẫ đĩc lp hoắc ị các công ty
nhễ đấ giồp gia đẻnh và các doanh nghip nhễ
vẫ các vn đẫ pháp lù như ly hôn, di chồc,
chuyấn giao tài sản, tranh chp hay phá sản; các
lut sư đại din cho thân chó trong các vn đẫ cá
nhân như nạn nhân cóa mĩt vổ tai nạn hay
nhộng ngưểi bề tẻnh nghi phạm tĩi; lut sư cóa
chẹnh phó, công t viên và quan toà; các giáo sư
lut; các lut sư làm vic cho các t chờc giồp đò
ngưíi ngho khệ và các lut sư đu tranh vẻ sở
nghip lut pháp. Lut cọng là nghẫ đưỏc ưa
chuĩng đấ tham gia chẹnh trưíng.
Các lut sư ị Mợ dõ cệ khác bit vẫ chuyên môn,
danh tánh và thu nhp, khách hàng và hoàn
cảnh xut thân nhưng tt cả đẫu làm mĩt nghẫ
cệ tẹnh thng nht và cõng cệ bng cp, hìc vn
và đào tạo cơ bản chẹnh thờc như nhau. Hì đẫu


Robert W. Gorden

đưỏc nhn làm thành viên cóa "Hĩi Lut gia" -t chờc chẹnh thờc cóa nghẫ lut -- cóa mĩt hay
trong tng s 50 bang theo các quy đềnh do các
tểa án bang cao nht đưa ra. Và hu hèt nhộng
ngưíi này đẫu đã hìc ị mĩt trưíng lut nào đệ.
Vic hành nghẫ phải chều sở kiấm soát cóa các
hĩi lut gia, tểa án các bang và các trưíng giảng
dạy môn lut. Hin nay, hu hèt các bang đểi hễi
mĩt ngưíi mun trị thành lut sư phải hoàn
thành 4 năm đại hìc, sau đệ là 3 năm ị mĩt
trưíng lut đưỏc Hĩi Lut gia quc gia công
nhn (Hĩi Lut gia Mợ hoắc ABA) và cui cõng
là đ mĩt kỡ thi vẫ lut. Cệ khoảng 50-80% thẹ
sinh đ kỡ thi vẫ lut ị phn ln các bang. Trong
thởc tè, h thng này khièn vic đưỏc nhn vào
hìc ị mĩt trưíng lut trị thành bưc mu cht
và khệ nht đấ đưỏc chp nhn làm nghẫ lut
sư.
Hin nay cệ 185 trưíng lut đưỏc Hĩi Lut gia
Hoa Kỡ công nhn vi khoảng 2000 giáo sư
giảng dạy chẹnh thờc. Các trưíng này đưỏc h
trỏ tỗ tiẫn hìc phẹ cóa sinh viên, tiẫn tắng cóa
các sinh viên đã tt nghip và nèu đệ là trưíng

công thẻ hì sặ nhn đưỏc các khoảng trỏ cp cóa
cơ quan lp pháp bang. Các trưíng lut ị Mợ
đào tạo bc sau đại hìc chờ không dành cho bc
đại hìc. Vic tuyấn sinh cệ tẹnh chìn lìc cao và
đưỏc quyèt đềnh bịi điấm hìc tp cao ị bc đại
hìc và mĩt kỡ kiấm tra đưỏc chun hệa (kỡ thi
Tuyấn sinh vào trưíng lut hay gìi tẵt là LSAT).
Vẹ dổ, trưíng lut Yale cệ 5000 thẹ sinh nĩp đơn
xin hìc trên tng s 170 xut cóa lp năm nht.
Chi phẹ cọng là rào cản đáng kấ. Sinh viên ị các
trưíng lut tư phải đệng khoảng 30.000 đô-la
mi năm; ngay cả ị các trưíng lut công lp sinh
viên phải đệng tỗ 15.000-20.000 đô-la mi năm;
và vẻ vy nhiẫu sinh viên tt nghip ra trưíng
vi khoảng nỏ 100.000 đô-la hay cển nhiẫu hơn
thè.
Các trưíng lut không chẽ giám sát nhộng ngưíi
theo hìc nghẫ này mà cển tác đĩng đèn cả cơ hĩi
cóa hì sau khi tt nghip. Các sinh viên tt
nghip vi thờ hạng cao ị các trưíng danh tièng
sặ đưỏc tuyấn dổng làm nhộng công vic đưỏc
trả lương cao nht và cệ nghẫ nghip uy tẹn, vẹ
dổ ị các hãng lut ị các thành ph ln. Trong
khi đệ, nhộng sinh viên tt nghip vi thờ hạng
thp cệ thấ gắp khệ khăn khi kièm vic trong vai
trể lut sư.

Năm đầu tiên
Cho dõ các trưíng thởc sở chun bề cho sinh
viên tt nghip ra trưíng cệ thấ làm vic trong
nhiẫu ngành nghẫ khác nhau nhưng chương
trẻnh và phương pháp hìc cơ bản rt ging nhau.
Các trưíng này đẫu dạy các khệa như nhau
trong năm đu tiên -- khệa vẫ tài sản, hỏp đỉng,
các vổ lut dân sở (như bề chn thương do xe
tông hay các mắt hàng bề li), trẻnh tở thó tổc và

7


lut hẻnh sở -- và dạy theo phương pháp xố lù
tỗng trưíng hỏp cổ thấ. Trưc khi đèn lp, sinh
viên đưỏc đìc mĩt vài "vổ kin" -- các quyèt
đềnh và ù kièn cóa các tểa án bang và liên bang
đưỏc tp hỏp trong sách "các vổ kin"; sau đệ
giáo sư sặ hưng dn sinh viên tham gia vào
cuĩc đi thoại vẫ các vổ kin đệ. Mĩt lp hìc
lut năm đu tiên cệ thấ bẵt đu xem xầt mĩt
trưíng hỏp cệ tẹnh hư cu như sau:

Giáo sư (GS): Anh Fox cệ thấ cho tôi bièt các dộ
kin nào đưỏc đưa ra trong vổ Hawkins kin
McGee?
Fox: Hawkins bề chn thương ị tay trong mĩt vổ
tai nạn, vẻ vy anh ta hễi ù kièn bác sé McGee.
Bác sé McGee nệi rng anh ta cệ thấ phu thut
"chộa lành tay 100%". Nhưng ca phu thut
không thành công và tay cóa Hawkins không
đưỏc chộa lành. Vẻ vy Hawkins kin bác sé vẻ
tĩi phá vò hỏp đỉng.

Quan tểa chánh án tỗ chi và hĩi thm đoàn cho
Hawkins thẵng kin. McGee chng án, cho rng
quan tểa chánh án phải chp nhn yêu cu cóa
ông ta. Tểa án ti cao phê chun quyèt đềnh cóa
quan tểa chánh án vẫ yêu cu này, nhưng đỉng
thíi cho rng quan tểa đã đưa ra chẽ dn sai vẫ
vn đẫ thit hại.

GS: Anh Fox cệ đưa sệt mĩt dộ kin quan trìng
nào không? Hawkins cệ yêu cu bỉi thưíng gẻ
khác không? à, míi cô Golberg?

Goldberg: Hawkins cọng kin McGee vẻ không
thởc hin đồng chờc năng cóa mĩt bác sé và cho
rng anh ta không đưỏc quan tâm đồng mờc. Vẫ
yêu cu này, quan tểa chánh án yêu cu hĩi
thm đoàn đờng vẫ phẹa McGee. Quan tểa nệi
rng không cệ bng chờng vẫ vic McGee không
thởc hin đồng chờc năng cóa mẻnh.

GS: Tại sao? Hawkins nên đưa ra bng chờng

GS: Thè Bác sé McGee bào chộa như thè nào?

nào? Nhân chờng, hỉ sơ hay bng chờng khác?
Ai cệ thấ trẻnh bày vẫ vn đẫ này? Míi anh Lee?

Fox: McGee nệi rng ông ta không đưa ra líi hờa

Lee: Tôi nghé là ông ta nên cn bng chờng vẫ

và ngay cả khi ông ta cệ hờa thẻ bác sé cọng
không thấ chều trách nhim pháp lù đi vi các
tuyên b hì nệi vi bnh nhân vẫ kèt quả cóa
vic chộa trề.

vic bác sé đã mẵc sai lm và nên nhí mĩt bác sé
khác xác nhn điẫu này.

GS: Vẫ mắt trẻnh tở thó tổc, vổ kin đã đưỏc xố
ị tểa như thè nào? Và vổ này đưỏc đưa lên tểa
án bang ti cao như thè nào?

Fox: McGee đẫ nghề quan tểa chánh án yêu cu
hĩi thm đoàn tuyên b McGee, phẹa bề cáo,
thẵng kin vi lù do là bác sé không chều trách
nhim pháp lù vẫ các tuyên b vi bnh nhân.

8

GS: Đẫ nghề anh Fox quay lại ù kièn cóa tểa án
vẫ vic chng án. Tểa án cệ đưa ra quyèt đềnh
đồng hay không? Nèu anh bin hĩ cho ông
McGee trong trưíng hỏp này, anh sặ đưa ra lp
lun nào vẫ vic bác sé không chều trách nhim
pháp lù do phá vò hỏp đỉng cho dõ hì hờa sặ
chộa đưỏc bnh và líi hờa đệ đã không đưỏc
thởc hin?


Các yêu cầu sơ bộ
H thng giáo dổc pháp lut vi chương trẻnh 3
năm sau đại hìc, cệ đĩi ngọ giáo viên giảng dạy
chẹnh quy theo chương trẻnh gn như đưỏc
chun hệa và số dổng phương pháp xố lù tỗng
trưíng hỏp cổ thấ chẽ đưỏc hẻnh thành dn dn
và mãi đèn thè kớ 20 mi xut hin h thng
này. Trong cuĩc kháng chièn chng lại sở thng
trề cóa Anh, ngưíi Mợ đã bác bễ tng lp qồy
tĩc và sở đĩc quyẫn. Trong nhộng ngày đu cóa
nẫn cĩng hoà, ù thờc đệ phát triấn thành sở hoài
nghi cệ tẹnh dân chó vẫ các đắc quyẫn nghẫ
nghip và các t chờc chuyên môn. Phn ln các
bang không áp đắt các đểi hễi giáo dổc chẹnh
quy nào hay các kỡ kiấm tra đi vi các lut sư;
nhiẫu nht hì cọng chẽ yêu cu vài năm hìc
nghẫ ị mĩt văn phểng lut sư. Tuy vy, mĩt vài
trưíng lut cọng đưỏc thành lp như trưíng lut
Litchfield ni tièng ị võng Tây Connecticut và
mĩt vài trưíng đại hìc lut liên kèt vi các
trưíng William và Mary, Harvard và Columbia.
Nhộng trưíng lut sm ra đíi này đã đào tạo
nhiẫu lut sư hàng đu cóa nẫn cĩng hểa mi.
Nhưng các trưíng này chẽ đểi hễi cệ bng trung
hìc và chẽ mĩt hay hai năm hìc lut và giáo viên
giảng dạy thưíng là nhộng lut sư dạy bán thíi
gian. Sinh viên nghe các bài giảng và đìc các bài
giáo trẻnh tham khảo hay các bài bẻnh lun vẫ
các chó đẫ lut.
Chiều hướng thay đổi
Chiẫu hưng thay đi bẵt đu xut hin trong
nhộng năm 1870. Sở phát triấn vưỏt bc cóa
khoa hìc tở nhiên, danh tièng cóa các trưíng đại
hìc ln ị Châu Âu (đắc bit là Đờc), nhu cu cp
thièt vẫ tuyấn dổng ngưíi tài trong quản lù hoạt

đĩng công nghip và chẹnh phó đã mang lại sở
tin tưịng mi cho các chuyên gia đã đưỏc đào
tạo và sở cn thièt n đềnh nghẫ nghip mĩt cách
cệ t chờc nhm h trỏ cho hì. Các lut sư hàng
đu đã thành lp các Hĩi lut gia mi, vẹ dổ Hĩi
lut gia thành ph New York vào năm 1870 và
Hĩi lut gia Hoa Kỡ năm 1878 vi mổc tiêu đưa
ra các yêu cu mi vẫ giáo dổc và thi tuyấn đấ
đưỏc công nhn hành nghẫ lut và xây dởng mĩt
h thng kớ lut nhm loại bễ t tham nhọng
cọng như cho thôi vic các lut sư và quan tểa
không đó năng lởc.
Mĩt phn đĩng cơ cóa các nhà cải cách là nâng
cao tiêu chun giáo dổc, năng lởc hành nghẫ và
đạo đờc. Nhưng đỉng thíi hì cọng hy vìng các
tiêu chun mi sặ ngăn bt làn sệng mi cóa các
lut sư nhp cư tỗ Nam Âu đèn hành nghẫ. Mổc
tiêu cóa hì là xệa bễ các con đưíng khác cho
phầp hành nghẫ lut như hìc vic, theo hìc các
lp ban đêm và các trưíng dạy bán thíi gian và
cọng đấ giộ ch làm vic cho các sinh viên tt
nghip đại hìc, vào thíi gian đệ chẽ chièm 2%
dân s. (Mãi cho đèn thè kớ 20 hì mi đạt đưỏc
mổc đẹch cui này vẻ vào thíi gian đệ trên 25%
dân s đã cệ bng đại hìc).
Mô hình Harvard
Trưíng lut Harvard là trưíng đi tiên phong. Tỗ
1870-1900, Hiu trưịng Đại hìc Harvard C.C.
Langdell và các đỉng nghip đã xây dởng mĩt
mô hẻnh mi vẫ giáo dổc pháp lut. Mô hẻnh
Harvard đểi hễi sinh viên đã đưỏc đào tạo ị bc
đại hìc và đưỏc cp bng. Trưíng xây dởng
chương trẻnh ba năm gỉm các khệa hìc tièp ni
nhau vi các kỡ thi thưíng kỡ cho mi khoá; và
cho thôi hìc nhộng hìc sinh nào không đ các

9


kỡ thi. Đấ dạy môn lut như là mĩt ngành khoa
hìc, trưíng đã gii hạn chương trẻnh hìc trong
các môn lut tư pháp, đây là h thng các môn
hìc trong chương trẻnh năm đu mà phn ln
các trưíng lut ngày nay áp dổng: lut dân sở,
hỏp đỉng, tài sản và thó tổc dân sở. Trưíng thuê
các giáo viên lut tham gia dạy chẹnh thờc và lp
thành khoa. Các giáo viên cóa trưíng xut bản
sách vẫ các vổ vic và dạy cho sinh viên theo
phương pháp xố lù tỗng trưíng hỏp mĩt, giồp
cho hì làm quen vi các tài liu cơ bản vẫ các vổ
vic, hìc mĩt cách chó đĩng và phi hỏp vi
nhau thông qua các cuĩc trao đi vi giáo viên
thay vẻ chẽ thổ đĩng lẵng nghe bài giảng. Các
sinh viên giễi nht cóa mi lp sặ đưỏc chìn
biên tp tp san Lut cóa Đại hìc Harvard, đây
là tp san xut bản các công trẻnh nghiên cờu cóa
các giáo sư lut cọng như các ghi chầp và nhn
xầt cóa sinh viên lut vẫ các vổ kin và sở phát
triấn lut pháp. Vic tham gia Ban biên tp Lut
san trị thành yèu t xác nhn khả năng thẹch
hỏp các công vic như thư kù cho các quan toà,
giáo viên lut hay làm vic trong các hãng lut ị
các thành ph ln.
Mô hẻnh cóa đại hìc Harvard vẫ giáo dổc pháp
lut đã ln lưỏt mị rĩng đèn các trưíng khác và
cui cõng tt cả các trưíng đẫu áp dổng mô hẻnh
này. Tuy nhiên, các nhà phê bẻnh cho rng mô
hẻnh này dạy quá ẹt vẫ các vn đẫ liên quan đèn
vic hành nghẫ lut như không cệ kợ năng xầt
xố hay tp cách dở thảo tài liu, không nghiên
cờu trởc tièp các quy chè (lp pháp) và quy đềnh
cóa các cơ quan hành chẹnh vn đang ngày càng
thay thè các vổ vic dởa trên phán quyèt cóa
quan tểa (hay là lut tp tổc) trong vai trể là mô
hẻnh căn bản đấ xây dởng lut. Chương trẻnh hìc
cọng không cệ kièn thờc vẫ lut công ty hay lut

10

do các cơ quan cệ thm quyẫn đưa ra. Nhộng
ngưíi óng hĩ mô hẻnh Harvard thỗa nhn
nhộng phê bẻnh đệ là đồng, tuy nhiên hì cho
rng mô hẻnh này dạy các kợ năng tng quát đấ
cệ "tư duy như mĩt lut sư", giồp nhộng sinh
viên tt nghip cệ thấ áp dổng mĩt cách linh
hoạt trong bt cờ bi cảnh công vic nào. Nhộng
chương trẻnh lut khác như "tểa án giả" trong đệ
các sinh viên tranh cãi các vổ vic cệ tẹnh hư cu
trưc mĩt hĩi đỉng các quan tểa đã gệp phn b
sung cho mô hẻnh trên.
Những người theo trường phái luật hiện thực
Sau năm 1920, mĩt nhệm các nhà phê bẻnh gìi là
"nhộng ngưíi theo trưíng phái lut hin thởc"
đã công kẹch mô hẻnh Harvard vẻ mô hẻnh này
chẽ giảng dạy các quy tẵc và nguyên tẵc chẹnh
cóa lut, các lù thuyèt cệ tẹnh giáo điẫu hay các
hìc thuyèt vẫ lut. Hì cho rng các lù do mà
quan tểa đưa ra đấ phán quyèt các vổ kin hièm
khi là các yèu t thởc đng sau các quyèt đềnh
này. Hì lp lun rng lut cn đưỏc nghiên cờu
và giảng dạy như là mĩt sản phm cóa xã hĩi,
phát sinh trong các xung đĩt xã hĩi, phổc vổ lỏi
ẹch và chẹnh sách xã hĩi. Nhộng ngưíi này đã
thồc giổc các hìc giả kèt hỏp lut vi các môn
khoa hìc xã hĩi khác, tièn hành các nghiên cờu
thởc nghim vẫ tểa án, các cơ quan và quy trẻnh
xây dởng lut pháp và dạy cho sinh viên cách
lp lun cệ kèt quả trên cơ sị chẹnh sách xã hĩi.
Chương trẻnh cóa nhộng ngưíi theo trưíng phái
lut hin thởc đã nhn đưỏc sở h trỏ mạnh mặ
cóa Tng thng Franklin D. Rooselvelt (19321940) qua chương trẻnh Chẹnh sách mi. Chẹnh
sách mi tạo cơ hĩi cho nhiẫu giáo sư lut tham
gia vào các hoạt đĩng cóa chẹnh phó trong vai


trể dở thảo lut pháp và lut sư cho các cơ quan
cóa chẹnh quyẫn mi. Các quy đềnh mi cóa liên
bang đã đưa hàng ngàn sinh viên lut mi tt
nghip vào làm vic ị các công ty lut tư nhân
và chẹnh phó. Sau chièn tranh thè gii thờ II, các
lut sư đã tỗng làm vic trong giai đoạn Chẹnh
sách mi tham gia giảng dạy cho các trưíng lut
và gii thiu các khệa hìc mi trong lénh vởc lp
pháp -- thuè, lao đĩng, chờng khoán, chng đĩc
quyẫn và lut công nghip. Sách vẫ các vổ kin
nay cển đưỏc b sung thêm các tài liu như các
quy chè, quy đềnh cóa các cơ quan hành chẹnh,
báo cáo cóa chẹnh phó và các nghiên cờu khoa
hìc xã hĩi.
Ln sóng thay đổi mới
Các cao trào xã hĩi trong nhộng thp niên 60 và
70 đã mang lại nhiẫu làn sệng thay đi mi
trong giáo dổc pháp lut. Phong trào xã hĩi vẻ
quyẫn cóa nhộng ngưíi Mợ gc Phi và phổ nộ
đã làm phát sinh các khệa hìc mi trong chương
trẻnh hìc vẫ lut dân sở -- ln đu tiên trị thành
mĩt chó đẫ trung tâm cóa ngành lut hièn pháp
-- và khệa hìc vẫ phân bit đi xố nghẫ nghip.
Mĩt bĩ phn các quy đềnh xã hĩi mi, đắc bit vẫ
môi trưíng, dn đèn nhu cu thành lp mĩt lénh
vởc mi là lut môi trưíng.
Vào năm 1965, Tng thng Lyndon Johnson xây
dởng chương trẻnh các dềch vổ vẫ lut do chẹnh
phó liên bang tài trỏ nhm phổc vổ các khách
hàng cệ hoàn cảnh khệ khăn và thay mắt các
nhệm khách hàng ngho tồng đ đơn kin.
Thông qua chương trẻnh này và các chương trẻnh
tài trỏ thành lp các dềch vổ lut giồp ngưíi
ngho, các trưíng lut nảy sinh ù tưịng xây
dởng các văn phểng lut ị ngay trong trưíng

hìc vi đĩi ngọ cán bĩ mi là các giáo viên dạy
lut thông qua xố lù các vổ vic thởc tè vi sở
chờng kièn cóa sinh viên. ở đây các hìc sinh
không chẽ hìc cách tư duy như mĩt lut sư mà
cển cệ cơ hĩi đại din cho các thân chó khi vn
cển đang hìc ị trưíng dưi sở giám sát cóa các
lut sư đang hành nghẫ và các giáo viên lut.
Ngày nay, ị nhiẫu trưíng lut, phn ln các hìc
sinh đã cệ kinh nghim trong vic đại din cho
chó đt trong vn đẫ cho thuê nhà, tõ nhân, tĩi
phạm bề tẻnh nghi, nhộng ngưíi đưỏc nhn phồc
lỏi xã hĩi, dân nhp cư tẻm cách vào Mợ hay ị lại
Mợ, các con nỏ ngho khệ trong các vổ tranh
chp vẫ tiêu dõng hay các vổ kin vẫ môi
trưíng.
Các phong trào xã hĩi mi cọng làm thay đi
thành phn dân cư theo hìc ị các trưíng lut.
Các trưíng lut ị miẫn Nam không nhn hìc
sinh da đen cển các trưíng ị miẫn Bẵc thẻ nhn
rt ẹt. Kấ tỗ thp kớ 70 tẻnh hẻnh mi thay đi và
hìc sinh da đen và hìc sinh nệi tièng Tây Ban
Nha chièm khoảng 10% trong mi lp. Trưc
năm 1970, các trưíng lut đưa ra chẽ tiêu tuyấn
sinh hạn chè đi vi nộ gii; tỗ năm 1970-1990,
s hìc sinh nộ đăng kù hìc ị các trưíng lut đã
tăng tỗ 4-50%. Trong nhộng năm 70 và 80, các
trưíng lut phải tăng quy mô gp đôi đấ cệ ch
cho nhộng hìc sinh mi này.
Lut hành chẹnh và lut điẫu l, các nguyên tẵc
vẫ xố lù vổ vic cệ sinh viên tham gia chờng
kièn, lut ngưíi ngho, lut môi trưíng và lut
dân sở là nhộng điẫu chẽnh đấ thẹch ờng vi các
thay đi và thách thờc bên ngoài. Các trưíng
lut cọng bẵt đu giải quyèt các thách thờc nảy
sinh tỗ bên trong gii hìc thut. Vào nhộng năm
1930, các trưíng lut đã tièp xồc vi các ngành

11


khoa hìc xã hĩi khác -- đắc bit là kinh tè hìc,
lềch số, tâm lù hìc, xã hĩi hìc và nhân chóng hìc
-- nhưng nhộng ngành này đẫu nm ngoài lẫ
nghiên cờu cóa lut. Vào nhộng năm 70, giảng
viên lut mi bẵt đu kèt hỏp các ngành khác
trong nghiên cờu và giảng dạy mĩt cách mạnh
mặ hơn bao gỉm trièt hìc vẫ đạo đờc và phân
tẹch, lềch số xã hĩi, nghiên cờu phổ nộ, khoa hìc
chẹnh trề và tĩi phạm hìc. Sở kèt hỏp mạnh mặ
và cệ ảnh hưịng sâu rĩng nht là giộa lut và
kinh tè hìc. Hèt lénh vởc này đèn lénh vởc khác
cóa lut -- tỗ chng đĩc quyẫn và các ngành
công nghip cệ sở điẫu tièt cho đèn lut công ty,
hỏp đỉng, lut dân sở, tài sản và nhiẫu môn
khác -- đẫu đưỏc vay mưỏn tỗ kinh tè hìc đấ giải
thẹch các quy đềnh pháp lut và các thấ chè nào
là cệ hiu quả hoắc cách thờc đấ đạt đưỏc điẫu
đệ. Ngày nay, các hìc thuyèt kinh tè và lù lun
kinh tè hìc đưỏc tẻm thy rt nhiẫu trong ngôn
ngộ pháp lut -- và cọng thưíng xut hin trong
các phán quyèt do tểa án đưa ra kấ tỗ khi nhiẫu
giáo sư lut-kinh tè ni tièng trị thành quan tểa
cóa liên bang. Ngày nay, đĩi ngọ giáo viên dạy
lut mi, đắc bit trong các trưíng danh tièng,
ngoài văn bng tièn sé vẫ lut, thưíng cệ thêm
bng tièn sé ị các môn kinh tè hìc, lềch số, khoa
hìc chẹnh trrề, trièt hìc hay xã hĩi hìc.
Luật ton cầu
Sở thay đi ln tièp theo trong giáo dổc pháp
lut vn đã bẵt đu diận ra là hưng phát triấn
nghiên cờu lut toàn cu. Các trưíng lut ị Mợ
đã mị rĩng chương trẻnh hìc dành cho các sinh

viên lut nưc ngoài, dn dn chp nhn cho
nhiẫu sinh viên không phải ngưíi Mợ theo hìc
các chương trẻnh lut chẹnh quy và đỉng thíi
gối các sinh viên Mợ ra nưc ngoài theo hìc mĩt
năm ị các quc gia khác. Các khệa hìc vẫ các
lénh vởc lut xuyên quc gia bẵt đu phát triấn
mạnh mặ, đắc bit là lut thương mại xuyên
quc gia và lut nhân quyẫn quc tè cọng như
các lénh vởc lut chuyên bit cóa tỗng võng như
Lut Trung Quc, Lut Nht Bản và Lut Hỉi
giáo.
Các trưíng lut ị Mợ cệ lềch số phát triấn tỗ tỗ,
hơi chm, và đôi lồc khiên cưòng nhưng đã cho
thy mĩt sở mị rĩng tm nhẻn thởc sở. Theo mô
hẻnh cóa Đại hìc Harvard, các trưíng lut hin
đại cóa Mợ đã bẵt đu bng cách chuyên giảng
dạy môn tư pháp đấ chun bề cho sinh viên
hành nghẫ trong lénh vởc tư, nhưng sau đệ đã
dn dn mị rĩng đưa thêm môn công pháp đấ
chun bề cho hì trong các lénh vởc cệ tẹnh cht
công và hoạt đĩng thay mắt cho ngưíi ngho và
các phong trào xã hĩi. Các trưíng bẵt đu giảng
dạy lut như mĩt lénh vởc riêng bit nhưng tỗ
đệ đã mị rĩng và kèt hỏp vi các chuyên ngành
khác. Hì cọng đã bièt cách b sung phương
pháp phân tẹch tỗng trưíng hỏp vi phương
pháp xố lù vổ vic cổ thấ trong thởc tè vi sở
chờng kièn cóa sinh viên. Và sau hai thè kớ phát
triấn cô lp, hì đã bẵt đu mị cốa và hìc hễi tỗ
các sinh viên, các truyẫn thng và thởc nghim
vẫ lut tỗ các quc gia khác trên thè gii.

Ton văn cò trên Internet ti:
http://usinfo.state.gov/journals/itdhr/0802/ijde/gordon.htm (tiếng Anh)
http://usembassy.state.gov/vietnam/wwwhta81_1.html (tiếng Việt)

12


Gio dục php luật v quan niệm xét li luật
Các tểa án ị Mợ đưỏc thởc thi mĩt quyẫn đĩc đáo
gìi là "xầt lại lut", nghéa là các quan tểa cệ thấ
tuyên b vô hiu lởc và bác bễ các lut đã đưỏc cơ
quan lp pháp thông qua hay các đạo lut cóa cơ
quan hành pháp mà hì cho là vi phạm hièn pháp.
Quyẫn này không đưỏc đẫ cp trong Hièn pháp
Hoa Kỡ hay hièn pháp cóa các bang. Nhưng dn
dn nệ đã đưỏc chp nhn như là mĩt quyẫn hỏp
pháp và đưỏc các quan tểa liên bang và bang thư
íng xuyên số dổng.
Quan nim xầt lại lut đưỏc giải thẹch trong vổ
Marbury kin Madison (1803), mĩt trong nhộng
vổ xầt xố sm nht và ni tièng nht cóa Tểa án
Ti cao. Tng thng sẵp mãn nhim, John Adams
đã b nhim William Marbury làm thm phán hểa
giải. Tng thng sẵp nhm chờc Thomas Jefferson,
ngưíi thõ đềch vi phe phái Adams và các quan
tểa cóa hì, không cho phầp Marbury nhn nhim
vổ đệ. Marbury dởa trên mĩt đạo lut cóa Quc
hĩi đấ gối đơn lên Tểa án Ti cao yêu cu hì ra chẽ
thề yêu cu chẹnh quyẫn cho phầp ông nhn nhim
vổ quan tểa cóa mẻnh.
Trong phán quyèt do Tểa án Ti cao nht trẹ đưa
ra, Chánh án John Marshall đã đắt nẫn mệng cho
quyẫn hành tương lai cóa Tểa án Ti cao thông
qua vic tuyên b rng Hièn pháp không cho phầp
Quc hĩi ban cho Tểa án Ti cao ra chẽ thề cho tểa
án cp dưi hay các cơ quan cóa chẹnh phó và vẻ
vy đạo lut cóa Quc hĩi không cệ hiu lởc. Marshall tuyên b Hièn pháp không chẽ đơn giản là
mĩt kè hoạch cóa chẹnh phó mà cển là lut ti cao
và cệ hiu lởc cao hơn cả các đạo lut do cơ quan
lp pháp thông qua. Vẻ "các cơ quan xầt xố cệ
quyẫn và nghéa vổ giải thẹch lut" cho nên tểa án

phải cệ quyẫn bác bễ và tỗ chi thởc hin các lut
không theo đồng Hièn pháp.
Vào nhộng thp kớ sau vổ Marbury, nhiẫu tểa án
bang đã số dổng quyẫn xầt lại lut đấ làm vô hiu
các quy chè mà hì cho là trái vi lut hièn pháp.
Trong thíi gian tỗ 1880 đèn 1937, Tểa án ti cao
Mợ thưíng xuyên bác bễ các đạo lut cóa Quc
hĩi và cóa các bang mà hì cho là vưỏt quá gii
hạn do hièn pháp quy đềnh liên quan đèn quyẫn
cóa chẹnh phó trong vic điẫu tièt hoạt đĩng kinh
doanh. Sau năm 1950, các tểa án hay số dổng
quyẫn này đấ bảo v các quyẫn dân sở và quyẫn tở
do dân sở cóa cá nhân chng lại các hành đĩng
đàn áp cóa bang như truy t hẻnh sở nhộng ngưíi
bt đỉng chẹnh kièn và các nhệm tôn giáo không
đưỏc ưa chuĩng. Trong vổ kin ni tièng Brown
kin Hĩi đỉng Giáo dổc (1954), Tểa án ti cao đã
làm mt hiu lởc mìi lut l cệ tẹnh phân bit liên
quan đèn giáo dổc công lp vi lp lun cho rng
các lut l đệ đã vi phạm quy đềnh trong Hièn
pháp là mìi ngưíi đẫu cệ "quyẫn đưỏc lut pháp
bảo v như nhau".
Vic các tểa án cệ quyèt đềnh cui cõng vẫ tẹnh
hỏp hièn cóa lut cệ nghéa rng ị Mợ, nhộng vn
đẫ chẹnh trề ln như sở phân bit chóng tĩc thưíng
đưỏc đưa ra tranh lun và quyèt đềnh như nhộng
vn đẫ lut pháp trong tểa án. Kèt quả là công vic
cóa các lut sư bẻnh thưíng đưỏc gẵn vi nhộng
vn đẫ cơ bản vẫ quản lù nhà nưc và chẹnh sách.
Do đệ tỗ nhộng năm đu tiên cóa chè đĩ Cĩng
hểa Mợ, giáo dổc pháp lut đã gẵn vi các lut sư
giảng dạy vẫ cu trồc cơ bản và mổc đẹch cóa bĩ
máy và hành đĩng cóa chẹnh phó.

Ton văn cò trên Internet ti:
http://usinfo.state.gov/journals/itdhr/0802/ijde/gordonsdb.htm (tiếng Anh)
http://usembassy.state.gov/vietnam/wwwhta81_1a.html (tiếng Việt)
13


Gio dục Php luật ở Hoa Kỳ

Hội luật gia Hoa Kỳ v
việc giáo dục pháp luật ở Mỹ
Bi viết của John A.Sebert

Kể từ khi mới thnh lập năm 1878, Hội luật
gia Hoa Kỳ (ABA) đ chú trng nâng cao chất
lượng gio dục php luật ở Mỹ. Sau khi nghiên
cứu kỹ về cc chương trình dy luật cuối thế kỷ
19, Hội xc đnh rng cần phi xây dựng một
quy trình quốc gia để đm bo chất lượng gio
dục ca một luật sư tương lai. Năm 1921,
ABA đ đưa ra bn quy đnh về tiêu chuẩn tối
thiểu ca gio dục php luật v xuất bn một
danh sch cc trường luật tuân theo những
tiêu chuẩn ny. John A.Sebert l tư vấn về
Gio dục php luật cho Hội Luật gia Hoa Kỳ
đang qun lý quy trình chứng nhận ca ABA
v phụ trch 13 nhân viên lm việc chnh thức.
Trong bi viết ny, Sebert phân tch qu trình
ABA xây dựng gio dục php luật ở Mỹ trong
thời gian qua v cc trường luật được chứng
nhận bởi Hội đỏng Bộ phận gio dục php luật
v công nhận l thnh viên ca Hội Luật gia
Hoa Kỳ.

14

Hĩi Lut gia Hoa Kỡ là t chờc quc gia vẫ
ngành lut ị Mợ. Các thành viên chó yèu là các
lut sư, thm phán, quan chờc tểa án, giáo viên
lut, lut sư công, lut sư cệ công vic không
liên quan trởc tièp đèn ngành lut (vẹ dổ như
điẫu hành kinh doanh và quan chờc chẹnh phó)
và sinh viên ngành lut. Năm 2002 vi hơn
400.000 thành viên trong đệ cệ hơn 350.000 lut
sư, ABA là hip hĩi nghẫ nghip tở nguyn ln
nht thè gii. Hip hĩi này đã đệng hai vai trể
vỗa phổc vổ cho nghẫ lut vỗa cho công chồng,
và s lưỏng thành viên chièm khoảng mĩt nốa
tng s lut sư đang làm vic ị Mợ.
Dõ quyẫn lởc thởc sở trong vic công nhn và
quản lù lut sư là cóa các bang và các cơ quan
tư pháp khác ị Mợ nhưng ABA là nhân t
chẹnh trong vic hẻnh thành nên nhộng kim chẽ
nam vẫ đạo đờc cho nghẫ lut thông qua vic
ban hành Nhộng quy đềnh Hẻnh mu cóa ABA
vẫ Hành vi Nghẫ nghip. ABA cọng cệ tièng
nệi rt quan trìng trong nhộng vn đẫ liên
quan đèn lut và nghẫ lut trưc Quc hĩi và cơ
quan hành pháp ị Washington D.C. Vẹ dổ như
trong 25 năm qua ABA đã đệng vai trể quan
trìng trong phong trào pháp quyẫn quc tè.


giảng dạy lut) và nhộng thm phán cọng như
nhộng ngưíi làm trong ngành tư pháp cệ kinh
nghim tham gia giảng dạy là phõ hỏp nht đấ
đào tạo tay nghẫ cả vẫ chiẫu rĩng và chiẫu sâu
cho mĩt lut sư mi đưỏc công nhn.

John A. Sebert

Giáo dục pháp luật ở Mỹ
Không ging như các nưc khác, giáo dổc pháp
lut ị Mợ đưỏc thởc hin ị cp sau đại hìc. Do
đệ, sinh viên hìc ngành lut sau khi tt nghip
mĩt trưíng đại hìc. Nhiẫu sinh viên ngành lut
cóa Mợ cọng vào hìc trưíng lut khi đã già lồc
cệ kinh đó kinh nghim làm vic hay cệ bng
đại hìc cóa các nghẫ khác.
Sở thay đi thởc cht cệ ù nghéa nht trong giáo
dổc pháp lut ị Mợ 30 năm qua là vic đưa đào
tạo kợ năng nâng cao vào các chương trẻnh hìc
cóa hu hèt các trưíng lut ị Mợ, trưc hèt
thông qua các khệa giáo dổc thởc tè và giải
quyèt tẻnh hung phờc tạp. Giáo dổc pháp lut
ị Mợ cệ truyẫn thng đào tạo sinh viên lut
"suy nghé" như nhộng lut sư và dạy lut vẫ
quyẫn hạn và nghéa vổ cọng như lut t tổng.
Giáo dổc pháp lut ị Mợ hin nay cọng thởc
hin tt vic đào tạo các sinh viên tt nghip
"hành đĩng" như nhộng lut sư. Hu hèt các
trưíng lut ị Mợ đẫu kèt lun rng vic kèt hỏp
các giảng viên chẹnh thờc (đa s đẫu cệ nhiẫu
kinh nghim trong nghẫ lut trưc khi tham gia

Trong nhộng năm gn đây, đào tạo kợ năng tại
các trưíng lut đưỏc ABA công nhn chều ảnh
hưịng ln cóa bản báo cáo năm 1992 cóa cơ
quan Giáo dổc Pháp lut và Tièp nhn các
thành viên cóa ABA cệ tên gìi là Giáo dổc Pháp
lut và Phát triấn Nghẫ nghip - Giáo dổc
thưíng xuyên, thưíng đưỏc bièt đèn vi tên gìi
Bản báo cáo Mac Crate. Đây là báo cáo mô tả
thuyèt phổc vẫ nhộng kợ năng và giá trề cơ bản
cn thièt đấ cệ thấ bảo v tt quyẫn lỏi cóa
khách hàng.
Những cơ sở do ABA công nhận
Giáo dổc pháp lut ị Mợ đưỏc thởc hin thông
qua mĩt loạt các cơ sị và dưi nhiẫu hẻnh thờc
khác nhau. Hin nay cệ tng cĩng 185 cơ sị
đưỏc công nhn bịi Hĩi Lut gia Hoa Kỡ đấ
cp bng thờ nht vẫ chuyên ngành lut (bng
tièn sé lut - J.D.). 107 trưíng lut đưỏc công
nhn là cơ sị tư, và 78 là cơ sị công đưỏc chẹnh
quyẫn bang hay đềa phương tài trỏ. Tuy nhiên
kấ cả cơ sị công cọng chó yèu dởa vào hìc phẹ
và đệng gệp tư nhân h trỏ tài chẹnh cn thièt
cho các chương trẻnh lut cóa trưíng.
Tng s sinh viên theo hìc chương trẻnh tièn sé
lut ị các trưíng đưỏc ABA công nhn đã tăng
tỗ khoảng 91.225 năm 1971 lên 127.260 sinh
viên mõa thu năm 2001. Khoảng 21.000 sinh
viên tham gia các chương trẻnh bán thíi gian và

15


sinh viên thưíng mt 4 năm đấ ly đưỏc bng.
Đại đa s sinh viên cển lại đăng kù chương
trẻnh toàn phn và thưíng phải hìc 3 năm.
Mõa thu năm 2001, khoảng 45.000 sinh viên
năm thờ nht đã đăng kù hìc tại các trưíng
lut do ABA công nhn. 49% sinh viên mi vào
trưíng là nộ và 21% là dân tĩc thiấu s.
Các trưíng lut do ABA công nhn giáo dổc
pháp lut nhm đáp ờng nhộng tiêu chun ti
thiấu đưỏc đưa ra bịi Hĩi đỉng Bĩ phn Giáo
dổc Pháp lut và Công nhn là các thành viên
cóa ABA. Các cơ quan tư pháp ị Mợ đã xác
đềnh rng nhộng ai tt nghip các trưíng lut
do ABA công nhn đẫu cệ thấ tham gia phiên
tểa xầt xố trong khu vởc tài phán cóa mẻnh.
Vai trể cóa ABA là cơ quan chờng nhn quc
gia đã giồp cho vic chờng nhn trị nên thng
nht trên phạm vi toàn quc ị 50 bang, ị thó
đô Qun Columbia, Khi thềnh vưỏng Puerto
Rico và các khu vởc tài phán khác ị Mợ.
Hội đồng v Uỷ ban Chứng nhận
Hĩi đỉng Bĩ phn Giáo dổc Pháp lut và Công
nhn là các thành viên cóa ABA là cơ quan
chờng nhn đưỏc sở công nhn cóa Bĩ Giáo
dổc Mợ vẫ các chương trẻnh hìc ly bng thờ
nht vẫ chuyên ngành lut. Hĩi đỉng gỉm 21
thành viên bễ phièu và không quá 10 ngưíi là
trưịng khoa hay các giảng viên cóa trưíng
lut. Các thành viên khác cóa Hĩi đỉng gỉm
thm phán, các lut sư, mĩt sinh viên lut và ẹt
nht 3 thành viên khác không phải là lut sư
hay nhân viên cóa trưíng lut.

16

Quy trẻnh công nhn trưíng lut do Hĩi đỉng
đẫ ra nhm đánh giá cn thn và toàn din vẫ
mĩt trưíng lut và sở tuân thó. Nhộng tiêu
chun Công nhn Trưíng Lut. Nhộng tiêu
chun này là các yêu cu vẫ nhộng vn đẫ như
chương trẻnh giảng dạy, các công vic cóa
khoa, vẫ nhp hìc và vẫ sinh viên, thư vin và
công ngh thông tin, và các cơ sị vt cht khác.
Các tiêu chun đưỏc xem xầt lại thưíng xuyên
đấ đảm bảo sặ tp trung vào nhộng vn đẫ ct
lếi cuả cht lưỏng giáo dổc pháp lut. Hĩi
đỉng trưc khi quyèt đềnh thông qua nhộng
tiêu chun này đã thièt lp nên mĩt quy trẻnh
mị rĩng thu thp ù kièn và đẫ nghề sốa đi
chồng cóa các trưịng khoa, các khoa lut, các
hiu trưịng đại hìc, lãnh đạo đoàn lut sư và
cơ quan tư pháp, và nhộng ai quan tâm đèn
giáo dổc pháp lut.
Trong vic quản lù các trưíng lut, Hĩi đỉng
đưỏc trỏ giồp bịi ẩy ban chờng nhn cóa Bĩ
phn Giáo dổc pháp lut và Tièp nhn cóa Hĩi
Lut gia. ẩy ban chờng nhn cệ bĩ máy ging
như Hĩi đỉng và sặ xem xầt các báo cáo liên
quan đèn tt cả nhộng trưíng do ABA công
nhn và tt cả nhộng trưíng xin công nhn đấ
xác đềnh liu trưíng đệ cệ đáp ờng đưỏc
nhộng yêu cu và Tiêu chun không. Vai trể
khác bit cóa Hĩi đỉng và Uớ ban chờng nhn
trong quá trẻnh chờng nhn sặ đưỏc mô tả
trong nhộng phn sau.
Văn phểng tư vn Giáo dổc Pháp lut đệng tại
trổ sị ABA ị Chicago, bang Illinois sặ h trỏ
vẫ mắt nhân sở cho Hĩi đỉng và Uớ ban chờng
nhn cọng như các hoạt đĩng khác cóa Hĩi
đỉng Bĩ phn Giáo dổc Pháp lut và Công


nhn là các thành viên cóa ABA. Chuyên gia tư
vn và nhân viên sặ giám sát vic thởc hin quy
trẻnh chờng nhn và chẽnh sốa Tiêu chun, h
trỏ và tư vn cho các trưịng khoa và ngưíi điẫu
hành trưíng lut, và đại din cho ngành giáo
dổc pháp lut tại các diận đàn.
Công nhận tạm thời
Mĩt trưíng lut cệ thấ xin ABA công nhn tạm
thíi sau mĩt năm hoạt đĩng. Trong nhộng năm
gn đây, cệ hai loại trưíng xin công nhn tạm
thíi. Mĩt s trưíng là trưíng lut mi đưỏc
thành lp. S khác là nhộng trưíng lut cệ sinh
viên tt nghip đó tư cách tham gia thi tuyấn
lut sư tại mĩt hay mĩt s ẹt khu vởc tài phán ị
Mợ. Hì xin ABA công nhn đấ sinh viên tt
nghip đó tư cách hành nghẫ ị tt cả khu vởc
tài phán ị Mợ.
Mĩt trưíng xin công nhn tạm thíi phải soạn ra
mĩt bản tở thut chi tièt mô tả trưíng cóa mẻnh
và nhộng thông tin khác vẫ trưíng. Văn phểng
Tư vn cố mĩt nhệm 6 hay 7 ngưíi tièn hành
xác minh tại trưíng. Nhệm này thưíng gỉm 2
hay 3 giảng viên khoa lut hay trưịng khoa
lut, mĩt thó thư vẫ lut, mĩt nhân viên cóa
khoa chuyên vẫ hưng dn đào tạo kợ năng
nghẫ nghip (kợ năng thởc nghim hay giải
quyèt tẻnh hung, vièt trong pháp lut), mĩt
thm phán hay ngưíi làm lut, và mĩt ngưíi
điẫu hành ị trưíng đại hìc nhưng không phải
là thành viên cóa khoa lut.
Nhệm xác minh xem xầt cn thn nhộng tài liu
cóa trưíng cung cp và thăm trưíng trong 3
ngày. Nhệm tièp xồc vi trưịng khoa và các

lãnh đạo khoa, bĩ phn quản lù hành chẹnh
khoa, hiu trưịng và các quan chờc quản lù
trưíng đại hìc, và vi càng nhiẫu thành viên
trong khoa càng tt. Nhệm cọng thăm nhiẫu
lp hìc đấ đánh giá cht lưỏng giảng dạy.
Ngay sau khi xác minh xong, nhệm sặ soạn
thảo mĩt bản báo cáo xác minh. Báo cáo này đẫ
cp đèn tt cả nhộng khẹa cạnh hoạt đĩng cóa
trưíng kấ cả cóa cóa khoa và bĩ phn quản lù,
chương trẻnh hìc, sinh viên và tớ l đ kỡ thi
lut sư hay tẻm vic làm, dềch vổ cho sinh viên,
thư vin và các nguỉn thông tin, nguỉn tài
chẹnh và các cơ sị vt cht và khả năng công
ngh.
Báo cáo xác minh sặ đưỏc gối cho Văn phểng
Tư vn và trưíng đưỏc xác minh. Trưíng này
cệ điẫu kin đẹnh chẹnh bng văn bản nhộng sai
sệt vẫ thởc tè và gệp ù vẫ bản báo cáo. Sau đệ,
báo cáo này sặ trẻnh lên Uớ ban Chờng nhn, óy
ban này sặ t chờc mĩt bui điẫu trn vi sở cệ
mắt cóa đại din trưíng xin công nhn tạm
thíi. Sau bui điẫu trn, Uớ ban Chờng nhn sặ
đưa ra khuyèn nghề vẫ công nhn tạm thíi trẻnh
lên Hĩi đỉng.
Trưíng xin công nhn tạm thíi phải chờng
minh rng mẻnh "tuân thó hu hèt các Tiêu
chun và đưa ra mĩt kè hoạch đáng tin cy
nhm tièn ti tuân thó hoàn toàn các Tiêu
chun trong vểng 3 năm sau khi đưỏc công
nhn tạm thíi". Nèu Uớ ban Chờng nhn kèt
lun rng trưíng nào tuân thó hu hèt nhộng
tiêu chun và cệ kè hoạch đáng tin cy sặ tuân
thó hoàn toàn thẻ óy ban sặ khuyèn nghề lên
Hĩi đỉng đấ công nhn tạm thíi.

17


Khi mĩt trưíng xin công nhn tạm thíi, quyèt
đềnh cui cõng vẫ vic này là cóa Hĩi đỉng.
Nèu Hĩi đỉng quyèt đềnh công nhn tạm thíi,
quyèt đềnh đệ sặ chuyấn cho Hĩi đỉng đại biấu
ABA đấ nht trẹ hay không nht trẹ và sau đệ
chuyấn lại cho Hĩi đỉng.

xem xầt kèt quả xác minh, các kèt lun và
khuyèn nghề cóa Uớ ban Chờng nhn. Vai trể
cóa Hĩi đỉng Đại biấu trong vic xem xầt
quyèt đềnh cóa Hĩi đỉng vẫ công nhn hoàn
toàn cọng ging như vai trể cóa Hĩi đỉng Đại
biấu trong quyèt đềnh công nhn tạm thíi.

Trưíng đưỏc công nhn tạm thíi cệ tt cả các
quyẫn cóa mĩt trưíng lut đưỏc công nhn
đy đó. Do đệ, sinh viên tt nghip cóa các
trưíng này cọng đưỏc công nhn như sinh
viên tt nghip cóa trưíng đưỏc công nhn
hoàn toàn.

Sau khi đưỏc công nhn hoàn toàn, trưíng đệ
phải đưỏc xác minh hoàn toàn trong năm thờ
ba sau khi đưỏc công nhn và cờ bảy năm sặ cệ
mĩt cuĩc xác minh đy đó. Quá trẻnh xác minh
và xem xầt báo cáo xác minh cóa Uớ ban
Chờng nhn rt ging vi quá trẻnh trưíng xin
công nhn tạm thíi.

Xin công nhận hon ton
Việc công nhận luật sư ở Mỹ
Khi mĩt trưíng đưỏc công nhn tạm thíi thẻ tư
cách đệ vn đưỏc duy trẻ trong ẹt nht 3 năm
và không quá 5 năm. Đấ đưỏc công nhn hoàn
toàn, trưíng đệ phải chờng minh rng mẻnh
tuân thó hoàn toàn nhộng Tiêu chun vẻ vic
tuân thó hu hèt là chưa đó.
Khi đang là trưíng đưỏc công nhn tạm thíi,
hoạt đĩng cóa trưíng đưỏc giám sát chắt chặ.
Mi năm cệ mĩt đoàn xác minh đèn thăm và
sau mi ln như vy sặ cệ mĩt báo cáo xác
minh trẻnh lên trưíng và Uớ ban Chờng nhn.
Uớ ban xem xầt báo cáo này và phản hỉi cóa
trưíng rỉi gối cho trưíng đệ mĩt bờc thư chẽ
ra nhộng vn đẫ mà óy ban kèt lun là trưíng
chưa tuân thó đy đó nhộng Tiêu chun.
Trong thíi gian trưíng đưỏc xem xầt công
nhn hoàn toàn, quy trẻnh cọng ging như vic
xin công nhn tạm thíi. Quyèt đềnh vẫ công
nhn hoàn toàn chẽ do Hĩi đỉng đưa ra sau khi

18

Vic công nhn lut sư ị Mợ do các quy đềnh
đĩc lp đẫ ra ị mi bang trong tng s 50
bang, Qun Columbia, Khi thềnh vưỏng Puerto Rico và các khu vởc tài phán khác. Hơn mĩt
nốa khu vởc tài phán này yêu cu ngưíi mun
hành nghẫ lut sư trong khu vởc tài phán phải
tt nghip tại mĩt trưíng lut đưỏc ABA công
nhn. Đi vi nhộng khu vởc tài phán cho
phầp sinh viên tt nghip tỗ các
trưíng
lut không do ABA công nhn trị thành lut s
ư, hu hèt đẫu hạn chè ưu đãi nhộng ngưíi tt
nghip này tại khu vởc tài phán cổ thấ cóa hì.
Chẽ cệ mĩt khu vởc tài phán yêu cu nhộng
ngưíi nĩp đơn mà chưa đưỏc công nhn hành
nghẫ ị mĩt khu vởc tài phán khác ị Mợ cn
phải tham gia và vưỏt qua kỡ thi do bang t
chờc. Ngoại l đệ là bang Wisconsin dành "ưu
tiên văn bng" cho nhộng ai tt nghip hai
trưíng lut trong bang đệ và cho phầp hì đư


ỏc hành nghẫ tại Wisconsin mà không cn qua
kỡ thi.
Mĩt kỡ thi điấn hẻnh công nhn lut sư cóa
bang thưíng kầo dài hai đèn ba ngày và gỉm ẹt
nht hai phn: phn thi khách quan (Thi Lut
sư Liên bang cóa Đại hĩi Quc gia Giám khảo
Lut sư (NCBE)) kiấm tra kièn thờc cơ bản vẫ
nhộng vn đẫ nẫn tảng như hỏp đỉng, tài sản,
vi phạm dân sở, lut t tổng và lut hièn pháp,
và mĩt bài thi vièt lun vẫ nhộng chó đẫ do các
khu vởc tài phán chìn.
Ngày càng nhiẫu khu vởc tài phán số dổng Thi
Vièt lun Liên bang do NCBE soạn thảo thay vẻ
tở soạn các bài thi vièt. Hơn mĩt nốa khu vởc
tài phán cọng số dổng Bài kiấm tra trẵc nghim
Trẻnh đĩ Liên bang (Multistate Performance
Test - MPT, cọng do NCBE soạn thảo) như là
mĩt phn cóa thi vièt lun. MPT kiấm tra kợ
năng lut sư cổ thấ bng cách đưa cho thẹ sinh
mĩt tẻnh hung thởc tè và nhộng nguyên tẵc
pháp lù áp dổng cho tẻnh hung đệ, sau đệ yêu
cu thẹ sinh đưa ra mĩt văn kin pháp lù (như
di chồc, hỏp đỉng hay giy bin hĩ). Tt cả các
khu vởc tài phán cọng tièn hành thm tra tẹnh
cách và sờc kho cóa tt cả nhộng ai mun
hành nghẫ lut sư.
Hu hèt các khu vởc tài phán cho phầp mĩt lut
sư mà đã đưỏc công nhn hành nghẫ trong mĩt
thíi hạn nht đềnh (thưíng là 5 năm) và cệ uy
tẹn trong khu vởc tài phán cóa mẻnh đưỏc công

nhn thông qua đẫ nghề mà không qua kỡ thi
lut sư. Tuy nhiên mĩt s khu vởc tài phán yêu
cu mĩt lut sư nèu đưỏc công nhn thông qua
đẫ nghề vn phải vưỏt qua kỡ thi lut sư và kỡ
thi này thưíng tp trung vào các quy tẵc thó tổc
và yêu cu vẫ đạo đờc. Mĩt s bang như Florida
và California không cho phầp kấ cả nhộng lut
sư cệ kinh nghim đưỏc công nhn nèu không
dở kỡ thi lut sư cóa bang đệ.
Nhiệm vụ phối hợp
Mĩt trong nhộng thè mạnh cóa quy trẻnh chờng
nhn trưíng lut cóa ABA là vic phi hỏp cệ
sở tham gia tẹch cởc cóa các khoa và trưịng
khoa lut, các lut sư đang hành nghẫ, các thm
phán, nhộng ngưíi quản lù trưíng đại hìc và
đại din cóa nhân dân. Điẫu này đảm bảo công
khai rng nhộng quan điấm cóa đoàn lut sư,
nhộng ngưíi quản lù trưíng đại hìc và nhộng
đại din công chồng hộu quan, cọng như quan
điấm cóa khoa lut và trưịng khoa lut đẫu
đưỏc xem là tiêu chun mà các trưíng lut ị
Mợ phải tuân thó và đưỏc coi là quyèt đềnh khi
xem xầt liu mĩt trưíng lut nào đệ cệ tuân thó
nhộng tiêu chun này không. N lởc hỏp tác
này đã phát huy tác dổng trong nhiẫu năm qua.
Đắc bit cơ quan tư pháp và đoàn lut sư là
nhộng nhân t rt quan trìng trong vic mị
rĩng đào tạo kợ năng chuyên sâu trong các
trưíng lut ị Mợ trong 30 năm qua.

Ton văn cò trên Internet ti:
http://usinfo.state.gov/journals/itdhr/0802/ijde/sebert.htm (tiếng Anh)
http://usembassy.state.gov/vietnam/wwwhta81_2.html (tiếng Việt)

19


Gio dục Php luật ở Hoa Kỳ

Giáo dục Pháp luật thường xuyên tại Mỹ
Bi viết của Macarena Tamayo-Calabrese,
Annette Cook v Shirley Meyer

Luật sư ti Mỹ cò trng trch bo vệ php
quyền v tiến trình dân ch. Dù hnh nghề
trong bất cứ lnh vực no, tất c hơn một
triệu luật sư ti Mỹ đều l viên chức tĩa n b
rng buộc bởi lời thề. Vì vậy, h không chỉ cò
trch nhiệm đo đức v nghề nghiệp, m cĩn
cò ngha vụ bo vệ php luật, giữ vững phẩm
chất chuyên môn v sự đúng mực, không
thiên v v bo đm sự chnh trực ca việc tố
tụng... Những gi tr cốt lịi ny đ to nên
niềm tin ca công chúng vo hệ thống tĩa n.
Trong bi viết ny về gio dục php luật
thường xuyên, Macarena Tamayo-Calabrese,
Gim đốc Hội đỏng Sng kiến Php luật Mỹ
La-tinh; Annette Cook, Phò Gim đốc Trung
tâm Gio dục Php luật Thường xuyên ca
Hội Luật gia Hoa Kỳ (American Bar Association - ABA); v Shirley Meyer, Gim đốc phụ
trch sn phẩm gio dục ca Trung tâm Gio
dục Php luật Thường xuyên ca ABA, đ
xem xét tầm quan trng ca gio dục php
luật thường xuyên (continuing legal education
- CLE) với tư cch l một bi hc m cc nền
dân ch đang nõi lên cò thể tìm thấy ở đò
nhiều điểm hữu ch.

20

Các lut sư Mợ hoạt đĩng trong nhiẫu môi
trưíng khác nhau, gỉm cệ hành nghẫ tư nhân
(tỗ hẻnh thờc hành nghẫ mĩt cá nhân đèn hẻnh
thờc hành nghẫ công ty tư nhân ln), làm vic
trong các cơ quan chẹnh phó, hành nghẫ cĩng
đỉng phi chẹnh phó, công tác trong bĩ phn
lut pháp cóa các công ty và trong các trưíng
lut. Ngoài ra, các lut sư cển hành nghẫ trong
rt nhiẫu lénh vởc pháp lut khác nhau, gỉm cệ
lut vẫ kinh doanh, hièn pháp, liên hip công
ty chờng khoán, hẻnh sở, năng lưỏng, gia đẻnh,
sị hộu trẹ tu, quc tè, quyẫn lỏi công, thuè vổ
tẹn dổng và tài sản.
Nẫn tảng cóa h thng tư pháp nưc Mợ là
Hièn pháp Hoa Kỡ, song các lut sở cển phải
chều sở khng chè cóa các đạo lut cóa Quc
hĩi Mợ, hièn pháp cóa 50 bang và lut cóa
chẹnh quyẫn bang và chẹnh quyẫn thành ph.
Các lut cóa nưc Mợ cển là cơ sị cho các phán
quyèt cóa tểa án cp liên bang, cp bang và cp
đềa phương cóa nưc này. Các phán quyèt này
bao gỉm thônglut cóa nưc Mợ và các phán
quyèt cóa tểa án trưc đệ đấ làm tiẫn đẫ cho


Macarena TamayoCalabrese

nhộng phán quyèt cóa tểa án sau đi vi nhộng
vn đẫ tương tở.
H thng pháp lut nưc Mợ phản ánh tẹnh
cht phờc tạp ngày càng tăng cóa xã hĩi hin
tại. Các giao dềch kinh doanh phờc tạp, sở thay
đi công ngh nhanh chệng và nhộng qui
đềnhngày càng tăng cóa chẹnh phó đểi hễi phải
liên tổc hìc tp. Ngưíi lut sư phải cệ trách
nhim vi chẹnh bản thân mẻnh, vi nghẫ
nghip cóa mẻnh và vi khách hàng cóa mẻnh
trong vic không ngỗng đi mi các kợ năng và
mị mang thêm kièn thờc vẫ quyẫn hạn nhim
vổ cóa pháp lut. Do đệ, CLE là mĩt bĩ phn
cu thành quan trìng trong công tác đào tạo
lut sư.

nưc là mĩt phương tin quan trìng trong vic
phát triấn đĩi ngọ lut sư và đẫ ra cổ thấ các kợ
năng cơ bản và nhộng giá trề nghẫ nghip cn
thièt đấ cệ thấ hành nghẫ theo đồng thm
quyẫn, cọng như kè hoạch đấ các thành viên
mi vào nghẫ cệ thấ đạt đưỏc nhộng kợ năng
và giá trề cn thièt này. Báo cáo MacCrate coi
nhộng kợ năng và giá trề sau đây cệ ù nghéa vô
cõng quan trìng đấ cệ thấ hành nghẫ thành
thạo và hoạch đềnh kè hoạch sao cho các thành
viên mi trong nghẫ nghip này cệ thấ nẵm
đưỏc nhộng kợ năng và giá trề sau đây vn rt
quan trìng đi vi vic hành nghẫ mĩt cách
thành thạo và cệ trách nhim:

Các kợ năng


Giải quyèt vn đẫ



Phân tẹch và suy lun pháp lù



Nghiên cờu pháp lut



Điẫu tra thởc tè



Giao tièp



Tư vn



Thương lưỏng



Kièn thờc vẫ tranh tổng và các thó tổc vẫ
giải quyèt tranh chp



T chờc và quản lù công vic pháp lù



Nhn bièt và giải quyèt các tẻnh hung khệ
xố vẫ mắt đạo đờc

Giáo dục Pháp luật như một quá trình liên tục
Năm 1992, Bĩ phn Giáo dổc Pháp lut và Công
nhn Lut sư cóa ABA đã công b Báo cáo MacCrate vẫ tẻnh hẻnh giáo dổc pháp lut và công
tác đào tạo sau đại hìc cho các thành viên cóa
ABA. Báo cáo này đưỏc công nhn trong cả

Các giá trề


Đại din theo đồng thm quyẫn



Đu tranh thồc đy công lù, công bng và
đạo đờc



Tở phát triấn vẫ chuyên môn

21


Mắc dõ trưíng lut chều trách nhim đào tạo
loại hẻnh nghẫ nghip này đấ đảm bảo sinh
viên khi tt nghip sặ đạt đưỏc trẻnh đĩ thông
thạo nht đềnh, tuy nhiên Báo cáo MacCrate
thỗa nhn rng "Sặ là không hỏp lù khi trông
đỏi các trưíng lut gánh vác nhim vổ bièn các
sinh viên dõ là rt cệ năng lởc thành nhộng
lut sư hoàn hảo đưỏc cp giy phầp giải quyèt
các vn đẫ pháp lut. Khệa hìc 3 năm tại các
trưíng lut mi chẽ tạo dởng đưỏc nẫn tảng.
Báo cáo nhn mạnh "các nhà giáo dổc pháp
lut và lut sư hành nghẫ đẫu đi theo mĩt tièn
trẻnh chung: vic phát triấn các kợ năng và giá
trề cóa mĩt ngưíi lut sư cệ khả năng và trách
nhim là mĩt quá trẻnh liên tổc, nệ bẵt đu tỗ
trưc khi vào hìc tại trưíng lut, đạt ti mờc
đĩ đềnh hẻnh rế nầt nht và chuyên sâu trong
quá trẻnh hìc tại trưíng lut và sặ tièp tổc diận
ra trong sut nghẫ lut sư". Văn hệa pháp lù
cóa nưc Mợ coi giáo dổc pháp lut thưíng
xuyên là mĩt công vic sut đíi.
Giáo dục pháp luật thường xuyên hiện nay
Các chương trẻnh giáo dổc pháp lut thưíng
xuyên cệ vai trể vô cõng quan trìng trong vic
giảng dạy nhộng kợ năng và giá trề mà ngưíi
lut sư cn phải cệ đấ đạt đưỏc và duy trẻ
nhộng chun mởc nghẫ nghip đưỏc thỗa
nhn này, vn là điẫu kin cn thièt đấ cệ thấ
hành nghẫ lut tại Mợ. Các chương trẻnh giáo
dổc pháp lut thưíng xuyên cệ nhiẫu hẻnh
thờc khác nhau, đưỏc tièn hành trong nhiẫu
môi trưíng khác nhau và do nhiẫu t chờc
thởc hin vic giáo dổc quản lù.

22

Đo tạo tại cơ quan. Các công ty lut ln và
các t chờc cệ quy mô ln thuĩc khu vởc công
như các cơ quan chẹnh phó liên bang thưíng
tièn hành hẻnh thờc giáo dổc thưíng xuyên
mĩt cách chẹnh thờc tại cơ quan cho các đi tác,
cĩng sở, các lut sở là nhân viên và cá nhộng
ngưíi kiêm nhim công vic pháp lut. Các
chương trẻnh đào tạo cệ thấ khác nhau giộa các
t chờc, song điẫu cệ ù nghéa vô cõng quan
trìng là hẻnh thờc đào tạo tại cơ quan sặ tạo
điẫu kin cho chương trẻnh giảng dạy phõ hỏp
vi yêu cu cóa chẹnh công ty này hoắc cóa các
t chờc khác. Hẻnh thờc đào tạo tại cơ quan,
đắc bit là cho các lut sư mi, cển đưỏc xây
dởng dởa trên các bin pháp như hĩi thảo vẫ
vn đẫ soạn thảo văn bản pháp lù, đàm phán
vẫ hỏp đỉng, phát triấn và nâng cao các kợ
năng vẫ kin tổng (như cách thờc ly líi khai,
cách thờc kiấm tra chầo). Phn ln các công ty
lut cệ quy mô nhễ không t chờc chương
trẻnh đào tạo nĩi bĩ chẹnh thờc cho các lut sư
mi. Đồng hơn là các kợ năng thưíng đưỏc
hìc trong quá trẻnh làm vic.
Mắc dõ mĩt s công ty
lut số dổng điẫu phi
viên phổ trách vẫ phát
triấn chuyên môn vi
nhim vổ điẫu phi công
tác đào tạo chuyên môn
cho các lut sư trong toàn
bĩ công ty, song nhộng
Annette Cook
chương trẻnh nĩi bĩ
thưíng là do các đi
tác hoắc cĩng sở cao cp hoắc các thành viên
cóa công ty lut tièn hành. Các chương trẻnh
này cệ cu trồc gn ging vi các chương trẻnh
tở hìc, như là các băng video hoắc băng ghi âm


cóa các nhà cung cp đào tạo pháp lut thưíng
xuyên bên ngoài.
Các tổ chức đo tạo pháp luật thường xuyên ở
bên ngoi. Cệ rt nhiẫu nhà t chờc CLE ị bên
ngoài, bao gỉm các nhà t chờc cệ quy mô toàn
quc phi lỏi nhun như Trung tâm Giáo dổc
Pháp lut Thưíng xuyên cóa ABA, Uớ ban Giáo
dổc Pháp lut Thưíng xuyên cóa Vin Lut
Hoa Kỡ/ Hĩi Lut gia Hoa Kỡ (ALI-ABA), Vin
Thởc tp Lut pháp, các đoàn lut sư cóa bang
và đềa phương, và các trưíng lut. Ngoài ra,
cển cệ mĩt s t chờc vẻ mổc đẹch kinh doanh
như Aspen Law và Business, Executive Enterprises và American Conference Institute.
Các t chờc cệ quy mô toàn quc tp trung vào
nhộng chó đẫ pháp lut cp liên bang, như thuè
liên bang, chờng khoán và quyẫn lỏi cóa ngưíi
lao đĩng. Các đoàn lut sư cóa bang và đềa
phương lại tp trung vào nhộng chó đẫ chều
nhiẫu sở khng chè cóa lut pháp bang, mà
chồng lại khác nhau giộa các bang - đệ là lut
vẫ gia đẻnh, lut vẫ quy hoạch tài sản và bt
đĩng sản, lut hẻnh sở và vẫ trưíng hỏp gây
thương tẹch cho cá nhân và nhộng chó đẫ khác.
Các chương trẻnh cóa đoàn lut sư bang và đềa
phương cệ thấ cển cệ mĩt chương trẻnh chuyấn
đi chẹnh thờc nhm giồp các thành viên mi
cóa đoàn phát triấn nhộng kợ năng và giá trề
cn thièt đấ cệ thấ hành nghẫ mĩt cách thành
thạo.
Thông qua Trung tâm Giáo dổc Pháp lut
Thưíng xuyên, Hĩi Lut gia Hoa Kỡ tièn hành
CLE dưi mĩt loạt các hẻnh thờc đào tạo tỗ xa
kiấu truyẫn thng và theo kiấu mi. Hẻnh thờc

đào tạo cệ tẹnh truyẫn thng nht trong s này
là các cuĩc hĩi thảo tỗ 1-3 ngày nhm cp nht
hàng năm các lénh vởc pháp lut thởc tè, như
vn đẫ sáp nhp và thôn tẹnh hoắc vn đẫ khịi
kin qua đại din. Ngưíi trẻnh bày là các diận
giả vn đưỏc công nhn trong cả nưc, hì là
chuyên gia vẫ lénh vởc pháp lut cổ thấ đưỏc
trẻnh bày tại cuĩc hĩi thảo. Mĩt ưu điấm dậ
thy cóa hẻnh thờc thảo lun trởc tièp này đệ là
khả năng tương tác hoắc "thièt lp mạng lưi
quan h" vi các diận giả và nhộng ngưíi tham
gia khác vn hoạt đĩng trong cõng lénh vởc
hoắc trong các lénh vởc cệ liên quan và xây
dởng mi liên h nhm tư vn và phát triấn
kinh doanh trong tương lai. Mắc dõ s lưỏng
ngưíi tham gia các cuĩc hĩi thảo này khá ln,
nhưng chẽ cệ mĩt s hĩi thảo phân chia thành
các nhệm nhễ nhm thảo lun chi tièt các lénh
vởc pháp lut cổ thấ hơn.
Hình thức Giáo dục Pháp luật Thường xuyên
dựa trên Công nghệ
ABA cọng tièn hành CLE dưi nhiẫu hẻnh thờc
đào tạo tỗ xa ẹt tẹnh truyẫn thng hơn, gỉm cệ
hẻnh thờc hĩi thảo qua v tinh, hĩi nghề qua
đin thoại, hĩi nghề qua truyẫn hẻnh đưỏc đỉng
thíi phát thanh và truyẫn hẻnh và đưa lên
mạng, và các hẻnh thờc chương trẻnh trởc tuyèn
khác. Hẻnh thờc tiêu biấu cóa hĩi thảo qua v
tinh là các chương trẻnh trong 4 gií vẫ các vn
đẫ mi và nệng bễng và nhộng chó đẫ thu hồt
sở quan tâm cóa cả nưc. Nhộng chương trẻnh
này đưỏc phát trởc tièp ti 80-100 điấm trên cả
nưc. Hĩi thảo qua v tinh là diận đàn đấ ph
bièn các thông tin thởc tè cõng vi cơ hĩi thièt
lp mạng lưi quan h, trong khi giảm đưỏc chi

23


phẹ và thíi gian đi lại cho nhộng lut sư vn
bn rĩn.
Hẻnh thờc hĩi nghề qua đin thoại là các cuĩc
hĩi thảo tỗ 60-90 phồt vẫ nhộng vn đẫ nệng
bễng và bt cờ đâu cọng cệ thấ tièp cn thông
qua bt cờ hẻnh thờc đin thoại nào. Sau
chương trẻnh sặ cệ mĩt cuĩc hễi-đáp qua lại
phát trởc tièp và nhộng ngưíi tham gia cệ thấ
nêu câu hễi trởc tuyèn vi diận giả. Mĩt trong
nhộng ưu điấm chẹnh cóa hẻnh thờc hĩi nghề
qua đin thoại là khả năng tièp thu giáo dổc
pháp lut thưíng xuyên tại ngay nơi làm vic,
vi chi phẹ thp. Do khoảng thíi gian cn thièt
cho vic t chờc hĩi nghề qua đin thoại nhẻn
chung ngẵn hơn, nên các hĩi nghề này cệ thấ
phản hỉi ngay trưc nhộng vn đẫ nệng bễng,
chằng hạn như đi vi mĩt phán quyèt quan
trìng mi đưỏc Tểa án Ti cao Mợ đưa ra. Các
tài liu cóa khệa hìc đưỏc cung cp trởc tuyèn
thông qua mĩt trang web hưng dn. Mĩt trong
nhộng thành công ln cóa hẻnh thờc cung cp
này là Chương trẻnh ABA Connection, đây là
mĩt chương trẻnh giáo dổc pháp lut thưíng
xuyên đưỏc cung cp miận phẹ hàng tháng cho
các thành viên cóa ABA. Hàng tháng, tạp chẹ
ABA Journal cệ đăng mĩt bài vièt vẫ mĩt vn
đẫ thởc tè làm tài liu khệa hìc cho cuĩc hĩi
nghề qua đin thoại. Các lut sư chẽ làm mĩt
vic đơn giản là đìc trưc bài vièt đệ và gìi
đin tham gia cuĩc hĩi nghề qua đin thoại này.
Hẻnh thờc hĩi nghề qua truyẫn hẻnh đưỏc đỉng
thíi phát thanh và truyẫn hẻnh và đưa lên mạng
là mĩt hẻnh thờc khác cóa CLE tại nơi làm vic.
Cệ thấ tièp cn nhộng chương trẻnh này bng
các thièt bề hĩi nghề qua truyẫn hẻnh, qua đin

24

thoại hoắc qua Internet. Đi vi loại hẻnh hĩi
nghề chẽ qua truyẫn hẻnh, thẻ chương trẻnh này
đưỏc kèt thồc bng mĩt cuĩc hễi-đáp.
Nhộng chương trẻnh nêu trên đẫu đưỏc ghi lại
và cệ thấ nẵm bẵt đưỏc qua băng video hoắc
băng ghi âm, điẫu này cho chồng ta thy mĩt
phương pháp quan trìng khác vẫ tièp thu giáo
dổc pháp lut thưíng xuyên: đệ là tở hìc. Lut
sở cệ thấ mua các chương trẻnh dưi dạng
băng video hoắc băng ghi âm, cõng vi sách và
các tài liu khác đi km cóa khệa hìc và nghiên
cờu chồng lồc thun tin theo tièn đĩ riêng cóa
mẻnh. Sách ghi âm, băng ghi âm và đéa CD
đưỏc xây dởng dởa trên nhộng cun sách đưỏc
xut bản trưc đây, cho phầp nhộng lut sư
bn rĩn, thưíng không cệ thíi gian đìc sách,
cệ thấ nghe băng ghi âm hoắc đéa CD, chằng
hạn như, trong lồc trên đưíng đi làm. Hoắc
loại hẻnh băng video và băng ghi âm này cệ thấ
trị thành mĩt phn cóa các chương trẻnh đào
tạo nĩi bĩ cệ quy mô ln, mà ị đệ các lut sư
tp hỏp lại cõng xem và nghe phn trẻnh bày.
Cui cõng, hẻnh thờc Hĩi thảo Pháp lut qua
băng hẻnh là loại hẻnh băng video vẫ CLE đưỏc
sản xut đắc bit cho chuyên ngành. Đệ là các
chương trẻnh riêng l hoắc là mĩt phn trong
toàn bĩ chương trẻnh gỉm các phn ni tièp
nhau. Nhiẫu hĩi thảo pháp lut qua băng hẻnh
đưỏc xây dởng dởa trên các kợ năng và thư
íng đưa thêm các minh hoạ, nhộng tẻnh hung
kềch hệa, các đỉ thề vi tẹnh và nhộng hiu quả
hẻnh ảnh khác nhm nâng cao nĩi dung cóa ch
ương trẻnh.
Vi sở tièn bĩ cóa công ngh, vic t chờc CLE
cọng phải đưỏc cải tièn. Các nhà t chờc CLE


phải không ngỗng xây dởng các phương pháp
mi đấ cệ thấ mang lại cho lut sư khả năng
tièp cn tt hơn vi giáo dổc pháp lut thưíng
xuyên. Vẹ dổ như mĩt trong s nhộng hẻnh thờc
CLE dởa trên công ngh mi đang đưỏc ABA
số dổng đệ là đưa âm thanh và hẻnh ảnh lên
mạng (mĩt cách liên tổc). Vic đưa âm thanh
lên mạng cho phầp các lut sư cệ thấ qua Internet tièp cn các chương trẻnh CLE phát trởc tièp
và các chương trẻnh CLE đưỏc lưu trộ. Ngưíi
tham gia cệ thấ vỗa nghe trởc tuyèn chương
trẻnh trong khi vỗa xem phim đn chièu đin tố
và các tài liu khác cóa khệa hìc. Diận giả cệ
thấ tương tác vi ngưíi tham gia trên mạng
trong sut chương trẻnh bng thư đin tố. Mĩt
vẹ dổ vẫ hẻnh thờc đưa lên mạng trởc tièp đệ là
vic đưa âm thanh lên mạng, theo đệ cho phầp
khả năng tièp đỉng thíi tièp cn tỗng cuĩc hĩi
nghề qua đin thoại này. Vic đưa hẻnh ảnh lên
mạng sặ b sung thêm hẻnh ảnh cho luỉng tẹn
hiu liên tổc làm cho ngưíi tham gia cệ thấ theo
dếi trởc tuyèn chương trẻnh cõng vi các phim
đn chièu và tài liu đi km.
Mĩt hẻnh thờc chương trẻnh trởc tuyèn khác do
ABA cung cp cho các thành viên và cho gii
chuyên ngành nệi chung đệ là hẻnh thờc
chương trẻnh tương tác. Thông tin đưỏc trẻnh
bày vi ngưíi tham gia dưi dạng băng video,
âm thanh hoắc văn bản. Các câu hễi cõng vi
bài tp đưỏc đưa ra trong sut bui hìc tương
tác nhm thu hồt ngưíi số dổng. Ngưíi tham
gia cọng cệ thấ tièp cn các tài liu cóa khệa hìc
bng cách tải tỗ trên mạng xung. Mĩt vẹ dổ vẫ
hẻnh thờc chương trẻnh tương tác ph bièn là
chương trẻnh trởc tuyèn vẫ soạn thảo, theo đệ
cho phầp nhộng ngưíi tham gia cệ thấ rn rọa

các kợ năng soạn và chẽnh sốa bng cách số
dổng các bài tp mu, và đưỏc trả líi mĩt cách
cổ thấ ngay lp tờc vẫ nhộng bài tp này.
Giáo dục pháp luật thường xuyên bắt buộc
Mi bang trong s 50 bang đẫu quy đềnh lut sư
phải cệ giy phầp mi đưỏc hành nghẫ lut tại
bang đệ và mi bang cọng đắt ra các yêu cu
riêng cóa mẻnh vẫ vic duy trẻ hiu lởc cóa giy
phầp hành nghẫ lut. 40 trong s 50 bang quy
đềnh lut sư phải thưíng xuyên tièp thu giáo
dổc pháp lut thưíng xuyên, đây là mĩt điẫu
kin cho vic duy trẻ hiu lởc cóa giy phầp
hành nghẫ lut. Mĩt trong nhộng chờc năng
quan trìng cóa ABA trong sut 125 năm lềch số
cóa mẻnh là xây dởng các quy đềnh mu.
Các quy đềnh này đưỏc xây dởng nhm đẫ ra
nhộng chun mởc cho các lénh vởc pháp lut cổ
thấ đấ cệ thấ xây dởng mĩt h thng pháp lut
thng nht giộa các bang. Cơ quan lp pháp
bang số dổng nhộng quy đềnh mu này hưng
dn cho vic thông qua các lut vn sặ đưỏc áp
dổng trong đềa bàn thuĩc phạm vi thm quyẫn
cóa cơ quan này. Quy đềnh Mu vẫ Giáo dổc
Pháp lut Thưíng xuyên Ti thiấu cóa ABA đã
đưỏc Uớ ban Thưíng trởc phổ trách Giáo dổc
Thưíng xuyên cóa Hĩi Lut sở Hoa Kỡ xây
dởng làm mô hẻnh cho vic thông qua các
chun mởc và công cổ thng nht vẫ vic công
nhn các chương trẻnh và ngưíi t chờc CLE, và
quy đềnh mu này đã đưỏc thông qua năm
1986. Quy đềnh mu này xác đềnh vic b nhim
và cơ cu cóa cơ quan điẫu hành chều trách
nhim quản lù vẫ CLE, s lưỏng gií hìc cn
thièt hàng năm vẫ CLE, vic báo cáo cóa lut sư

25


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×