Tải bản đầy đủ

chủ nghĩa cấu trúc nga 17p (1)

1.Constructivism (Xu hướng Tạo Dựng/Chủ nghĩa Kết Cấu)
Constructivism là phong trào nghệ thuật và kiến trúc xuất hiện tại Nga Thế Kỉ 20 (cụ thể trong giai đoạn từ 1915 đến 1940).
Constructivism có sức lan tỏa nhanh chóng, giao lưu cũng như ảnh hưởng đến các tư tưởng nghệ thuật, thiết kế và xây
dựng khác trên thế giới như Chủ nghĩa Bauhaus, Phong cách Destijl, Chủ nghĩa Công năng, Chủ nghĩa Tối giản (Minimalism)
hiện đại...
2. Lịch sử hình thành và phát triển Chủ nghĩa Kết cấu Nga- Constructivism
2.1 Lịch sử hình thành của Chủ nghĩa Kết cấu Nga- Constructivism
Kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất và Cách mạng Tháng Mười, nước Nga đã hoàn toàn đổi sắc. Một làn gió mới tràn đến làm thay đổi
tư duy và sáng tác của các văn nghệ sĩ nói chung cũng như giới kiến trúc sư nói riêng bấy giờ. Giữa bối cảnh đó, Chủ Nghĩa Kết Cấu
(Construativism) chính thức xuất hiện tại Nga. Construativism đi theo tinh thần của Chủ nghĩa Cộng sản, lý tưởng cộng sản với việc đề cao
nhân dân lao động tác động mạnh đến các kiến trúc sư Liên Xô thời đó.
Chủ Nghĩa Kết Cấu được châu Âu biết đến lần đầu tiên vào năm 1925 tại Hội chợ quốc tế Paris. Gian hàng Liên Xô với sự đơn giản đến
không còn gì có thể đơn giản hơn, nổi bật giữa những gian hàng các nước châu Âu khác vốn phù hoa, phô trương sự giàu có, thừa mứa
của chủ nghĩa tư bản. Nhiều kiến trúc sư châu Âu lúc đó đã ngỡ ngàng trước gian hàng bé nhỏ này. Le Corbusier - cây đại thụ của nền kiến
trúc thế giới đã có ngay cảm tình với Chủ Nghĩa Kết Cấu khi thấy công trình này. Ông nhận xét: "Một phong cách hoàn toàn độc đáo, đi
trước thời đại chúng ta”.

2.2 Sự phát triển của Chủ nghĩa Kết cấu Nga- Constrictivism
Chủ Nghĩa Kết Cấu tuy nhiên phát triển chỉ ngót nghét trong vòng 10 năm. Kể từ 1930, nhân danh "nền nghệ thuật xã hội chủ nghĩa", Iosif
Vissarionovich Stalin – Chủ tịch hội đồng bộ trưởng, Tổng bí thư Đảng cộng sản Liên Xô, ép các kiến trúc sư vào chủ nghĩa hình thức. Chủ
nghĩa Tín điều, độc đoán, bảo thủ đã chấm dứt sự tồn tại của Chủ Nghĩa Kết Cấu. Cũng chính vì vậy, Chủ Nghĩa Kết Cấu bắt đầu âm thầm

duy trì trong những phong cách nghệ thuật mang tên gọi khác mà một trong số đó phát triển nên xu hướng thiết kế Công năng Tối giản hiện
đại.

3. Đặc trưng cơ bản của Chủ nghĩa Kết cấu Nga – Constructivism
3.1 Chủ nghĩa Kết cấu Nga – Constructivism đề cao công năng, tính sử dụng, hướng tới con người cũng như hướng tới sự đơn
giản, hướng tới cái đẹp của hình khối, của sự chuyển động, của kết cấu.
Đó là một bước tiến rất lớn so với thế giới thời đó vẫn đang say sưa với chủ nghĩa phục cổ, chủ nghĩa hình thức với những công trình đầy
tính xa hoa, phô trương. Đây cũng là những nền tảng của xu hướng thiết kế chức năng và thiết kế tối giản ngày nay.
3.2 Chủ nghĩa Kết cấu biểu hiện lên sự liên quan của các hình thức đơn giản trong hình học và đúc kết lại những hình ảnh từ thiên
nhiên trên cơ sở tỷ lệ.
Theo lời nói của Cezanne: trong thiên nhiên mọi thứ đều có những hình ảnh giống với hình cầu, hình nón, hình trụ...Hiệu quả nghệ
thuật của Chủ nghĩa Kết cấu chỉ duy nhất là sự quan hệ giữa hình khối và không gian, mỗi một chức năng điều tương ứng với một mục đích
yêu cầu ban đầu.
Có thể nói, giàu tính hình học và màu sắc cơ bản là nét nổi bật của chủ nghĩa này.
3.3 Chủ Nghĩa Kết Cấu là trào lưu đã gây một ảnh hưởng sâu rộng cho tất cả các nghành nghệ thuật tạo hình ở Nga, đầu tiên là
trên nghệ thuật điêu khắc, sau đó nó xuất hiện trên nghệ thuật tạo hình khác. Trên công trình kiến trúc, nó tìm ý tưởng trong phép
tích hợp của một vài thành phần cấu trúc tương ứng.
Các công trình kiến trúc của Chủ Nghĩa Kết Cấu tận dụng lợi thế của các vật liệu mới với khung thép hỗ trợ cho các khu vực rộng bằng thủy
tinh. Các khớp nối giữa các bộ phận tòa nhà thì được coi như điểm nhấn chứ không che giấu. Nhiều tòa nhà có cửa sổ lớn để cho nhiều
ánh sáng chiếu vào và ứng dụng những vật liệu mới nhất của ngành công nghiệp hiện đại.
Một trong những công trình tiêu biểu trong Chủ Nghĩa Kết Cấu phải kể đến phương án “Vòng đạp mây” vào năm 1924 của họa sĩ El
Lissitzky (sinh năm 1890 – mất năm 1941). Đó là hai ngôi nhà chọc trời theo hình dạng đặc biệt: ngôi nhà thứ nhất có dạng một trụ lớn, đặt
phía trên là một nhà hai tầng vươn ra xa hàng chục mét theo dạng conson. Ngôi nhà này phát triển trên không trung nối với ngôi nhà sau
cách ngôi nhà thứ nhất chừng 50m. Ngôi nhà thứ hai gồm một nhà lớn 3 tầng khá dài đặt trên hai cột trụ lớn.
Trong các cột trụ là hệ thống giao thông theo chiều đứng gồm các hệ thống thang máy và các hệ thống đường ống kỹ thuật khác. Phương
án những ngôi nhà chọc trời phát triển ngang dọc trên hệ thống cột đã đưa ra một dạng công trình kiến trúc cao tầng hiện đại, một quan
niệm mới về đô thị. Một công trình thiết kế từ năm 1920, nếu được xây dựng vào năm nay, hoặc là đến 2020 hay lâu hơn, vẫn mang tính
hiện đại rất cao.
Nhà lý luận nghệ thuật Pháp hiện đại - Michel Ragon cho rằng ảnh hưởng của các nghệ sĩ, kiến trúc sư Liên Xô thời kỳ này với các
nền kiến trúc của Đức, Pháp, Hà Lan là đáng kể và thành quả kiến trúc Liên Xô từ 1920 đến 1930 là không có gì so sánh được. Chủ
Nghĩa Kết Cấu cũng đóng góp cho sự hình thành chủ nghĩa công năng châu Âu – một trào lưu kiến trúc quan trọng bậc nhất của
kiến trúc hiện đại thế giới. Hiện nay, Chủ nghĩa kết cấu phát triển mạnh mẽ dưới cái tên Chủ nghĩa tối giản (Minimalism). Và ở
Châu Âu, họ ca ngợi Chủ Nghĩa Kết Cấu là "Chủ nghĩa Tiên Phong".

4. Các kiến trúc sư và các tác phẩm tiêu biểu:
4.1Vladimir Tatlin (1885-1953)


Vladimir Tatlin (1885-1953)
Tác phẩm kiến trúc hiện đại đầu tiên gây xôn xao dư luận quốc tế, đánh dấu sự ra đời của một nền kiến trúc tiên tiến cách mạng,


đại diện xứng đáng cho kiến trúc Xô Viết là một tác phẩm của chủ nghĩa tạo dựng Nga. Đó là Đài Đệ Tam Quốc Tế do Vladimir
Tatlin (1885 – 1953) sáng tác năm 1919. Tác phẩm này chỉ mới ở dạng mô hình nhưng đã gây ảnh hưởng lớn lao trong nghệ thuật
kiến trúc hiện đại. Công trình là một khối hình chóp xoắn ốc bằng thép cao 400m. Bên trong hình chóp này có treo ba khối lớn đó là
ba phòng họp: một hình lập phương, một hình kim tự tháp và một khối trụ tròn. Phương án kiến trúc này vào thời điểm đó là cách
mạng nhất thế giới.
Tác giả đã đi trước thời đại khá xa, đã nhìn thấy trước những bước phát triển sau này của kiến trúc hiện đại trong thời đại cơ khí
hoá cao độ. Công trình có tính tư tưởng cao. Một khối chóp đồ sộ nhưng thoáng nhẹ và vững chãi. Hai đầu xoắn ốc lớn tạo nên
một đà phát triển mạnh mẽ vút lên cao biểu thị sự phát triển của lịch sử loài người – theo quy luật biện chứng của chủ nghĩa Marx –
là phát triển theo hình xoắn ốc có những bước nhảy vọt cách mạng. Lá cờ đỏ chót vót trên đỉnh chỉ rõ sự lãnh đạo của Quốc tế thứ
III đưa nhân loại tiến lên. Phương án này có phần nào giống tháp Eiffel ở cột chống choãi ra lồng trong hai dầm xoắn ốc và là điểm
tựa cho hai đầu này, lại có đôi chút hình ảnh của tháp Babel trong kinh thánh hay tháp Babilon. Nhưng ở công trình này không tĩnh
như tháp Babilon và tháp Eiffen, nó vươn lên mạnh mẽ bằng các xoắn ốc mềm mại uyển chuyển. Tính động của công trình không
chỉ biểu hiện ở hình ảnh tĩnh của một chuyển động vươn lên mà còn biểu hiện cụ thể với nghĩa đen của từ “động” ấy. Ba khối đồ sộ
treo trong khối xoắn ốc nhưng lại quay chung quanh trục của chúng theo các nhịp điệu khác nhau.
Trong công trình này Tatlin đã tiên đoán sự ra đời của kiến trúc treo và nhất là của kiến trúc động. Tuy mới chỉ là đồ án, là mô hình,
nhưng Đài Đệ Tam Quốc Tế đã cổ vũ thế hệ kiến trúc sư Xô viết trẻ tuổi trên con đường sáng tạo một nền kiến trúc Cách mạng.

Mô hình Đài Đệ Tam Quốc Tế, 1919
Đài Đệ Tam Quốc Tế có ỹ nghĩa lý luận rất lớn đối với sự phát triển của kiến trúc hiện đại thế giới, nó luôn chiếm một vị trí quan
trọng trong kho tàng lý luận nghệ thuật hiện đại.
4.2 Ivan Leonidov (1902-1959)

Ivan Leonidov (1902 - 1959)
Một kiến trúc sư trẻ tuổi đầy tài năng và đặc biệt nhạy cảm của chủ nghĩa tạo dựng là Ivan Leonidov (1902 – 1959). Leonidov xuất
hiện như một ngôi sao sáng với bản thiết kế Học viện Lênin năm 1927. Một khối cao vút cạnh một quả cầu khổng lồ. Những khối
này được giữ bằng hệ thống dây cáp. Quả cầu lớn là một giảng đường, nửa dưới là các bậc ghế ngồi, nửa cầu trên là các mảng
kính lớn lợp vào hệ dàn thép bố trí theo kinh tuyến và vĩ tuyến. Trong bản thiết kế này Leonidov đã sử dụng kết cấu treo và động,
triệt để tận dụng những thành tựu của kỹ thuật hiện đại đưa vào phương án.


Đồ án Học viện Lenin, 1927

Mô hình đồ án Học viện Lenin, 1927
Năm sau ông đưa ra bản thiết kế Bộ công nghiệp và đồ án ngôi nhà Trung ương hội các hợp tác xã. Hai bản thiết kế này là những
ngôi nhà cao tầng hình hộp mỏng theo kiểu hình tấm bản dựng đứng. Ra đời trước những ngôi nhà hiện đại ngày nay ít nhất vài
chục năm, những bản thiết kế này xác nhận tác giả trẻ tuổi đi trước thời đại rất lâu.

Đồ án Trung ương hội các Hợp tác xã, 1928
Năm 1930, Leonidov thiết kế một cung văn hoá với các công trình có hình khối chữ nhật dài, hình kim tự tháp và một bán cầu lớn.
Cách sắp xếp các khối rất nên thơ tạo sự tương phản về tỉ lệ. Chỏm bán cầu lớn bằng kết cấu thép là một mẫu cho các chỏm cầu
trắc địa nổi tiếng của Buckminster Fuller sau này.


Đồ án Cung văn hóa, 1930
Không những nhạy bén với kỹ thuật hiện đại, tiên đoán được sự phát triển của nghệ thuật kiến trúc sau này, mà Leonidov còn nhạy
bén cả với nhu cầu của cuộc sống xã hội chủ nghĩa của nhân dân. Ông để tâm nghiên cứu lý luận về Khu nhà ở XHCN và thể
nghiệm trong bản đề án một khu dân cư XHCN cạnh liên hợp luyện kim năm 1930. Bản thiết kế quy hoạch này được xác định
bằng một hệ đường theo ô cờ – phân ra các khu vực ở, sinh hoạt vui chơi, gửi trẻ, học hành, khu vực cây xanh – đã có tác dụng
lứon trong lý luận về tiểu khu nhà ở hoàn chỉnh XHCN.

Quy hoạch khu dân cư XHCN, 1930
Hầu hết các bản thiết kế của Leonidov đều mới nằm trên giấy, nhưng ảnh hưởng của chúng rất to lớn, xác định rõ nét sự tìm tòi
sáng tạo mạnh dạn và nhạy cảm với cuộc sống mới của thế hệ kiến trúc sư Xô viết đầu tiên.

4.3 Moisei Ginzburg (1892-1946)


Moisei Ginzburg (1892-1946)
Kiến trúc sư Moisei Ginzburg may mắn hơn, nhiều công trình của ông đã được xây dựng, tồn tại đến ngày nay. Nổi tiếng nhất là
ngôi nhà ở tập thể nhiều gia đình Narkomfin – cộng tác cùng kiến trúc sư P.Milinix – được xây dựng năm 1928 – 1929 trên đại lộ
Novinski, Moscow. Ngôi nhà có tầng dưới cùng là một hệ cột, bỏ trống không gian. Các tầng trên là các căn hộ. Trong ngôi nhà này,
cuộc sống công cộng đã được nghiên cứu thoả mãn theo tư tưởng đây là một tiểu khu có căng tin, bếp tập thể, phòng thể dục, thư
viện, vườn trẻ, vườn trên mái.

Nhà ở Narkomfin, Moscow, 1928


Bản vẽ nhà ở Narkomfin, Moscow, 1928
Về mặt lý luận, năm 1924, Mosei Ginzburg xuất bản cuốn “Phong cách và thời đại”, đó là cuốn lý luận đầu tiên của kiến trúc Xô
Viết.
4.4 El Lissitzky (1890-1941)

El Lissitzky (1890-1941)
Là một hoạ sĩ nhưng trong giai đoạn này El Lissitzky đã đưa ra hai phương án kiến trúc táo bạo điển hình cho chủ nghĩa tạo dựng
là “Diễn đàn của Lenin” và “Vòng đạp mây”. Phương án “Diễn đàn của Lenin” là một cột thép nghiêng trồng lên một đế bê tông lập
phương sơn màu sẫm. Trên cây cột nghiêng đó, ở độ cao chừng 7m có một bục diễn đàn, trên đó có Lenin đứng nói chuyện với
quần chúng. Tận cùng của cột nghiêng có gắn một bảng to trên đề khẩu hiệu. Phương án rất giản dị, không một chút trang trí,
không một đường cong, toàn bộ cấu trúc ở tư thế động, vươn theo hướng nhô người ra của lãnh tụ.



Phương án Diễn đàn của Lenin, 1920
Nhưng phương án “Vòng đạp mây” có tầm vóc và ý nghĩa lớn hơn nhiều. Đó là hai ngôi nhà chọc trời theo dạng đặc biệt: ngôi nhà
thứ nhất có dạng một trụ lớn, đặt phía trên là một nhà hai tầng vươn ra xa hàng chục mét theo dạng conson. Ngôi nhà này phát
triển trên không trung nối với ngôi nhà sau cách ngôi nhà thứ nhất chừng 50m. Ngôi nhà thứ hai gồm một nhà lớn 3 tầng khá dài
đặt trên hai cột trụ lớn. Trong các cột trụ là giao thông theo chiều đứng gồm các hệ thống thang máy và các hệ thống đường ống kỹ
thuật khác. Phương án những ngôi nhà chọc trời phát triển ngang dọc trên hệ thống cột đã đưa ra một dạng công trình kiến trúc
cao tầng hiện đại, một quan niệm mới về đô thị.

Phương án “Vòng đạp mây”, 1924
4.5 Alexandr Aleksandrovic Vesnin (1883-1959)


Alexandr Vesnin (1883-1959)
Ba anh em Vesnin đã sáng tạo rất nhiều công trình xuất sắc của chủ nghĩa tạo dựng. Tiếng tăm về tài nghệ của anh em Vesnin
được nổi bật trong nhiều cuộc thi thiết kế những công trình công cộng.
Trong cuộc thi các phương án cung lao động Moscow năm 1923, anh em Vesnin đã chiếm giải nhất. Công trình đồ sộ này gồm hai
phòng họp lớn 2500 chỗ và 8000 chỗ, có một trung tâm phát thanh, nhiều phòng trưng bày, bảo tàng, thư viện và một phòng ăn
khổng lồ 6000 chỗ. Bản thiết kế chia thành hai khối, một khối hình hộp trong đó có một tháp chữ nhật vươn lớn như một nhà chọc
trời, trên có cột vô tuyến điện bằng thép, nằm sau khối này là hội trường lớn 8000 chỗ hình elip, diễn đàn nằm trúng vào một tâm
của elip. Hai khối đó nối với nhau bằng một khối chữ nhật ngắn là một hội trường 2500 chỗ. Công trình phô trương các hệ khung
cứng chịu lực và công năng được giải quyết một cách chặt chẽ.

Phương án cung lao động Moscow, 1923
Năm sau, 1924 anh em Vesnin lại chiếm giải nhất trong cuộc thi thiết kế trụ sở toà soạn báo Sự thật Lenigrad. Công trình nằm trên
một miếng đất hẹp, mặt bằng công trình hình vuông mỗi cạnh khoảng 8m. Ngôi nhà 5 tầng này thật sự là một lồng kính có phân vị
ngang bằng các băng hợp tại vị trí gần sát mặt sàn mỗi tầng. Trên mỗi tầng là một buống văn phòng lớn. Trên mái bằng của ngôi
nhà 5 tầng này vươn lên một khối hộp cao trên một tầng nữa, trên đó đặt một loa phóng thanh, một mặt đồng hồ to hình vuông tự
động báo giờ bằng số lẻ đến từng phút mà không dùng kim chỉ giờ – điều mà gần đây mới thực hiện được. Trên cùng là một đèn
pha lớn. Ngôi nhà thể hiện tất cả vẻ giản dị và hiện đại của một xã hội công nghiệp phát triển. Những khung kết cấu chính làm nên
đường nét hiện đại này. Lissitzky đã coi phương án này là mẫu mực điển hình của chủ nghĩa tạo dựng.


Phương án Trụ sở toàn sạn báo sự thật Leningrad, 1924
Ngoài các phương án lớn, anh em Vesnin còn thiết kế hàng loạt các công trình công cộng lớn nhỏ – được xây dựng và lưu giữ đến
tận sau này như: ngôi nhà công ty cổ đông Ackoz ở Moscow, hệ thống cửa hàng bách hoá, cung văn hoá Likachev ở Moscow. Các
công trình này với đường nét đơn giản, những mảng khối lớn đã biểu hiện một phong cách đàng hoàng khúc chiết, kết cấu hiện
đại.

Cửa hàng bách hoá Mostorg, 1928

4.6 Konstantin Melnikov (1890-1974)


Konstantin Melnikov (1890-1974)
Kiến trúc sư Melnikov nổi tiếng với việc xây dựng sáu câu lạc bộ công nhân ở Moscow từ 1927 đến 1929. Các câu lạc bộ này hầu
hết đều có hình thức mới mẻ, táo bạo và đầy sáng tạo. Trong số các câu lạc bộ của Melnikov, người ta thường nói đến câu lạc bộ
Rusakov (1927). Tính chất táo bạo hiện đại nhưng rất hợp lý về công năng khiến công trình có giá trị cao. Ngoài vài phòng chức
năng ở tầng một và tầng hầm, toàn bộ công trình là một phòng khán giả lớn hình quạt. Khu vực ngồi của khán giả được tách thành
ba khối riêng biệt nối với nhau bằng cửa mở ra sảnh cầu thang. Ba khối khán giả này đều hướng về sân khấu, buồng đặt máy
chiếu phim nằm ở dưới khối khán giả, từ đó chiếu lên mà ảnh ở sân khấu. Điều táo bạo thú vị là ba khối ghế ngồi này lồi ra mặt
đứng thành ba hình hộp lớn xác định hình thức độc đáo của công trình. Về mặt này Melnikov đã đưa ra một thủ pháp mà mãi sau
này chủ nghĩa cấu trúc quốc tế những năm 60 thường sử dụng. Công trình ngày nay vẫn còn sử dụng.

Câu lạc bộ Công nhân Rusakov, 1927


Một công trình cũng được nhắc đến rất nhiều là Gian triển lãm của Liên Xô ở cuộc Triển lãm Nghệ thuật Trang trí tại Paris, Pháp
(1925). Melnikov đã được chọn để đại diện cho quốc gia cộng sản trẻ trung cấp tiến ở Paris. Đồ án của ông là một trong những
biểu hiện đầu tiên của chủ nghĩa kết cấu cách mạng được xây dựng và đã gây ấn tượng rất mạnh. Căn nhà được cất bằng gỗ, có
tường kính lớn, kết cấu gỗ được dùng táo bạo không che giấu. Cái cấp tiến ở đây là bình đồ, một hình chữ nhật có vẻ bị những tia
sét dưới dạng cửa cầu thang dài chéo góc rạch nát. Cầu thang đi dưới những thứ giống như thanh gươm bắt chéo, được tô điểm
bằng hình ảnh và khẩu hiệu của chủ nghĩa tạo dựng đã có từ tám năm trước.

Bản vẽ gian triển lãm của Liên Xô, 1925



Gian triển lãm của Liên Xô, 1925
Trào lưu chủ nghĩa tạo dựng phát triển rộng lớn ở Liên Xô. Năm 1925, các kiến trúc sư và nghệ sĩ tạo hình theo chủ nghĩa tạo
dựng thành lập “Hội kiến trúc sư hiện đại”. Hội này tập hợp nhiều kiến trúc sư trẻ tuổi đầy tài năng và nhiệt tình cách mạng như anh
em Vesnin, Ginzburg, Leonidov, Lissitzky …
Về mặt quy hoạch đô thị, các kiến trúc sư chủ nghĩa tạo dựng cũng có nhiều cống hiến đáng kể như phương án các thành phố
tuyến tính của Lavrov, các quy hoạch đô thị và tiểu khu nhà ở của anh em Vesnin và của Leonidov …
Về mặt lý luận và đào tạo thì ngay từ 1920 ở Vetema đã mở khoa kiến trúc mà những nhà lý luận đánh giá là cùng với trường
Bauhaus ở Đức là những trường kiến trúc tiến bộ nhất thế giới lúc đó. Năm 1924 Ginzbourg xuất bản cuốn sách lý luận kiến trúc
đầu tiên “Phong cách và thời đại”. Năm 1926-1927 Malevik xuất bản ở Đức một cuốn lý luận nghệ thuật. Năm 1925-1931 “Hội kiến
trúc sư hiện đại” xuất bản một tạp chí lý luận chiến đấu của mình là “Kiến trúc hiện đại” – Ladovsky đề xuất sơ đồ parabol, cấu trcú
quy hoạch của thành phố, đảm bảo khả năng phát triển của trung tâm thành phố mà vẫn giữ vai trò hạt nhân của quy hoạch. Năm
1930 Miliutin lại đề xuất dây chuyền công năng phát triển thành phố theo nguyên tắc bố trí khu công nghiệp song song với tuyến ở,
thành phố phát triển theo hai chiều.
5. Kỹ nghệ gốm sứ và kỹ nghệ vải vóc
Phần lớn các nghệ sĩ làm việc hoặ cgiảng dạy tại các trường mỹ thuật_ mỹ thuật cao cấp của nhà nước hoặc từnăm 1927 trở đi
trong các viện kỹ thuật- mỹ thuật cao cấp của nhà nước tại Moscow. Tại nơi đây có các phòng tạo dáng kim loại, gỗ, vải vóc và gốm
sứ. Trước tiên nó mang tên là Xí nghiệp quốc doanh nhưng từ năm 1925 đổi thành Xí nghiệp gốm sứ Lomonosov và tạo cơ hội cho
nghệ sĩ trẻ học hỏi kinh nghiệm ra sản xuất. Người chỉ đạo nghệ thuật của xí nghiệp trong thời gian từ năm 1918- 1923 và năm
1925- 1927 là S. Tschechonin. Nhiều loại bát đĩa mang các mẫu trang trí có ý nghĩa caocả hoặc các mẫu trang trí có chủ đề và đề
tài cách mạng sau khi đưa vào áp dụng “chính sách kinh tế mới” năm 1921 và vào cuối những năm 20 của thế kỉ XX chủ đề đó
càng được quan tâm và nhấn mạnh.
5. Tư tưởng chủ đạo:
Qua các công trình của các kiến trúc sư theo chủ nghĩa tạo dựng, chúng ta thấy nổi bật lên quan điểm chính của chủ nghĩa tạo
dựng được phát biểu lần đầu tiên trong tài liệu do Naumgabo và Pepzne xuất bản ngày 5/8/1920 tại Moscow nhan đề “Tuyên ngôn
của chủ nghĩa hiện thực” – mà sau này được coi như tuyên ngôn của chủ nghĩa tạo dựng. Trong đó lập luận rằng sự tiện nghi về kỹ
thuật và công năng của hình thức kiến trúc mới xuất phát từ việc sử dụng bằng mọi cách trong quá trình sáng tác các phương pháp
thiết kế khoa học, sự phát triển của kỹ thuật xây dựng và khoa học ứng dụng như âm học, quang học … Yêu cầu người kiến trúc
sưphải có thái độ mới với cơ sở công năng – kết cấu của ngôi nhà. Các kiến trúc sư theo chủ nghĩa tạo dựng cố gắng tập trung trí
tuệ giải quyết những vấn đề phức tạp của công cuộc xây dựng đất nước. Họ quan niệm rằng kiến trúc có vai trò giáo dục rất lớn
cho nên rất chú ý đến việc sáng tác các câu lạc bộ công nhân, những công trình trường học và ngay trong các ngôi nhà ở nhiều
căn hộ, các công trình công cộng khác đều chú ý giáo dục thẩm mĩ cho quần chúng, đưa lại những tiện nghi cho cuộc sống tập thể
quần chúng.
6. Các mẫu trang trí trên vải
Cả đối với ngành công nghiệp vải sợi, Ủy ban Xô-viết cũng trông đợi nó ngày càng tăng cường phổ biến thông điệp cách mạng.
Thế hệ nghệ sĩ vải lớp trước vẫn còn ưu tiên sử dụng hình thể hình học phi vật thế của Chủ nghĩa cấu trúc và Chủ nghĩa tối thượng như là
một biểu tượng thẩm mỹ của một xa hội phi giai cấp. Sau này vào cuối những năm 20 thế kỷ XX thì các nhà thiết kế mỹ thuật trên vải trẻ tuổi
chống lại các kiểu “mẫu hoa văn tư sản” cũng như hình thể hình học bị lên án là “hình thức”. Họ tạo ra các kiểu hoa văn mang tính vật thể
nhằm truyền bá cương lĩnh của Chủ nghĩa xã hôi trong giới công- nông.
Các hình mẫu của nghệ thuật dân gian trang trí trên vải được thay thế bằng loạt ảnh như: máy móc, máy kéo, các tiểu hồng quân và các
công nhân làm việc theo tổ chức nhóm.
Nhưng đén năm 1933, Ủy ban Xô- viết đã không tiếp tục sản xuất vải kiểu trang trí đó nữa vì quần chúng không chấp nhận máy kéo và máy
giặt là các mẫu trang trí trên vải.

7. Sự kết thúc của chủ nghĩa tạo dựng:


Suốt những năm 1920, các kiến trúc sư Xô Viết đã phải tranh đấu về phong cách thiết kế trong một thập niên đầy khó khăn – khi lý
tưởng ban đầu của cuộc Cách mạng tháng Mười nhường chỗ cho chính sách cực đoan của Stalin (Lenin mất năm 1924). Chủ
nghĩa tạo dựng đã bị Stalin và các cận thần bác bỏ vì có tính hiện thực xã hội. Các cuộc tranh luận chấm dứt khi Stalin chấp nhận
chủ nghĩa cổ điển Xô Viết từ khoảng năm 1935, và một chủ nghĩa cổ điển xa lạ đã ngự trị bộ môn thiết kế kiến trúc ở Liên Xô. Mặc
dù chủ nghĩa tạo dựng đã chết ở Liên Xô, nó đã trở thành một thứ văn hoá thị giác đối với những nhà thiết kế tìm kiếm những hình
thức biểu hiện cấp tiến trong suốt thế kỷ XX.

"Cái chết của Chủ nghĩa tạo dựng" (Đại học Moscow, 1949)
8. Ảnh hưởng của chủ nghĩa tạo dựng đến sự phát triển của kiến trúc hiện đại:
Ảnh hưởng của chủ nghĩa tạo dựng rất to lớn. Nhà lý luận nghệ thuật Pháp hiện đại Michel Ragon cho rằng ảnh hưởng của các
nghệ sĩ và kiến trúc sư Liên Xô thời kỳ này với các nền kiến trúc của Đức, Pháp, Hà Lan là đáng kể và thành quả kiến trúc Liên Xô
từ 1920 đến 1930 là không có gì so sánh được.
Qua các cuộc gặp mặt của Lissitzky và Malevik với các đồng nghiệp ở trường Bauhaus, chủ nghĩa tạo dựng Nga và trường phái
Bauhaus có sự giao lưu về quan điểm nghệ thuật tiến bộ, hơn nữa chủ nghĩa tạo dựng có ảnh hưởng đến các nghệ sĩ Bauhaus.
Ảnh hưởng qua lại của chủ nghĩa kết cấu Nga và trường phái Bauhaus thấy khá rõ ở hai phương án xuất hiện gần như cùng một
lúc là Cung lao động Moscow của anh em Vesnin và toàn báo Diễn đàn Chicago của Gropius – có hình dáng bên ngoài sử dụng
chung một ngôn ngữ kiến trúc.
Phương án Bộ công nghiệp của Leonidov (1928) báo hiệu sự ra đời sau này của toàn nhà Liên hợp quốc ở Newyork do Le
Corbusier phác thảo. Công trình nhà ở công cộng của Ginzburg rõ ràng có ảnh hưởng đến phương án “Đơn vị ở” nổi tiếng của Le
Corbusier ở Marseille sau này (1959).


Phương án Bộ công nghiệp của Leonidov, 1928
Đặc biệt Le Corbusier say mê chủ nghĩa tạo dựng Nga, ông đã sang Moscow nhiều lần tham gia các cuộc thi kiến trúc quốc tế do
Liên Xô tổ chức, giảng chuyên đề trong các trường đại học và cộng tác với kiến trúc sư Liên Xô Nicolai Colly xây dựng một công
trình lớn tại Moscow gọi là “Lâu đài hợp tác”. Phương án dự thi Cung Xô Viết của Le Corbusier mang đậm phong cách kiến trúc cuả
chủ nghĩa tạo dựng Nga.

Phương án dự thi Cung Xô Viết của Le Corbusier, 1931
Chủ nghĩa tạo dựng đã đóng góp cho sự hình thành chủ nghĩa công năng châu Âu – một trào lưu kiến trúc quan trọng bậc nhất của
kiến trúc hiện đại thế giới.
Không chỉ dừng lại ở đó, chủ nghĩa tạo dựng Nga còn được hưởng những giờ phút tươi đẹp nhất ở phương Tây tư bản suốt thập
niên 1990, trong những công trình của những kiến trúc sư như Zaha Hadid và Daniel Libeskind – với những hình thể góc cạnh có
động năng thẩm mỹ rất mạnh mẽ.

Zaha Hadid ...


... và Daniel Libeskind chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Chủ nghĩa tạo dựng Nga
Chủ nghĩa tạo dựng là một trang rực rỡ của lịch sử kiến trúc hiện đại thế giới.




Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×