Tải bản đầy đủ

Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất chuối bằng phương pháp nuôi cấy mô tại xã Bản Lầuhuyện Mường Khươngtỉnh Lào Cai (Khóa luận tốt nghiệp)

1

TR

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM
----------------

LA HOÀNG M NH D
Tên

NG

tài :
“ ÁNH GIÁ HI U QU KINH T S N XU T CHU I
B NG PH NG PHÁP NUÔI C Y MÔ T I XÃ B N L U
HUY N M NG KH NG – T NH LÀO CAI”

KHÓA LU N T T NGHI P


H ào t o
Chuyên ngành
Khoa
Khoá h c
Gi ng viên h ng d n

: Chính quy
: Kinh t nông nghi p
: Kinh t & PTNT
: 2010 - 2014
: Ths. Bùi Th Thanh Tâm

Thái Nguyên - 2014


2

L IC M N
V i t m lòng bi t n sâu s c, tôi xin
lãnh

o tr

ng

c g i l i c m n chân thành

i h c Nông Lâm Thái Nguyên, Ban ch nhi m khoa Kinh t và

Phát tri n Nông thôn, các th y giáo, cô giáo trong khoa.
c m n sâu s c nh t
h

n Ban

c bi t, tôi xin

n cô giáo Ths. Bùi Th Thanh Tâm ng

cg il i



i ã t n tình ch b o và

ng d n tôi trong su t quá trình nghiên c u và th c hi n khóa lu n này.
hoàn thành

c khóa lu n này, tôi c ng xin

c g i l i c m n chân thành

n U ban nhân dân xã B n L u, các h tr ng chu i thôn C c Ph

ng, Na L c 1, Na

L c 2, Na L c 3 ã cung c p cho tôi nh ng ngu n t li u h t s c quý báu.
Tôi c ng xin

c c m n gia ình, c m n b n bè. ã giúp

, quan tâm,

ng

viên c v và t o m i i u ki n thu n l i cho tôi trong su t quá trình nghiên c u.
Trong quá trình hoàn thành khóa lu n, tôi ã có nhi u c g ng. Tuy nhiên,
khóa lu n này không th tránh kh i nh ng thi u sót vì v y, tôi kính mong nh n

c

s ch b o, góp ý c a các quý th y cô giáo và các b n sinh viên

c

khóa lu n

hoàn thi n h n.
M t l n n a, xin chân thành c m n!
Thái Nguyên, 08 tháng 06 n m 2014
Sinh viên th c hi n

La Hoàng M nh D

ng


3

B NG DANH M C CÁC T
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Ch vi t t t
BVTV
VT
VA
GO/D
VA/D
GO/IC
GO
VA/IC
MI/IC
Pr/IC
Pr/TC
VA/GO
GO/L
VA/L
KD
KTCB
Pr
TB
KHKT
UBND
CN-TTCN
HTX
NTM
GTNT
THPT
THCS
B
KTTT
IC
TC
MI

VI T T T

Ngh a
B o v th c v t
n v tính
Giá tr gia t ng
Giá tr s n xu t trên m i 1 n v di n tích
Giá tr gia t ng trên m i n v di n tích
Giá tr s n xu t trên 1 ng chi phí trung gian
T ng giá tr s n xu t
Giá tr gia t ng trên 1 ng chi phí trung gian
Thu nh p h n h p trên 1 ng chi phí trung gian
L i nhu n trên 1 ng chi phí trung gian
Giá tr l i nhu n trên 1 ng chi phí b ra
Giá tr s n xu t tích l y
c bao nhiêu giá tr gia t ng
T ng giá tr s n xu t trên t ng s ngày công lao ng
Giá tr gia t ng trên t ng s ngày lao ng
Kinh doanh
Ki n thi t c b n
L i nhu n
Trung bình
Khoa h c k thu t
y ban nhân dân
Công nghi p, ti u th công nghi p
H p tác xã
Nông thôn m i
Giao thông nông thôn
Trung h c ph thông
Trung h c c s
ng b ng
Kinh t trang tr i
Chi phí trung gian
T ng chi phí
Thu nh p h n h p (bao g m c lao ng gia ình)


4

M CL C
M

U .................................................................................................................................... 8

1.1. Tính c p thi t c a

tài .................................................................................................... 9

1.2. M c tiêu nghiên c u c a

tài ...................................................................................... 10

1.2.1. M c tiêu chung ............................................................................................................. 10
1.2.2. M c tiêu c th ............................................................................................................. 10
1.3. Ý ngh a c a

tài ............................................................................................................ 10

1.3.1. Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c .......................................................... 10
1.3.2. Ý ngh a th c ti n .......................................................................................................... 10
1.4. óng góp m i c a

tài .................................................................................................. 11

1.5. B c c c a khóa lu n ...................................................................................................... 11
Ph n 1: C S LÝ LU N VÀ TH C TI N ............................................................................ 12
1.1. C s lý lu n .................................................................................................................... 12
1.1.1. V trí, vai trò c a cây chu i mô trong s phát tri n kinh t ....................................... 12
1.1.2. M t s v n

c b n v HQKT ................................................................................... 15

1.2. C s th c ti n ................................................................................................................. 20
1.2.1. Tình hình s n xu t và tiêu th chu i trên th gi i ..................................................... 20
1.2.2. Tình hình s n xu t và tiêu th chu i
1.3. Các y u t

nh h

Vi t Nam....................................................... 23

ng và nâng cao HQKT s n xu t cây chu i mô .............................. 26

1.3.1. Nhân t t nhiên........................................................................................................... 26
1.3.2. Nhân t v kinh t t ch c ........................................................................................... 27
1.3.3. Nhân t kinh t - xã h i............................................................................................... 27
1.3.4. Nhân t k thu t ........................................................................................................... 30
Ph n 2:

IT

NG, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U ............................ 33


5

2.1.

it

2.1.1.

ng và ph m vi nghiên c u .................................................................................. 33

it

ng nghiên c u .................................................................................................. 33

2.1.2. Ph m vi nghiên c u...................................................................................................... 33
2.2. N i dung nghiên c u ....................................................................................................... 33
2.3. Câu h i nghiên c u ......................................................................................................... 33
2.4. Ph

ng pháp nghiên c u................................................................................................ 34

2.4.1. Ch n i m nghiên c u ................................................................................................. 34
2.4.2. Ph

ng pháp thu th p tài li u và s li u..................................................................... 34

2.4.3. Ph

ng pháp phân tích ............................................................................................... 38

2.5. H th ng các ch tiêu ánh giá HQKT s n xu t cây chu i mô ..................................... 39
2.5.1. Các ch tiêu ph n ánh m c

c a s n xu t ............................................................... 39

2.5.2. Các ch tiêu ph n ánh tình hình k t qu s n xu t c a h .......................................... 39
Ph n 3: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N ............................................................. 42
3.1.
3.1.1.

c i m

a bàn nghiên c u ......................................................................................... 42

c i m t nhiên c a xã B n L u ............................................................................. 42

3.2. i u ki n kinh t xã h i c a xã B n L u ....................................................................... 47
3.2.1. i u ki n kinh t lao

ng c a xã B n L u ................................................................ 47

3.2.2. V n hoá – xã h i – Môi tr

ng.................................................................................... 50

3.2.3. H th ng c s h t ng nông thôn c a xã B n L u ................................................... 52
3.3. Th c tr ng s n xu t chu i mô t i xã B n L u .............................................................. 56
3.3.1. Các thông tin c b n v nhóm h

i u tra .................................................................. 56

3.3.2. Hi n tr ng s n xu t ...................................................................................................... 57
3.4. ánh giá hi u qu c a cây chu i mô theo k t qu
3.4.1. Tình hình

i u tra .......................................... 62

u t trong s n xu t cây chu i mô c a xã............................................... 62


6

3.4.2. K t qu và thu nh p t s n xu t kinh doanh chu i.................................................... 65
3.4.3. ánh giá HQKT và nâng cao HQKT s n xu t cây chu i mô c a xã ........................ 67
3.5. Các nhân t

nh h

ng t i k t qu , HQKT s n xu t cây chu i mô

c a

h nông dân t i xã B n L u .................................................................................................. 72
3.5. 1. Các y u t thu c v

i u ki n k thu t, kinh nhi m s n xu t ................................... 72

3.5.2: Trình

h c v n c a ch h ....................................................................................... 74

3.5.3: nh h

ng c a quy mô di n tích t i HQKT s n xu t cây chu i mô ......................... 74

3.5.4: S ti p c n khoa h c k thu t...................................................................................... 75
3.5.5: M c

bón phân chu ng t i HQKT........................................................................... 76

3.5.6. M c

bón phân t ng h p NPK t i HQKT................................................................ 77

3.5.7. nh h

ng c a nhân t kinh t t ch c...................................................................... 79

3.6. Nh ng thu n l i khó kh n trong quá trình s n xu t và nâng cao HQKT c a chu i mô
t i xã B n L u ........................................................................................................................ 80
3.6.1. Nh ng thu n l i ........................................................................................................... 80
3.6.2. Nh ng khó kh n ........................................................................................................... 82
3.7. ánh giá chung v tình hình s n xu t và nâng cao HQKT s n xu t cây chu i mô t i xã
B n L u................................................................................................................................... 84
3.7.1. Nh ng m t

t

c ..................................................................................................... 84

3.7.2. Nh ng h n ch ............................................................................................................. 85
Ph n 4: CÁC GI I PHÁP CH Y U NH M NÂNG CAO HQKT S N XU T CÂY CHU I
MÔ T I XÃ B N L U ............................................................................................................. 87
4.1. Quan i m, m c tiêu, ph

ng h

ng v nâng cao HQKT s n xu t chu i mô trên

a

bàn xã ...................................................................................................................................... 87
4.2. Gi i pháp nâng cao HQKT s n xu t cây chu i mô
4.2.1. Gi i pháp v th tr

xã B n L u ................................ 88

ng tiêu th ................................................................................... 88


7

4.2.2. Gi i pháp v gi ng và tuy n ch n gi ng ..................................................................... 89
4.2.3. Gi i pháp v quy ho ch vùng s n su t chu i phù h p v i i u ki n t nhiên.................. 89
4.2.4. T ng c

ng ph i h p liên k t “4 nhà” trong s n xu t chu i ................................... 90

4.2.5. Gi i pháp v khoa h c công ngh ................................................................................ 92
4.2.6. Gi i pháp v ngu n nhân l c....................................................................................... 92
4.2.7. Gi i pháp v v n ........................................................................................................... 93
4.2.8. Gi i pháp nâng cao n ng l c s n xu t cho ng

i nông dân ..................................... 94

K T LU N VÀ KHUY N NGH ............................................................................................. 95
1. Khuy n ngh ........................................................................................................................ 95
1.1. Khuy n ngh

i v i huy n M

1.2. Khuy n ngh

i v i xã B n L u .................................................................................... 95

1.3.

ng Kh

ng ................................................................. 95

i v i các h nông dân tr ng chu i ............................................................................. 96

2. K t lu n ............................................................................................................................... 96


8

DANH M C CÁC B NG
B ng 1.1: Hàm l

ng vitamin trong m t s lo i qu ....................................................13

B ng 1.2: Di n tích, n ng su t và s n l

ng chu i m t s qu c gia n m 2012............20

B ng 1.3: Di n tích, n ng su t và s n l

ng chu i n

a ph

c ta phân theo

ng n m 2012 ....................................................................................................23

B ng 1.4: Tình hình phát tri n chu i n
B ng 2.1:

c ta qua các n m 2011-2013 ........................25

c i m c b n c a các thôn nghiên c u....................................................35

B ng 2.2: S l
B ng 3.1: Nhi t

ng m u i u tra c a các i m nghiên c u c a xã n m 2013 ..............36
,l

ng m a, m

không khí trung bình ......................................43

n m 2013 c a xã B n L u .............................................................................................43
B ng 3.2: Tình hình phân b và s d ng

t ai c a xã B n L u .................................45

giai o n 2011 - 2013 ....................................................................................................45
B ng 3.3: Tình hình s h , nhân kh u và lao

ng c a xã B n L u

giai o n 2011 – 2013 ...................................................................................................48
B ng 3.4: Giá tr s n xu t c a xã B n L u n m 2013 ...................................................50
B ng 3.5: Thông tin c b n v nhóm h

i u tra ..........................................................56

B ng 3.6: Di n tích chu i c a xã B n L u n m 2011-2013..........................................57
B ng 3.7: Di n tích, n ng su t, s n l
B ng 3.8: N ng su t, s n l

ng chu i c a xã B n L u n m 2011-2013..............58

ng chu i mô và d a c a các h

i u tra ..........................59

B ng 3.9: Chi phí s n xu t 1ha chu i mô và d a c a xã B n L u n m 2013 .......................63
B ng 3.10: K t qu s n xu t kinh doanh chu i và d a .................................................65
B ng 3.11: K t qu s n xu t kinh doanh chu i c a các nhóm h

i u tra

(tính trên 1 ha chu i cho thu ho ch) .............................................................................66
B ng 3.12: Hi u qu s n xu t gi a cây chu i mô và cây d a Queen ...........................68
B ng 3.13: HQKT SX cây chu i mô các nhóm h trong xã n m 2013 ........................69
B ng 3.14: Phân tích nh h

ng c a m c bón phân chu ng

n HQKT

s n xu t chu i mô .........................................................................................................76
B ng 3.15: Phân tích nh h

ng c a m c bón phân NPK

n HQKT

s n xu t chu i mô ..........................................................................................................78


9

U

M
1.1. Tính c p thi t c a

tài

Chuy n d ch c c u cây tr ng, s d ng tài nguyên thiên nhiên h p lý, b trí cây
tr ng phù h p v i t ng lo i

t góp ph n nâng cao hi u qu kinh t nông - lâm nghi p,

em l i vi c làm và thu nh p cho ng
gi m nghèo, thúc

i lao

ng nông thôn [14]. T ng b

y n n kinh t - xã h i c a các

a ph

c xóa ói,

ng. Gi v ng an ninh chính

tr và ch quy n qu c gia d c tuy n biên gi i Vi t Nam - Trung Qu c.
Vi c phát tri n cây chu i mô c ng có nh ng tác
Tr ng chu i úng k thu t góp ph n ph xanh
c i thi n môi tr

t tr ng
t ai s

i dân có thu nh p cao s h n ch phá r ng làm n

nh t i môi tr

i tr c, nâng cao

ng sinh thái h n ch r a trôi, xói mòn suy thoái

và thi t h i do m a l gây ra, ngu n tài nguyên
th i ng

ng nh t

ng.

che ph ,

t, h n ch nguy c

c s d ng h p lý,

ng

ng [16].

Phát tri n kinh t s n xu t cây n qu c ng nh b t k ngành s n xu t kinh
doanh nào mu n t n t i và phát tri n,
qu kinh t (HQKT) ph i

c

ng v ng trên th

t lên hàng

ng tr

ng thì v n

hi u

u [9]. Qua m i th i k s n xu t kinh

doanh ph i phân tích tìm ra nh ng u i m t n t i, có h

ng kh c ph c t ch c s n

xu t, trong chu k s n xu t ti p theo. Cùng v i xu th phát tri n nông nghi p hàng hoá
h i nh p, bên c nh vi c
n n nông nghi p n
tr ng theo h

u t cho s n xu t cây l

ng th c, m t yêu c u b c thi t v i

c ta c n ph i a d ng các s n ph m cây tr ng, thay

i c c u cây

ng t ng t tr ng các cây tr ng có hi u qu kinh t cao. Do ó, ngành

tr ng tr t không th thi u vi c phát tri n và nâng cao hi u qu s n xu t cây n qu
theo th m nh c a t ng vùng [16].
thác

ó là nhu c u thi t th c, phát tri n tích c c, khai

c l i th so sánh c a các huy n mi n núi nói riêng và nông thôn Vi t Nam nói

chung. Xu t phát t th c t

ó,

ng và Nhà n

c ta ã có nh ng chính c th khuy n

khích

u t cho phát tri n s n xu t nông, lâm nghi p trên c s phát , huy l i th

vùng

c bi t chú tr ng

núi thu c huy n M

n các vùng có loài cây n qu

ng Kh

ng

c ch n là vùng tr ng i m

cây n qu , ti m n ng phát tri n cây n qu r t l n. Song
có th

ng hi u th c s ch a

xu t ch a cao,

c quan tâm chú ý, d n

i s ng c a ng

c s n. B n L u là xã mi n
th tr

ng ch p nh n và

n tình tr ng hi u qu s n

i nông dân th p kém. Vì v y, tôi ã l a ch n

nghiên c u. “ ánh giá hi u qu kinh t s n xu t chu i b ng ph
mô t i xã B n L u-huy n M

phát tri n các lo i

ng Kh

tài

ng pháp nuôi c y

ng-t nh Lào Cai” v i mong mu n s là c s


10

góp ph n ánh giá úng th c tr ng, HQKT và th y rõ

c các t n t i

t

ó

ra các gi i pháp phát tri n s n xu t tiêu th s n ph m chu i h p lý mang l i HQKT
cao h n.
1.2. M c tiêu nghiên c u c a

tài

1.2.1. M c tiêu chung
Nghiên c u và ánh giá HQKT s n xu t chu i b ng ph
t bào trên c s th c ti n t i xã B n L u. T

ó,

ng pháp nuôi c y mô

xu t m t s gi i pháp ch y u

nh m nâng cao HQKT s n xu t cây chu i mô, góp ph n c i thi n và nâng cao
cho ng

i dân,

ng th i thúc

i s ng

y phát tri n kinh t nông nghi p, nông thôn trên

a

bàn xã B n L u.
1.2.2. M c tiêu c th
Góp ph n h th ng hóa c s lý lu n và th c ti n v HQKT, nâng cao HQKT
s n xu t chu i b ng ph

ng pháp nuôi c y mô.

Phân tích, ánh giá th c tr ng s n xu t và HQKT s n xu t chu i nuôi c y mô
t i

a bàn xã B n L u n m 2011-1013.
Phân tích tác

ph

ng c a m t s y u t chính

n HQKT s n xu t chu i b ng

ng pháp nuôi c y mô t bào.
xu t nh ng gi i pháp và

b ng ph ng pháp nuôi c y mô t i
1.3. Ý ngh a c a
tài

nh h

ng nh m nâng cao HQKT s n xu t chu i

a bàn xã B n L u.

1.3.1. Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c
C ng c ki n th c ã h c v i th c ti n trong quá trình i th c t p t i c s và
làm quen d n v i công vi c th c t .
Nâng cao kh n ng ti p c n, thu th p, x lý thông tin k n ng ngh nghi p.
1.3.2. Ý ngh a th c ti n
Là tài li u tham kh o giúp xã B n L u xây d ng quy ho ch phát tri n s n xu t
cây chu i mô. Có ý ngh a thi t th c cho quá trình s n xu t cây chu i mô trên
xã B n L u và
m theo h

i v i các

a ph

ng có i u ki n t

a bàn

ng t . T o s chuy n bi n m nh

ng s n xu t hàng hóa, hình thành vùng s n xu t t p trung nh m c i thi n

n ng su t, ch t l

ng, hi u qu s n ph m

n ng

ng, t o vùng nguyên li u chu i hàng hóa, gi i quy t vi c làm cho

t ai, lao

phát tri n b n v ng. Khai thác t t ti m


11

lao

ng nông thôn, t ng thu nh p cho ng

ph n thúc y xây d ng thành công ch
1.4. óng góp m i c a
tài
ánh giá m t cách t
ánh giá

cs

bón, khoa h c k thu t, trình

ng
nh h

i dân,

y nhanh t c

gi m nghèo, góp

ng trình nông thôn m i trên

a bàn xã.

i v HQKT s n xu t chu i nuôi c y mô.
ng c a các nhóm nhân t ch quan: l

h c v n c a ch h và m c

ng phân

u t t i HQKT s n

xu t cây chu i mô.
Là c s

s d ng tham kh o trong quy ho ch phát tri n s n xu t c ng nh

nghiên c u khoa h c.
1.5. B c c c a khóa lu n
Ngoài ph n m

u và k t lu n, khóa lu n bao g m 4 ph n chính:

Ph n 1: C s lý lu n và th c ti n
Ph n 2:

it

ng, n i dung, ph

ng pháp nghiên c u

Ph n 3: K t qu nghiên c u và th o lu n
Ph n 4: Các gi i pháp và ki n ngh nâng cao HQKT c a cây chu i nuôi c y mô


12

Ph n 1
C

S

LÝ LU N VÀ TH C TI N

1.1. C s lý lu n
1.1.1. V trí, vai trò c a cây chu i mô trong s phát tri n kinh t
1.1.1.1. Ý ngh a c a vi c phát tri n cây chu i nuôi c y mô
Cây chu i n m trong h Musaceae, là m t trong 8 h thu c b g ng
Zingiberales (tr c kia g i là Csitaminales).
Chu i tiêu thu c lo i cây th o, cao t 3m n 4m, s ng lâu n m, thân cây tròn,
m m, th ng, có b lá. Cu ng hình tròn có khuy t rãnh, lá to, dài. Trái n m trên bu ng,
có t 6-8 n i, m i n i kho ng 12 trái. Trái nh , dài, mùi th m. Khi ch a chín v
màu xanh nh ng khi chín thì chuy n sang màu vàng. Qu chu i có v ng t, tính r t
l nh (tính hàn), không c [19]. Chu i là lo i cây n trái r t
c a chuông trên th
gi i. m t s qu c gia c bi t là các n c có khí h u nhi t i, c n nhi t i, trái
chu i là món n chính trong th c n c a h .
châu Á n c xu t kh u chu i nhi u nh t là Philippines, n c nh p kh u
nhi u nh t là Nh t B n. Hi n nay th tr ng tiêu th chu i v n ang
c m r ng
nh khu v c B c ông Á, Trung C n ông và m t s n c Tây Âu. M t s n c
tr c ây nh p kh u chu i t Châu M thì nay ã b t u chuy n sang nh p kh u
chu i c a Châu Á. Trong ó có nh ng khách hàng r t quan tâm n chu i c a Vi t
Nam và có th mua v i s l ng l n.
i v i ng i Vi t Nam, t x a t i nay chu i mang l i nhi u l i ích thi t th c
và r t g n g i v i cu c s ng, cây chu i
c tr ng r t ph bi n trong v n c a m i
ng i dân nông thôn. Qu chu i là m t lo i th c n quí cho ng i b t k l a tu i
nào. Hoa chu i và thân cây chu i non c ng là m t th rau t t. C chu i c ng n
c.
Thân chu i già dùng làm th c n gia súc. Lá chu i dùng
gói bánh. H t c a gi ng
chu i h t
c ngâm v i r u là v thu c ch a b nh s i th n và ti u
ng... Qu
chu i còn xanh ch a 10% tinh b t và 6,53% ch t tanin. Chu i chín ch a r t nhi u ch t
dinh d ng, trong 100g có :Carbohydrates 22.84 g.
ng 12.23 g. X 2.6 g. Ch t béo
0.33 g. Ch t m 1.09 g. Vitamin A t ng
ng 3 g. Thiamine (Vit. B1) 0.031
mg. Riboflavin (Vit. B2) 0.073 mg. Niacin (Vit. B3) 0.665 mg. Pantothenic acid (B5)
0.334 mg. Vitamin B6 0.367 mg. Folate (Vit. B9) 20 g. Vitamin C 8.7 mg. Calcium 5
mg. S t 0.26 mg Magnesium 27 mg. Phosphorus 22 mg. Potassium 358 mg. Zinc 0.15
mg [22].


13

Lo i
qu
Chu i
Táo
cam

B ng 1.1: Hàm l ng vitamin trong m t s lo i qu
Caroten A (ti n
Thiamin
Riboflavin
Axit ascobic
vitamin C)
(vitamin B1)
(vitamin B2)
(vitamin C)
0,24
0,05
0,06
10,00
0,05
0,03
0,07
5,00-8,00
0,04-0,17
0,08
0,03-0,05
52,00-53,00

Cây chu i

c tr ng ph bi n

chi m m t t tr ng áng k trong th

nhi u qu c gia trên th gi i,

ng th i c ng

ng m i rau qu toàn c u. Theo s li u c a FAO

hàng n m toàn th gi i s n xu t trên 100 tri u t n chu i t p trung ch y u
ang phát tri n (kho ng 98%) và
tri u t n chu i

c xu t kh u t i các n

các n

c

c phát tri n. Kho ng 13

c dành cho xu t kh u m i n m.

Vi t Nam, Theo s li u th ng kê n m (2014), n m 2013 di n tích chu i c a
c n

c là 122,6 nghìn ha, s n l

Nam hàng n m

ng x p x 1,8 tri u t n. Xu t kh u chu i c a Vi t

t trên 39 nghìn t n. Các n

Oxtraylia, Nga, Hà Lan, Trung Qu c,
trung ch y u vào th tr
kh u c n ph i ch

c nh p kh u chu i c a Vi t Nam là

c, Mông C , Niu Zilân, M ... Trong ó t p

ng Trung Qu c và Nga.

ng v ch t l

ng, s l



cl

ng chu i qu xu t

ng cây chu i gi ng cung c p cho các

vùng chuyên canh. Công ngh nuôi c y mô t o ra cây gi ng v i nh ng u i m v
tr i là m t gi i pháp hi u qu cho v n
Gi nguyên

c

này:

c tính u tr i c a v t li u nhân gi ng ban

T nh ng cây chu i tây gi ng g c ban
b nh, sinh tr

t

u

c tuy n ch n v i

u

c tính không sâu

ng phát tri n t t, cho n ng su t cao làm v t li u nhân gi ng. Nhân

gi ng cây chu i b ng công ngh nuôi c y mô t bào v c b n là công ngh nhân dòng
nên s t o ra qu n th cây gi ng

ng nh t v m t di truy n (true-to-type) v i s l

ng

l n, do ó các cây chu i gi ng

c nhân gi ng t cây gi ng g c s gi nguyên

c

tính tr ng t t.
S n ph m cây chu i gi ng có

ng

u cao:

Nhân gi ng chu i tây b ng công ngh nuôi c y mô t bào ngoài t o ra cây
gi ng

ng nh t v m t di truy n nó còn t o ra m t s l

u cao v ki u hình.
v

i u này có ý ngh a r t l n cho ng

ng cây gi ng l n có

ng

i s n xu t chu i qu vì c

n chu i nuôi c y mô s cho thu ho ch qu vào cùng m t th i i m thu n l i cho

vi c bán chu i qu v i s l

ng l n, gi m chi phí s n xu t phát sinh.


14

S n ph m cây chu i gi ng s ch b nh:
Nhân gi ng chu i b ng công ngh nuôi c y mô t bào là m t ph
hi u

ng pháp h u

lo i b virus, n m khu n ra kh i cây gi ng trong quá trình nhân nên s t o

c s n ph m cây chuôi gi ng hoàn toàn s ch b nh . Các gi ng s ch b nh t o ra b ng
c y mô th

ng t ng n ng su t 15-39% so v i gi ng g c.

S n ph m cây chu i gi ng nuôi c y có th cung c p v i s l

ng l n, không

ph thu c vào mùa v hay th i ti t.
Áp d ng công ngh nuôi c y mô t bào s n xu t chu i gi ng trong m t n m có
th s n xu t

c hàng tri u cây ho c nhi u h n n a tùy thu c vào quy mô s n xu t.

Ngoài ra, Công tác nhân gi ng
nhà l

i nên không b

nh h

c th c hi n trong i u ki n phòng thí nghi m và
ng nhi u c a th i ti t và mùa v . Do ó, cây chu i

gi ng nuôi c y mô có th cung c p v i s l

ng l n trong m t th i gian ng n vào b t

c th i i m nào trong n m.
Quy trình nhân gi ng b ng ph ng pháp nuôi c y mô t bào (in vitro) cây chu i:
Giai o n 1: T o ch i
ban

u (c y kh i

u)

4-8 tu n
Giai o n 2: Nhân ch i
in vitro (nhân nhanh)
4 tu n
Giai o n 3: Tái sinh
cây hoàn ch nh (t o r )
4-5 tháng
Giai o n 4: Ra ngôi
cây trong nhà l

i


15

c i m kinh t k thu t s n xu t cây chu i mô

1.1.1.2.

Cây chu i mô là lo i cây tr ng có th i gian sinh tr
s m, thông th
tr hoa

ng chu i T khi tr ng

ng ng n cho thu ho ch

n khi tr hoa là 8 tháng

n 10 tháng. t khi

n khi thu ho ch là 80-95 ngày s cho thu ho ch v

tiêu. thu ho ch khi chu i còn xanh, qu c ng

t

u tiên

i v i chu i

già 75-80%. Vì v y, cây chu i mô

là lo i cây tr ng ng n ngày giúp quay vòng v n nhanh tính thích nghi r ng phù h p
v i nhi u lo i

t tr ng c ng nh khí h u. Là lo i cây tr ng giúp c i thi n v

n t p,

n ng su t cao (1 bu ng có trên ch c n i, m i bu ng chu i n ng t 25 – 40kg). Vi c
b o qu n và v n chuy n i xa d dàng, giá tr thu nh p cao (g p 4 – 5 l n tr ng lúa và
các cây hoa màu khác) và ít r ro h n các cây tr ng khác [19].
t tr ng chu i t t nh t là

t t i x p, nhi u mùn, nh t là

n i không b ng p úng và d t
pha cát,

i tiêu n

t phù sa (t t h n c ),

chu i ph i quang ãng



c. T t nh t

t thoáng có c u t

ánh sáng quang h p.

i v i chu i là

ng t t và

Trên

t th t nh ,

x p cao. V

t

n tr ng

pH thích h p tr ng chu i là t 5-7.

S n xu t tr ng chu i t p trung trên quy mô l n s t o
trong vùng, nâng cao

t phù sa, bùn ao ph i i,

c công n vi c làm và lao

ng

i s ng c a các h gia ình, phân b l i c c u cây tr ng.

a hình s

n

i th p và v

n có th tr ng

c các lo i cây nông lâm

nghi p khác thay th cây chu i mô. Do v y, khi ánh giá HQKT c a cây chu i mô
ph i so sánh

c nó cao hay th p so v i HQKT c a các cây tr ng ó v i s n xu t cây

chu i mô [14].
1.1.2. M t s v n

c b n v HQKT

1.1.2.1. Các quan ni m khác nhau v HQKT
Hi u qu là v n
quan tâm hàng

c các nhà nghiên c u kinh t c ng nh các nhà qu n lý

u.

Hi u qu kinh t là m t ph m trù kinh t ph n ánh ch t l
xu t. Nó

c xác

ng c a quá trình s n

nh b ng so sánh k t qu s n xu t v i chi phí b ra. N u chi phí b

ra càng ít và k t qu mang l i càng nhi u thì i u ó có ý ngh a hi u qu kinh t càng
cao và ng

c l i [2].

Trong i u ki n kinh doanh theo c ch th tr
m b o l y doanh thu bù

ng
p

th c hi n nghiêm ng t

ch

ho ch toán kinh t ,

c chi phí và có lãi òi h i

ho t

ng kinh doanh c a các doanh nghi p ph i có hi u qu cao

doanh nghi p có


16

ng v ng và phát tri n trong n n kinh t có nhi u thành ph n, nó c nh tranh và

th

quan h qu c t v i n
Hi u qu ho t

c ngoài ngày càng m r ng [5].
ng s n xu t kinh doanh có th hi u là ph m trù kinh t bi u

hi n t p trung c a s phát tri n kinh t theo chi u sâu ph n ánh trình
ngu n l c (nhân tài, v t l c, ngu n v n…) và trình

khai thác các

chi phí các ngu n l c ó trong

quá trình tái s n xu t nh m th c hi n m c tiêu kinh doanh [1]. Hi u qu s n xu t kinh
doanh c a các doanh nghi p n

c ta hi n nay

c ánh giá trên hai ph

hi u qu kinh t và hi u qu xã h i. Trong khóa lu n này, khi nói
xu t kinh doanh ch xét trên ph

ng di n là

n hi u qu s n

ng di n hi u qu kinh t ta có th mô t theo công

th c sau:

Hi u qu kinh t trong nông lâm nghi p:
Hi n nay có nhi u quan i m khác nhau v hi u qu kinh t (HQKT), tuy nhiên
chúng ta có th tóm t t thành ba lo i quan i m nh sau:
Quan i m th nh t cho r ng HQKT

c xác

nh b i t s gi a k t qu

c và các chi phí b ra (các ngu n nhân tài, v t l c, ngu n v n…)
qu

ck t

ó.
Quan i m th hai cho r ng HQKT

t

t

t

c và l

ng chi phí b ra

t

c o b ng hi u s gi a giá tr s n xu t

c k t qu

ó.

HQKT = k t qu s n xu t - chi phí
Quan i m th ba xem xét HQKT trong ph n bi n

ng gi a chi phí và k t

qu s n xu t.
Theo quan i m th ba, HQKT bi u hi n

quan h t l gi a ph n t ng thêm

c a k t qu và ph n t ng thêm c a chi phí, hay qua h t l gi a k t qu b sung và chi
phí b sung. M t s ý ki n chú ý
xu t v i m c

t ng tr

n quan h t l m c

gia t ng tr

ng chi phí c a n n s n xu t xã h i

HQKT = K/ C
K: là ph n t ng thêm c a k t qu s n xu t
C: là ph n t ng thêm c a chi phí s n xu t
T các quan i m trên cho th y:

ng k t qu s n


17

N u ch

ánh giá HQKT

khía c nh l i nhu n thu n túy (k t qu s n xu t

kinh doanh tr chi phí) thì ch a xác

nh

c n ng su t lao

ng xã h i và so sánh

kh n ng cung ng s n ph m cho xã h i c a nh ng nhà s n xu t có hi u s gi a k t
qu s n xu t kinh doanh và chi phí s n xu t nh nhau [3]. Tuy nhiên n u t p trung vào
các ch tiêu t s gi a k t qu s n xu t v i chi phí thì l i ch a toàn di n, nó là s
t

ng

i và ch tiêu này ch a phân tích

ngu n l c. Hai c s s n xu t

t

c tác

ng nh h

ng c a các y u t

c t s trên là nh nhau, nh ng

gian, th i gian và i u ki n khác nhau thì s tác

nh ng không

ng c a các ngu n l c t nhiên là

khác nhau và nh v y hi u qu kinh t c ng không gi ng nhau [4].
V i quan i m coi HQKT ch
c ng ch a

y

ph n k t qu b sung và chi phí b sung thì

. Trong th c t k t qu s n xu t

phí có s n c ng v i chi phí b sung.

t

c luôn là h qu c a các chi

các m c chi phí có s n khác nhau thì hi u qu

c a chi phí b sung c ng s khác nhau [2].
Vì v y, khi xem xét HQKT ch ng ta ph i xem xét trên t t c các góc



cái nhìn toàn di n, chính xác, tùy theo m c ích và yêu c u nghiên c u.
Trong i u ki n hi n nay, khi mà môi tr

ng sinh thái ang b tác

b o, nhi u thiên tai nghiêm tr ng v n th

ng xuyên x y ra trên kh p th gi i. Thì hi u

qu không

n thu n là HQKT, mà nó ph i th a mãn các v n

ng m t cách thô

v ti t ki m th i gian,

tài nguyên trong s n xu t, mang l i l i ích trong xã h i và ph i b o v môi tr

ng sinh

thái. Ngh a là tính hi u qu ph i hài hòa các l i ích kinh t , xã h i, môi tr

ng sinh

thái

m b o b n v ng [2].
Nh v y khái ni m v HQKT có th hi u nh sau:
“Hi u qu kinh t là m t ph m trù kinh t th hi n m i quan h gi a k t qu

s n và chi phí. M i quan h

y có th là phép tr , phép chia c a các y u t

cho k t qu và chi phí. HQKT ph n ánh trình
nhiên và ph

khai thác y u t

i di n

u t , các ngu n t

ng th c qu n lý” [1].

1.1.2.2. M t s lo i hi u qu c b n
Hi u qu

c nh c

n nhi u trong cu c s ng, nó

và l nh v c khác nhau. Khi nói
ti t ki m ngu n l c,

c nhi u ng

n hi u qu th y r ng ho t

ng ó

t k t qu t t,

i ch p nh n [8].

HQKT là m t ph m trù kinh t , ph n ánh m t ch t l
xu t, kinh doanh. Ph n ánh s n l

c hi u trên nhi u góc

ng c a ho t

ng s n

ng s n ph m hàng hoá và d ch v s n xu t ra nh m


18

tho mãn nhu c u c a th tr

ng, v i chi phí ngu n l c b ra th p và

t m c tiêu s ng

còn c a c s s n xu t, kinh doanh là l i nhu n và t i a hoá l i nhu n.
HQKT xã h i là hi u qu chung ph n ánh k t qu th c hi n m i m c tiêu mà
ch th

t ra trong m t giai o n nh t

nh ng k t qu

nh trong quan h v i chi phí

ó. HQKT bi u th m i t

ng quan gi a các k t qu

các l nh v c kinh t - xã h i, v i chi phí b ra
HQKT - xã h i ph n ánh m t cách t ng quát d
Hi u qu xã h i bi u th m i t

t

i góc

t

c k t qu



c

c t ng h p
ó [4]. Do v y,

xã h i.

ng quan gi a k t qu s n xu t v i các l i ích

xã h i do s n xu t mang l i. Cùng v i s công b ng trong xã h i, nó kích thích phát
tri n s n xu t có HQKT cao. Nh phát tri n s n xu t mà xã h i ngày càng nâng cao
c m c s ng c a ng

i lao

ng c v m t v t ch t và tinh th n,

nghi p gi m, các m i quan h xã h i
vi c, trình

xã h i c ng

u

c c i thi n, môi tr

ng th i t l th t

ng s ng, i u ki n làm

c nâng lên [6].

HQKT là m i quan tâm duy nh t c a kinh t h c nói chung và kinh t h c vi
mô nói riêng. Hi u qu nói m t cách khái quát ngh a là không lãng phí.
Hi u qu phát tri n ph n ánh s phát tri n c a các t bào kinh t , các c s
s n xu t, kinh doanh, các khu v c, vùng kinh t trong t ng th n n kinh t .
S phát tri n này là k t qu t ng h p c a nhi u y u t nh :
i s ng tinh th n, trình

dân trí, môi tr

i s ng v t ch t,

ng s ng,... Do k t qu phát tri n s n xu t

và nâng cao HQKT mang l i.
Khi xem xét các lo i hi u qu cho th y HQKT luôn là tr ng tâm và quy t
nh nh t. Và HQKT ch

c nhìn nh n ánh giá m t cách toàn di n

y

nh t khi

có s k t h p hài hoà v i hi u qu xã h i, hi u qu c a vi c b o v , gi gìn môi
tr

ng sinh thái trong lành b n v ng và hi u qu phát tri n [1].

1.1.2.3. H th ng ch tiêu v HQKT
* Nguyên t c khi xây d ng h th ng ch tiêu v HQKT
Ph i
pháp xác

m b o tính th ng nh t, th hi n

n i dung các ch tiêu và ph

ng

nh tính toán.

Ph i

m b o tính toàn di n c a h th ng, bao g m ch tiêu t ng quát ch tiêu

b ph n, ch tiêu ph n ánh tr c ti p và ch tiêu b sung.
Ph i phù h p v i

c i m và trình

c a s n xu t cây chu i mô. Xét v m t

n i dung HQKT có m i liên h m t thi t gi a các y u t

u vào và

u ra, nó so sánh


19

gi a l

ng k t qu

t

c và chi phí b ra. K t qu kinh t ph n ánh ho t

ng cu i

cùng trong quá trình s n xu t kinh doanh, còn HQKT là t s chênh l ch gi a k t qu
quá trình s n xu t và chi phí b ra

có k t qu

ó (là m i quan h so sánh gi k t qu

và chi phí c a n n s n xu t).
* Ch tiêu t ng quát ph n ánh HQKT
H=Q – K

H = Q/K

H = Q/ K

H = K/Q

H= Q- K

H = K/ Q

Trong ó:
H: Hi u qu kinh t ;
Q: K t qu s n xu t thu

c;

K: Chi phí ngu n l c;
Q: Ph n t ng lên c a k t qu ;
K: Ph n t ng lên c a chi phí.
Ch tiêu này có th tính theo hi n v t, ho c tính theo giá tr (ti n).
V n

c n th ng nh t cách xác

nh Q và K

tính toán HQKT.

+ Q có th bi u hi n là: T ng giá tr s n xu t (GO); T ng giá tr gia t ng (VA);
Thu nh p h n h p (MI); L i nhu n (Pr); Ph n t ng lên c a k t qu ( Q).
+ K có th bi u hi n là: T ng chi phí s n xu t (TC); Chi phí c
phí bi n

i (VC); Chi phí trung gian (IC); Chi phí lao

nh (FC); Chi

ng (L ); Ph n t ng lên c a

chi phí ( K).
Ph

ng pháp xác

nh k t qu s n xu t (Q) và chi phí s n xu t (K) nêu trên là

chung nh t, t ng ngành, t ng l nh v c s n xu t và
v n d ng cho thích h p.
s c ph c t p, vì v y

nh

ánh giá HQKT trong s n xu t kinh doanh là vi c làm h t
ph n ánh m t cách

nh ng ch tiêu trên, c n quan tâm
N ng su t

nh ng i u ki n c th nh t

t ai: N

y

, chính xác, toàn di n thì ngoài

n m t s ch tiêu khác nh :

t ai = GO(N)/D(CT)

Trong ó:
+ GO(N) : Giá tr s n xu t ngành tr ng tr t.
+ D(CT) : Di n tích

t canh tác s d ng trong ngành tr ng tr t

Trong quá trình ánh giá, phân tích không ch
HQKT mà ph i chú ý

n hi u qu xã h i,…

n thu n phân tích, ánh giá

ng th i ph i chú ý

n hi u qu môi


20

tr

ng sinh thái nh gi m gây ô nhi m môi tr

ng, ph xanh

t tr ng, b o v ngu n

n c v.v…Trên c s phát tri n m t n n nông nghi p b n v ng.
1.2. C s th c ti n
1.2.1. Tình hình s n xu t và tiêu th chu i trên th gi i
Chu i không nh ng là lo i qu
hàng có óng góp l n vào th
Chu i

c tr ng

c a chu ng trên th gi i mà còn là m t

ng m i qu c t .

nh ng vùng nhi t

i. Ngu n cung chu i toàn c u có th

chia làm 3 khu v c chính là M Latinh (Ecuador, Brazil, Colombia…), châu Phi
(Cameroon, B Bi n Ngà…) và châu Á (Philippines). M c dù các th tr

ng nh p

kh u chu i ngày m t a d ng, các nhà xu t kh u v n t p trung ch y u vào các th
tr

ng tiêu th chính là B c M , châu Âu và m t vài n
B ng 1.2: Di n tích, n ng su t và s n l
Ch tiêu

c châu Á.

ng chu i m t s qu c gia n m 2012

Trung Qu c Thái Lan Vi t Nam Th gi i

Di n tích (1000ha)

412,80

136,00

N ng su t (t n/ha)

26,27

12,13

16,48

20,59

S nl

10,85

1,65

1,80

101,99

ng

122,60 4.953,30

(1.000.000t n)
Ngu n: FAOSTAT (2014), S li u th ng kê n m 2012.
Chu i là lo i cây n qu
ch c l
s nl

c tr ng nhi u

trên th gi i, theo th ng kê c a t

ng th c th gi i thì di n tích tr ng chu i trên th gi i
ng

t g n 5 tri u ha v i

t g n 102 tri u t n, n ng su t bình quân là 20,59 t n/ha. Cây chu i phát

tri n nhanh trong nh ng n m g n ây vì chu i là lo i cây n qu cho kh i l
ph m l n, giá tr dinh d

ng cao do thành ph n dinh d

ng trong chu i d h p thu,

nhu c u và thói quen s d ng chu i làm l

ng th c ch y u c a các n

châu Phi t ng. Cây chu i phát tri n nhanh

các qu c gia nhi t

châu Á. N

c có s n l

ng

ng

u là

n

ng s n

c châu Á,

i và các qu c gia

(15,9 tri u t n), ti p

n là Brazil

(10,97 tri u t n), Trung Qu c (10,85 tri u t n), Philippines (10,5 tri u t n), Equador
(10,35 tri u t n), Indonexia (8,75 tri u t n) và Vi t Nam (1,8 tri u t n).
Xu t kh u chu i trên th gi i t p trung cao
các n

các n

c ang phát tri n, ch riêng

c m Latinh và vùng Caribe cung c p kho ng 70% t ng s chu i xu t kh u


21

c a c th gi i. Ch ng h n nh xu t kh u chu i c a Ecuador chi m t i 60% doanh s
xu t kh u nông s n và 16% t ng doanh s xu t kh u hàng hóa c a qu c gia này.
K t

u nh ng n m 2000

n nay, th ph n các nhà cung c p có nhi u thay

i, có thêm nhi u qu c gia tham gia xu t kh u chu i, c ng có nhi u qu c gia không
còn chú tr ng m t hàng này. Tuy nhiên, các n
nh t trên th tr

ng xu t kh u chu i th gi i [20].

Th c t , các n
Latinh. Trong ó, n
l

c M Latinh v n chi m th ph n l n

c châu á m i là n i s n xu t chu i l n nh t th gi i, thay vì M
là n

c s n xu t l n nh t v i s n l

ng chi m 20% t ng s n

ng chu i toàn c u vào n m 2011. Philippines và Trung Qu c c ng n m trong t p

các n

c s n xu t chu i l n nh t th gi i.
Tuy v y, Ecuador m i là n i xu t kh u chu i l n nh t th gi i v i th ph n t i

30%, dù ch

ng th 5 th gi i v s n l

ng (kho ng 6% t ng s n l

ng th gi i).

Ngành công nghi p chu i Ecuador
Bu i bình minh c a ngành chu i Eucador b t
vào gi a nh ng n m 40. K t

ó

u t nh ng n m 30 và bùng n

n nay, ngành công nghi p chu i n

c này không

ng ng m r ng quy mô và liên t c óng góp vào n n kinh t . Xu t kh u chu i chi m
n 61% t ng kim ng ch xu t kh u nông s n c a n
ngành chu i Ecuador khi n n kinh t

n

c này vào n m 2009. L i nhu n

nh vào kho ng 20%.

Ecuador s d có th thành công r c r v i chu i vì ã c i t o
thu ho ch cao và có th chuyên ch b ng

c gi ng chu i

ng bi n v i th i gian r t dài. Nh công

ngh s n xu t và marketing tiên ti n nh t, cùng h th ng v n chuy n b ng tàu bi n
hi n

i, chu i Ecuador ã k t n i thành công v i th tr

ng th gi i.

óng góp l n nh t vào thành công c a ngành xu t kh u chu i là Ecuador ph i
k

n chu i giá tr chu i mà n

n i s n xu t cho
châu Âu và

c này ã xây d ng

n khi nh ng n i chu i

n tay ng

c

i tiêu dùng cu i cùng.

a

c. Chu i giá tr liên hoàn t
n các k hàng t i nh ng siêu th


22

kênh tiêu th chu i c a Ecuador

S

Chu i giá tr ngành chu i Ecuador
Các nhãn hi u chu i n i ti ng th gi i có th k
Các công ty này có c m t quy trình qu n lý ch t l

n Dole, Bonita, Golden Force
ng chu i, t khâu s n xu t

n

óng gói và xu t kh u.
T i các
thu t và ch t l

n i n tr ng chu i luôn có m t
ng: t

m, nhi t

thu ho ch. Chu i thu ho ch
khâu này

u

v chu i ph i

t tr ng, phân bón,

c

n ki m soát ch t l

ng

c em r a s ch, hong khô và dán nhãn, óng gói. T ng

c ki m soát ch t ch v ch t l

Chu i xu t kh u ph i

i ng chuyên viên ki m soát v k

ng.

m b o tính c m quan và th m m . Chu i ph i

m b o không s t s o, không b thâm,

ng th i ph i

u qu ,
mb o

không có b t k d u v t c a lo i côn trùng nào. Các nhà xu t kh u c ng ph i tính toán


23

th i gian thu ho ch sao cho nh ng n i chu i ph i
chúng

n

c các k hàng siêu th các n

1.2.2. Tình hình s n xu t và tiêu th chu i
Vi t Nam là n

c nhi t

mb o

t

i ngon cho

n khi

c châu Âu.

Vi t Nam

i và c ng là m t trong nh ng x s c a chu i v i

nhi u gi ng chu i r t quý nh : chu i tiêu, chu i tây, chu i bom, chu i ng ... Các
gi ng chu i c a Vi t Nam không ch phong phú v kích c , h
nh ng giá tr s d ng r t khác nhau.
tích và s n l

ng v mà còn có

Vi t Nam, chu i c ng là lo i trái cây có di n

ng cao. V i di n tích chi m 19% t ng di n tích cây n trái c a Vi t

Nam hàng n m, cho s n l
l i không t p trung. V i
di n tích nên chu i

ng kho ng 1,8 tri u t n. Tuy nhiên, di n tích tr ng chu i
c i m là cây n qu ng n ngày, nhi u công d ng và ít t n

c tr ng nh m t lo i cây t n d ng

t trong các v

n cây n

qu c a các h gia ình. Hi n nay m t s vùng B c Trung B & Duyên H i Mi n
Trung và

ng B ng Sông C u Long di n tích chu i t 33,1

các t nh Tây Nguyên và

n 39,6 nghìn ha, thì

ông Nam b l i ch có di n tích là 4,8

su t c a các vùng c ng có s chênh l ch l n ví d nh
trong khi ó thì Trung Du & Mi n Núi Phía B c ch
B ng 1.3: Di n tích, n ng su t và s n l

n 10,6 ha. N ng

.B Sông H ng là 25,77 t n/ha

t 13,51 t n/ha, chênh l ch 12,26 t n.

ng chu i n

c ta phân theo

a ph

ng

n m 2012
Ch tiêu
Vùng
C n c
B Sông H ng
Trung Du & Mi n Núi Phía
B c
B c Trung B & Duyên H i
Mi n Trung
Tây Nguyên
ông Nam B
B Sông C u Long

Di n tích
(1000ha)

N ng su t
(t n/ha)

S n l ng
(1000t n)

122,60
17,80

16,48
25,77

1.796,40
422.70

16,70

13,51

202.60

33,10

15,06

420.10

4,80
10,60
39,60

19,14
15,03
14,63

84.20
150.30
516.50

Ngu n: T ng c c th ng kê (2014), s li u tr ng tr t theo n m 2012.
T n m 2011 t i nay di n tích chu i trên c n
là n m 2012 di n tích chu i c n

c không ng ng t ng lên, c th

c là 122,6 nghìn ha, s n l

ng

t 1.796,4 nghìn


24

t n, n ng su t bình quân là 16,48 t n/ha c b n ã áp ng
tr

ng trong n

nhu c u chu i cho th

c, khu v c Trung Du & Mi n Núi Phía B c tr

c ây không m y

c quan tâm và phát tri n tr ng chu i thì hi n nay ã và ang
tích, tuy n ng su t v n thu c hàng th p nh t c n
quy ho ch h p lý và khoa h c
vùng có di n tích

c nh ng s n xu t ã có quy mô và

i v i t ng lo i cây tr ng. Khu v c

B. Sông H ng là

ng th 3 nh ng là vùng có n ng su t cao nh t, cao h n c n ng

su t trung bình chung c a c n
ki n sinh tr

c m r ng v di n

c, vì ây là n i có

t ai màu m phù h p v i i u

ng và phát tri n c a cây chu i, là vùng lý t

cây chu i. Song di n tích

ng

phát tri n phát tri n

t có h n vì th c n t p trung m r ng vùng tr ng chu i cho

các vùng lân c n nh Trung Du & Mi n Núi Phía B c.
Công tác ch bi n chu i còn nhi u h n ch t ng công su t các nhà máy ch bi n
hi n nay

t kho ng 300 nghìn t n m i n m nh ng các s n ph m n qu nói chung và

cây chu i nói riêng

c

a vào ch bi n r t ít, s n ph m ch y u là s y khô. Bao bì

nhãn mác kém tính c nh tranh, kh i l

ng chu i su t kh u kho ng h n 100 nghìn

t n/n m. Chu i c a Vi t Nam xu t kh u ch y u sang các n
Lan,

c, New Zealand và g n ây là M và Nh t B n. Các n

c a Vi t Nam là Trung Qu c,

n

u và ch t l

c

i th c nh tranh

và Philipines, tuy nhiên quy mô s n xu t c a

Vi t Nam nh l , không áp d ng khoa h c k thu t

ng b nên s n ph m không

ng

ng gây h n ch cho su t kh u.

Trong quá trình v n chuy n hoa qu t các nhà v
c n tr ng nên chu i không th gi nguyên
Vi t Nam còn khó có th c nh tranh
ph i có k ho ch

n

n n i tiêu th thi u s

c hình th c bên ngoài c a chu i và c ng

ch a có bi n pháp b o qu n thích h p. Vì th , ngay

kh u

c châu âu nh Nga, Hà

th tr

ng trong n

c v i chu i nh p ngo i. V n

c, chu i
t ra là c n

a chu i vào ch bi n, a d ng s n ph m chu i và t ng c

tiêu th chu i cho ng

i dân

ng su t

c bi t là mi n núi n i có i u ki n kinh t khó

kh n. Áp d ng các ti n b k thu t trong ch n t o gi ng, s n xu t và ch bi n
s c c nh tranh trên th tr

t o

ng qu c t . Chu i là m t hàng có tri n v ng xu t kh u c a

Vi t Nam, tuy nhiên ngành chu i Vi t Nam c n ph i quy ho ch l i di n tích, quy mô,
xây d ng chu i giá tr và
h i tìm ch

ng trên th tr

u t nghiên c u phát tri n các gi ng chu i quí m i có c
ng chu i toàn c u.


25

B ng 1.4: Tình hình phát tri n chu i n
Tình hình s n xu t
Di n tích thu ho ch (1000ha)
N ng su t (t n/ha)
S nl

ng (1.000.000 t n)

c ta qua các n m 2011-2013
N m
2012
2011
2010
115,16

99,50

99,65

15,60

15,31

14,95

1.796,40

1.523,28

1.489,74

Ngu n: FAOSTAT (2014), S li u th ng kê n m 2012.
Tiêu th chu i
V tiêu th chu i

Vi t Nam ch y u

li u. Không có nh ng h p

ng gi a ng

d ng n t

i do ng

i s n xu t v i ng

theo ki u liên doanh, liên k t. Tiêu th d

i d ng qu t

i s n xu t t lo

i tiêu th hay s n xu t

i là ch y u, các s n ph m

ch bi n r t ít, bao g m chu i s y, k o chu i, bánh chu i v.v... và các s n ph m ch
bi n c ng ch y u tiêu th

th tr

ng n i

a, m t ph n r t nh

Hàn Qu c, Ucraina, Belarut thông qua các th

c xu t kh u sang

ng lái t nhân. ây là m t c n tr l n

khi hình thành các vùng s n xu t t p trung, chuyên canh quy mô l n do không có m t t
ch c nhà n c hay cá nhân nào
Cu i n m 2013 và
m nh s c hút vào th tr

ng ra lo li u

u ra cho s n ph m.

u n m 2014, giá tr chu i Vi t Nam xu t kh u b t ng t ng
ng Trung Qu c, Singapore, Hàn Qu c và nhi u n

Âu. Th m chí, giá chu i thu mua t i v
xu t kh u.Hi n t i th tr

n t ng h n 20% mà v n không

áp ng
chu i Vi t Nam

hàng

áp ng

nhu c u.

c m t, Vi t Nam c n có nh ng chính sách, bi n pháp thích h p

các th tr
n

ông

ng chu i t i Trung Qu c luôn s n sàng thu mua h n 20-30

t n/ngày, Nh t B n c n kho ng 15-20 t n/ngày và Vi t Nam ch a th
Có th th y, tr

c

ng trong khu v c.

c v i th tr

ây c ng là cánh c a giúp s n ph m

ng th gi i và gia nh p vào “

ch ” chu i chi m

t i 80% th ph n toàn c u.
C ng gi ng nh nhi u m t hàng nông s n khác, giá chu i ch u tác
tính mùa v . Vì v y, giá chu i th

ng có biên

bi n

ng l n c a

ng l n. áng chú ý, giá chu i


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×