Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu đặc điểm bệnh giun đũa bê, nghé và biện pháp phòng, trị tại một số xã miền núi thuộc tỉnh Sơn La (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM
-------------------

TR

NGUY N

Tên

C LÂM

tài:

NGHIÊN C U

C I M B NH GIUN

A BÊ, NGHÉ


VÀ BI N PHÁP PHÒNG, TR T I M T S

XÃ MI N NÚI

THU C T NH S N LA

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

: Chính quy

Chuyên ngành : Thú y
Khoa

: Ch n nuôi thú ý

Khóa h c

: 2010- 2015

Thái Nguyên: 2014


I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM
-------------------

TR

NGUY N

Tên

C LÂM

tài:



NGHIÊN C U

C I M B NH GIUN

A BÊ, NGHÉ

VÀ BI N PHÁP PHÒNG, TR T I M T S

XÃ MI N NÚI

THU C T NH S N LA

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

: Chính quy

Chuyên ngành : Thú y
Khoa

: Ch n nuôi thú ý

Khóa h c

: 2010- 2015

Gi ng viên h

ng d n: TS. Mai Anh Khoa

Khoa Ch n nuôi thú y - Tr

ng

i h c Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên: 2014


L I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u th c s c a tôi. Các k t qu
nghiên c u trong lu n v n này là hoàn toàn trung th c, ch a h s d ng cho b o v
m t h c v nào. M i s giúp

cho vi c hoàn thành lu n v n

Các thông tin, tài li u trình bày trong lu n v n này ã

u ã

c c m n.

c ghi rõ ngu n g c.

Sinh viên

Nguy n

c Lâm


L IC M

N

Nhân d p này tôi xin trân tr ng g i l i c m n t i BGH tr

ng

ih c

Nông Lâm Thái Nguyên, các th y cô trong khoa Ch n Nuôi- Thú Y. Trong su t
th i gian qua ã t n tình giúp
ki n th c xã h i.

tôi trong h c t p, nghiên c u khoa h c c ng nh

c bi t tôi xin bày t lòng bi t n chân thành sâu s c t i th y

giáo TS. Mai Anh Khoa ã t n tình giúp

tôi trong su t quá trình th c t p

tôi

hoàn thành khóa lu n t t nghi p c a mình.
ng th i tôi c ng xin trân tr ng c m n t i các th y, cô giáo trong khoa
Nông Lâm, tr

ng

i h c Tây B c, tr

ng thôn và bà con nhân dân hai b n: B n

H c, xã Tà H c, huy n Mai S n và b n Nông C c A, xã Long H , huy n Thu n
Châu ã t o m i i u ki n thu n l i cho tôi trong su t quá trình th c t p và hoàn
thành b n khóa lu n này.
M t l n n a tôi xin chân thành c m n!

Thái Nguyên, tháng 11 n m 2014.
Sinh viên
( ký và ghi rõ h tên)

Nguy n

c Lâm


i

M CL C
Trang ph bìa
L I CAM OAN
L IC M

N

M C L C...............................................................................................................i
DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC T

VI T T T .......................................... vi

DANH M C CÁC B NG ...................................................................................vii
DANH M C CÁC HÌNH ...................................................................................viii
Ph n I ..................................................................................................................... 1
U ................................................................................................................ 1

M

TÀI................................................................... 1

1.1 TÍNH C P THI T C A

1.2 M C ÍCH NGHIÊN C U............................................................................ 2
1.3 Ý NGH A KHOA H C VÀ TH C TI N ..................................................... 2
1.3.1 Ý ngh a th c ti n ....................................................................................... 2
1.3.2 Ý ngh a khoa h c....................................................................................... 2
Ph n II ................................................................................................................... 3
T NG QUAN TÀI LI U ...................................................................................... 3
2.1 C
2.1.1

S

KHOA H C C A

TÀI ............................................................ 3

c i m sinh h c c a giun

2.1.1.1 V trí c a giun

a kí sinh

bê, nghé ............................. 3

a bê, nghé trong h th ng phân lo i

ng v t..... 3

2.1.1.2

c i m hình thái c a Neoascris vitulorum. ................................. 3

2.1.1.3

c i m vòng

2.1.3

i c a Neoascaris vitulorum. ................................ 6

c i m b nh lý và lâm sàng c a b nh giun

a bê, nghé ................ 9


ii

2.1.3.1 C ch sinh bênh. ............................................................................ 9
2.1.3.2 Bi u hi n lâm sàng và b nh tích .................................................... 10
2.1.4 Ch n oán b nh giun

a bê, nghé..................................................... 11

2.1.5 Bi n pháp phòng tr b nh.................................................................... 12
2.1.5.1 Phòng b nh.................................................................................... 12
2.1.5.2 i u tr ........................................................................................... 12
2.2 TÌNH HÌNH NGHIÊN C U TRONG VÀ NGOÀI N

C ..................... 13

2.2.1 Tình hình nghiên c u trong n

c ....................................................... 13

2.2.2. Tình hình nghiên c u ngoài n

c ...................................................... 15

Ph n III ................................................................................................................ 16
IT
3.1

NG, V T LI U, N I DUNG VÀ PH
IT

NG PHÁP NGHIÊN C U16

NG, V T LI U, TH I GIAN VÀ

A I M NGHIÊN C U

.......................................................................................................................... 16
3.2 N I DUNG NGHIÊN C U VÀ CÁC CH TIÊU THEO DÕI ................ 17
3.2.1 Nghiên c u

c i m b nh giun

a bê, nghé

2 b n H c, xã Tà H c,

huy n Mai S n và b n Nông C c A, xã Long H , Huy n Thu n Châu
thu c t nh S n La. ........................................................................................ 17
3.2.1.2 Nghiên c u tình hình nhi m giun

a bê, nghé t 1- 3 tháng tu i

.................................................................................................................. 17
3.2.1.2 Xác
tr i, khu v c

nh tình tr ng nhi m tr ng giun

a bê, nghé

n n chu ng

t xung quanh chu ng tr i. ............................................... 17

3.2.2 B nh lý và bi u hi n lâm sàng c a bê, nghé khi b b nh giun

a bê,

nghé. ............................................................................................................. 17
3.2.2.1 nh h

ng c a giun

a trong h i ch ng tiêu ch y c a bê, nghé

.................................................................................................................. 17


iii

3.2.2.2 Tri u ch ng lâm sàng c a bê, nghé khi b b nh giun

a bê, nghé ................ 17

3.2.3 Nghiên c u bi n pháp phòng, tr b nh giun
3.2.3.1 S

d ng công th c

a............ 17

phân có kh n ng sinh nhi t cao

di t

tr ng giun

a bê, nghé. ........................................................................... 17

3.2.3.2 Xác

nh hi u l c c a m t s thu c

3.2.3.3
3.3 B

TRÍ THÍ NGHI M VÀ PH

a bê, nghé ...... 17

a cho bê, nghé. ........... 17

xu t quy trình phong, tr b nh giun

3.3.1 B trí i u tra và ph
nghé

t y giun

NG PHÁP NGHIÊN C U ............... 17

ng pháp nghiên c u

c i m b nh giun

a bê,

hai b n H c và Nông C c A thu c t nh S n La. ................................. 17

3.3.1.1 B trí i u tra và ph
a

i 3 tháng tu i. .............................................................. 18

bê nghé d

3.3.1.2 B trí i u tra và ph
giun

ng pháp nghiên c u tình hình nhi m giun

a bê, nghé

ng pháp nghiên c u tình tr ng nhi m tr ng

n n chu ng nuôi, khu v c

t xung quanh chu ng

nuôi. .......................................................................................................... 20
3.3.2 Ph

ng pháp nghiên c u b nh lý và bi u hi n lâm sàng c a bê, nghé

khi b b nh giun

a bê nghé. ..................................................................... 21

3.3.2.1 B trí xác

nh vai trò c a giun

a trong h i ch ng tiêu ch y c a

bê, nghé. .................................................................................................... 21
3.3.2.2 B trí theo dõi tri u ch ng lâm sàng c a bê, nghé b b nh giun
a. ........................................................................................................... 22
3.3.3 B trí thí nghi m và ph
b nh giun
3.3.3.1 Ph
cao

3.4 PH

a bê, nghé. ............................................................................... 22
ng pháp s d ng công th c

di t tr ng giun

3.3.3.2 Ph

ng pháp nghiên c u bi n pháp phòng, tr

phân có kh n ng sinh nhi t

a bê, nghé. ......................................................... 22

ng pháp s d ng m t s thu c t y giun

NG PHÁP X

LÝ S

a bê, nghé. ......... 23

LI U .......................................................... 23


iv

3.4.1.

i v i các tính tr ng

nh tính nh : t l nhi m, c

ng

nhi m

c tính theo công th c ............................................................................. 24
3.4.2.

i v i các tính tr ng

tr ng có s c gây b nh giun

nh l

ng nh s l

ng tr ng và s l

ng

a cho bê, nghé. ............................................ 24

Ph n IV ................................................................................................................ 25
K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N ................................................... 25
4.1 NGHIÊN C U

C

I M B NH GIUN

A BÊ, NGHÉ T I HAI

B N H C VÀ NÔNG C C A THU C T NH S N LA. ............................. 25
4.1.1 Nghiên c u tình hình nhi m giun

a bê, nghé. ................................ 25

4.1.1.1 T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé .................................. 25

4.1.1.2 T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé theo tháng. ............... 26

4.1.1.3 T l và c

ng

nhi m giun

a theo tu i bê nghé. ................... 28

4.1.1.4 T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé theo tính bi t. ........... 30

4.1.1.5 T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé theo lo i gia súc ( bê,

nghé). ........................................................................................................ 31
4.1.2 Xác

nh tình tr ng nhi m tr ng giun

tr i, khu v c

a bê, nghé

n n chu ng

t xung quanh chu ng tr i. ................................................. 33

4.2 B NH LÝ VÀ BI U HI N LÂM SÀNG C A BÊ, NGHÉ KHI B
B NH GIUN
4.2.1 nh h

A BÊ, NGHÉ ....................................................................... 34
ng c a giuan

a trong h i ch ng tiêu ch y c a bê, nghé. . 34

4.2.2 T l bê, nghé có bi u hi n lâm sàng khi b b nh giun
4.3 BI N PHÁP PHÒNG, TR B NH GIUN
4.3.1 S d ng công th c
giun

a. ............... 36

A BÊ, NGHÉ.................... 37

phân có kh n ng sinh nhi t cao

di t tr ng

a bê, nghé. ........................................................................................ 37

4.3.2 S d ng m t s thu c

t y giun

a bê, nghé................................. 39


v

Ph n V.................................................................................................................. 41
K T LU N, T N T I VÀ

NGH ................................................................ 41

5.1 K T LU N. ............................................................................................... 41
5.2 T N T I .................................................................................................... 42
5.3

NGH .................................................................................................... 42

TÀI LI U THAM KH O ................................................................................... 43


vi

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC T

AS: Ánh sáng
cs: c ng s
Nxb: Nhà xu t b n
TT: th tr ng
g: gam
NM: Niêm m c
To: nhi t

VI T T T


vii

DANH M C CÁC B NG

B ng 4.1: T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé t i hai b n H c và Nông C c

A thu c t nh S n La............................................................................................... 25
B ng 4.2: T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé theo mùa v ....................... 27

B ng 4.3. T l và c

ng

nhi m giun

a theo tu i bê, nghé. ............................ 29

B ng 4.4: T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé theo tính bi t ..................... 31

B ng 4.5: T l và c

ng

nhi m giun

a

B ng 4.6: Tình tr ng nhi m tr ng giun

bê, nghé. ....................................... 32

a bê, nghé

chu ng tr i, khu v c xung

quanh chu ng tr i. ................................................................................................. 33
B ng 4.7: T l và c

ng

nhi m giun

a bê, nghé bình th

ng và tiêu ch y .... 34

B ng 4.8: T l bê, nghé có bi u hi n lâm sàng khi b b nh giun
B ng 4.9: Tác d ng di t tr ng giun

a. ................... 36

a bê, nghé c a công th c ......................... 37

B ng 4.10: Hi u l c c a m t s thu c t y giun

a bê, nghé ................................. 39


viii

DANH M C CÁC HÌNH
Hình 2.1: C u t o giun
Hình 2.2 S

vòng

a bê, nghe Neoascaris vitulorum. ..................................... 5
i c a Neoascaris vitulorum. ................................................ 8

Hình 4.1: Bi u

t l nhi m giun

Hình 4.2: Bi u

t l giun

Hình 4.3: Bi u

t l nhi m giun

a bê, nghé theo mùa v trong n m............... 28

a bê, nghé theo l a tu i .......................................... 30
a

bê, nghé bình th

ng và tiêu ch y ......... 35


1

Ph n I
M
1.1 TÍNH C P THI T C A

U

TÀI

Trong nh ng n m g n ây vi c phát tri n àn trâu, bò v c s l
l

ng là m t v n

dùng, n
x y ra

quan tr ng, nh m áp ng nhu c u th c ph m cho ng

nh n n kinh t , góp ph n nâng cao
l a tu i bê, nghé ã gây nh h

nuôi trâu bò, trong ó ph i k
B nh giun
thành

ng l n ch t

i s ng xã h i. Tuy nhiên, các b nh

ng r t l n

n b nh giun

i tiêu

n công tác phát tri n ch n

a bê nghé.

a bê nghé nói riêng và b nh ký sinh trùng nói chung không gây

d ch l n nh các b nh do vi khu n và virus, nh ng nó th

làm gi m n ng su t ch n nuôi, nh h

ng

n kh n ng sinh tr

ng kéo dài âm ,
ng và phát tri n

c a bê nghé.
Theo Tr nh V n Th nh và cs (1993) [18], giun

a Neoascaris vitulorum gây

tiêu ch y chi m t l cao trong t ng s bê nghé sinh ra, t l ch t có th t i 38,97%
trong t ng s bê nghé b b nh.
B nh giun
phát vào v
giun

a là b nh khá ph bi n

ông - xuân,

bê nghé d

a cao h n trung du và

bê nghé c a n

i 3 tháng tu i. Bê nghé

c ta. B nh th

ng

mi n núi nhi m

ng b ng.

Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (1999) [3], Phan

ch Lân và cs (2005) [7],

b nh do giun Neoascaris vitulorum gây ra, chúng ký sinh trong ru t non c a bê
nghé và gây ra các tác h i nh : gây t n th

ng ru t non, m t s c quan (gan,

ph i,… ) do u trùng di hành, giun l y ch t dinh d
ch m l n. Ngoài ra, giun

a còn ti t

a ch y, g y sút và d ch t n u không

ng làm cho bê nghé g y còm,

c t làm cho bê nghé b trúng

c, s t cao,

c i u tr k p th i.

S n La là t nh thu c vùng núi Tây B c có i u ki n t nhiên thu n l i

phát

tri n ch n nuôi trâu bò, bê, nghé. Tuy nhiên, do t p quán ch n nuôi c a ng

i dân

còn mang tính ch t qu ng canh, ch n th t nhiên là chính, do v y công tác ch m


2

sóc s c kh e cho àn gia súc,
th

c bi t là gia súc non còn nhi u h n ch , b nh t t

ng x y ra nhi u, trong ó, b nh tiêu ch y trên bê nghé th

trong mùa m a gây thi t h i kinh t
t nhiên và th i ti t khí h u
có nhi u bi n

i.

ký sinh trùng, t

n

ó nh h

ng

áng k . Trong nh ng n m g n ây, i u ki n

c ta nói chung và

i u ó có th

nh h
n

các t nh mi n trung nói riêng

ng và làm thay

trên, tôi th c hi n

i quy lu t sinh t n c a

c i m d ch t c a b nh.

Xu t phát t nhu c u c p thi t c a th c t ch n nuôi
c p

ng xuyên di n ra

tài: ” Nghiên c u

t nh S n La, t nh ng

c i m b nh giun

a bê, nghé

và bi n pháp phòng, tr t i m t s xã mi n núi thu c t nh S n La ”.

1.2 M C ÍCH NGHIÊN C U
- Nghiên c u nguyên nhân gây tiêu ch y trên àn bê nghé t 1 – 3 tháng tu i
do giun

a.

- Nghiên c u
c a b nh giun

b sung nh ng thông tin khoa h c v

a bê nghé trong i u ki n sinh thái hi n nay.

- Xây d ng quy trình phòng ch ng b nh giun
nhi m giun

c i m d ch t h c

a, gi m thi t h i do b nh giun

a bê nghé

h n ch t l

a gây ra, góp ph n phát tri n ch n

nuôi trâu bò.

1.3 Ý NGH A KHOA H C VÀ TH C TI N
1.3.1 Ý ngh a th c ti n
K t qu c a

tài là c s

bi n pháp phòng tr b nh giun
h n ch thi t h i do giun

khuy n cáo ng

i ch n nuôi trâu bò áp d ng

a cho bê nghé, nh m h n ch t l nhi m giun

a,

a gây ra, góp ph n nâng cao hi u qu ch n nuôi, góp

ph n phát tri n kinh t - xã h i c a t nh S n La.

1.3.2 Ý ngh a khoa h c
K t qu c a

tài làm hoàn thi n h n nh ng thông tin khoa h c v b nh

giun

a bê nghé t i m t s

a ph

ng c a t nh S n La,

h c

xây d ng quy trình phòng tr b nh giun

ng th i là c s khoa

a cho bê nghé.


3

Ph n II
T NG QUAN TÀI LI U
2.1 C

S

KHOA H C C A

2.1.1

c i m sinh h c c a giun

2.1.1.1 V trí c a giun
B nh giun

TÀI
a kí sinh

bê, nghé

a bê, nghé trong h th ng phân lo i

ng v t

a do loài giun Neoascaris vitulorum (Goeze, 1782), hay còn có

tên g i khác là Toxocara vitulorum thu c h Anikidae gây ra.
Th

t và cs (1977) [23], giun

phân lo i

a bê nghé có v trí trong h th ng

ng v t h c nh sau:

Nghành Nemathelminthes Schneider, 1873
L p Nematoda Rudolphi, 1808
Phân l p Rhabditia Pearse, 1942
B Ascaridida Skrjabin et Schulz, 1940
Phân b Ascaridina Skrjabin, 1915
H Anisakidae Skrjabin et Karokhin, 1945
ng Neoascaris Travassos, 1927
Loài Neoascaris vitulorum Goeze, 1782.

2.1.1.2

c i m hình thái c a Neoascris vitulorum.

Theo Ph m V n Khuê và cs (1996) [9]; Nguy n Th Kim Lan và cs (1999)
[3], giun tròn Neoascaris vitulorum có thân màu vàng nh t,

u có ba lá môi, rìa

c a nh ng môi này có r ng c a, th c qu n dài 3 - 4,5 mm, ch n i ti p v i ru t
phình thành d dày nh , vòng th n kinh và l bài ti t
+ Giun

ngang nhau ph n

u.

c không có cánh uôi, dài 13 - 15 cm, r ng nh t 0,35 cm, uôi dài

0,21 - 0,46 mm, thon tròn, tr

c và sau h u môn

ôi gai giao h p dài 0,95 - 1,20 mm.

phía b ng có 20 - 27 gai, có m t


4

+ Giun cái dài 19 - 23 cm, ch r ng nh t là 0,5 cm, âm h
tr

kho ng 1/8

c thân, uôi hình nón dài 0,37 - 0,42 mm, uôi có nhi u gai bao ph . Tr ng

giun h i tròn, có v v i.
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (1999) [3]. B nh giun
thi t h i nhi u

gia súc non giai o n bú s a,

+ Giun

c bi t t s sinh

a bê, nghé có màu vàng óng hình ng 2

a r t ph bi n gây
n 3 tháng tu i.

u h i nh n có 3 môi bao

quanh mi ng( m t môi phía l ng, hai môi phía b ng). Trên rìa môi có m t hàm r ng
c a r t rõ. Giun

c dài t 13

0,46mm thon tròn. Giun cái dài 19
+ Giun

n 15cm, r ng nh t là 0,35cm, uôi dài 0,21 n 23cm

ng kính 0,5cm, uôi th ng.

c có hai gai giao h p dài b ng nhau 0,95mm và không có túi giao

h p, tr ng giun

a hình b u d c, h i ng n, kích th

c 0,08 - 0,09mm x 0,7 -

0,75mm v dày g m 4 l p, l p ngoài là protit, màu vàng cánh gián nh p nhô.
Theo nh ng nghiên c u c a Taira và Fujita (1991) [27] t n m 1982 - 1988,
v giun tròn
7 giun

a

hai huy n Kyushu và Okinawa, Nh t b n. Hai tác gi
c và 21 giun

a cái v hình thái h c, cho th y

ã nghiên c u

dài trung bình c a

giun

c là 15,64cm ( 14,0 - 18,0cm), giun cái 25,75cm ( 16,5 - 34,0cm). Thân

tr ng

c và m m. Tr ng giun dài 81,6µm và r ng 71,8µm, b m t v tr ng tr n

nh n, không nh n nheo.
Theo mô t c a Urquhart G.M. và cs (1996) [28] thì giun
là ký sinh trùng
Giun

ng ru t l n nh t c a

a T.viturlorum

bê nghé, giun cái dài có th

n 30cm.

a có thân dày, màu h i h ng khi còn s ng, và l p bi u bì khá trong su t nên

có th nhìn th y
trong su t.

c các c quan n i t ng. Tr ng giun

a có m t l p v dày và


5

Hình 2.1: C u t o giun

a bê, nghe Neoascaris vitulorum.

( theo MOZGOVOI, DAVTIAN).
a) Mi ng: 1-

nh

u; 2- Môi phía l ng;

3- Môi phía c nh giáp b ng.
b)

u, uôi: 1- o n

u; 2- Gai giao h p;

3- o n uôi con cái( phía c nh).
c) 1- o n thân tr

c; 2.3- Tr ng.


6

2.1.1.3

c i m vòng

Giun

i c a Neoascaris vitulorum.

a bê, nghé có tên là Neoascaris vitulorum thu c h Anisakidae, phát

tri n tr c ti p không qua ký ch trung gian, giun tr
c a bê, nghé giun

ng thành s ng trong ru t non

tr ng theo phân ra ngoài phát tri n phôi thai trong tr ng. Sau

ó l i vào c th bê, nghé và phát tri n qua 2 giai o n:
+ Giai o n ngoài môi tr

ng: Giun cái tr

ng thành

tr ng, tr ng theo

phân ra ngoài ( tr ng có phôi không phân chia) g p i u ki n ngo i c nh thích h p
nh ( nhi t

,

m, oxy…). Phôi b t

u phân chia và phát tri n thành tr ng có

s c mi n c m ( tr ng có u trùng). Theo dõi quá trình hình thành phôi thai ta th y
quá trình phát tri n c a tr ng ngoài môi tr
vào i u ki n nhi t

ng,

n giai o n c m nhi m ph thu c

.

nhi t

t 15oC

n 17oC quá trình c n 38 ngày

nhi t

t 18oC

n 20oC quá trình c n 20 ngày

nhi t

t 21oC

n 25oC quá trình c n 10

nhi t

t 28oC

n 30oC quá trình c n 7 ngày

nhi t

t 31oC

n 32oC quá trình c n 6 ngày

nhi t

cao h n 32oC tr ng không phát tri n.

Qua th c nghi m tr ng b phân h y
ch t sát trùng. Còn

cao hay d

i tác d ng c a các

i u ki n khô hanh thì tr ng phát tri n kém và có kh n ng b

tiêu di t, khi tr ng phát tri n
kh n ng s ng

nhi t

n 12 ngày

nhi t

t 0oC

n giai o n c m nhi m ( tr ng có u trùng) nó có
n 62oC.

i u ki n ngo i c nh thích h p, nó có

th t n t i 1 n m. Tr ng có s c c m nhi m b phân h y d
+ Giai o n trong c th : B nh giun

i tác d ng c a n

c sôi.

a bê, nghé có 2 hình th c gây nhi m

ó là hình th c nhi m qua bào thai và nhi m tr c ti p nh ng ch y u nhi m qua bào
thai.
Sau khi tr ng giun

a có s c c m nhi m, nhi m vào c th trâu, bò me do


7

n ph i, d

i tác d ng c a d ch v và ru t non làm t ng s phát tri n c a tr ng. V

tr ng b phân h y và u trung thoát ra ngoài ( n u

lâu trong môi tr

ng d ch v

u

trùng s b ch t) di chuy n xu ng ru t non và sau ó chui qua thành ru t vào các
m ch máu t i gan, tim và theo vòng tu n hoàn lên ph i. N u

bê, nghé u trùng s

t ph i qua khí qu n v y t h u r i tr l i

n ru t non u trung

qua nhi u b n

i phát tri n thành giun tr

ph i tr ng giun có s c c m nhi m

ng tiêu hóa.

ng thành. Th i gian t khi bê, nghé nu t

n khi phát tri n thành giun tr

ng thành ít nh t

là 43 ngày.
i v i gia súc l n u trùng t phá v các mao m ch và ph nang ph i sau
ó theo t nh m ch v tim trái và theo vòng tu n hoàn l n i kh p c th . Ph n l n
các u trùng
và t n t i 5
Tr

n các mô và ph t ng nh : C , th n, gan, não

ó chúng óng kén

n 6 tháng.
ng h p trâu, bò cái nhi m ph i tr ng trong th i gian có ch a thì u

trùng có th

i qua h th ng tu n hoàn c a nhau thai vào bào thai c trú trong gan.

T i ây u trùng s ng không bi n
và u trùng b t

i ch sau khi

u trùng m i ti p t c bi n

i

u di hành t gan lên ph i qua khí qu n, h u r i quay tr l i ru t

non, t i ây giun phát tri n l n lên thành giun tr
giun trong c th bê, nghé kho ng t 2
không có ch a chúng theo tu n hoàn
trùng n m trong kén kho ng 5

ng thành

tr ng, tu i th c a

n 3 tháng, khi tr ng giun vào c th bò
n óng kén

các c quan và th i gian u

n 6 tháng.

N u con v t không có ch a thì kén óng t m t i. Còn con v t có ch a thì
u trùng trong tu n hoàn nhau thai và bào thai, c trú
quá trình phát tri n c a giun
tr

gan c a bào thai. Nh v y

a bê, nghé c n 2 giai o n là giai o n ngoài môi

ng và giai o n trong c th . N u thi u m t trong hai giai o n này thì quá trình

phát tri n c a giun không th c hi n

c.

Vichitr Sukhapesna (1982) [29]

ã nghiên c u 10 trâu bò m

nhi m

Strongyloides papillosus và Neoascaris vitulorum cùng v i bê nghé k t khi bê
nghé

c sinh ra.


8

cho bê nghé con b nhi m S.papillosus và N.vitulorum. Bê nghé

ã b nhi m

S.papillosus qua bú s a t trâu bò m , và nhi m N.vitulorum qua nhau thai.

N.vitulorum
Tr

To, Ao, AS

Theo phân

ng thành

Tr ng ch a u trùng có s c

Tr ng

gây b nh

( ru t non bê, nghé)

Bê,
nghé
nu t

u trùng
Gan

Ph i

NM ru t

Máu

Tim
Hình 2.2 S

vòng

2.1.2 D ch t h c c a b nh giun
Tr ng giun có s c
giun s ng

c3

i c a Neoascaris vitulorum.

a bê, nghé

kháng r t cao do có 4 l p v dày.

n 4 n m, giun có s c

kháng m nh v i m t s ch t hóa h c

nh focmon 2%, creolin 3%, H2SO4 1%, NAOH 2%.
tr ng ch t trong n a gi , n
trong 1

nhi t

43oC

c nóng 60oC di t trong 5 phút, n u n

n 10 giây. Vì v y ta dùng ph

g c tr ng giun

i u ki n t nhiên

ng pháp

n 50oC thì

c

70oC di t

phân nhi t sinh h c

di t t n

a.

Theo Tr nh V n Th nh (1993) [18] cho th y b nh th
các vùng mi n nh : Trung du

ng xu t hi n

t tc

ng b ng mi n núi, nh ng ph bi n nh t là mi n

núi.
N
ra sau 1
ráo, l nh d

c ta trâu th

ng

vào tháng 11, tháng 12 và tháng 1 b nh th

n 2 tháng, tr ng giun có s c
o

o

ng phát

kháng m nh trong i u ki n th i ti t khô

i 0 C và nóng trên 42 C tuy tr ng ng ng phát tri n không n thành u


9

trùng

c nh ng khi ã thành tr ng có s c gây b nh thì ánh n ng m t tr i chi u

tr c ti p thì m i di t
N

c tr ng.

c ta là m t n

c nhi t

i gió mùa thu n l i cho t ng tr ng phát tri n,

dân a s v n ch n th t do bê, nghé theo m
không

c quan tâm: m

i n, công tác v sinh chu ng tr i

t, l y l i… Do ó bê, nghe th

ng th i tr ng giun

a

ra ngoài ho c ngay trong chu ng tr i t o i u ki n ti p xúc cho bê, nghé khác nu t
ph i khi u ng n

2.1.3

c và khi n v i tr ng giun

a có kh n ng c m nhi m vào c th .

c i m b nh lý và lâm sàng c a b nh giun

a bê, nghé

2.1.3.1 C ch sinh bênh.
Khi bê nghé nu t ph i tr ng giun
th y giun
hành

a tr

ng thành

a có s c gây b nh, sau 43 ngày có th

ru t non bê nghé. Trong t

n m t s khí quan nh ph i, gan. Khi giun tr

ng thành

ng giun

a di

ru t non s l

ng

nhi u, vít ch t làm t c ru t non, có khi làm th ng ru t ho c chui vào ng d n m t,
gan.
Giun còn ti t ch t

c làm cho bê nghé b trúng

nhanh. Giun l y ch t dinh d
(1996) [2]) Giun
tác

c, gây a ch y, g y sút

ng làm bê nghé g y y u (Ph m V n Khuê và cs,

a Neoascaris vitulorum c ng nh các loài giun sán khác, ngoài

ng chi m o t ch t dinh d

ng c a v t ch , còn gây t n th

ru t, t o i u ki n cho các vi khu n có trong

ng niêm m c

ng tiêu hoá (E.coli, Salmonella,

Proteus...) xâm nh p gây r i lo n quá trình phân ti t, viêm ru t và tiêu ch y c p tính
ho c mãn tính.
Ngoài ra, giun
Giun

a còn gây viêm ru t cata, m t s ít b bi n

trong ng d n m t gây viêm có m , viêm do t n th

phát hi n. Gia súc non m c b nh giun

ng

i ho i t

gan.

ph i c ng

a b viêm ru t th phát có th ch t

c

n 80%.

c i m ch y u c a b nh là gây tiêu ch y song không liên t c, có s xen k
gi a tiêu ch y và bình th

ng, c th thi u máu, da nh t nh t, bê nghé có bi u hi n

nôn t ng c n, kém n, th tr ng sa sút. N u không phát hi n s m và i u tr k p th i
bê nghé ch t r t nhanh.


10

The

cs (2006) [19], u trùng sau khi xâm nh p vào c th

bê nghé, u trùng di hành gây t n th
khu n, virus gây các b nh tr
t
giun có kích th

u

ng nhi u c quan. Chúng em the

n nhi m k phát. Giun c

u vi

u ch t dinh

c v t ch làm bê, nghé g y y u, a ch y , a phân tr ng . Do

c l n, khi ký sinh v i s l

ng l n th

ng gây ra t c ru t, th ng

ru t, t c ng m t.
Nguy n Hùng Nguy t và cs (2008) [11] cho bi t giun
non bê, nghé s gây ra các tác
- Tác

ng c gi i:

a ký sinh trong ru t

ng:

u trùng di hành làm t n th

ng gan, ph i. Giun tr

thành dùng các lá môi bám vào niêm m c ru t và gây t n th
viêm cata, nh h

ng

ng

ng niêm m c ru t,

n tiêu hóa, s a không tiêu hóa b vón l i. S a này b vi

khu n lên men phân h y, sinh ra nhi u s n ph m c a quá trình phân h y protit. Vì
v y, khi phân ra ngoài có màu tr ng s a, l ng có mùi th i kh m. S l

ng giun

a

nhi u có th gây t c, th ng ru t, gây viêm phúc m c.
- Tác

ng do

c t : giun

a

c.
- Tác

ng chi m o t ch t dinh d

ng: giun

a l y dinh d

ng

m.

2.1.3.2 Bi u hi n lâm sàng và b nh tích
5 ngày,
ngày. Nghé th

11 - 30

ng ch t vào 7 , cách nuôi d

ng.

Theo Nguy n V n Thi n và cs (1977) [14], bê ng

. B nh n ng bê nghé g y r c, xù lông, m t l
o

khô, thân nhi t kho ng 40- 41 C. Con v t m t m i,

, ch y n

c m t có nh , m i

ng lên n m
, l ng.


11

Theo

D

ng Thái và Tr nh V n Th

ch y, ôi khi táo bón, ch
h p t th i giun hay

m, a

ng h i, i l i không yên, au b ng, ho, co gi t. Tr

ng

c i u tr thì các tri u ch n

nh

kéo dài 2 - 3 tháng.
Ph m Xuân D (1971) cho bi t, b nh a ch y

bê m t ph n do giun

a và

b nh viêm ph i, m t ph n do giun ph i.
Phan
tr

ch Lân (1986) [8] ã thông báo bê Zê bu m c b nh giun

ng Phú M n (Hà S n Bình) có tri u ch ng a ch y,

a

Nông

r , n m li t t i ch và có

con ch t.
D

ng Công Th

(2000) [5] cho bi t, bê nghé m c b nh th

ng lù ù, ch m ch p,

u cúi, l ng cong,

b ng to, lông xù lên, khoeo và uôi dính phân b n, phân có mùi tanh kh m, màu
tr ng ngà.
(2006) [19] cho bi t v lâm sàng c a b nh giun
: b nh x y ra ph bi n
ch p

bê nghé t 11 - 30 ngày tu i. Bê nghé

u cúi, l ng cong, uôi c p, th

a

r , lù xù, ch m

ng ch t vào ngày th 7 , n m m t ch , th y u, au

b ng, n m ng a dãy d a,

p chân lên phía tr

c b ng. Có khi nghe rõ ti ng sôi

b ng. Bê, nghé g y sút nhanh chóng, da khô, lông d ng, m t l

, niêm m c nh t

nh t, m i khô, h i th th i.
Phân màu tr ng, mùi r t th i, con v t a ch y n ng, ch y v t c n câu,
quanh h u môn. Có th xem ây là m t tri u ch ng i n
hình giúp cho vi c ch n oán xác

2.1.4 Ch n oán b nh giun

nh b nh giun

a bê nghé.

a bê, nghé

Khi bê còn s ng c n c vào tri u ch ng lâm sàng i n hình nh :
+ Dáng i lù ù, ch m ch m, l ng cong, uôi c p, b ng to, lông xù, b
h i th th i.

n,


12

+ Màu phân: Ban
s m,

u l n nh n h i táo, t màu en chuy n sang màu vàng

c s t, r i ng sang màu tr ng và l ng d n, có mùi th i

c bi t.

- D n li u d ch t h c
- Xét nghi m phân b ng ph

ng pháp phù n i ( fulleborn)

i v i bê, nghé ã ch t
- M khám: Theo Tr nh V n Th nh (1977) [16] th y có nhi u giun

a

ru t

non ( tá tràng) có m t s ít giun chuy n lên ng d n m t, túi m t, d c , d múi kh ,
có khi giun qu n thành t ng búi, làm t c ru t hay th ng ru t.

2.1.5 Bi n pháp phòng tr b nh
2.1.5.1 Phòng b nh
S d ng thu c

phòng b nh cho bê, nghé: ph

nghé u ng thu c phòng tr

ng pháp t t nh t là cho bê

c khi tri u ch ng c a b nh th hi n trên con v t. Th c

ch t là dùng thu c di t giun ngay t khi còn nh , s l

ng ít.

có hi u qu khi s

d ng thu c c n ch n th i i m u trùng ã di hành xu ng ru t.
V sinh chu ng tr i: C n gi cho n n chu ng khô ráo, t o i u ki n cho ánh
sáng m t tr i chi u tr c ti p vào chu ng nuôi. Phân ph i
c

úng quy cách
V sinh th c n, n

di t tr ng giun.
c u ng, d ng c ch n nuôi.

V sinh bãi ch n: Thu gom phân
Ch m sóc nuôi d

c thu gom h ng ngày v

theo ph

ng pháp nhi t sinh v t h c.

ng t t cho nh ng bê, nghé m c b nh.

2.1.5.2 i u tr
i v i b nh giun

a bê, nghé ng

nhau. Theo tác gi Nguy n Ph

c T

i ta th

ng (1984 - 1994) [22] s d ng nhi u lo i

thu c và cho k t qu khác nhau. Hi n nay trên th tr
s

ng dùng nhi u lo i thu c khác

d ng có tác d ng r t cao và không ng

ng có bán nhi u lo i thu c khi

c nh : Bivermectin 1%, Lavavet,

Dectomax.
-

i v i Bivermectin 1% dùng 0,2mg/ kg TT, tiêm d

i da.


13

-

i v i Lavavet dùng 7,5mg/ kg TT, tiêm b p.

-

i v i Dectomax dùng 0,02mg/ kg TT, tiêm b p ho c tiêm d

i da.

Theo Cao Tuy t Lan (1996) [4] dung Mebenvet li u 120mg/ kg TT t y cho
nghé nhi m giun

a th xã Lai Châu có hi u qu t t.

Ph m V n Khuê và Phan L c (1996) [2] ã th nghi m
Châu ( V nh Phú), Kim B ng ( Nam Hà), Gia Lâm,

Mê Linh, Phong

ông Anh, T Liêm, Sóc S n

(Hà N i) dùng Benzimidazole li u 7,6 - 9 mg/kg TT, t y cho 73 bê nhi m
Neoascaris vitulorum, k t qu

t 100%.
an

d

c nh

ch Lân (2000) [5] cho bi t, dùng các lo i hoá

Piperazin 0,3 - 0,5g/kg TT, Tetramizole 10mg/kg TT, Mebenvet

0,5g/kgTT và m t s hoá d

c khác

t y tr Neoascaris vitulorum cho k t qu

r t t t, bê nghé kh i b nh phân tr ng.
Chu Th Th m và cs (2006) [19] ã

a ra các phác

0,5 g/kg TT tr n l n v i th c n hay hoà vào n

sau: Dùng Piperazin

c cho u ng, t y vào bu i sáng;

Phenolthiazin 0,5g/kg TT u ng 2 l n trong ngày, u ng 2 ngày li n; Tetramisol 10 15 mg/kg TT, cho u ng sau khi bê nghé ã bú ho c n. Ngoài ra tác gi còn
m t s lo i thu c nam có tác d ng t y giun

a ra

a nh :

- V xoan: c o b l p v nâu, sao vàng tán nh thành b t. Cho gia súc u ng
3- 5g liên t c 3 bu i sáng. Ho c có th s c l y n
s m tr

c khi cho n v i li u l

c, cô

c, cho u ng vào lúc sáng

ng 30 - 50ml.

- H t cau: Nghi n nh 4g h t cau, s c l y n

c cho gia súc u ng. Ho c

nghi n nh , rang khô em tr n th c n, cho n vào bu i sáng.

2.2 TÌNH HÌNH NGHIÊN C U TRONG VÀ NGOÀI N
2.2.1 Tình hình nghiên c u trong n
B nh giun

c

a bê nghé r t ph bi n trong ch n nuôi,

nguy hi m v i bê nghé t s sinh

C

n 6 tháng tu i. Vì th

n
n

c ta b nh này r t
c ta ã có r t nhi u


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×