Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa lợn tại huyện Hải Hà tỉnh Quảng Ninh và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)

TR

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

H A TH HU

Tên

tài:

“NGHIÊN C U M T S

C I M D CH T B NH GIUN

A

L N T I HUY N H I HÀ, T NH QU NG NINH
VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR ”


KHÓA LU N T T NGHI P

H ào t o
Chuyên ngành
L p
Khoa
Khóa h c
Gi ng viên h

IH C

: Chính quy
: Thú y
: K42 - TY
: Ch n nuôi - Thú y
: 2010 - 2015
ng d n : TS. Phan Th H ng Phúc

Gi ng viên khoa Ch n nuôi thú y - Tr

ng

i h c Nông Lâm Thái Nguyên

THÁI NGUYÊN - 2014


L IC M

N

T
khoa Ch n nuôi T
“Nghiên c u m t s
c i m d ch t b nh giun
t i huy n H i Hà t nh Qu ng Ninh và bi n pháp phòng tr ”.

l n
:


Ban G

.

.
TS.
.
B
T

T
chí Tr

.

.
!
5
12 n m 2014
Sinh viên

H a Th Hu


DANH M C CÁC CH
A.suum
cs
Nxb
PTCN
TT
tr
VSTY

VI T T T VÀ KÝ HI U

: Ascaris suum
: c ng s
: Nhà xu t b n
: Ph ng th c ch n nuôi
: Th tr ng
: trang
: V sinh thú y


DANH M C CÁC B NG
B ng 4.1. T l và c

ng

nhi m giun

a l n t i m t s xã thu c huy n

H i Hà, t nh Qu ng Ninh .............................................................. 26
B ng 4.2. T l và c

ng

nhi m giun

a theo tu i l n ........................... 28

B ng 4.3. T l và c

ng

nhi m giun

a theo gi ng l n ........................ 31

B ng 4.4: T l và c

ng

B ng 4.5. T l và c

ng

nhi m giun

a l n theo tháng trong n m ....... 34

B ng 4.6. T l và c

ng

nhi m giun

a theo ph

nhi m giun

B ng 4.7. S ô nhi m tr ng giun
B ng 4.8. Th i gian tr ng giun
trong phân

a

a l n theo tình tr ng v sinh thú y .. 32

ng th c ch n nuôi ... 35

ngo i c nh ...................................... 37

a phát tri n thành tr ng có s c gây b nh

ngo i c nh................................................................ 38

B ng 4.9. Th i gian s ng c a tr ng giun

a có s c gây b nh trong phân

ngo i c nh .................................................................................... 39
B ng 4.10. Bi u hi n lâm sàng c a l n nhi m giun
B ng 4.11. B nh tích

i th b nh giun

a

a ............................... 40

l n ........................................ 41

B ng 4.12. T l tiêu b n có b nh tích vi th trong s tiêu b n nghiên c u... 42
B ng 4.13. So sánh s l

ng h ng c u, b ch c u và hàm l

gi a l n b b nh giun

ng huy t s c t

a và l n kho .......................................... 45

B ng 4.14. So sánh công th c b ch gi a l n b b nh giun
B ng 4.15. Hi u l c c a thu c t y giun

a và l n kho .. 46

a l n ........................................... 47


DANH M C CÁC HÌNH
Hình 4.1: Bi u

th hi n t l nhi m giun

al n

m t s xã thu c huy n

H i Hà .......................................................................................... 27
Hình 4.2. Bi u

th hi n c ng

nhi m giun

a l n m t s xã thu c huy n

H i Hà ........................................................................................... 27
Hình 4.3. Bi u

th hi n t l và c

Hình 4.4. Bi u

th hi n t l nhi m giun

Hình 4.5. Bi u

ng

th hi n t l nhi m giun

nhi m theo tu i l n ................ 30
a theo gi ng l n ................... 31

a theo tình tr ng v sinh thú y.........33

Hình 4.6. Niêm m c ru t b thoái hóa, long tróc ........................................... 43
Hình 4.7.Lông nhung ru t b t n th

ng, m t s b

t, nát ......................... 44

Hình 4.8. Các t bào viêm, b ch c u ái toan (1) và h ng c u (2) xu t hi n
nhi u niêm m c ru t ................................................................... 44


M CL C
PH N 1. M
1.

tv n

U ...................................................................................................1
.................................................................................................. 1

1.1. M c tiêu nghiên c u ................................................................................ 2
1.2. M c ích nghiên c u ............................................................................... 2
1.3. Ý ngh a c a

tài .................................................................................... 2

PH N 2. T NG QUAN TÀI LI U........................................................................3
2.1. C s khoa h c c a

tài ........................................................................ 3

2.2. Tình hình nghiên c u trong và ngoài n
2.2.1. Tình hình nghiên c u trong n
2.2.2. Tình hình nghiên c u
PH N 3.

I T

n

c ............................................ 13

c ........................................................ 13

c ngoài .................................................... 15

NG, V T LI U, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP

NGHIÊN C U ........................................................................................................17
3.1.

it

ng nghiên c u ............................................................................ 17

3.2.

a i m và th i gian nghiên c u .......................................................... 17

3.3.N i dung nghiên c u .............................................................................. 17
3.3.1.Tình hình nhi m giun

al nt im ts

3.3.2. Nghiên c u s ô nhi m tr ng giun
3.3.3. Nghiên c u b nh giun

al n

ngo i c nh ..................... 18

a l n (Ascariosis) ........................................ 18

3.3.4.Bi n pháp phòng tr b nh giun
3.4. Ph

a ph ng thu c huy n H i Hà ..... 17

a cho l n.......................................... 18

ng pháp nghiên c u ....................................................................... 18

3.4.1. Ph

ng pháp l y m u ......................................................................... 18

3.4.2. Ph

ng pháp xét nghi m m u............................................................. 19

3.4.3. Ph

ng pháp xác

nh th i gian phát tri n và t n t i c a tr ng giun

có s c gây b nh trong phân

a

ngo i c nh ..................................................... 20

3.4.4. Ph ng pháp theo dõi các bi u hi n lâm sàng c a l n b b nh giun

a ..... 21


3.4.5. Ph

ng pháp xét nghi m máu

l n b b nh giun

xác

nh m t s ch s huy t h c c a

a và l n kh e.................................................................. 21

3.4.6. Ph

ng pháp xác

3.4.7. Ph

ng pháp theo dõi hi u l c c a thu c t y giun

3.5. Ph

nh b nh tích

i th , vi th ................................... 21
a l n ................. 22

ng pháp x lý s li u ..................................................................... 23

3.5.1. M t s tham s th ng kê..................................................................... 23
3.5.2. M t s công th c tính t l (%) .......................................................... 25
PH N 4. K T QU VÀ TH O LU N ..............................................................26
4.1.T l và c

ng

nhi m giun

al n

m t s xã thu c huy n H i Hà,

t nh Qu ng Ninh ........................................................................................... 26
4.2. T l và c

ng

nhi m giun

a theo tu i l n .................................... 28

4.3. T l và c

ng

nhi m giun

a theo gi ng l n ................................. 30

4.4. T l và c

ng

nhi m giun

a l n theo tình tr ng v sinh thú y ...... 32

4.5. T l và c

ng

nhi m giun

a l n theo tháng trong n m ................ 34

4.6. T l và c

ng

nhi m giun

a l n theo ph

4.7. S ô nhi m tr ng giun
v

al n

ng th c ch n nuôi ...... 34

n n chu ng nuôi, xung quanh chu ng và

n bãi tr ng cây th c n cho l n .............................................................. 36

4.8. Th i gian tr ng giun
phân

a phát tri n thành tr ng có s c gây b nh trong

ngo i c nh ........................................................................................ 37

4.9. Th i gian s ng c a tr ng giun

a l n có s c gây b nh trong phân

ngo i c nh .................................................................................................... 39
4.10. Bi u hi n lâm sàng c a b nh giun
4.11. B nh tích
4.12. Bi n

i th c a l n nhi m giun

i vi th c a l n nhi m giun

a

l n ........................................ 40
a ............................................ 41

a................................................ 42

4.13. So sánh s l

ng h ng c u, b ch c u và hàm l

ng huy t s c t gi a

l n b nhi m giun

a và l n kho ............................................................... 45

4.14. So sánh công th c b ch c u c a l n b b nh giun

a và l n kho ...... 45


4.15. Hi u l c c a m t s thu c t y giun
4.16.

xu t quy trình phòng tr b nh giun

PH N 5. K T LU N VÀ

a cho l n .................................. 46
a cho l n .............................. 48

NGH ...................................................................50

5.1. K t lu n ................................................................................................. 50
5.2.

ngh .................................................................................................. 50

TÀI LI U THAM KH O .....................................................................................51
I. Tài li u ti ng Vi t ..................................................................................... 51
II. Tài li u d ch ............................................................................................. 53
III. Tài li u ti ng Anh ................................................................................... 53


1

Ph n 1
M
U
1.

tv n
Trong nh ng n m g n ây, ngành ch n nuôi n

huy n H i Hà nói riêng ã có nh ng b
c a ngành ch n nuôi không ch
dùng mà còn thúc

c phát tri n m nh m . Các s n ph m

áp ng nhu c u ngày càng cao c a ng

y s phát tri n c a các ngành khác.

nâng cao không ng ng v s l

ng và ch t l

ngu n th c ph m có giá tr dinh d
ph m.

c ta nói chung và c a

th c hi n

i tiêu

i u này òi h i s

ng c a gia súc, gia c m em l i

ng cao và

m b o v sinh an toàn th c

c i u ó, ngành ch n nuôi n

c ta ã s m áp d ng

các ti n b c a khoa h c k thu t vào s n xu t, vi c ch m sóc và phòng b nh
cho gia c m có ý ngh a quan tr ng và quy t

nh

n thành qu c a ng

i

ch n nuôi.
Ch n nuôi l n gi v trí quan tr ng trong ngành nông nghi p
Nam. Cung c p ph n l n th c ph m cho con ng

Vi t

i, phân bón cho ngành

tr ng tr t và các s n ph m ph : da, lông, m ... cho ngành công nghi p ch
bi n. Ch n nuôi l n còn góp ph n r t l n trong v n

gi i quy t vi c làm

nông thôn, xóa ói gi m nghèo và c h i làm giàu cho nông dân.
Bên c nh nh ng b nh truy n nhi m có tính ch t lây lan m nh, gây thi t
h i l n thì b nh ký sinh trùng c ng gây thi t h i không nh cho ngành ch n
nuôi. B nh ký sinh trùng nói chung và b nh giun

l n nói riêng không gây

ch t l n ngay nh ng chúng làm cho l n m c b nh tr lên còi c c, ch m l n…
nh h

ng

Vì v y,

n sinh tr

ng, s c s n xu t và ch t l

ng s n ph m.

góp ph n h n ch tác h i c a b nh giun

gây ra trên àn

l n, xu t phát t yêu c u c a th c ti n s n xu t trên c s th a k k t qu c a
các tác gi trong và ngoài n

c, chúng em ti n hành nghiên c u

tài:


2

“Nghiên c u m t s

c i m d ch t b nh giun

l n t i huy n H i Hà,

t nh Qu ng Ninh và bi n pháp phòng tr ”.
1.1. M c tiêu nghiên c u
- Nghiên c u m t s

c i m d ch t c a b nh giun

al nt im ts

xã thu c huy n H i Hà, t nh Qu ng Ninh.
- Xác

nh hi u l c t y c a m t s lo i thu c t y giun

a l n.

1.2. M c ích nghiên c u
Làm sáng t nh ng thông tin v b nh giun
xu t bi n pháp phòng tr b nh giun

a l n, có c s khoa h c

a l n. T

ó s d ng các bi n

pháp i u tr .
1.3. Ý ngh a c a

tài

- Ý ngh a khoa h c:
b nh giun

tài là thông tin khoa h c v

c i m d ch t c a

a l n t i huy n H i Hà, t nh Qu ng Ninh; v m t s

b nh lý lâm sàng

l n do giun

- Ý ngh a th c ti n:
cách hi u qu , t

c i m

a gây ra.

ra nh ng bi n pháp phòng và i u tr b nh m t

ó h n ch nh ng thi t h i cho ngành ch n nuôi l n.


3

Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U
2.1. C s khoa h c c a
B nh ký sinh trùng

tài
ng tiêu hóa th

th mãn tính, tri u ch ng không rõ, th

ng là nh ng b nh ti n tri n th

ng b tri u ch ng c a các b nh khác

che l p. Do ó chính nh ng con v t b nhi m ã tr thành ngu n reo r c m m
b nh ra bên ngoài và lây ra các con khác làm cho b nh càng có i u ki n phát
tri n m nh nh h
*

ng

n quá trình sinh tr

c i m hình thái, kích th

ng c a v t nuôi.

c c a giun

a l n thu c h Ascaridae,

Theo Nguy n Th Kim Lan (2012) [6] giun
loài Ascaris suum ký sinh
h i nh n.
môi

u giun

al n

ru t non l n: giun màu tr ng s a, hình ng, hai

a có 3 môi bao b c quanh mi ng (1 môi

u

phía l ng, 2

phía b ng). Trên rìa môi có m t hàng r ng c a r t rõ, c u t o c a r ng

này r t khác nhau gi a hai loài giun

a. Giun

c dài 12 - 22cm,

2,7 - 3mm. o n uôi cong v phía b ng. Trên m t b ng

ng kính

m i bên có t

69 - 75 gai th t, có 7 gai th t sau h u môn, nh ng gai th t khác x p trên m t
r i trên hai hàng, m t gai th t l

tr

c h u môn. Con cái dài t 29 - 35cm,

ng kính 4 - 5mm, o n sau th ng. uôi mang h u môn v phía b ng, h u
môn có hình d ng m t cái khe ngang, b c hai môi g lên, âm h có hình dáng
m t l nh , hình b u d c
Phân bi t gi a giun

v phía b ng kho ng 1/3 o n tr
c và giun cái là giun

b ng, uôi giun cái th ng. Giun

c thân.

c nh , uôi cong v m t

c có hai gai giao h p dài b ng nhau,

kho ng cách 1,2 - 2mm không có túi giao h p.
Tr ng giun

a hình b u d c h i ng n, kích th

c t

0,056 -

0,087mm x 0,046 - 0,067mm, v dày g m 4 l p v , l p ngoài cùng là
màng protit, màu vàng cánh dán, nh p nhô làn sóng.


4

*Vòng i c a giun a l n
Theo Phan L c (2006) [12], giun
giun cái

tr ng, s l

phân ra môi tr

a ký sinh

ru t non. Sau khi th tinh,

ng tr ng t 10.000 - 150.000 tr ng/ngày. Tr ng theo

ng ngoài, sau 2 - 3 tu n trong tr ng phát tri n thành u trùng

gây nhi m. N u l n nu t ph i tr ng có ch a u trùng gây nhi m
hoá, u trùng

c gi i phóng ra xuyên qua niêm m c ru t, vào t nh m ch màng

treo, theo tu n hoàn v tim, ph i. u trùng
viêm ph i tr l i
non và ti p t c

ng tiêu

c ho lên mi ng, cùng niêm d ch

ng tiêu hoá, l t xác thành giun tr

ng thành, ký sinh

ru t

tr ng sau 2 - 2,5 tháng.

Nguy n Th Kim Lan (2012) [6], cho bi t: vòng di chuy n c a giun
a và vòng di chuy n t gan - ph i - ru t.
Phân

Ascaris suum
(Ký sinh ru t non l n)

Tr ng

To,Ao,pH

u trùng
(có s c gây b nh)

Ph i< Gan< Máu< Niêm m c ru t
u trùng
Th i gian hoàn thành vòng i c a giun a l n là 54 - 62 ngày. Giun
a l n phát tri n không c n ký ch trung gian. Giun cái m i ngày 200.000
tr ng, trung bình m t giun cái
27 tri u tr ng. Tr ng theo phân ra ngoài,
nhi t
kho ng 24oC và
m thích h p,
c hai tu n trong tr ng có phôi
thai, sau m t tu n n a thì phôi thai l t xác thành tr ng có s c gây b nh. L n
nu t ph i tr ng này thì u trùng n
ru t, chui vào m ch máu niêm m c, theo
máu v gan. M t s ít chui vào ng lâm ba và màng treo ru t, vào t nh m ch
màng treo ru t, vào gan. Sau khi nhi m 4 - 5 ngày thì h u h t u trùng di hành
t i ph i, s m nh t là sau 18 gi mu n nh t là sau 12 ngày v n có u trùng vào


5

ph i. Khi t i ph i u trùng l t xác thành u trùng k III, u trùng này t m ch
máu ph i chui vào t bào, qua khí qu n và cùng v i niêm d ch lên h u, r i
c nu t xu ng ru t non, l t xác l n n a và phát tri n thành giun tr ng
thành. Th i gian u trùng di hành là 2 - 3 tu n, trong khi di hành m t s u
trùng có th vào lách, tuy n giáp tr ng, não...
Giun a s ng b ng ch t dinh d ng c a ký ch , ng th i ti t d ch
tiêu hóa, phân gi i t ch c niêm m c ru t và l y t ch c ó nuôi b n thân.
Tu i th c a giun a không quá 7 - 10 ngày. Nh ng n u i u ki n s ng b t
l i (ký ch s t cao) thì tu i th giun ng n h n.
*S c kháng c a giun a l n
Theo Nguy n Ph c T ng (2002) [20], tr ng giun a khi th i qua
phân ã có phôi. Tr ng ti p t c phát tri n ph thu c vào áp l c, oxy, nhi t ,
m , môi tr ng.
Nuôi trong phòng thí nghi m tr ng phát tri n thành phôi thai bình
th ng trong d ng d ch formol 2%. D i ánh sáng m t tr i tr c ti p tr ng b
tiêu di t trong m t tu n. Theo Ph m Ch c (1980) [2], tr ng giun a phát
tri n bình th ng trong axit axetic và axit lactic 20% nh ng axit picric c có
th dung gi i v kitin. Tr ng b phá h y trong NAOH 10% 70oC trong vòng
15 - 20 phút. Formalin 10% làm cho tr ng không n và u trùng tr nên
không gây nhi m.
Theo Nguy n Th kim Lan (2012) [6], tr ng giun a có s c
kháng
r t cao do có 4 l p v dày, trong i u ki n t nhiên s ng
c 1 - 2 n m, có
s c
kháng m nh i v i m t s ch t hóa h c nh formol 2%, Creolin 3%,
H2SO4 10%, NAOH 2%.
nhi t
45 - 50oC ch t trong n a gi , n c nóng 60oC di t tr ng
trong 5 phút, n c 70oC ch c n 1 - 10 giây. Vì v y phân theo ph ng pháp
nhi t sinh h c s di t
c tr ng giun a.
* D ch t h c
Theo Ph m S L ng và cs (2006) [9] b nh giun
bi n

kh p n i trên th gi i,

c bi t các n

a l n là b nh ph

c ang phát tri n c a châu Á và


6

châu Phi. Nguyên nhân b nh giun

a l n r t ph bi n vì vòng

gi n, có th truy n tr c ti p và có s c
- Tu i m c b nh giun
l n nhi m giun

i c a nó

n

kháng cao.

a: Chu Th Th m và cs (2006) [20] cho bi t,

a v i t l cao và c

ng

l n

l n t 3 - 5 tháng tu i.

Theo Bùi Quý Huy (2006) [4], l n t 2 - 6 tháng tu i m c b nh v i t l cao,
tuy nhiên m i l a tu i

u m c. Nhìn chung, l n nhi m giun

a cao

l a

tu i 2 - 6 tháng tu i, sau ó gi m d n.
Nguyên nhân có tình tr ng này là do i u ki n khí h u n

c ta nóng và

m, thu n l i cho tr ng giun phát tri n. M t khác công tác thú y
ch n nuôi m c dù ã
phân, còn bón phân t
-

c quan tâm nh ng ch a

c th c hi n t t, ch a

i vào ru ng tr ng cây th c n cho l n...

ng v t c m nhi m: theo Ph m S L ng và cs (2009) [11], l n nhà

và l n r ng

các l a tu i 1 - 4 tháng tu i nhi m giun

và b b nh n ng h n l n tr
giun

các c s

ng thành. L n con d

a v i t l cao nh t

i 2 tháng tu i t l nhi m

a 39,2%; 3 - 4 tháng tu i t l nhi m là 48,0%; trên 8 tháng tu i t l

nhi m 24,9%.
-

ng bài xu t m m b nh: l n m c b nh th i tr ng theo phân ra ngo i

c nh.

ngo i c nh nh ng tr ng này

trình phát tri n
-

tr thành tr ng giun

c phát tán r ng rãi và b t
a có s c gây b nh.

ng truy n b nh: theo Nguy n Xuân Bình (2005) [1], Nguy n Th

Kim Lan (2012) [6], Ph m S L ng và cs (2009) [11], b nh
y u qua

ng mi ng, qua th c n, n

li m d ng c , máng n, n n chu ng và
ng tiêu hóa. Khi bón phân t
a s ng

u quá

c truy n ch

c u ng có nhi m tr ng giun
t

a. L n

bãi ch n nên tr ng d theo vào

i cho cây tr ng, cây th c n thì tr ng giun

c vài tháng. Khi l n n ph i s b nhi m b nh. L n con nhi m

b nh do lúc bú nhi m ph i tr ng giun

a nhi m

u vú m .


7

- Theo Nguy n
gia ình theo ph

c L u và cs, 2004) [13] th

ng th c truy n th ng nh cho l n n bèo, rau s ng

b nh ký sinh trùng. L n nuôi theo ph
s ng thì ít m c b nh h n. L n nuôi
s ng d

in

ng 70% l n nuôi

các
um c

ng pháp m i không cho n bèo, rau
vùng

i núi, trung du không n rau

c, l n con ch a n rau bèo c ng m c b nh.

* C ch sinh b nh
Giun a gây b nh cho l n c giai o n là u trùng và giai o n
tr ng thành.
u trùng di hành gây t n th ng, m
ng cho vi khu n xâm nh p vào
c th . u trùng di hành qua ph i làm cho b nh suy n l n càng n ng h n, t
l phát b nh suy n có th t ng g p 10 l n. Khi u trùng t m ch máu vào gan
gây xu t huy t l m t m, ng th i gây h y ho i t bào gan. Khi u trùng t
m ch máu ph i di chuy n t i ph bào gây v m ch máu, ph i có nhi u i m
xu t huy t, ph i b viêm.
Khi là giun tr ng thành, do giun bám vào niêm m c ru t non làm loét
niêm m c ru t non, gây au b ng, n u nhi u thì làm t c và th ng ru t. Có
nh ng tr ng h p giun tr ng thành chui vào ng d n m t làm t c ng d n
m t, gây hoàng n, làm cho con v t au d d i.
S d , có tác h i này là do ba tác ng sau c a ký sinh trùng n c th
v t ch .
Tác ng c gi i: h u h t các ký sinh trùng u gây nên nh ng bi n
lo n c gi i, ng n tr ít hay nhi u khí quan mà nó xâm nh p, làm t c, chèn
ép, phá v các t ch c ho c làm th ng, rách, do khí quan bám hút c a ký sinh
trùng mà làm tróc niêm m c, gây xu t huy t và viêm th ng g p th c p
tính, th c p tính, mãn tính.
Tác ng u c: ký sinh trùng bài ti t các ch t c h ng ngày, ký ch
h p th ch t c, sinh ra nh ng bi n lo n khác nhau nh ng th ng th y nh t
là bi n lo n th n kinh và tu n hoàn. Nói chung, ch t c do u trùng bài ti t
m nh h n thanh trùng.


8

Tác

ng truy n b nh: m t s loài ti t túc

t súc v t, làm cho con v t khó

ch u có th b viêm ngoài da nh ng không nguy hi m mà cái nguy hi m là chúng
truy n b nh truy n nhi m có th thành d ch l u hành gi t h i nhi u súc v t.
* Tri u ch ng:
Theo Chu Th Th m và cs, 2006 [19] l n nhi m ít giun, tri u ch ng
không rõ. B nh giun
d

a th

ng bi u hi n rõ

nh ng l n nuôi thi u dinh

ng, thi u vitamin, nhi m nhi u giun.
Ph m S L ng (2007) [10] cho bi t, b nh giun

ch ng rõ r t và tác h i nhi u

ng có tri u

l n 2 - 4 tháng tu i.

Giun ký sinh trong ru t non c a l n, l y ch t dinh d
c t . L n tr

a th

ng t ký ch , ti t

ng thành bi u hi n lâm sàng không rõ, ph n nhi u mang giun

a, tr thành ngu n reo r c m m b nh: g y, ch m l n, sút cân, r i lo n tiêu
hóa. T

ó con v t g y y u suy nh

th hi n

c, còi c c, thi u máu. Lúc này b nh hay

th mãn tính.

Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (1999) [5] khi u trùng

ph i gây

viêm ph i (thân nhi t cao, n kém, hô h p nhanh, ho). Khi nhi u giun thì làm
t c, th ng ru t, au b ng. M t s con có tri u ch ng th n kinh, n i m n. L n
l n thì tri u ch ng không rõ.
Th c p tính ít x y ra, th
th và trong i u ki n nuôi d
a ch y, ch

ng g p

giai o n u trùng di hành trong c

ng kém. Bi u hi n con v t suy nh

c, kém n,

ng b ng, mi ng hôi, s t, gan s ng và au, thi u máu, vàng da và

niêm m c, ôi khi có tri u ch ng th n kinh: i xiêu v o, quay cu ng ki t s c.
L n nhi m tr ng giun
ng
giun

n h th n kinh trung
a. ôi khi giun

a n ng có các bi n ch ng: co gi t do

c t tác

ng, t c ru t, t c ng d n m t do quá nhi u

a ch c th ng ru t chui vào xoang b ng, con v t ch t

t ng t ho c viêm phúc m c c p.


9

* B nh tích
L ng V n Hu n và cs (1997) [3], Ph m S L ng và cs (2006) [9], ã
mô t nh ng t n th ng b nh lý qua m khám nh ng l n nhi m giun a
n ng nh sau:
Khi viêm ph i th y trên m t ph i có ám xu t huy t màu h ng th m, có
nhi u u trùng giun
Tr

a

ph i.

ng h p nhi m giun

av is l

ng l n thì lòng ru t giãn r ng và

s ng to, gan ph i viêm, x hoá thành nh ng v t dài, ru t viêm cata, khi ru t
b v thì gây viêm phúc m c và xu t huy t.
M khám l n b nhi m giun a n ng th y ru t có nhi u giun, lòng ru t
ch a nhi u d ch nh y, niêm m c ru t có t n th ng, t ng sinh dày ra. B m t
gan có nhi u i m ho i t màu tr ng. N u viêm cata th phát s th y niêm
m c d dày, ru t có t huy t t ng ám, ôi khi có v t loét.
* Ch n oán
Theo Nguy n Th Kim Lan (2012) [6], ch n oán b nh i v i con v t
s ng, ki m tra phân b ng ph ng pháp phù n i tìm tr ng giun. Có th dùng
ph n ng bi n thái n i bì (dùng kháng nguyên pha loãng 1:200 tiêm n i bì
vành ngoài tai ho c nh vào xoang k t m c m t) ph ng pháp này r t t t,
không gây ph n ng chéo v i các giun khác, có k t qu d ng tính sau khi
nhi m giun a 8 - 11 ngày.
i v i súc v t ch t, m khám tìm giun tr ng thành, u trùng và
ki m tra b nh tích. L n d
ph i vì giun ch a

i hai tháng tu i: m khám tìm u trùng giun

tr ng.

* Phòng b nh
Phòng b nh ký sinh trùng có nhi u bi n pháp nh ng u nh m m c
ích không cho m m b nh ký sinh trùng phát tri n, th c hi n t t các chu trình
ti n hóa c a nó, nó không th sinh ra ký sinh trùng tr ng thành m i
c.
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (1999) [5], các ph ng pháp t n công
ký sinh trùng t ng giai o n nh sau:


10

Giai o n th nh t: ký sinh trùng tr ng thành
tr ng ký ch cu i
cùng. Có th tiêu di t nó b ng hai ph ng pháp: dùng thu c c hi u di t ký
sinh trùng (vi c t y ký sinh trùng này có tính ch t d phòng, t c là th c hi n
tr c khi súc v t phát hành tri u ch ng b nh và tr c khi súc v t reo r c m m
b nh ra bên ngoài môi tr ng), tiêu di t ký sinh trùng b ng cách gi t t t c
nh ng v t m c b nh (ph ng pháp này tri t nh ng t n kém m c dù th t súc
v t v n s d ng
c).
Giai o n th hai: tr ng. Có th dùng hai ph ng pháp: tiêu di t h u
h t tr ng b ng cách thu nh t h t phân c a gia súc m trong chu ng và em
chôn (bi n pháp này ph i làm i làm l i nhi u l n tr ng không có th i gian
phát tri n thành phôi thai) ho c có th
phân theo ph ng pháp nhi t sinh
h c.
i v i súc v t ch n th , ph i ng n không cho tr ng trên ng c phát
tri n b ng cách làm cho ng c khô ráo.
Giai o n th ba và th t : phôi thai và u trùng t do ngoài thiên
nhiên có hai cách:
Di t toàn b phôi thai và u trùng ngoài ng c và ao tù b ng vôi b t,
sunfat s t, sunfat ng v i l ng dùng 400 kg cho 1 ha ng c , 5 kg cho
100 m3 n c ao.
Không cho phôi thai hay u trùng xâm nh p vào c th ký ch (cách ly
súc v t m, tiêu c d ng c và chu ng nuôi, v sinh th c n, n c u ng, di t
ký ch trung gian).
Theo Skrjabin. K.I. (1963) [27] ã
ra h c thuy t tiêu gi t t n g c
b nh giun sán. H c thuy t này có th áp d ng cho các b nh ký sinh trùng
khác. N i dung c a h c thuy t là d phòng có tính ch t ch
ng nh dùng t t
c các bi n pháp c gi i, v t lý, hóa h c, sinh v t h c nh m tiêu di t ký sinh
trùng trên c th ký ch , tiêu di t ký sinh trùng ngo i gi i, tiêu di t ký sinh trùng
t t c các giai o n phát d c, tiêu di t ký sinh trùng c ng i và gia súc.
V m t i u tr gia súc b nh, n i dung c a nó c ng là d phòng: ch a
cho súc v t kh i b nh, di t
c ký sinh trùng trong c th súc v t là tr
c
m t con v t mang ký sinh trùng, tr
c m t ngu n gieo m m b nh.


11

Nh v y, i v i con v t m c b nh là i u tr nh ng i v i các con
khác là tích c c
phòng. Vì v y, vi c phòng và tr b nh giun sán tuy là hai
v n
khác nhau nh ng chúng l i có m i quan h m t thi t v i nhau, h tr
nhau tiêu di t giun sán t n g c, tránh lây lan m m b nh.
M i h gia ình, m i tr i ch n nuôi c n ph i th c hi n các bi n pháp
phòng tr t ng h p nh sau:
+ nh k cho thu c t y giun sán.
+ Dùng thu c c hi u t y giun sán, ch ng tái nhi m, b i nhi m.
+ Nuôi d ng ch m sóc t t.
+ X lý phân di t các m m b nh giun sán.
+ i u tr trên quy mô l n.
+
m b o v sinh chu ng tr i và môi tr ng h n ch vi c lây
nhi m m m b nh.
Theo Ph m S L ng và cs (1997) [7], c n c vào k t qu nghiên c u
sinh thái, chu trình sinh h c c a giun a l n, k t qu nghiên c u c a thu c i u
tr giun a c n th c hi n các bi n pháp phòng tr t ng h p và các khâu sau:
Di t c n b nh c th l n:
+
i v i t ng cá th : t y giun 3 tháng 1 l n. N u sau khi t y, v sinh
t t, cho n th c n chín m t
+

i l n b t thì ch c n t y 1 l n vào lúc tách m .

i v i l n nuôi t p trung: c

l n t y giun, cho t t c l n

àn l n 100 - 1000 con, 3 - 4 tháng/1

di n c n t y (l n con m i tách m , l n m i tách

con, l n nuôi th t và các lo i l n khác).
-

m b o v sinh chu ng tr i và môi tr

b nh cho l n. V sinh th c n n
rau

ct
-

i b ng phân t
phân

b ng ph

ng, h n ch vi c lây lan m m

c u ng. Không nên cho l n n s ng các lo i

i.

di t tr ng giun, ng n ng a s phát tán m m b nh ra ngoài.

ng pháp nhi t sinh h c

di t tr ng và u trùng.

- X lý phân theo các bi n pháp sau:
+ Dùng ánh sánh m t tr i, nhi t
d ng c ch n nuôi...).

di t m m b nh (nh ph i các


12

+ Dùng hóa ch t di t tr ng và u trùng.
+ Bi n pháp sinh h c: phân.
Nguyên lý c a bi n pháp phân: l i d ng h vi sinh v t y m khí và
hi u khí phân h y và lên men các ch t h u c
trong phân làm nhi t
phân
o
t ng lên (55 - 60 C), nhi t
ó có th di t tr ng và u trùng giun a. ây
là bi n pháp n gi n, d th c hi n, hi u qu cao, t n ít công s c và ti n b c,
không gây nh h ng n súc v t, m b o v sinh môi tr ng cho ng i và
súc v t.
Nguyên lý : phân chu ng + lá xanh + vôi b t + tro b p.
+ n i trên m t t: tr n 4 lo i trên, em ánh ng
, bên ngoài
trát bùn dày 10cm.
+ chìm: tr n 4 lo i trên, ào h
sâu d i t và bên trên trát bùn
dày 10cm.
i u tr :
Nguy n Th Kim Lan và cs (1999) [5] cho bi t, có th dùng m t trong
các lo i hóa d c sau ây t y giun a cho l n:
- Natri fluorat (NaS): 0,1 g/kgTT. Cho l n nh n n 12 gi , tr n thu c
v i m t s lo i th c n ngon, sau khi u ng thu c cho l n nh n n 8 gi n a.
Không cho l n n quá 8 g thu c vì d trúng c (ch y n c b t, run r y).
Hi u qu
t 70 - 80%.
- Silici flucorat natri (Na2SiF6): không c n nh n n tr c và sau khi cho
thu c. Tr n l n v i th c n ngon cho l n n h t li u. Hi u qu
t 75 - 100%.
L n 4 - 6 kg: 1,2 g chia u cho m i b a 0,2 g.
L n 7 - 20 kg: 1,8 g chia u cho m i b a 0,3 g.
L n 20 - 40 kg: 3,0 g chia u cho m i b a 0,5 g.
- Piperazin hydrat: 250 mg/kg TT. Tr n thu c vào th c n ngon cho l n
n ho c pha n c u ng. N u l n trúng c thì dùng Atropin gi i c.
- Piperazin citrate: 150mg/kg TT. Tr n vào th c n.
- Mebenvet: 0,2 g/kg TT. Tr n vào th c n.
- Levanmisol: 6 - 6,5 mg/kg TT. Tiêm b p.


13

Theo Tr nh V n Th nh (1996) [17] nên t y giun cho l n m tr c khi
1 tháng kh i l y b nh sang l n con. L n th t ph i
c t y giun 2 l n: 1
l n sau khi cai s a và m t l n vào 4 tháng tu i tr c khi v béo.
- Nh ng thu c nam th ng dùng
i u tr b nh giun sán là:
+ H t cau 5 - 10 g, tùy theo l n l n, nh .
+ S quân t (b t) 20 g.
+ V r xoan: 20 g, c o s ch v ngoài, thái m ng ngâm vào n c trong,
cách êm, sang hôm sau g n l y n c, hòa thêm b t diêm sinh 10 g, cho l n u ng
lúc ói. Cho u ng 3 sáng li n. Li u này dùng cho l n n ng trên 20 kg.
+ Lá u
t i 200 g, thái nh , tr n v i 15 - 20 kg cám, n vào bu i
sáng, sau khi n cho l n nh n n 1 b a.
Ph m S L ng và cs (2006) [9] cho bi t, có th t y giun a cho l n
b ng m t trong các hóa d c sau:
- Febetel: 20 mg/kg TT. Cho u ng.
- Menbedazol: 5 mg/kg TT. Cho u ng.
- Ivermectin: 0,3 mg/kg TT. Tiêm b p.
Theo kinh nghi m c a nhân dân thì nuôi l n b ng b ng r u c ng h n
ch
c s phát tri n c a giun a.
Theo Nguy n Ph c T ng (2002) [20], Nguy n
c L u, Nguy n
H u V (2003) [13], có nhi u lo i thu c t y giun sán cho l n: Piperazine,
Levamisol, Mebendazol, Ivermectin,...
2.2. Tình hình nghiên c u trong và ngoài n c
2.2.1. Tình hình nghiên c u trong n c
Giun a l n
c phân b r ng kh p trong toàn qu c, gây b nh vào
t t c các tháng trong n m, gây b nh cho l n m i l a tu i, m i gi ng l n và
gây b nh cho c l n ch n nuôi h gia ình và ch n nuôi t p trung.
Theo Nguy n Th Kim Lan (2012) [6] b nh giun a l n là m t b nh
ph bi n

n

c ta, l n nhi m giun

tra qua m khám l n
phân b

a v i t l cao t 13,2% - 43,6% ( i u

các t nh Thanh Hóa, Qu ng Ninh, Yên Bái...). B nh

t t c các vùng núi, trung du và

ng b ng. Bi n

ng theo

,l n


14

nhi m giun

a v i t l cao

l a tu i d

i 4 tháng tu i sau ó t l nhi m

gi m d n.
Nguy n Thi n và cs (2004) [18] cho bi t, tr ng giun
n ng s ng r t lâu t 11 - 24 tháng vì tr ng có s c
cá hóa ch t (ki m, axit), ch ng

kháng r t m nh v i t t c

kém v i th i ti t khô ráo và ánh sáng m t

tr i chi u tr c ti p. Tu i th c a giun
th giun

a l n kho ng 7 - 10 tháng. H t tu i

a theo phân ra ngoài. G p i u ki n không thu n l i (con v t b

b nh truy n nhi m, s t cao...) thì tu i th c a giun
giun có th vài con
Tr
m ts

a l n có kh

a ng n l i. S l

n hàng nghìn con trên m t c th l n.

ng Th Thu Trang (2010) [21], nghiên c u b nh giun
a ph

al nt i

ng thu c t nh Thái Nguyên v i t ng s 2022 m u phân l n

ki m tra có 805 m u phân l n nhi m giun
trong ó c

ng

ng

a , t l nhi m chung là 39,81%

nhi m n ng và r t n ng chi m 11,92%.

Nghiên c u v các y u t nh h ng n tình hình nhi m giun sán trên
àn l n t i m t s
a ph ng vùng ng b ng Sông H ng, Tr n V n Quyên
và cs (2008) [16] cho bi t: xét nghi m 221 m u phân l n t i m t s
a
ph ng, k t qu cho th y l n nhi m giun a v i t l 22,4 - 37,3%.
Theo Nguy n Xuân Bình (2005) [1] bi n pháp phòng và tr b nh giun a
i v i l n con t s sinh

n 2,5 tháng tu i ph i t y giun m t l n. Sau 2 - 3

tháng ph i t y giun l n 2. N u
Nguy n Ph
truy n qua ng
trên ng

c T

nái ph i t y giun l n 3 tr

ng (2002) [20] cho r ng, b nh giun

i nh ng hi m th y. Tuy v y, b nh giun

i không ph i do giun tr

ng t ng d

c a giun

a trên ng

a l n do u trùng

i có th tr ng suy nh

ng, suy gi m mi n d ch d m c b nh giun

t hay th c v t nhi m tr ng giun

a có th

ng thành thì khá nhi u, gây nên các ph n

ng và h i ch ng Loeffer. Nh ng ng

thi u dinh d

c khi ph i gi ng.

c,

a l n do nu t ph i

a l n ch a u trùng. Chu k phát tri n

i c ng gi ng nh

l n.


15

Ph m S L ng và cs (2002) [8] cho bi t, tr ng giun
r t lâu ngoài ngo i c nh t 11 tháng

a l n có th s ng

n 5 n m và tu i th c a giun

7 - 10 tháng, h t tu i th giun s theo phân l n ra ngoài môi tr

a kho ng

ng.

oàn V n Phúc và cs (2005) [14] ã cho 7 l n nu t tr ng giun
ng

i, qua 66 ngày theo dõi tác gi cho th y: v i li u 10.000 tr ng có u

trùng, l n không có tri u ch ng d u hi u khác th

ng. K t qu m khám 2

l n và xét nghi m phân c a 7 l n thì không th y giun
ng

a

i. i u này cho th y l n không b nhi m giun
Lê Th Tài và cs (2002) [16] ã

b ng thu c nam: v xoan cho vào n

a ra ph

a ng

a

i.

ng pháp i u tr giun

c un sôi, cô

ó tri t cao b ng c n etylic, thu h i c n

a và tr ng giun

a

c thành cao m m, sau

c nh a màu vàng nâu, v

ng,

mùi h ng, thu c có tác d ng làm ch t giun trong vòng 30 phút.
Ph m Th Vi t và cs (1997) [24] ã nghiên c u thành ph n,

c tính giun

sán ký sinh Nam B cho th y giun sán ký sinh l n là 21 loài và bi t tình hình
nhi m giun sán l n 2 mi n Nam, B c có nh ng i u ki n khác nhau.
2.2.2. Tình hình nghiên c u

n

c ngoài

Holmqvis A. và cs (2002) [29] cho bi t: A. suum
A.lumbricoides

ng

i. Tr ng giun

c nh. Theo tác gi thì s l
c

ng

nhi m giun

a

a l n có s c

l n r t gi ng

kháng cao v i ngo i

ng tr ng trong phân là m t ch tiêu ánh giá
l n.

L n có th b nhi m s l

ng giun

a khác nhau.

l n 2 - 5 tháng

tu i, giun gây tiêu ch y, gi m cân, gây viêm ph i, gây ho và có th gây nhi m
trùng ph i do u trùng di hành mang vi khu n vào, l n con có th ch t. B
m t gan c a l n b nh có các

m tr ng hay còn g i là i m ho i t .

Theo Anderdahl (1997) [25] n u cho l n nhi m tr ng giun
ngày cho nhi m b nh suy n thì b nh tích gây ra

a, sau 5

ph i r ng g p 10 l n so v i

l n ch b nhi m b nh suy n.
Johanes Kaufman (1996) [30] cho bi t, s lây nhi m giun
con có th

c ng n ch n b ng cách i u tr cho l n m tr

a cho l n
c khi

.


16

Bezimidazle, Febatel và Levamisol có tác d ng h u hi u

ch ng l i s lây

nhi m. Ivermectin (30 microgam/kg TT) dùng cho l n tr

ng thành, dùng

tr

c khi

1 - 2 tu n có th ki m soát

c s lây nhi m cho l n con sau

khi sinh.
Mixinkova E.A. (1977) [26] ã ch ng minh hi u qu th t formalin
0,5% v i li u 200ml cho l n n ng 120 - 140 kg. Ch a b ng formalin nên ti n
hành

ch nh t

c bi t, n n chu ng nghiêng 30 - 40o,

thân sau, nh v y thu c

u l n th p h n ph n

c ng m nhi u nh t trong ru t, t c ng m nhi u ch

giun sán ký sinh.
Bowman D.D (1995) [28], cho bi t: Các ph
ph

ng pháp ng ng k t (SAT), ph

quang gián ti p (IFAT) c ng

ng pháp mi n d ch nh

ng pháp ELISA, ph

ng pháp hu nh

c dùng trong ch n oán b nh ký sinh trùng.


17

Ph n 3
NG, V T LI U, N I DUNG VÀ PH

IT

3.1.

it

NG PHÁP NGHIÊN C U

ng nghiên c u

i t ng nghiên c u: l n nuôi các l a tu i trên a bàn huy n H i
Hà t nh Qu ng Ninh; l n m c b nh giun a.
- V t li u:
+ M u phân t i c a l n các l a tu i nuôi t i m t s xã huy n H i
Hà, t nh Qu ng Ninh.
+ Kính hi n vi, a th y tinh, c c th y tinh, l i thép, lam kính.
+ Dung d ch mu i NaCl bão hòa, kính hi n vi.
+L
ng m u và m t s d ng c thí nghi m khác
3.2.

a i m và th i gian nghiên c u

- a i m:
+ Xã
ng Hoa, xã Qu ng Th nh, xã Qu ng Long (thu c huy n H i
Hà, t nh Qu ng Ninh).
+ Chi c c t nh Qu ng Ninh.
- a i m xét nghi m m u:
+ Phòng thí nghi m B môn B nh ng v t, khoa Ch n nuôi- Thú y,
tr ng i h c Nông Lâm Thái Nguyên.
+ B nh vi n a khoa Trung ng Thái Nguyên.
- Th i gian nghiên c u: 9/6/2014 - 24/11/2014
3.3.N i dung nghiên c u
3.3.1.Tình hình nhi m giun a l n t i m t s a ph ng thu c huy n H i Hà
- T l và c ng
nhi m giun a l n t i m t s
a ph ng thu c
huy n h i Hà, t nh Qu ng Ninh
- T l và c ng nhi m giun a theo tu i l n
- T l và c ng nhi m giun a theo gi ng l n
- T l và c ng nhi m giun a l n theo tình tr ng v sinh thú y
- T l và c ng nhi m giun a l n theo mùa v


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×