Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

TR

HOÀNG TH H NG

Tên

tài:

“NGHIÊN C U M T S

C I M SINH H C C A GIUN TRÒN

OESOPHAGOSTOMUM SPP. KÝ SINH
L

L N T I HUY N PHÚ


NG, T NH THÁI NGUYÊN VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR ”

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

IH C

: Chính quy

Chuyên ngành

: Thú y

Khoa

: Ch n nuôi - Thú y

Khóa h c

: 2010 - 2015

THÁI NGUYÊN – 2014


I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

TR

HOÀNG TH H NG

Tên

tài:

“NGHIÊN C U M T S



C I M SINH H C C A GIUN TRÒN

OESOPHAGOSTOMUM SPP. KÝ SINH
L

L N T I HUY N PHÚ

NG, T NH THÁI NGUYÊN VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR ”

KHÓA LU N T T NGHI P

H ào t o
Chuyên ngành
L p
Khoa
Khóa h c
Gi ng viên h ng d n

IH C

: Chính quy
: Thú y
: K42 - TY
: Ch n nuôi - Thú y
: 2010 - 2015
: TS. Nguy n V n Quang

THÁI NGUYÊN – 2014


L IC M
cs

ng ý c a Ban giám hi u nhà tr

Ch n nuôi thú y, th y giáo h
thú y huy n Phú L

ng, Ban ch nhi m khoa

ng d n và s nh t chí c a Ban lãnh

o Tr m

ng, t nh Thái Nguyên, em th c hi n nghiên c u

“Nghiên c u m t s
spp. ký sinh

N

tài:

c i m sinh h c c a giun tròn Oesophagostomum

l n t i huy n Phú L

ng, t nh Thái Nguyên và bi n pháp

phòng tr ”
á trình th c t p nghiên c u th c hi n
s quan tâm c a nhà tr
Phú L

tài em ã nh n

c

ng, Khoa Ch n nuôi thú y, cán b Tr m thú y huy n

ng, các h gia ình t i các xã, b n bè và gia ình.
Nhân d p này em xin g i l i c m n t i Ban giám hi u nhà tr

ng,

Khoa Ch n nuôi thú y - Tr

ng

Tr m Thú y huy n Phú L

ng ã t o i u ki n thu n l i cho em hoàn thành

khóa lu n t t nghi p.
h

i h c nông lâm Thái Nguyên, Ban lãnh

o

c bi t em xin bày t lòng bi t n sâu s c t i gi ng viên

ng d n TS.Nguy n V n Quang, GS.TS Nguy n Th Kim Lan, NCS Bùi V n

Tú cùng các cán b Tr m Thú y huy n Phú L ng, t nh Thái Nguyên ã t n tình
h

ng d n, ch b o giúp

em trong su t quá trình th c hi n

Em xin g i l i c m n

tài.

n t p th l p K42 Thú y ã quan tâm giúp

ng viên em trong su t quá trình h c t p, rèn luy n t i tr

ng

,

i h c Nông

lâm Thái Nguyên.
M t l n n a em xin chúc toàn th th y, cô giáo trong Khoa Ch n nuôi
Thú y s c kh e, h nh phúc và thành
huy n Phú L

t. Chúc cán b nhân viên Tr m Thú y

ng, t nh Thái Nguyên m nh kh e công tác t t, chúc các b n

sinh viên m nh kh e h c t p t t và thành công trong cu c s ng.
Em xin chân thành c m n!
Thái Nguyên ,ngày 5 tháng 12 n m 2014
Sinh viên
Hoàng Th H ng


DANH M C CÁC B NG
B ng 4.1. Th c tr ng phòng ch ng b nh ký sinh trùng cho l n
L

huy n Phú

ng, t nh Thái Nguyên ............................................................. 31

B ng 4.2. Hình thái, kích th

c c a giun tròn Oesophagostomum spp. tr

ng

thành............................................................................................. 34
B ng 4.3. Hình thái, kích th

c c a tr ng giun tròn Oesophagostomum spp.35

B ng 4.4. Th i gian tr ng n và phát tri n thành u trùng có s c gây b nh.. 36
B ng 4.5: Hình thái, kích th

c c a u trùng giun tròn Oesophagostomum

spp. ............................................................................................... 38
B ng 4.6. S c
tr

kháng c a tr ng Oesophagostomum spp. trong m t s môi

ng hoá ch t. ............................................................................ 40

B ng 4.7. Th i gian th y tr ng Oesophagostomum spp. trong phân sau khi
gây nhi m cho l n ........................................................................ 41
B ng 4.8: Hi u l c c a m t s thu c t y giun tròn Oesophagostomum spp.
cho l n trên th c

a ..................................................................... 43


DANH M C CÁC HÌNH
Hình 1.1. Loài O. dentatum ............................................................................ 5
Hình 1.2. Loài O. longicaudum ...................................................................... 5
Hình 1.3. Giun O. dentatum ........................................................................... 5
Hình 1.4. Tr ng giun O. dentatum ................................................................. 5
Hình 1.5. S

vòng

i Oesophagostomum spp. l n ................................... 7

Hình 1.6. Các d ng u trùng c m nhi m c a b Strongylida......................... 14
Hình 4.1. Bi u

th c tr ng phòng ch ng b nh ký sinh trùng nói chung và

b nh Oesophagostomosis cho l n

4 xã. .................................... 33


DANH M C CÁC T , C M T

VI T T T

Cs:

c ng s

g:

gam

kg:

kilogam

mg:

miligam

Nxb:

nhà xu t b n

O.dentatum:

Oesophagostomum dentatum

TT:

th tr ng


M CL C
PH N 1. M
1.1.

tv n

U ....................................................................................... 1
................................................................................................ 1

1.2. M c ích nghiên c u. .............................................................................. 2
1.3. Ý ngh a khoa h c và ý ngh a th c ti n c a

tài. .................................... 2

1.3.1. Ý ngh a khoa h c. ................................................................................. 2
1.3.2. Ý ngh a th c ti n. ................................................................................. 2
PH N 2. T NG QUAN TÀI LI U ............................................................. 3
1.1. C s khoa h c c a

tài ........................................................................ 3

c i m sinh h c c a Oesophagostomum spp. ................................... 3

1.1.1.

1.1.1.1. V trí c a Oesophagostomum trong h th ng phân lo i
1.1.1.2.

ng v t h c. ......3

c i m hình thái và c u t o Oesophagostomum spp. l n ............... 3

1.1.1.3. Vòng

i c a Oesophagostomum spp. l n ......................................... 6

1.1.1.4. S phát tri n và s c

kháng c a tr ng Oesophagostomum spp. l n

ngo i c nh ...................................................................................................... 8
1.1.1.5. Kh n ng s ng c a u trùng c m nhi m (L3)
1.1.2. B nh Oesophagostomum spp.

ngo i c nh................. 9

l n (Oesophagotomosis suis ) ............. 9

1.1.2.1. C ch sinh b nh c a b nh Oesophagostomum spp. l n .................... 9
1.1.2.2. Tri u ch ng và b nh tích b nh Oesophagostomum spp. l n............. 11
1.1.2.3. Ch n oán b nh Oesophagostomum spp. l n ................................... 13
1.1.2.4. Phòng, tr b nh Oesophagostomosis cho l n .................................... 14
1.2. Tình hình nghiên c u b nh Oesophagostomosis
1.2.1. Tình hình nghiên c u trong n

l n ........................... 18

c ........................................................ 18

1.2.2. Tình hình nghiên c u trên th gi i ...................................................... 20
PH N 3.

IT

NG, V T LI U, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP

NGHIÊN C U ........................................................................................... 23
3.1.

it

ng và v t li u nghiên c u ........................................................... 23


3.1.1.

it

ng nghiên c u. ........................................................................ 23

3.1.2. V t li u nghiên c u............................................................................. 23
3.2.

a i m và th i gian nghiên c u. ......................................................... 23

3.2.1.

a i m nghiên c u........................................................................... 23

3.2.2. Th i gian nghiên c u. ......................................................................... 24
3.3. N i dung nghiên c u. ............................................................................ 24
3.3.1.

i u tra v th c tr ng ch n nuôi và phòng ch ng b nh ký sinh trùng

cho l n t i huy n Phú L ng, t nh Thái Nguyên. ............................................ 24
3.3.2.Kh o sát m t s
spp. ký sinh

c i m sinh h c c a giun tròn Oesophagostomum

l n t i huy n Phú L ng, t nh Thái Nguyên. ............................ 24

3.3.3. Nghiên c u bi n pháp phòng tr Oesophagostomosis cho l n ............. 24
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u. ...................................................................... 24

3.4.1. Ch n m u ........................................................................................... 24
3.4.2. Ph

ng pháp i u tra công tác phòng ch ng b nh ký sinh trùng nói

chung, b nh Oesophagostomosis nói riêng cho l n
3.4.3. Ph

a ph

ng. ................ 25

ng pháp l y m u và xét nghi m m u m u phân ............................ 25

3.4.4. Ph

ng pháp xác

nh hình thái, kích th

c c a giun tròn

Oesophagostomum spp. ................................................................................ 26
3.4.5. Ph

ng pháp theo dõi s phát tri n c a tr ng và u trùng giun tròn

Oesophagostomum spp. trong phòng thí nghi m. ............................................ 26
3.4.6. Ph ng pháp xác nh kích th c tr ng giun tròn Oesophagostomum spp... 27
3.4.7. Ph

ng pháp theo dõi hi u l c c a thu c t y Oesophagostomum spp. 27

3.4.8. B trí thí nghi m. ................................................................................ 28
3.5. Ph

ng pháp x lý s li u. .................................................................... 29

3.5.1. M t s công th c tính t l ................................................................. 29
3.5.2. M t s tham s th ng kê..................................................................... 29


PH N 4. K T QU VÀ PHÂN TÍCH K T QU ................................... 31
4.1. Tình hình phòng ch ng b nh ký sinh trùng cho l n

huy n Phú L

ng,

t nh Thái Nguyên.......................................................................................... 31
4.2. Nghiên c u m t s

c i m sinh h c c a giun tròn Oesophagostomum spp.

ký sinh l n t i huy n Phú L ng, t nh Thái Nguyên...................................... 33
4.2.1. Hình thái, kích th

c c a giun tròn Oesophagostomum spp. .............. 33

4.2.2. Hình thái, kích th

c c a tr ng giun tròn Oesophagostomum spp. ..... 35

4.2.3. Th i gian tr ng n và phát tri n thành u trùng Oesophagostomum spp.
c m nhi m trong phòng thí nghi m .............................................................. 36
4.2.4. Hình thái, kích th
4.2.5. S c

c u trùng giun tròn Oesophagostomum spp. ....... 37

kháng c a tr ng Oesophagostomum spp. trong môi tr

ng hóa

ch t khác nhau. ............................................................................................. 39
4.2.6. Th i gian hoàn thành vòng

i c a Oesophagostomum spp. trong c th

l n ............................................................................................................... 40
4.3. Nghiên c u bi n pháp phòng tr Oesophagostomosis cho l n ................ 42
4.3.1. Xác
4.4.

nh hi u l c m t s thu c t y giun Oesophagostomosis cho l n 42

xu t bi n pháp phòng ch ng b nh Oesophagostomum spp. cho l n. ...... 44

PH N 5 K T LU N VÀ

NGH .......................................................... 46

5.1 K t lu n .................................................................................................. 46
5.2. T n t i ................................................................................................... 47
5.3.

ngh . ................................................................................................. 47

TÀI LI U THAM KH O.......................................................................... 49


1

PH N 1
M
U
1.1.

tv n
N c ta là m t n c nông nghi p hi n nay ch n nuôi l n ngày càng
chi m v trí quan tr ng trong s phát tri n kinh t c a c n c. Ch n nuôi l n
cung c p m t kh i l ng l n th c ph m có giá tr cho con ng i nó không ch
cung c p ngu n th c ph m cho xã h i mà còn cung c p nguyên li u cho
ngành công nghi p ch bi n và phân bón cho ngành tr ng tr t.
Trong nh ng n m qua ng và Nhà n c ã có nhi u ch tr ng, chính
sách nh m thúc y ngành ch n nuôi trong ó có ngành ch n nuôi l n phát
tri n. Tuy nhiên, d ch b nh v n th ng xuyên x y ra trên àn l n gây nên
nh ng thi t h i áng k cho ngành ch n nuôi. N c ta n m trong vùng khí
h u nhi t i có i u ki n thu n l i cho nhi u loài ký sinh trùng phát tri n, ký
sinh và gây b nh cho v t nuôi. ây chính là v n
khó kh n l n cho ngành
ch n nuôi nói chung và ch n nuôi l n nói riêng trong công tác phòng tr và
i u tr b nh ký sinh trùng.
Thái Nguyên là t nh có ngh ch n nuôi l n khá phát tri n. Trong nh ng
n m qua, s l ng àn l n không ng ng t ng lên. Nhi u trang tr i
c xây
d ng m i, ng i dân u t cho con l n và xem ó là ngh n nh c a gia
ình mình. M c dù v y, nhi u a ph ng, ch n nuôi l n còn g p nhi u khó
kh n, hi u qu ch n nuôi còn th p: l n ch m l n, còi c c và tiêu ch y
Trong các b nh ký sinh trùng b nh do giun tròn Oesophagostomum spp.
gây ra l n phân b
h u h t các vùng mi n c bi t là các t nh mi n núi
phía B c. Tuy không làm cho l n ch t nhi u nh ng giun tròn
Oesophagostomum spp. làm cho l n g y y u, gi m t ng tr ng, gây thi t h i
áng k v kinh t cho ng i ch n nuôi l n. Giun tr ng thành ký sinh ru t,
u trùng ký sinh thành ru t t o nên nh ng u kén ru t gia súc. Súc v t khi
nhi m Oesophagostomum spp. n ng có th b ch t. Tuy nhiên, vi c phòng tr
b nh ký sinh trùng, c bi t là b nh do giun tròn Oesophagostomum spp. còn
ít
c chú ý.


2

L

Xu t phát t nhu c u c p bách c a th c t ch n nuôi l n huy n Phú
ng - t nh Thái Nguyên tôi th c hi n
tài: “Nghiên c u m t s
c

i m sinh h c c a giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh l n t i
huy n Phú L ng, t nh Thái Nguyên và bi n pháp phòng tr ”.
1.2. M c ích nghiên c u.
Nghiên c u m t s
c i m sinh h c c a giun tròn Oesophagostomum
spp. và bi n pháp phòng tr .
1.3. Ý ngh a khoa h c và ý ngh a th c ti n c a

tài.

1.3.1. Ý ngh a khoa h c.
K t qu c a tài là nh ng thông tin khoa h c v
c i m sinh h c c a
giun tròn Oesophagostomum spp. và bi n pháp phòng tr Oesophagostomosis
l n, t ó xu t quy trình phòng ch ng b nh hi u qu cho l n.
1.3.2. Ý ngh a th c ti n.
K t qu c a
tài là c s khoa h c khuy n cáo ng i ch n nuôi cách
phòng tr b nh do giun tròn Oesophagostomum spp. gây ra, nh m h n ch tác
h i cho l n, góp ph n nâng cao n ng su t ch n nuôi và thúc y ngh ch n
nuôi l n phát tri n.


3

PH N 2
T NG QUAN TÀI LI U
1.1. C s khoa h c c a
1.1.1.

tài

c i m sinh h c c a Oesophagostomum

1.1.1.1. V trí c a Oesophagostomum trong h th ng phân lo i

ng v t h c.

Oesophagostomum dentatum và Oesophagostomum longicaudum thu c gi ng
Oesophagostomum,



tác

nhân

gây

ra

b nh

Oesophagostomum

(Oesophagostomatosis) l n.
Theo Skrjabin và cs (1963) [24], Phan Th Vi t và cs (1977) [21],
Oesophagostomum l n có v trí trong h th ng phân lo i

ng v t nh sau:

Ngành: Nemathelminthes Shneider, 1873
Phân ngành: Nemathelmintha Shaneider và Schulz, 1940
L p: Nematoda Rudolphi, 1808
Phân l p: Secerentea Chitwood, 1933
B : Rhabditida Chitwood, 1933
Phân b : Strogylata Railliet, 1916
H : Trichonematidae Cram, 1927
Phân h : Oesophagostomatinae Railliet et Henr, 1913
Gi ng: Oesophagostomum Molin, 1861
Loài: Oesophagostomum dentatum Rudolphi, 1803
Loài: Oesophagostomum longicaudum Goodey, 1925
1.1.1.2.

c i m hình thái và c u t o giun Oesophagostomum spp. ký sinh l n
c p

n hình thái và c u t o giun Oesophagostomum spp.,Skrjabin

và cs (1963) [24] cho bi t:
Loài O. dentatum: dài t 7 - 14 mm,

u

c gi i h n v i thân rõ r t

b i ng n b ng sâu. Bao mi ng dài t i th c qu n hình inh ghim. Con

c có


4

túi uôi, hai gai giao h p b ng nhau dài 0,90 - 0,94 mm. Con cái âm h n m
g n h u môn, h u môn

cách mút uôi 0,255 - 0,265 mm.

Loài O. longicaudum: con

c dài 8,8 - 9,6 mm, lái d ng cái x ng. Con

cái dài 8 - 11 mm, uôi r t dài và thon, nh n. H u môn n m cách mút uôi
0,453 - 0,543 mm. Âm h cách uôi 0,906 - 0,951 mm.
Nguy n Th Kim Lan và cs (2012) [8] cho bi t: các loài thu c gi ng
Oesophagostomum có

c i m hình thái chung là, túi mi ng hình ng r t nh ,

quanh mi ng có m t b

g lên hình

phía tr

a, có các tua

c rãnh c bi u bì n ra t o thành túi

quanh mi ng, có rãnh c ;

u, sau rãnh c có gai c , giun

c

có túi uôi và m t ôi gai giao h p dài b ng nhau, âm h giun cái g n h u môn.
Loài O. dentatum ký sinh ru t già c a l n, là loài giun tròn nh , không có
cánh

u, có 9 rua ngoài và 18 rua trong. Túi

c a th c qu n. Giun

u to, gai c

hai bên ch phình to

c dài 8 - 9 mm, r ng 0,14 - 0,37 mm, có túi uôi, có 2 gai

giao h p b ng nhau dài 1,0 - 1,14 mm. Giun cái dài 8 - 11,2 mm, âm

o dài 0,1 -

0,15 mm, n m g n h u môn, h i xuyên vào c quan th i tr ng. Tr ng hình b u
d c, dài 0,060 - 0,088 mm, r ng 0,035 - 0,050 mm.
Theo Ph m S L ng và cs (2006) [9]: giun O. dentatum là loài giun tròn
nh , không có cánh

u. Giun

c có kích th c 7,6 - 8,8 x 0,35 - 0,38 mm, có túi

uôi, có hai gai giao h p dài 0,792 - 1,037 mm. Giun cái dài 7,8 - 12,5 x 0,38 0,43 mm ; uôi dài 0,405 - 0,430 mm. Âm h

tr c h u môn, cách h u môn

0,208 - 0,388 mm, dài 0,1 - 1,15 mm h i xuyên vào c quan th i tr ng. Tr ng
hình ovan, kích th c 0,056 - 0,071 x 0,032 - 0,045 mm.


5

Hình 1.1. Loài O. dentatum
1,
th
5.
th

(Rudolphi, 1803)
2. Ph n u c th ; 3. Ph n uôi cá
cái; 4. Mút và g c gai giao ph i;
C quan i u ch nh; 6. Túi uôi cá
c; 7. Nón sinh d c.

(Ngu n: Phan Th Vi t và cs, 1977) [21]

Hình 1.2. Loài O. longicaudum
(Goodey, 1925)
1. u; 2. uôi c a con cái;
3. uôi c a con c; 4. Ph n cu i gai
giao h p; 5. Lái; 6. Nón sinh d c c a
con c

(Ngu n: Phan Th

Vi t và cs,

1977) [21]

Hình 1.3. Giun O. dentatum
(Ngu n: http://courseware_s/kcxxl)

Hình 1.4. Tr ng giun O. dentatum
(Ngu n:http://cal.vet.upenn.edu/
projects)


6

1.1.1.3. Vòng

i c a Oesophagostomum spp. l n

Hagsten (1999) [23] cho r ng: th c ch t c a b t k ch
ch giun sán nào thì vi c phá v vòng
c chu k (vòng

ng trình kh ng

i c a chúng là c n thi t. Do v y, hi u

i) phát tri n c a giun sán có ý ngh a r t quan tr ng

trong vi c phòng ch ng các b nh giun sán nói chung và b nh
Oesophagostomum spp. nói riêng.
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (2012) [8]: toàn b quá trình phát tri n,
thay

i qua nh ng giai o n khác nhau c a

nó là m m sinh v t

u tiên, cho

i s ng ký sinh trùng, k t khi

n khi nó l i có kh n ng s n sinh ra m m

sinh v t m i, t o ra m t th h m i thì toàn b quá trình ó

c g i là chu k .

Skrjabin và cs (1963) [24] ã mô t chi ti t v chu k phát tri n c a
Oesophagostomum spp. l n nh sau: tr ng bài xu t ra ngoài
chia 8 - 16 phôi bào. Ng
o

(30 C),

i ta ã xác

c r ng, khi nhi t

thích h p

trong tr ng u trùng phát tri n r t nhanh, ch qua 16 - 18 gi

trùng ã n ra kh i tr ng.
môi tr

nh

giai o n phân

ng bên ngoài,

u

u trùng giai o n 1 ra kh i tr ng phát tri n trong

n ngày th t thì l t xác l n th nh t. Sau ó 24 gi

u trùng l t xác l n th 2, t c là tách l p v và tr thành u trùng giai o n 2,
r i l t xác l n th hai thành u trùng giai o n 3.
trùng c m nhi m, t c là có kh n ng gây b nh

u trùng giai o n 3 là u

i v i ký ch .

Tác gi c ng cho bi t, khi gây nhi m th c nghi m trên l n b ng u trùng
c m nhi m O. longicaudum, th y có s t o thành các h t ký sinh trong thành
ru t sau hai ngày nhi m b nh. Sau 17 ngày, a s
sinh trong ng ru t
hi n t

giai o n phát tri n th 4. Sau 35 ngày c m nhi m th y có

ng m t các h t ký sinh,

Giun O. longicaudum
Theo

u trùng chui ra kh i h t, ký

Nguy n

t
Th

ch h t ó ch th y mô niêm m c dày lên.

n giai o n tr
Kim

Lan

ng thành sau 50 ngày c m nhi m.


cs

(2012)

[8]:

vòng

i

Oesophagostomum spp. không c n v t ch trung gian. Tr ng theo phân ra
ngoài, g p nhi t

25 - 270C, sau 10 - 17 gi n thành u trùng, qua hai l n

l t xác, sau 7 - 8 ngày thành u trùng gây nhi m. Khi ký ch nu t ph i u


7

trùng này, t i ru t thì u trùng chui vào niêm m c ru t t o thành nh ng u kén,
l t xác l n th ba, t i ngày 6 - 8 thành u trùng k IV, sau ó r i kh i niêm
m c ru t và l t xác l n n a và phát tri n thành giun tr
hoàn thành vòng

ng thành. Th i gian

i c a giun O. longicaudum là 50 ngày, giun O. dentatum

là 45 - 60 ngày.
Phan L c (2006) [15] cho bi t: u trùng O. dentatum khi vào ru t l n
chui sâu vào niêm m c ru t già và hình thành h t (u kén), trong có u trùng.
Sau 23 ngày, u trùng chui ra kh i kén, vào xoang ru t và phát tri n thành
giun tr

ng thành sau 1,5 - 2 tháng. Tu i th c a giun t 8 - 10 tháng.

Theo Ph m S L ng và cs (2009) [10]: giun tr
ru t già l n,
ki n nhi t
gi ,

nhi t

ng thành ký sinh trong

tr ng, tr ng theo phân ra ngoài môi tr

ng. Tr ng g p i u

25 - 27oC, sau 10 - 17 gi n thành u trùng.

u trùng I sau 24

22 - 24oC phát d c thành u trùng II, dài 0,44 - 0,64 mm.

u

trùng II phát tri n

c hai ngày thì thành u trùng gây nhi m III. u trùng này

l n trong th c n, n

c u ng vào c th ký ch . Khi t i ru t, u trùng chui sâu

vào niêm m c ru t t o thành nh ng u kén và phát tri n thành giun tr
thành

ru t già.

Vòng

i Oesophagostomum spp. có th bi u di n b ng s

sau:

25-27oC

Oesophagostomum spp. tr
(Ký sinh

ng thành

Tr ng
Phân

ru t già l n)

10 – 17 h

u trùng
Qua 2 l n
l t xác

R i
kh i

u trùng có

u kén

s c gây nhi m

L t xác l n 4

u trùng
k IV

Hình 1.5. S

Ký ch

L t xác l n 3

vòng

Ru t

nu t ph i

i giun Oesophagostomum spp. l n

ng


8

1.1.1.4. S phát tri n và s c

kháng c a tr ng Oesophagostomum spp. l n

ngo i c nh
Vi c nghiên c u s
Oesophagostomum spp.

phát tri n và s c

kháng c a tr ng

ngo i c nh có ý ngh a quan tr ng trong b nh

Oesophagostomum spp. l n,

ng th i là c s khoa h c

ra nh ng bi n

pháp phòng tr b nh Oesophagostomum spp. cho l n.
Theo Skrjabin và cs (1963) [24]:

nhi t

thích h p (30oC), trong

tr ng u trùng phát tri n r t nhanh, ch qua 16 - 18 gi n ra và vào môi
tr

ng bên ngoài.

cao 45 - 50oC tr ng b ch t, còn

nhi t

nhi t

th p

3oC tr ng không phát tri n.
Nguy n Th Kim Lan và cs (2012) [8] cho bi t:

5 - 9oC tr ng

nhi t

35oC tr ng b ch t, g p i u ki n thích h p tr ng

ng ng phát tri n, nhi t

phát tri n thành u trùng gây nhi m sau trên d

i m t tu n.

Archie (2000) [22] nh n xét: s phát tri n, kh n ng s ng sót c a tr ng
và u trùng c m nhi m
nhi t

và m

nghi m

ng tr

c h t ph thu c vào khí h u. G p

thích h p, sau 5 - 6 ngày tr ng phát tri n thành u trùng

c m nhi m. Khi nhi t
Thí

môi tr

th p tr ng giun n và phát tri n ch m h n.
phân l n có

nhi m tr ng giun

a, tr ng

Oesophagostomum spp. và u trùng c m nhi m L3 c a Oesophagostomum
spp.; ki m tra sau 7, 14, 28, 56 ngày , k t qu cho th y: tr ng giun

a

không b tiêu di t, m c dù kh n ng s ng suy gi m; tr ng Oesophagostomum
spp. và u trùng c m nhi m L3 b phá hu trong 7 - 14 ngày

u c a quá trình

xilô. (Caballero-Hernádez A.I. và cs , 2004 [25]).
Theo Phan

ch Lân và cs (2002) [11], Phan L c (2006) [15], Ph m S

L ng và cs (2009) [10]: tr ng Oesophagostomum spp. theo phân ra ngoài môi
tr

ng, g p i u ki n nhi t

25 - 27oC, sau 10 - 17 gi n thành u trùng.


9

1.1.1.5. Kh n ng s ng c a u trùng c m nhi m (L3)

ngo i c nh

Theo Oparin P.G. (1958): u trùng gây nhi m c a Oesophagostomum
spp. có th duy trì kh n ng s ng
Phan

môi tr

ng bên ngoài 13 tháng (d n theo

ch Lân và cs, 2002 [11]).

Skrjabin (1963) [24] cho bi t: u trùng c m nhi m Oesophagostomum
spp. s ng lâu h n
ng c

m

môi tr

ng m th p, súc v t nhi m b nh này ch y u trên

t và khi u ng n

c nh ng ao,

m nh c ng nh máng n

ngày không c r a. Nh ng u trùng c m nhi m có s c
cao và nhi t

th p, v i s làm khô và v i tác

t t h n so v i u trùng c a các giai o n tr
có kh n ng di chuy n theo h

ng th ng

c lâu

kháng v i nhi t

ng c a các nhân t hoá h c

c. Ngoài ra, u trùng c m nhi m
ng hay n m ngang.

Archie (2000) [22] nh n xét: u trùng trên

ng c ch u nh h

ng tr c

ti p c a khí h u. i u ki n t i u cho u trùng c m nhi m phát tri n là m
t

ng

i cao và nhi t

môi tr

ng trong kho ng 18 - 26oC.

i u ki n khô

và nóng di t u trùng, i u ki n l nh làm ch m l i quá trình n c a tr ng và
s phát tri n c a u trùng.
Ph m S L ng và cs (2009) [10] cho bi t: u trùng có s c
v i nhi t
nhi t

th p,

phòng bình th

- 19oC

kháng t t

n - 29oC qua 10 ngày u trùng v n s ng;

ng u trùng có th s ng m t n m.

1.1.2. B nh Oesophagostomum spp.

l n (Oesophagotomosis suis )

1.1.2.1. C ch sinh b nh c a b nh Oesophagostomum spp. l n
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (2012) [8], tác

ng c a ký sinh trùng

lên c th ký ch có nhi u m t:
- Tác

ng c gi i: h u h t các ký sinh trùng

u gây lên nh ng bi n

lo n c gi i, ng n tr ít hay nhi u khí quan mà nó xâm nh p; ho c làm t c,
ho c chèn ép và phá ho i các t ch c, ho c làm th ng, làm rách ho c do khí
quan bám hút c a ký sinh trùng mà làm tróc niêm m c, xu t huy t. Th

ng


10

th y gây viêm c p tính, th c p tính, m n tính. Viêm d n t i s n sinh m t cái
v b ng t ch c liên k t b c l y ký sinh trùng; cái v và ký sinh trùng b c
bên trong ch t i bi n thành m t cái h t, thành v a r i thành vôi.
- Tác
ký ch , c

ng chi m o t: ký sinh trùng t nuôi d
p m t ph n th c n c a ký ch

ng b ng n t ch c c a

ã tiêu hoá, hút máu ký ch . Tác

ng này ti p di n liên t c b i r t nhi u ký sinh trùng, gây nên t n h i r t l n
cho ký ch (thi u máu, g y r c…).
- Tác

ng

ch h p th ch t

u

c: ký sinh trùng bài ti t các ch t

c, sinh ra nh ng bi n lo n khác nhau, nh ng th

nh t là bi n lo n th n kinh và tu n hoàn. Nói chung, ch t
ti t m nh h n so v i ch t
- Tác

c c a ký sinh trùng tr

ng th y

c do u trùng bài

ng thành.

ng truy n b nh: giun sán bám vào các niêm m c, gây th

tích, phá v phòng tuy n th
tr

c hàng ngày, ký

ng bì, m

ng

ng cho các vi khu n trong môi

ng xâm nh p c th , vi khu n gây b nh khác ghép v i b nh ký sinh trùng

Ký sinh trùng và vi khu n th

ng k t h p làm t n h i thêm cho ký ch .

Skrjabin và cs (1963) [24]

ã mô t chi ti t c

ch sinh b nh c a

Oesophagostomum spp. nh sau:
B nh lý do Oesophagostomum spp. ph thu c tr c ti p vào giai o n
phát tri n c a ký sinh v t.

giai o n u trùng, Oesophagostomum spp. là

nguyên nhân gây “b nh h t ru t”, còn giai o n tr

ng thành, chúng gây ra

b nh Oesophagostomum spp. (Oesophagostomatosis)
gia súc tái nhi m b nh này thì
h t và giai o n giun tr
Giai o n h t
trùng

gia súc ó cùng m t lúc th y có c giai o n

ng thành

ru t.

c coi là giai o n b nh nguy hi m h n c . Sau khi u

c nu t cùng v i th c n và n

c u ng vào ru t, chúng nhanh chóng

chui sâu vào niêm m c, t i h niêm m c.
nh ng h t mà m t th

ng ru t. N u nh

ng có th nhìn th y

ch

u trùng chui vào t o thành
c. Niêm m c

ch này s ng,


11

sung huy t, trên m t có nh ng h t nh , chính gi a có nhân màu vàng. Trong
các h t, u trùng ho c

tr ng thái t do (chui vào ch a

trong nh ng kén (già h n); nh ng h t này có th
Qua th i gian nh t
chui ra kh i h t,

c bao lâu), ho c

n sâu vào l p c c a ru t.

nh, u trùng t h t chui vào ru t. Sau khi u trùng

ch chúng c trú t o thành nh ng ch m s o.

Trong th i gian phát tri n h t,

thành ru t xu t hi n tri u ch ng b nh

(c n au do loét). Cùng v i s th i r a các h t (vào ngày th 7 sau khi c m
nhi m), u trùng chui ra kh i h t
còm, b

n, a ch y. N u có s l

t kh i b nh. Tr

ng h p ng

vào ru t, l n b

au

vùng b ng, g y

ng l n u trùng ra kh i kén thì ôi khi l n

c l i, b nh chuy n sang th m n tính. M t s

h t có th b v ra t phía t

ng m c ru t, trong nh ng tr

tr nên ph c t p h n do viêm x hoá, hay có m

ng h p này b nh

màng b ng, có th làm l n

b ch t.
S c gây b nh c a giun tr

ng thành s ng trong ru t ít h n. Chúng có

kh n ng gây viêm cata, niêm m c ru t ph kín ch t nh y
giun Oesophagostomum spp.
tr

ng thành th y có hi n t

c, bên trong là

v t m c b nh do Oesophagostomum spp.

ng a ch y xen l n t ng th i gian.

1.1.2.2. Tri u ch ng và b nh tích b nh Oesophagostomum spp. l n
* Tri u ch ng b nh giun k t h t
Skrjabin và cs (1963) [24] cho bi t: Oesophagostomosis ti n tri n

th

c p tính và m n tính. Theo d n li u c a Oparin, th th c p có liên quan t i
s xâm nh p c a hàng lo t u trùng vào thành ru t, và sau ó l i quay v ru t.
Th m n tính có liên quan t i s ký sinh c a giun tr
th

ng Oesophagostomosis xu t hi n

tr

ng thành ký sinh trong c th súc v t.

ng thành. Tuy nhiên,

th ghép vì có c

u trùng và giun

B nh lý do Oesophagostomum spp. ph thu c vào giai o n phát tri n
c a giun.

giai o n u trùng, Oesophagostomum spp. là nguyên nhân gây


12

“b nh h t ru t”, còn giai o n tr

ng thành chúng gây Oesophagostomosis

ng ru t.
Giai o n h t

c coi là giai o n nguy hi m h n c . u trùng chui vào ru t

t o thành nh ng h t mà m t th ng có th nhìn th y
tri n h t, con v t au b ng, g y còm, b

c. Trong th i gian phát

n, a ch y. Giai o n tr ng thành s c

gây b nh ít h n, ru t viêm cata, ph ch t nhày

c và Oesophagostomum spp. Con

v t th nh tho ng b a ch y (Tr nh V n Th nh và cs, 1982 [18])
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (2012) [8], Phan L c (2006) [15], Chu
Th Th m và cs (2006) [19], Ph m S L ng và cs (2009) [10], l n b b nh
Oesophagostomum spp. th hi n hai giai o n:
- Giai o n u trùng chui vào niêm m c ru t gây tri u ch ng c p tính: a
ch y, phân có ch t nh y, ôi khi có máu t
cao, b

i, có m t s ít con nhi t

t ng

n, g y còm, thi u máu, niêm m c nh t nh t, a ch y kéo dài làm con

v t g y d n r i ch t.
- Giai o n giun tr

ng thành gây tri u ch ng m n tính, có t ng th i k

con v t ki t l , ch m l n, g y còm. Các tri u ch ng khác không rõ l m.
* B nh tích
Skrjabin và cs (1963) [24] ã gây nhi m th c nghi m cho l n u trùng
c m nhi m O. longicaudum, th y có s t o thành các h t ký sinh trong thành
ru t sau 2 ngày nhi m b nh. Sau 17 ngày, a s
vào ru t
t

u trùng chui ra kh i h t và

giai o n phát tri n th t . Sau 35 ngày c m nhi m, th y có hi n

ng m t các h t,

longicaudum

t

ch h t ch th y mô niêm m c ru t dày lên. Giun O.
n giai o n tr

ng thành sau 50 ngày c m nhi m.

Miaxnikova (1946) khi nghiên c u gây nhi m th c nghi m cho l n con
b ng u trùng O. dentatum ã cho bi t, s t o thành các h t ký sinh trong
thành ru t x y ra vào hai ngày sau khi c m nhi m.

n ngày th 20, nh ng u


13

trùng này ra kh i h t và vào ru t,

ây chúng phát tri n thành giun tr

ng

thành vào ngày th 43 (d n theo Skrjabin và cs, 1963 [24]).
Theo Phan L c (2006) [15], Chu Th Th m và cs (2006) [19]:
nh ng u kén nh b ng

u inh ghim hay h t

trong có u trùng giun. K t tràng th
kén

ru t có

u, có i m màu vàng, bên

ng b viêm và ôi khi th y vài nghìn u

ru t. Có khi u kén b ho i t , bên trong có m . Có nh ng u kén ã

thành ch m s o. Niêm m c ru t già sung huy t, xu t huy t, trong xoang ru t
có nhi u Oesophagostomum spp. tr

ng thành.

Ph m S L ng và cs (2009) [10] cho bi t: sau khi nhi m giun 5 ngày,
niêm m c ru t già l n th y nh ng u kén nh .

gi a kén này có i m màu

vàng, bên trong có u trùng giun. T i ngày th 7 - 8 thì k t tràng b viêm có
m . Có khi có t i vài nghìn u kén

trong m t o n ru t, u kén to b ng h t

u, có khi ch dài 0,1 cm.
1.1.2.3. Ch n oán b nh Oesophagostomum spp. l n
Theo Nguy n Th Kim Lan và cs (2012) [8]: ch n oán b ng ph

ng

pháp xét nghi m phân ki m tra tr ng Oesophagostomum spp. Tuy nhiên,
ph

ng pháp này ít ý ngh a vì tr ng giun Oesophagostomum spp. gi ng tr ng

các loài giun xo n d dày, ru t nên r t khó phân bi t. Vì v y, ph i nuôi tr ng
n thành u trùng c m nhi m, sau ó phân ly u trùng theo ph
Baerman và ki m tra hình thái, c u t o c a u trùng c m nhi m d
hi n vi

nh loài. Có th phân bi t m t s

Strongylida nh sau:

ng pháp
i kính

u trùng c m nhi m thu c b


14

+

u trùng giun tròn Dictyocalus: mút

uôi hình nón, ru t ch a

y các h t

màu sáng.
+

u trùng giun tròn Haemonchus: mút

uôi không có gai, th c qu n dài kho ng
1/5 chi u dài c th .
+

u trùng giun tròn Trichostrongylus:

mút uôi có gai, th c qu n dài kho ng
1/4 chi u dài c th .
+ u trùng giun tròn Oesophagostomum
spp. có 20 - 32 t bào ru t, mút uôi vút

Hình 1.6. Các d ng u trùng c m
nhi m c a b Strongylida

dài.

1. Haemonchus contortus; 2. Cooperia;

u trùng giun tròn Bunostomum: ru t

3. Trichostrongylus; 4. Ostertagia;

là m t ng dài không phân chia thành

5. Chabertia; 6. O.Culumbianum;

nh ng t bào riêng bi t.

7. O.venulosum; 8. Bunostomum;

+

9. Nematodirus

(Nguy n Th Kim Lan và cs, 2008) [7].

- M khám ki m tra b nh tích, quan sát các u kén
tr

ru t già và tìm giun

ng thành ký sinh trong xoang ru t.

1.1.2.4. Phòng, tr b nh Oesophagostomosis cho l n
* Bi n pháp phòng b nh
Theo quan i m c a Skrjabin (1963) [24], mu n thanh toán b nh giun
sán ph i phòng b nh có tính ch t ch

ng. Dùng t t c m i ph

lý (ánh sáng, nhi t

), c gi i, hoá h c, sinh v t h c...

trên c th ký ch ,

ngo i c nh,

trùng, giun sán tr

ng thành).

ng pháp v t

tiêu di t giun sán

t t c các giai o n phát d c (tr ng, u


15

Ph m H u Doanh và cs (1995) [2] cho bi t: l n r t m n c m v i b nh
ký sinh trùng, vì v y ch cho l n n rau bèo khi ã r a s ch s và
giun sán b ng các thu c

c hi u. Th c n, n

Bi n pháp h u hi u

c u ng ph i luôn luôn s ch.

phòng ch ng b nh giun sán

pháp phòng tr b nh t ng h p, ngh a là
môi tr

gia súc là bi n

nh ng vùng sinh thái nh t

ng th i s d ng nhi u bi n pháp có hi u qu
phát tri n c a giun sán,

nh k t y

nh,

i v i t t c các giai o n

ng c ng nh trong c th v t ch (Nguy n

Th Lê và cs, 1996) [13].
Theo Ph m V n Khuê và cs (1996) [5], bi n pháp phòng b nh t ng h p
i v i các b nh giun tròn nói chung

l n g m:

- Di t c n b nh trong c th l n:
t y m y l n là tu

nh k t y giun cho l n. M i n m

i u ki n c a t ng vùng và t ng lo i l n.

- Di t c n b nh bên ngoài: tr ng giun khu ch tán ra bên ngoài là
nguyên nhân ch y u làm c n b nh lan tràn, c n th c hi n các bi n pháp sau:
+ Có th di t tr ng giun b ng cách
Các lo i thu c hoá h c di t tr ng giun

phân ho c các bi n pháp lý hoá.

ngo i c nh có hi u qu nh : creolin,

axit cacbonic dung d ch NaOH 3%...
+ Th

ng xuyên quét d n phân và r m rác

chu ng l n, thay

l n, máng n, d ng c ch n nuôi c n

nh k sát trùng.

th hót l p

t m i và r c vôi b t

t b m t r i ph m t l p

c n chú ý v sinh th c n, n

cho

i v i sân ch i có
trên. Ngoài ra,

c u ng.

Nguy n Th Kim Lan và cs (2012) [8] cho bi t: phòng b nh ký sinh
trùng có nhi u bi n pháp, nh ng

u nh m m c ích không cho m m b nh ký

sinh trùng phát tri n và th c hi n t t các giai o n trong vòng
nó không th t o ra ký sinh trùng tr
t n công ký sinh trùng

ng thành m i

i c a nó,

c. Các ph

ng pháp

t ng giai o n nh sau:

- Ch ng giai o n th nh t: ký sinh trùng tr
ch cu i cùng. Có th tiêu di t nó b ng hai ph

ng thành

tr ng

ng pháp: dùng thu c



c hi u


16

di t ký sinh trùng (vi c t y ký sinh trùng này có tính ch t d phòng, t c là
th c hi n tr

c khi súc v t phát ra tri u ch ng b nh và tr

r c m m b nh ra bên ngoài môi tr
t t c nh ng v t m c b nh (ph
th t súc v t v n s d ng

c khi súc v t reo

ng), tiêu di t ký sinh trùng b ng cách gi t

ng pháp này tri t

nh ng t n kém m c dù

c).

- Ch ng giai o n th hai: Tr ng. Có th dùng hai ph

ng pháp: tiêu

di t h u h t tr ng b ng cách thu nh t h t phân c a gia súc m trong chu ng
và em chôn (bi n pháp này ph i làm i làm l i nhi u l n

tr ng không có

th i gian phát tri n thành phôi thai) ho c có thiêu phân theo ph

ng pháp

nhi t sinh h c.
- Ch ng giai o n th ba và th t : di t phôi thai và u trùng t do
ngoài thiên nhiên b ng hai cách: di t toàn b phôi thai và u trùng ngoài
c và ao tù b ng vôi b t, sunfat s t, sunfat
ha

ng c , 5 kg cho 100 m3 n

ng v i l

ng dùng 400 kg cho 1

c ao. Không cho phôi thai hay u trùng xâm

nh p vào c th ký ch (cách ly súc v t m, tiêu
v sinh th c n, n

ng

c d ng c và chu ng nuôi,

c u ng, di t ký ch trung gian).

Theo tác gi , c n th c hi n các bi n pháp phòng tr t ng h p
b nh Oesophagostomum nh :

phòng

nh k t y tr giun, phân gia súc ph i

di t trùng, gi v sinh th c n, n

c u ng. N u c s ch n nuôi có b nh thì

c n cho gia súc u ng thu c phòng b nh. U ng liên t c li u nh Phenothiazin
có th h n ch Oesophagostomum

tr ng.

Phan L c (2006) [15], Chu Th Th m và cs (2006) [19] cho bi t:
phòng b nh Oesophagostomum spp. ph i th
d ng c ch n nuôi. Phân, rác
giun. T ng c
b nh t t.

ng xuyên v sinh chu ng tr i,

úng k thu t

ng ch m sóc, nuôi d

ng

di t tr ng giun.

gia súc có s c

nh k t y

kháng cao v i


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×