Tải bản đầy đủ

Hiệu quả và một số yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng quy trình chuyên môn tại một số bệnh viện tuyến thành phố của Hà Nội, 2014 2016 (Luận án tiến sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ Y TẾ

VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƢƠNG
------------------*-----------------

NGUYỄN THỊ MAI AN

HIỆU QUẢ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG
ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG QUY TRÌNH CHUYÊN MÔN
TẠI MỘT SỐ BỆNH VIỆN TUYẾN THÀNH PHỐ
CỦA HÀ NỘI, 2014 - 2016

LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO


BỘ Y TẾ

VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƢƠNG
------------------*-----------------

NGUYỄN THỊ MAI AN

HIỆU QUẢ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG
ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG QUY TRÌNH CHUYÊN MÔN
TẠI MỘT SỐ BỆNH VIỆN TUYẾN THÀNH PHỐ
CỦA HÀ NỘI, 2014 - 2016
Chuyên ngành: Y tế công cộng
Mã số: 9 72 07 01

LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. Hoàng Văn Minh
2. GS.TS. Đặng Đức Anh

HÀ NỘI - 2017


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ luận án,
công trình nghiên cứu nào khác.
Nghiên cứu sinh

Nguyễn Thị Mai An


ii

LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận án này, trƣớc hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành
và sâu sắc nhất tới các thầy hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. Hoàng Văn Minh và
GS. TS. Đặng Đức Anh là những ngƣời thầy hƣớng dẫn trực tiếp, đã tận tình chỉ


bảo, truyền đạt kiến thức, sửa chữa chi tiết trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề
tài nghiên cứu, tạo mọi điều kiện cho sự thành công của luận án.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, Bộ môn Y tế Công cộng, Phòng
Đào tạo sau Đại học của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ƣơng, Trƣờng Đại học Y tế
công cộng đã luôn quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá
trình học tập và hoàn thiện luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Vụ Kế hoạch - Tài chính, Cục Quản lý
khám, chữa bệnh, Ban Quản lý Dự án “Chƣơng trình Phát triển nguồn nhân lực y
tế” - Bộ Y tế, Ban lãnh đạo và đội ngũ y bác sỹ Bệnh viện Thanh Nhàn, Bệnh viện
đa khoa Hà Đông và Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi
trong thời gian nghiên cứu, thu thập số liệu cho luận án.
Tôi xin tri ân tới tất cả các thầy, cô trong các hội đồng đề cƣơng, hội đồng
đạo đức, hội đồng khoa học chấm luận án đã hết sức công tâm đóng góp nhiều ý
kiến quý báu để tôi có thêm kiến thức và hoàn thiện luận án đạt chất lƣợng tốt hơn.
Tôi luôn ghi nhớ và biết ơn sâu sắc tới mọi thành viên trong gia đình, những
ngƣời thân yêu, những bạn bè đồng nghiệp đã luôn động viên chia sẻ về mọi mặt để
tôi vƣợt qua mọi khó khăn trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Nghiên cứu sinh

Nguyễn Thị Mai An


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT.............................................vi
DANH MỤC CÁC BẢNG....................................................................................... vii
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ .................................................................ix
ĐẶT VẤN ĐỀ.............................................................................................................1
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .......................................................................................3
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU .....................................................................4
1.1.

Giới thiệu về quy trình chuyên môn và một số thuật ngữ liên quan .............4

1.2.

Hiệu quả áp dụng quy trình chuyên môn tại bệnh viện .................................7

1.3.

Tổng quan một số yếu tố ảnh hƣởng đến áp dụng quy trình chuyên môn ..14

1.4.

Chi phí và các phƣơng pháp tính toán chi phí DVYT .................................23

1.5.

Giới thiệu về dự án “Chƣơng trình phát triển nguồn nhân lực y tế” ...........32

1.6.

Khung lý thuyết ........................................................................................... 34

CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................ 35
2.1.

Đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên cứu cho mục tiêu 1 .............................. 35

2.1.1. Đối tượng nghiên cứu ....................................................................................35
2.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu ..................................................................36
2.1.3. Thiết kế nghiên cứu ........................................................................................ 37
2.1.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu ............................................................... 37
2.1.5. Biến số, chỉ số nghiên cứu và cách đo lường .................................................40
2.1.6. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu .....................................................47
2.1.7. Phương pháp phân tích số liệu ......................................................................48
2.2.

Đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên cứu cho mục tiêu 2. ............................. 48

2.2.1. Đối tượng nghiên cứu ....................................................................................48
2.2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu ..................................................................49
2.2.3. Thiết kế nghiên cứu ........................................................................................ 49


iv

2.2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu ............................................................... 49
2.2.5. Các nội dung nghiên cứu định tính ................................................................ 49
2.2.6. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu .....................................................50
2.2.7. Phương pháp phân tích số liệu ......................................................................50
2.3.

Hạn chế, sai số và biện pháp khắc phục ......................................................51

2.4.

Đạo đức nghiên cứu .....................................................................................51

CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .................................................................53
3.1.

Thông tin chung về 3 bệnh viện và ngƣời bệnh trong nghiên cứu ..............53

3.2.

Hiệu quả áp dụng quy trình chuyên môn trong cải thiện một số chỉ số chất

lƣợng và hạn chế gia tăng chi phí DVYT (mục tiêu 1) .............................................57
3.3.

Một số yếu tố ảnh hƣởng đến việc áp dụng quy trình chuyên môn tại một số

bệnh viện tuyến thành phố của Hà Nội, 2014 - 2016 (mục tiêu 2) ........................... 85
CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN ........................................................................................ 99
4.1.

Hiệu quả của áp dụng quy trình chuyên môn trong việc cải thiện một số chỉ

số chất lƣợng và hạn chế gia tăng dịch vụ y tế ......................................................... 99
4.2.

Một số yếu tố ảnh hƣởng đến việc áp dụng quy trình chuyên môn .........105

4.3.

Hạn chế của nghiên cứu.............................................................................114

KẾT LUẬN .............................................................................................................118
KHUYẾN NGHỊ .....................................................................................................119
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN
ÁN

...................................................................................................................121

TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................................122
Phụ lục 1: Phân biệt phƣơng pháp tính toán chi phí từ dƣới lên và phƣơng pháp tính
chi phí từ trên xuống ..............................................................................................129
Phụ lục 2: Phƣơng pháp kết hợp tính toán chi phí từ dƣới lên và tính chi phí từ trên
xuống

...................................................................................................................131

Phụ lục 3: Tiêu chí cần có của Quy trình chuyên môn ..........................................133
Phụ lục 4: Tóm tắt ƣu điểm, nhƣợc điểm, thuận lợi và khó khăn khi áp dụng quy
trình chuyên môn.....................................................................................................135


v

Phụ lục 5: Danh sách bệnh viện tham gia áp dụng QTCM thuộc Dự án ”Chƣơng
trình phát triển nguồn nhân lực y tế” ......................................................................138
Phụ lục 6: Danh mục bệnh đƣợc chọn áp dụng quy trình chuyên môn Dự án ”Phát
triển nguồn nhân lực y tế” .......................................................................................141
Phụ lục 7: Bản thông tin và chấp thuận tình nguyện tham gia nghiên cứu .............144
Phụ lục 8: Các công cụ nghiên cứu, hƣớng dẫn phỏng vấn sâu ..............................149
Phụ lục 9: Tổng hợp kết quả nghiên cứu định tính phân tích một số yếu tố ảnh
hƣởng đến việc áp dụng quy trình chuyên môn .....................................................157
Phụ lục 10: Hồ sơ các quy trình chuyên môn đƣợc áp dụng ..................................159


vi

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BHYT

Bảo hiểm Y tế

BS

Bác sỹ

BVĐK

Bệnh viện đa khoa

CN

Cao nhất

COPD

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

DVYT

Dịch vụ y tế

ĐD

Điều dƣỡng

ĐLC

Độ lệch chuẩn

ĐTĐ

Đái tháo đƣờng

ICD

International Statistical Classification of Diseases and
Related Health Problems (Phân loại Quốc tế về bệnh tật)

KCB

Khám chữa bệnh

KLS

Khám lâm sàng

KTV

Kỹ thuật viên

NSNN

Ngân sách nhà nƣớc

NVYT

Nhân viên y tế

PVS

Phỏng vấn sâu

QTCM

Quy trình chuyên môn

TCCTE

Tiêu chảy cấp trẻ em

TB

Trung bình

THA

Tăng huyết áp

THB

Trƣờng hợp bệnh

TLN

Thảo luận nhóm

TN

Thấp nhất

TTB

Trang thiết bị

TTL

Tuyến tiền liệt

TV

Trung vị


vii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Một số chỉ số hoạt động của 3 bệnh viện .................................................53
Bảng 3.2: Một số chỉ số tài chính của 3 bệnh viện ...................................................54
Bảng 3.3: Phân bố ngƣời bệnh theo các bệnh đƣợc chọn .........................................55
Bảng 3.4: Tuổi của ngƣời bệnh trong nghiên cứu ....................................................56
Bảng 3.5: Giới tính của ngƣời bệnh trong nghiên cứu..............................................57
Bảng 3.6: Tỷ lệ % ngƣời bệnh đƣợc hỏi bệnh đầy đủ ..............................................58
Bảng 3.7: Tỷ lệ % ngƣời bệnh đƣợc khám lâm sàng đầy đủ ....................................58
Bảng 3.8: Tỷ lệ % ngƣời bệnh đƣợc tƣ vấn đầy đủ về chế độ dinh dƣỡng, nghỉ
ngơi, sinh hoạt sau khi ra viện ..................................................................................59
Bảng 3.9: Số ngày nằm viện của ngƣời bệnh theo bệnh đƣợc chọn .........................60
Bảng 3.10: Số loại xét nghiệm đƣợc chỉ định theo bệnh đƣợc chọn ........................61
Bảng 3.12: Số loại vật tƣ tiêu hao đã sử dụng theo bệnh đƣợc chọn ........................63
Bảng 3.13: Mô hình hồi quy Poisson đa biến về một số yếu tố liên quan đến số
ngày điều trị...............................................................................................................64
Bảng 3.14: Mô hình hồi quy Poisson đa biến về một số yếu tố liên quan đến số loại
xét nghiệm .................................................................................................................65
Bảng 3.15: Mô hình hồi quy Poisson đa biến về một số yếu tố liên quan đến số loại
thuốc ..........................................................................................................................67
Bảng 3.16: Mô hình hồi quy Poisson đa biến về một số yếu tố liên quan đến số loại
vật tƣ tiêu hao ............................................................................................................68
Bảng 3.17: Chi phí giƣờng bệnh thực chi cho một đợt điều trị theo bệnh ................69
Bảng 3.19: Chi phí thuốc cho một đợt điều trị theo bệnh .........................................71
Bảng 3.21: Chi phí chẩn đoán hình ảnh cho một đợt điều trị theo bệnh...................73
Bảng 3.22: Chi phí phẫu thuật, thủ thuật cho một đợt điều trị theo bệnh .................74
Bảng 3.24: Tổng chi phí cho một đợt điều trị theo bệnh ..........................................76
Bảng 3.26: Tổng chi phí do ngƣời bệnh đồng chi trả cho một đợt điều trị...............78


viii

Bảng 3.27: Mô hình hồi quy chuyển dạng logarit đa biến phân tích một số yếu tố
liên quan đến tổng chi phí của đợt điều trị (1) ..........................................................80
Bảng 3.28: Mô hình hồi quy chuyển dạng logarit đa biến phân tích mối liên quan
giữa các chi phí thành phần và một số yếu tố với tổng chi phí của đợt điều trị (2) ..82
Bảng 3.29: Tổng hợp kết quả nghiên cứu định tính phân tích một số yếu tố ảnh
hƣởng đến áp dụng QTCM .....................................................................................158


ix

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
Hình 1.1. Khung lý thuyết .........................................................................................34
Hình 2.1. Sơ đồ chọn mẫu nghiên cứu ......................................................................39
Hình 3.1: Tỷ lệ % các loại chi phí trong tổng chi phí điều trị ..................................79
Hình 3.2: Tỷ lệ % BHYT thanh toán trong tổng chi phí điều trị ..............................80


1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Quy trình chuyên môn khám, chữa bệnh (Gọi tắt là quy trình chuyên môn)
đƣợc biết đến nhƣ một công cụ sử dụng trong quản lý cung ứng dịch vụ y tế và quản
lý chất lƣợng điều trị, có sự phối kết hợp giữa thực hành lâm sàng và tính toán chi phí
điều trị. Hiểu một cách đơn giản, quy trình là một công cụ tổng hợp và kết nối hồ sơ
bệnh án, biểu mẫu tờ điều trị, phiếu chăm sóc, bảng kiểm, các phiếu xét nghiệm,
phiếu khám đƣợc sắp xếp theo trình tự thời gian từ khi ngƣời bệnh vào viện đến khi
ra viện. Quy trình chuyên môn đƣợc xây dựng nhằm chuẩn hóa công tác hành chính,
chuyên môn cho mỗi loại bệnh, đƣợc thiết kế bởi các chuyên gia thuộc lĩnh vực
chuyên ngành và đƣợc hội đồng y khoa thông qua [4].
Nghiên cứu tại một số quốc gia đã chỉ ra rằng việc áp dụng quy trình chuyên
môn vào thực hành lâm sàng giúp tối ƣu hóa hiệu quả điều trị thông qua những cải
tiến và chuẩn hóa các quy trình, phƣơng pháp, sử dụng các bảng kiểm để giảm thiểu
việc ghi chép nhiều loại hồ sơ. Lợi ích rõ ràng nhất là với việc chuẩn hóa quy trình
chuyên môn giúp cải thiện chất lƣợng điều trị vì các bƣớc điều trị đƣợc cụ thể hóa và
thiết kế riêng cho từng bệnh, chính vì vậy giúp nhân viên y tế hạn chế các sai sót,
chồng chéo trong quá trình chăm sóc, giảm biến thiên trong quá trình điều trị [4]. Bên
cạnh đó, quy trình chuyên môn cũng giúp giảm số ngày nằm viện và chi phí điều trị
cho các bệnh nội khoa nhƣ: viêm phổi [68]; các bệnh lý tim mạch… [52]; bệnh lý
ngoại khoa nhƣ: phẫu thuật u bƣớu ở đầu và cổ [20] phẫu thuật chỉnh hình đầu gối,
háng, khớp [72], [71]; phẫu thuật cắt đại tràng [71]; phẫu thuật đƣờng tiết niệu [27];
phẫu thuật ổ bụng… [26]. Thông tin đƣợc chia sẻ khi áp dụng quy trình chuyên môn
giúp tăng vai trò, trách nhiệm của mỗi nhân viên y tế, giảm gánh nặng các thủ tục
hành chính thông qua việc tích hợp đƣợc nhiều loại giấy tờ ghi chép. Công tác quản
lý cũng đƣợc cải thiện thông qua việc áp dụng quy trình chuyên môn, đặc biệt giúp
nhân viên y tế tiên lƣợng đƣợc thời gian và chăm sóc nhóm ngƣời bệnh có chung vấn
đề sức khỏe [30].
Việc áp dụng quy trình chuyên môn thể hiện sự tiến bộ và hội nhập y tế quốc
tế nhƣng để áp dụng tại các bệnh viện Việt Nam, cần có những nghiên cứu thí điểm


Luận án đầy đủ ở file: Luận án full














Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×