Tải bản đầy đủ

Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đối với giống chè PH8 tại Phia Đén, Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)

I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG

I H C NÔNG LÂM

HOÀNG H NG VÂN

Tên

tài:

NGHIÊN C U NH H

NG C A M T S

BI N PHÁP K THU T

V I GI NG CHÈ PH8 T I PHIA ÉN, NGUYÊN BÌNH, CAO B NG


KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

IH C

: Liên Thông Chính Quy

Chuyên ngành: Tr ng tr t
Khoa

: Nông h c

Khoá h c

: 2013 - 2015

THÁI NGUYÊN - 2014

I


I H C THÁI NGUYÊN

TR

NG

I H C NÔNG LÂM

HOÀNG H NG VÂN

Tên

tài:

NGHIÊN C U NH H


NG C A M T S

BI N PHÁP K THU T

V I GI NG CHÈ PH8 T I PHIA ÉN, NGUYÊN BÌNH, CAO B NG

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

IH C

: Liên Thông Chính Quy

Chuyên ngành: Tr ng tr t
Khoa

: Nông h c

L p

: K9 – Liên thông tr ng tr t

Khoá h c

: 2013 - 2015

Gi ng viên h

ng d n: PGS.TS ào Thanh Vân

Khoa Nông H c, Tr

ng

i h c Nông Lâm Thái Nguyên

THÁI NGUYÊN - 2014

I


M CL C
M

U ....................................................................................................... 1

1. Tính c p thi t c a
2. M c ích c a

tài.............................................................................. 1

tài .................................................................................... 2

3. Ý ngh a khoa h c và ý ngh a th c ti n c a

tài ........................................ 2

3.1. Ý ngh a khoa h c..................................................................................... 2
3.2. Ý ngh a th c ti n c a
CH

tài ..................................................................... 2

NG 1 ................................................................................................... 3

T NG QUAN TÀI LI U ............................................................................... 3
1.1. C s khoa h c c a

tài ........................................................................ 3

1.2. Ngu n g c, phân lo i và phân b c a cây chè ......................................... 3
1.2.1. Ngu n g c c a cây chè ......................................................................... 3
1.2.2. Phân lo i c a cây chè............................................................................ 4
1.2.3. Phân b c a cây chè ............................................................................. 5
1.3. Tình hình nghiên c u chè trên th gi i và trong n

c.............................. 6

1.3.1. Tình hình nghiên c u chè trên th gi i ................................................. 6
1.3.2. Tình hình nghiên c u chè trong n

c ................................................. 12

1.4. Tình hình s n xu t, tiêu th chè trên th gi i ......................................... 16
1.5. Tình hình s n xu t, tiêu th chè
1.6. Tình hình s n xu t, tiêu th và
CH

Vi t Nam ......................................... 20
nh h

ng phát tri n chè t i Cao B ng 22

NG 2 ................................................................................................. 26
IT

2.1.

NG N I D NG VÀ PH
it

NG PHÁP NGHIÊN C U ............... 26

ng nghiên c u ............................................................................ 26

2.2. Th i gian và

a i m nghiên c u.......................................................... 26

2.2.1. Th i gian nghiên c u .......................................................................... 26
2.2.2.

a i m nghiên c u........................................................................... 26

2.3. N i dung nghiên c u ............................................................................. 26


2.4. Ph

ng pháp nghiên c u ....................................................................... 26

2.4.1. Ph

ng pháp i u tra thu th p s li u ................................................. 26

2.4.2. Ph

ng pháp b trí thí nghi m ........................................................... 27

2.5. Các ch tiêu nghiên c u và ph

ng pháp theo dõi (Theo 10 TCN

744:2006) ..................................................................................................... 28
2.6. Ph

ng pháp x lý s li u ..................................................................... 32

2.7.

c i m, thành ph n m t s lo i phân bón lá dùng trong thí nghi m ... 32

CH

NG 3 ................................................................................................. 34

K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N............................................. 34
3.1. Tình hình s n xu t, tiêu th chè t i Phia

én, xã Thành Công, huy n

Nguyên Bình ................................................................................................ 34
3.2.

i u ki n t nhiên và

c i m th i ti t c a huy n Nguyên Bình, t nh

Cao B ng ..................................................................................................... 34
3.2.1. i u ki n t nhiên .............................................................................. 34
3.2.2.

c i m khí h u, th i ti t.................................................................. 36

3.3. nh h

ng c a các lo i phân bón lá

3.3.1. nh h ng c a phân bón lá

n gi ng chè PH8 ....................... 37

n th i gian hình thành lá c a gi ng chè PH8

..................................................................................................................... 37
3.3.2.

nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n n ng su t c a gi ng chè PH8

..................................................................................................................... 38
3.3.2.1.

nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n s búp thu ho ch trên m t

cây theo l a c a gi ng PH8 .......................................................................... 39
3.3.2.2.

nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n kh i l

ng búp c a gi ng

chè PH8........................................................................................................ 40
3.3.2.3. nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n t l búp có tôm c a gi ng chè

PH8 .............................................................................................................. 41


3.3.2.4. nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n n ng su t th c thu c a gi ng

chè PH8........................................................................................................ 42
3.3.3.

nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n tình hình sâu h i c a gi ng chè

PH8 .............................................................................................................. 44
3.4. nh h
3.4.1.

ng c a bi n pháp t g c, gi

nh h

m

n gi ng chè PH8 ................ 45

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n th i gian hình thành lá

c a gi ng chè PH8 ....................................................................................... 45
3.4.2. nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n s búp thu ho ch trên m t

cây theo l a c a gi ng PH8 .......................................................................... 46
3.4.2.1.

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n s búp thu ho ch trên

m t cây theo l a c a gi ng PH8 ................................................................... 46
3.4.2.2. nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n kh i l

ng búp c a gi ng

chè PH8 ........................................................................................................ 47
3.4.2.3.

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n t l búp có tôm c a

gi ng chè PH8 .............................................................................................. 48
3.4.2.4.

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n n ng su t th c thu c a

gi ng chè PH8 .............................................................................................. 49
3.4.3.

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n tình hình sâu h i c a

gi ng chè PH8 .............................................................................................. 50
CH

NG 4 ................................................................................................. 52

K T LU N VÀ

NGH .......................................................................... 52

4.1. K t Lu n................................................................................................ 52
4.1.1. nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n gi ng chè PH8 .................... 52

4.1.2. nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

4.2.

n gi ng chè PH8 ............. 52

ngh .................................................................................................. 52

TÀI LI UTHAM KH O ............................................................................. 54


DANH M C B NG BI U
B ng 1.1: Di n tích, n ng su t, s n l

ng chè trên th gi i t n m 2005-2012

...................................................................................................... 17
B ng 1.2: Tình hình s n l

ng chè c a th gi i và m t s n

c có s n l

ng

chè cao t n m 2007-2012............................................................. 19
B ng 1.3: Di n tích n ng su t, s n l

ng chè t i Vi t Nam .......................... 21

B ng 3.1: Di n bi n th i ti t khí h u n m 2013-2014 t i huy n Nguyên Bình,
t nh Cao B ng ............................................................................... 36
B ng 3.2:

nh h

ng c a phân bón lá

n th i gian hình thành lá c a gi ng

chè PH8 v hè n m 2014 ............................................................... 38
B ng 3.3: nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n s búp thu ho ch trên m t

cây theo l a c a gi ng PH8 ........................................................... 39
B ng 3.4:

nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n kh i l

ng búp c a gi ng

chè PH8......................................................................................... 41
B ng 3.5:

nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n t l búp có tôm c a

gi ng chè PH8 ............................................................................... 42
B ng 3.6:

nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n n ng su t th c thu c a

gi ng chè PH8 ............................................................................... 43
B ng 3.7: nh h

ng c a các lo i phân bón lá

n tình hình sâu h i c a gi ng

chè PH8......................................................................................... 44
B ng 3.8:

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n th i gian hình thành

lá c a gi ng chè PH8 v hè 2014 .................................................. 45
B ng 3.9: nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n s búp thu ho ch trên

m t cây theo l a c a gi ng PH8 .................................................... 47
B ng 3.10:

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n kh i l

ng búp c a

gi ng chè PH8 ............................................................................... 48


B ng 3.11:

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n t l búp có tôm c a

gi ng chè PH8 ............................................................................... 49
B ng 3.12:

nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n n ng su t th c thu

c a gi ng chè PH8 ........................................................................ 49
B ng 3.13: nh h

ng c a bi n pháp t g c, gi

m

n tình hình sâu h i c a

gi ng chè PH8 ............................................................................... 50


L IC M

N

hoàn thành Khóa lu n này tôi ã nh n
th y giáo h

c s giúp

ng d n, các th y cô giáo gi ng d y,

quan, các cá nhân và nhân dân

c s giúp

c a các c

a bàn n i th c hi n khóa lu n. Tôi xin chân

thành bày t lòng bi t n sâu s c và kính tr ng
PGS.TS.

nhi t tình c a

ào Thanh Vân ng

n:

i ã t n tình h

ng d n, ch b o, giúp

tôi trong quá trình th c t p và hoàn thành Khóa lu n.
Các th y, cô giáo và cán b trong Khoa Nông h c Tr
lâm Thái Nguyên ã giúp

ng

i h c Nông

tôi trong quá trình h c t p, nghiên c u và hoàn

ch nh Khóa lu n t t nghi p.
Trung tâm nghiên c u Cây tr ng ôn

i mi n núi phía B c,

i h c

Nông lâm Thái Nguyên.
Lãnh

o và cán b UBND xã Thành Công, huy n Nguyên Bình, t nh

Cao B ng.
Gia ình và b n bè ã

ng viên, giúp

tôi trong th i gian th c t p và

th c hi n Khóa lu n.
Thái Nguyên, tháng 9 n m 2014
Sinh viên

Hoàng H ng Vân


DANH M C CÁC KÝ HI U, CH

VI T T T

CS

:

C ng s

CTV

:

C ng tác viên

D/R

:

Dài chia r ng

FAO

:

Food Agriculture Oganization

KHKT

:

Khoa h c k thu t

NN & PTNT

:

Nông nghi p và phát tri n nông thôn

NXB

:

Nhà xu t b n

PGS

:

Phó giáo s

PP

:

Ph

PTS

:

Phó ti n s

SXKD

:

S n xu t kinh doanh

TCVN

:

Tiêu chu n Vi t Nam

Tr

:

Trang

V%

:

LSD.05

:

Sai khác có ý ngh a

TB

:

Trung bình

:

n v tính

VT

ng pháp

bi n

ng


1

M
1. Tính c p thi t c a

tài

Vi t Nam là m t trong nh ng n
s sinh tr

U

c có i u ki n t nhiên thích h p cho

ng và phát tri n c a cây chè. Cây chè có th phát tri n t nhiên

vùng núi cao (Chè Tuy t Shan), hay

c tr ng t p trung

các vùng trung du

và mi n núi phía B c.
Cây chè là m t cây công nghi p lâu n m có vai trò quan tr ng trong c
c u cây tr ng c a vùng Trung du mi n núi, phát tri n cây chè có ý ngh a c v
m t kinh t , xã h i và môi tr
chè ã

ng, giá tr kinh t và giá tr s d ng cao. Cây

c phát hi n và s d ng làm nguyên li u gi i khát ph bi n trên th

gi i và nhi u công d ng có ích cho s c kh e.
giàu ch t dinh d

gi i khát ch bi n t chè

ng và các Vitamin A, B, K, PP… cao nh t là hàm l

Vitamin C. Trong y h c chè
v s c kh e con ng

c coi là d

i nh ch a các b nh

ng

c th o quý v i nhi u tác d ng b o
ng ru t, l i ti u, tiêu hóa m ,

ch ng sâu r ng, hôi mi ng, ng a ung th , gi m Cholesterol. Hàm l

ng

Cafein và m t s ch t Alcanoit trong chè có tác d ng kích thích v não, làm
cho th n kinh minh m n, t ng c
nhi u n

ng ho t

ng c th . Do v y chè

cr t

c chú tr ng và phát tri n.

S n ph m chè c ng a d ng và phong phú phù h p v i th hi u tiêu dùng
c a t ng dân t c, t ng qu c gia nh chè xanh, chè en, chè vàng…

iv i

n

a mà

c ta s n ph m chè các lo i là hàng hóa, không ch

còn là m t hàng xu t kh u quan tr ng sang các n

tiêu dùng n i

c phát tri n trên th gi i.

Trong nh ng n m g n ây di n tích chè ngày m t t ng,

c bi t

các

vùng trung du và vùng núi phía b c. Trong ó t nh Cao B ng là n i có i u
ki n khí h u r t thu n l i cho vi c phát tri n cây chè. Nh t là vùng Phia

én

xã Thành Công c a huy n Nguyên Bình còn nhi u di n tích còn tr ng ch a
s d ng khai thác. V

i u ki n t nhiên,

t ai r t phù h p cho s sinh


2

tr

ng phát tri n c a cây chè.

huy n trong th i gian t i
trà. Tuy nhiên trình

nh h

ng c a xã Thành Công c ng nh c a

a các gi ng chè ch t l

dân trí không

ng

u, trình

khoa h c k thu t, m t s gi ng trong nh ng n m tr
nghi m, tuy nhiên c n nghiên c u thêm

xác

ki n c a vùng nh m t ng n ng su t, ch t l
cao, n

nhi u v n

l

ó

c ã

c

a vào th

nh gi ng phù h p v i i u

ng chè.

êm l i ngu n thu nh p
i nông dân.

m r ng di n tích các gi ng chè m i òi h i ph i gi i quy t
. Nh t là nghiên c u m t s bi n pháp k thu t áp d ng. Trên c

xu t các bi n pháp k thu t thích h p

ng cao

áp d ng

s c c nh tranh và áp ng cho th tr

ng c a m t s bi n pháp k thu t

t n ng su t, ch t

ng. Xu t phát t nh ng

th c ti n òi h i trên chúng tôi ti n hành th c hi n
h

i

canh tác l c h u, thi u

nh góp ph n xóa ói gi m nghèo b n v ng cho ng

Vì v y,

s

ng cao vào s n xu t

tài “Nghiên c u nh

i v i gi ng chè PH8 t i Phia

én,

Nguyên Bình, Cao B ng”.
2. M c ích c a

tài

- Nghiên c u nh h

ng c a 1 s lo i phân bón lá

n sinh tr

ng, phát

tri n và NS gi ng chè PH8
- Nghiên c u nh h
tr

ng c a 1 s bi n pháp t g c gi

m

n sinh

ng, phát tri n và NS gi ng chè PH8

3. Ý ngh a khoa h c và ý ngh a th c ti n c a

tài

3.1. Ý ngh a khoa h c
B sung d li u khoa h c v gi ng chè có tri n v ng và m t s bi n
pháp k thu t phù h p v i i u ki n sinh thái.
3.2. Ý ngh a th c ti n c a
B
t t

c

u xác

n sinh tr

nh

tài
c lo i phân bón lá, bi n pháp t g c nh h

ng

ng, phát tri n và n ng su t c a gi ng chè PH8 t i Phia

én,

Nguyên Bình, Cao B ng.


3

CH

NG 1

T NG QUAN TÀI LI U
1.1. C s khoa h c c a
Cây chè có ngu n g c

tài
vùng á nhi t

t t trong i u ki n khí h u m

i, nên chè sinh tr

ng, phát tri n

t và m. Tuy nhiên nh vào s phát tri n c a

khoa h c k thu t mà cây chè có th tr ng

c

nh ng có nhi u s khác

bi t so v i n i nguyên s n c a nó.
Cây chè là m t lo i cây tr ng mà
n ng su t và ch t l

ng thu ho ch là búp nên

ng t o búp m i cho n ng su t ch t

ng cao.
Trong canh tác chè, nh ng bi n pháp k thu t c b n th

nghiên c u, áp d ng là các bi n pháp t g c gi
phân qua lá th

ng

ng

n sinh tr

n ng su t, ch t l

ng

m và bón phân. Nh t là bón

m cho cây chè không nh ng có nh

ng phát tri n c a cây mà còn nh h
ng chè. Hi n nay khu v c Phia

ng tr c ti p

c

n

én xã Thành Công có

kho ng trên 40 ha di n tích tr ng chè, tuy nhiên m t s gi ng chè ch t l
cao m i

c

c s d ng.

Bón phân h p lý và t g c gi
h



ng t t c n l a ch n gi ng phù và áp d ng các bi n pháp

k thu t, kích thích quá trình sinh tr
l

it

ng

a vào tr ng th nghi m nh t là gi ng chè PH8 chi m di n

tích l n nh t. Vi c l a ch n các bi n pháp k thu t còn nhi u h n ch . Vì v y
c n thi t ph i nghi n c u m t s bi n pháp k thu t h p lý cho gi ng chè
PH8 nói riêng và các gi ng chè khác t i vùng nói chung.
1.2. Ngu n g c, phân lo i và phân b c a cây chè
1.2.1. Ngu n g c c a cây chè
Các công trình nghiên c u và kh o sát tr

c ây cho r ng ngu n g c c a

cây chè là vùng Vân Nam Trung Qu c, n i có i u ki n khí h u m

t


4

quanh n m. Theo các tài li u c a Trung Qu c thì cách ây 4.000 n m ng
Trung Qu c ã bi t dùng chè làm d

c li u sau ó m i dùng

N m 1823, R.Bruce phát hi n nh ng cây chè d i lá to
)t

ó các h c gi ng

ch không ph i

i Anh cho r ng quê h

i

u ng.
vùng Atxam ( n

ng c a cây chè là

n

Trung Qu c.

Nh ng công trình nghiên c u c a Dejemukhatze (1961-1976) v ph c
Catechin gi a các lo i chè
cho s ti n hóa trên c s

c tr ng và m c hoang d i ã nêu lên lu n i m
ó xác minh ngu n g c cây chè. T s bi n

sinh hóa c a các lá cây chè m c hoang d i và các cây chè

i

c tr ng tr t,

ch m sóc. Dejemukhatze cho r ng, ngu n g c c a cây chè chính là

Vi t

Nam.
Hi n nay chè

c phân b khá r ng trong nh ng i u ki n t nhiên r t

khác nhau, t 300 v Nam

n 450 v B c, là nh ng n i có i u ki n t nhiên

khác xa vùng nguyên s n. Nh ng thành t u khoa h c c a các nhà ch n gi ng
Liên Xô,Trung Qu c,

ài Loan, Nh t B n… ã t o nhi u gi ng m i có kh

n ng thích ng v i các i u ki n khác nhau, t o nhi u tri n v ng cho ngh
tr ng chè trên th gi i (Nguy n V n Hùng, 2006) [2].
1.2.2. Phân lo i c a cây chè
Tên khoa h c c a cây chè
O.Kuntze và có tên

c th ng nh t là Camellia sinensis (L)

ng ngh a là Thea sinensis L.

Vi c phân lo i chè d a vào các c s sau :
- C quan sinh d
hình d ng và kích th

ng: Lo i thân b i ho c thân g , hình d ng c a tán,
c c a lá, s

- C quan sinh th c:
nhánh c a
hàm l

ôi gân lá.

l n c a cánh hoa, s l

ng ài hoa, v trí phân

u nh y cái.

c tính sinh hóa: Ch y u d a vào hàm l
ng tanin bi n

i nh t

ng tanin, m i gi ng chè có

nh (Nguy n V n Hùng, 2006) [2].


5

1.2.3. Phân b c a cây chè
S phân b c a cây chè ph thu c nhi u vào i u ki n khí h u. Các k t
qu nghiên c u

u i t i m t k t lu n chung: Vùng khí h u nhi t

i là thích

h p cho cây chè. Tuy nhiên do KH-KT ngày càng phát tri n, ã lai t o, ch n
l c nhi u gi ng chè khác nhau và

c tr ng r ng rãi trên th gi i. Theo

Ng c Quý (1980) [8 ] hi n nay chè
Pochi (Liên Xô c )

n 27

c phân b khá r ng t 42

Nam Coriente (Achentina).

S phân b c a cây chè tùy theo i u ki n
khác nhau.
t t và có

t ai và

a hình c ng có s

t tr ng chè t t ph i có ph n ng chua, nhi u mùn, thoát n
d c tho i. nh h

ng c a

u cho r ng: chè tr ng
ng có ch t l

c

cao ã hình thành nên các vùng chè

v i nh ng gi ng chè khác nhau và ch t l

bi n th

v B c

ng khác nhau. Các nhà khoa h c

nh ng vùng có

ng t t h n chè tr ng

cao l n h n so v i m t n
vùng th p. Chè tr ng

c

Hoàng

S n (An Huy – Trung Qu c), vùng Dajilling ( n

) có

m t n

Vi t Nam chè có ch t

l

c bi n, có ch t l

ng cao
V

c tr ng

ng n i ti ng th gi i.

Hà Giang, M c Châu, Nghia L - Yên Bái.

i u ki n khí h u, chè sinh tr

t ng nhi t

cao l n so v i

ng t t

hàng n m vào kho ng 8.000

n m 1.500 – 2.000 mm,

m

C, l

nhi t

t 15 – 20

ng m a trung bình hang

t 70 – 80%. S phân b chè theo nh ng i u

ki n t nhiên khác nhau ã t o nên nh ng vùng chè có ch t l
t o nên h

C,

ng khác nhau,

ng v riêng c a m i vùng.

Theo Nguy n Ng c Kính (1979) [3 ], các vùng s n xu t chè ch y u
Vi t Nam là:
- Vùng chè Tây B c
- Vùng chè Vi t b c – Hoàng Liên S n
- Vùng chè Trung Du – B c B
- Vùng chè b c Trung B


6

- Vùng chè Tây Nguyên
1.3. Tình hình nghiên c u chè trên th gi i và trong n

c

1.3.1. Tình hình nghiên c u chè trên th gi i
* Nh ng k t qu nghiên c u v gi ng chè
Công tác ch n t o gi ng trong chè có vai trò r t quan tr ng. Vi c ch n
l c, lai t o gi ng m i không ch quy t
ch t l

ng mà còn nh h

ng t i kh n ng m r ng

công tác nghiên c u chè
Các n

nh t i kh n ng cho n ng su t mà,
a bàn, chính vì v y

c quan tâm t r t s m.

c có thành t u n i b t trong vi c l a ch n gi ng m i là:

Theo Nguy n V n Toàn và cs (1994) [11]: In donexia b t
vào n m 1964 nh ng không thành công,
gi ng Asam nh p t Srilanka.

u tr ng chè

n n m 1872 m i thành công trên

n nay Indonexia là m t trong n m n

di n tích tr ng chè l n trên th gi i, 20 n m tr l i ây h

c có

ã tích c c ch n

t o gi ng m i cao s n và n m 1988 ã có các dòng chè vô tính GMB-1,
GMB-2, GMB-3, GMB-4, GMB-5 có s n l
Theo PGS
k 20

n

102 gi ng chè
n

ng cao.

Ng c Quý và cs (2000) [9 ] thì t nh ng n m 50 c a th

ã thành công trong vi c ch n ra 110 gi ng chè t t trong ó có
c nhân gi ng b ng ph

ã có trên 80% di n tích chè

trên 20% gi ng tr ng b ng ph

ng pháp vô tính.

c tr ng b ng gi ng t t. Trong ó có

ng pháp giâm cành.

Trung Qu c có l ch s tr ng chè t r t s m.
ã có 7 gi ng chè t t

n n m 2009,

c ch n theo Ph

i nhà T ng, Trung Qu c

ng pháp cá th : Các gi ng

i

B ch Trà, Thi t Quan Âm, Th y Tiên,… ã có t 200 n m nay là các gi ng
tri t canh do nhân dân t o ra.
Trong nh ng n m 1950 – 1960 Trung Qu c luôn chú tr ng công tác
ch n t o gi ng theo chi u sâu. N m 1956, Tr n Khôi V
pháp ch n gi ng 100 i m

i v i cây n qu . Ph

ã

a ra ph

ng pháp này ã

ng
c


7

PGS.

Ng c Quý áp d ng trong ch n gi ng chè

Tri t Giang. Theo i u

tra n m 1996, Trung Qu c ã có trên 1.000 gi ng, trong ó xác

nh

c 50

gi ng chè t t ph c v cho s n xu t.
Theo PGS

Ng c Qu và cs (2000) [ 10]: T i Kennya, các gi ng chè

ch n l c, giâm cành cho n ng su t cao h n gi ng chè
tích chi m 67%

i trà t i 20%, di n

khu v c ti u nông và chi m t i 33% di n tích chè

các

n

i n l n. Ngoài ra, Kenya còn nhâm gi ng b ng hình th c ghép.
* Nh ng k t qu nghiên c u v

c i m sinh tr

ng, phát tri n c a

cây chè
Nh ng nghiên c u v chu k phát tri n cá th cây chè c a các nhà khoa
h c cho th y: chè có 2 chu k phát tri n là chu k phát tri n l n và chu k
phát tri n nh .
Chu k phát tri n l n hay chu k phát d c cá th thì chia thành 5 giai
o n (Theo tác gi Trung Qu c):
- Giai o n phôi thai ( giai o n h t gi ng):
tr ng th tinh b t

u phân chia, hình thành cho t i khi chín.

- Giai o n cây con:
chè ra hoa, k t qu l n

c tính t khì h t chè n y m m cho

n khi cây

u. Giai o n này kéo dài 1 - 2 n m.

- Giai o n cây non:
cây chè

c tính t khi t bào

c tính t khi chè ra hoa, k t qu l n

nh hình ( có b khung tán n

u tiên khi

nh). Giai o n này kéo dài 2 – 3

n m.
- Giai o n chè l n ( giai o n chè kinh doanh, s n xu t):
khi cây chè có b tán n

nh b

c tính t

c vào giai o n kinh doanh, thu ho ch búp

t i khi có th thay tán m i. Giai o n này kéo dài t 30 – 40 n m ho c lâu
h n.
- Giai o n chè già c i (h t giai o n kinh doanh, s n xu t):
t khi chè có bi u hi n thay tán lá

n khi chè già và ch t.

c tính


8

Chu k phát tri n nh (chu k phát tri n hang n m): Tính t khi m m
chè b t

u phân hóa sau

n cho

n khi m m chè ng ng sinh tr

g m 2 quá trình phát tri n song song ó là quá trình sinh tr
và sinh tr

ng sinh d

ng

ng sinh th c.

- Quá trình sinh tr
sinh tr

ng. Nó

ng sinh d

ng: Bao g m sinh tr

ng búp, cành và

ng r .

- Quá trình sinh tr

ng sinh th c: Là quá trình hình thành tr i hoa, n

hoa, th ph n và k t h t.
Nh ng nghiên c u v s hình thành các

t sinh tr

ng cây chè: Theo

Nguy n Ng c Kính (1979) [ 4], M.M.A Liadade (1964) cho r ng: Khi chè có
5 lá thì

các nách lá th nh t, th hai ã có m m nách, khi có lá th 6 xu t

hi n thì có m m nách th 3, khi có 7 lá thì m m nách th 4 xu t hi n,…
Ông c ng cho r ng: Khi m m chè qua ông, 2 lá

u tiên bao b c m m

chè là lá v y c, ti p theo là lá cà. Các m m nách c a lá th 4 và lá th 5 c a
các

t sinh tr

ng th nh t s phát tri n thành búp

Nghiên c u v sinh tr

t sinh tr

ng th hai.

ng c a búp chè tác gi K.E Bakhotatde (1971)

và K.M Djemukhatde (1976)[18 ] cho r ng: S sinh tr

ng búp chè ph thu c

vào i u ki n khí h u, các n

c có mùa ông rõ r t, búp chè ng ng sinh

tr

c ph c h i vào th i k

ng vào mùa ông và nó

nh ng n

c nhi t

i (Sri lanka hay Nam

n

m lên, ng

) búp chè sinh tr

cl i
ng lien

t c, th i v thu ho ch chè quanh n m.
Tác gi carr (1970) (1979)[ 16] , thí nghi m ã i
t i thi u cho sinh tr
ngày có nhi t

n k t lu n: Nhi t

ng c a cây chè là 13- 140C, t i thích 18 – 300C, nh ng

t i av

t quá 300C và t i thi u th p h n 140C thì sinh

tr

ng c a cây chè gi m. Nhi t

tr

ng c a cây chè là 20 – 250C Carr cho r ng s gi chi u sáng ngày dài

càng t t, s ng ngh s xu t hi n khi

t ( t ng 0 – 30cm) thích h p cho sinh

dài ngày gi m xu ng d

i 11 gi 15


9

phút/ngày. H u h t các vùng chè có l
tr

ng liên t c, t ng l

sinh tr

ng

t

c h p lý.

in

c

ng m a 150mm/tháng thì s sinh

ng m a thích h p là 1.800 mm/n m và chè không th

vùng có l

ng m a d

i 1.150 mm/n m mà không có

Nghiên c u th i gian hoàn thành m t
(1992)[16 ] ã

t sinh tr

ng búp, tác gi Carr

a ra giá tr trung bình là 475 ngày. Vi c tính toán cho 4 vùng

khác nhau v kinh

,

cao so v i m t n

quân cho th y s ngày cho 1

t sinh tr

c bi n, nhi t

ng bi n

không khí bình

ng t 30 – 45 ngày vào

mùa hè và 70 – 160 ngày vào mùa ông.
Nghiên c u v sinh tr

ng búp chè trong i u ki n không

thì tác gi K.M Djemukhatde (1982) cho r ng: trong i u ki n
không

n thì các m m chè

c phân hóa trong v thu và v

thành búp trong v xuân. Trong khi ó n
m m chè ch y u b t
chè

u sinh tr

gi ng hay không

ng chè có

n và có

n

gi ng hay
ông s hình

n thì s phân hóa

ng mu n h n m t s ngày so v i n

ng

n.[19]

K.M Djemukhatde (1948)[17] ã nghiên c u v m i quan h gi a búp
chè và n ng su t ã cho th y: T
di n tích là t

ng quan gi a s l

ng quan ch t r = 0,965

Nghiên c u m i quan h

ng búp trên m t

nv

0,004.

gi a lá chè và n ng su t chè c a K.E

Bakhotatde (1971)[18] ã ch các ch tiêu v lá làm c n c ch n gi ng chè
nh sau: Màu s c, kích th

c lá, c u t o gi i ph u lá.

Lá có màu vàng có l i cho các ch tiêu sinh lý, sinh hóa.
Lá có màu cafe có l i cho các ch tiêu v sinh lý.
I.G.Kerkatde (1080) ã nghiên c u v hình d ng lá chè d a trên góc
nghiêng c a lá: Góc lá t i u cho quang h p là 45
* Nh ng k t qu nghiên c u v phân bón

.


10

Ph m ch t chè do nhi u y u t quy t
h

ng r t nhi u

ngu n dinh d

nh.

i u ki n dinh d

ng nh

n n ng su t, ph m ch t chè, do v y ngoài vi c s d ng

ng s n có

trong

t, thì vi c bón phân cho chè là m t bi n

pháp mang l i hi u qu cao.
S n ph m thu ho ch c a chè ch chi m 8-13% t ng l
cây t ng h p

c n u tính c các ph n trên và d

nhi u tác gi
d

n

thì trong 100 kg chè th

im t

ng ch t khô mà
t . Theo ngu n t

ng ph m có ch a l

ng dinh

ng là 4 kg N; 1,15 kg P2O5; 2,4 kg K2O; 0,42 kg MgO; 0,8 kg CaO; 100g

Al; 6g Cl; 8g Na [8]
Theo Eden (1958) trong búp chè non có 4,5% N; 1,5% P2O5 và 1,2 2,5% K2O [8]. Nh ng k t qu nghiên c u c a Jolemuanu cho th y nhu c u
dinh d

ng khoáng c a cây chè r t l n.

Theo M.L Bziava (1973) li u l
song

t

ng

m t ng, s n l

c n ng su t 10 t n/ha bón 200 kg N/ha cho hi u qu kinh t

cao nh t [5]. V ph m ch t, nhi u tài li u
, Srilanca...
n

c

ng búp s t ng,

u cho r ng bón

u làm gi m ch t l

n

c ngoài nh

Nh t B n,

n

m không h p lý, bón quá nhi u ho c bón

ng chè ( c bi t là

i v i nguyên li u dùng

ch bi n chè en). Nh ng công trình nghiên c u c a Liên Xô (c ) cho th y
li u l

ng

búp chè

m 300kg/ha thì hàm l

ng tanin, cafein và ch t hòa tan trong

u cao, có l i cho ph m ch t, song n u v

ph m ch t chè gi m th p. Khi bón nhi u

m hàm l

t quá gi i h n trên thì
ng protein

trong lá

t ng lên.
Nh ng k t qu chu n oán dinh d
th y:

cây chè thi u

là 3 - 3,5%. Cây chè
3,4% và 4,7 - 5,0% .

m, hàm l
dinh d

ng

ng trong lá chè c a Liên Xô cho
m trong lá là 2,2 - 2,4%, trong búp

ng hàm l

ng

mt

ng ng là: 2,9 -


11

K t qu phân tích lá chè và
chè thi u lân, hàm l

t tr ng chè

Liên Xô (c ) cho th y:

cây

ng lân (P2O5) trong lá là 0,27 - 0,28%, trong búp là

0,5 - 0,75%. Cây chè

dinh d

và 0,82 - 0,86%. n u trong

ng hàm l
t hàm l

ng lân t

ng ng là 0,33 - 0,39%

ng P2O5 là 30 - 32mg/100g

t, là

thi u nhi u lân.
Theo nghiên c u c a F.Hurisa (Liên Xô) thì hi u qu tr c ti p c a 3
n m bón lân và li u l
5 - 30% so v i

ng búp

i ch ng ch bón N, K song hi u qu t ng bình quân 21 n m

v sau là 60-78%.
sau th

ng 126 - 196 kg/ha trên n n N, K t ng s n l

Liên Xô (c ) trên

t

hi u qu phân lân

nh ng n m

ng cao h n n m tr c ti p bón [7].

K t qu nghiên c u c a Curxan p (1954) và J.C.Nigaloblis Vili (1966)
Liên Xô (c ) ã kh ng

nh bón phân lân trên n n N, K làm t ng Katechin

trong búp chè có l i cho ch t l
Trong
tr

t n u hàm l

ng bình th

ng chè.

ng P2O5 là 30-32 mg/100g

ng, n u là 10-12 mg/100g

* Nghiên c u v gi

m và t

in

t thì cây chè sinh

t thì thi u lân.

c cho chè

Theo A.A Imanova (1959), K.B Talakvatze (1959), V.P Gvaxalia, RV
Voronxova (1975) và nhi u tác gi khác thì t
m m và t

ó làm t ng ch t l

c làm cho búp chè non,

ng chè nguyên li u.

Theo M.K.Daraselia (1989) thì t
quang h p, thay

in

i n

c ã làm thay

i i u ki n

i ho t tính các men trong rê chè, k c men polifenol

oxydaza là men có m t trong vi c t o ra tanin trong chè. C ng theo tác gi ,
hi n nay

tây Grudia có kho ng 10% di n tích chè

di n tích chè

Adebaidan và 1/3 di n tích chè

M.Tamang (1978) cho bi t
650mm thì hi u qu c a t
s nl

in

ct

Krasnoda

c, trên 50%

ct

Iran trong i u ki n l
c cao h n c phân bón. T

ng 35% trong khi ó bón phân ch làm t ng s n l

in

in

c.

ng m a t 350in

ng 15%.

c làm t ng


12

Các tác gi Narendex Kjain, Ks Krihan Magr ( n

) trong tham lu n

c a mình

H i ngh chè th gi i t i B c Kinh 7/1996 ã cho r ng hi u qu

c at

c ph thu c vào l

in

ng m a, k thu t canh tác… T

in

c cho

chè có hi u qua trong th i k khô h n.
1.3.2. Tình hình nghiên c u chè trong n

c

* Nghiên c u v gi ng chè
N m 1918, Tr m nghiên c u chè
ó công tác nghiên c u chè
Dupasquer - 1923 ,

u tiên

Vi t Nam

c thành l p, t

c ti n hành r ng rãi và sâu s c h n. Theo

n n m 1923, Vi t Nam ã tr ng

c 10.368 ha chè

u tiên v i gi ng chè là Trung Du, Shan và Atxam ( n

), ã thu th p

c t p oàn g m: 43 gi ng chè trong ó ch y u là chè Trung Qu c lá to
[3]. Bên c nh vi c i u tra, thu th p các gi ng, Tr m chè Phú H c ng ti n
hành nh p các gi ng t nhi u n
t

n

c. T n m 1918 - 1927 ã thu th p 13 gi ng

, Mi n i n, Trung Qu c và ti n hành b trí thí nghi m, so sánh. T

k t qu nghiên c u n m 1923 Dupas quier cho r ng: Chè Manipua và Atxam
c tr ng t
t t

Vi t Nam.

n

t i nay ã t ra thích h p v i s n xu t và cho k t qu
i v i gi ng Trung Du, ông nh n xét: Trung Du là gi ng ít

òi h i nh t, nó m c ngay trên

t x u.

N m 1969 - 1978, nhi u cu c i u tra và nh p n i gi ng
Trong th i gian này các tác gi
Ni m ã

ra ph

c ti n hành.

Ng c Qu , Tr n Thanh, Nguy n V n

ng pháp ch n dòng, ch n ra

c gi ng chè PH1 và 1A là

2 gi ng cho n ng su t cao và ph m ch t t t [8]. T n m 1976 - 1990, b ng
ph

ng pháp ch n dòng các tác gi Nguy n V n Ni m, Tr n Th L

ra các gi ng TRI777, TH3 là 2 gi ng có tri n v ng,

c B Nông nghi p

cho phép kh o nghi m ra s n xu t. N m 1994 ã có 33 gi ng chè
n i vào Vi t Nam trong ó có 9 gi ng chè
11 gi ng Nh t B n; 2 gi ng n

.

ã ch n

c nh p

ài Loan; 15 gi ng Trung Qu c;

n nay, nhu c u s d ng gi ng t t trong


13

s n xu t ngày càng t ng, nên công tác gi ng ngày càng
Hi n nay n

c quan tâm h n.

c ta có trên 130 gi ng chè, trong ó có h n 20 gi ng ã

a ra tr ng s n xu t

c

i trà. T i Vi n nghiên c u chè Vi t Nam (nay là trung

tâm Nghiên c u chè - Vi n KHKT Nông Lâm Nghi p mi n núi phía B c) ã
xây d ng

cm tv

n b o t n qu gen chè, l u gi nhi u gi ng

th p t nhi u n i trên th gi i và trong n
n

c. Tuy nhiên công tác ch n gi ng

c ta v n ch y u tìm gen n ng su t cao, kh n ng ch ng ch u... nên kh

n ng t n d ng và phát huy l i th c a ngu n gen quý ch a
có m t v n gen khá. Vì v y chúng ta ch a có
v i th
43

c thu

c nhi u, dù ã

c m t gi ng chè g n li n

ng hi u gi ng c th nh Trung Qu c v i s n ph m chè Long T nh
c s n xu t t gi ng chè LT43, chè ch t l

ng cao Thi t Quân Âm t

nguyên li u gi ng chè Thi t Quan Âm ... Nh có chính sách m c a thông
qua nh ng m i liên doanh liên k t n
c a chính ph

c ta và quy t

n nay ã thu th p thêm

nh s 43/1979/Q /TTg

c m t s gi ng chè

cs nc a

ài Loan, Trung Qu c nh : Phúc Vân Tiên, Keo Am Tích, Long Vân, Bát
Tiên, Kim Tuyên, Vân S

ng…Là c s pháp lý quan tr ng và c ng là c h i

cho ngành chè ti n hành m t cu c cách m ng trong nghiên c u và s n xu t
thông qua ch

ng trình nh p kh u gi ng.

* Nghiên c u v phân bón
Theo k t qu nghiên c u c a Trung tâm nghiên c u và phát tri n chè,
Vi n Khoa h c K thu t Nông lâm nghi p mi n núi Phía B c, cho th y vi c
bón phân h u c k t h p v i vô c n ng su t chè t ng 30 -32% so v i vi c s
d ng riêng r phân vô c . Ng

i ta r t coi tr ng hi u qu v sau c a vi c bón

phân h u c cho chè. Yêu c u v
và n ng su t c a v
bón

m

bón [11].

y

m thay

i tùy theo lo i

t ,tu i, c a cây

n chè. Tài li u c a tr i thí nghi m chè Phú H , cho th y

,s nl

ng búp chè t ng 2 - 2,5 l n so v i

i ch ng không


14

Theo nghiên c u 10 n m liên ti p c a tr i chè Phú H v vi c bón phân
N, P, K th y trên c s bón 100 N/ha, 50 P2O5 /ha trong t ng n m không có
chênh l ch áng k v n ng su t nh ng t n m th 7 tr
bón là r t rõ r t qua 10 n m 1 kg P2O5 làm t ng

i thì b i thu do phân
c 3,5 kg chè búp t

i

[10]. Quy trình bón P2O5 c a Liên hi p xí nghi p chè Vi t Nam 1988 quy
nh 5 n m bón P2O5 m t l n v i li u l
chu ng sau khi

ng 100kg/ha, bón k t h p v i phân

n, bón sâu kho ng 20-30cm [6].

Nghiên c u v

nh h

ng c a phân bón

n ch tiêu hóa sinh ch t l

ng

búp chè tác gi Tr nh V n Loan ã nêu: Nh ng d ng phân bón khác nhau có
nh h

ng

các m c

khác nhau

n ho t tính c a men peroxydaza

d ng liên k t hay hòa tan trong lá chè. Ho t tính c a men peroxydaza cao
trong nh ng tr

ng h p bón phân phosphat và kèm theo ó là hàm l

tanin trong lá chè t ng lên áng k . Bón phân phospho có nh h
c tính hóa sinh, d n

ng t t

ng
n

n s t o thành h p ch t poliphenol trong lá chè cao

[7].
K t qu nghiên c u c a inh Th Ng (1998) v bón phân cho các gi ng
chè cho th y, các gi ng chè và tu i chè khác nhau có yêu c u l

ng phân bón

khác nhau [9].
Bón phân khoáng cân
l

i và b sung phân h u c

u làm t ng s n

ng chè. Nh ng li u l

ng NPK thích h p cho n

ng chè còn ph

thu c

vào tính ch t lý hóa c a

t, tu i chè và y u t tác

ng các các y u t sinh

thái [7].
S d ng các nguyên t vi l

ng (bo,

ng, mangan, molip en, k m,

coban và iôt) vào vi c tr ng tr t (x lý các h t tr
phun lên lá, có th tác

c khi gieo) và bón vào

t,

ng m nh vào các quá trình sinh lý c a cây tr ng khác

nhau, do ó có th làm t ng n ng su t và ph m ch t chè [1].


15

Vi t Nam b
vi l

ng nh

c

u ang nghiên c u nh h

Zn, B, Mo, Mn, Cu,

ng c a m t s nguyên t

i v i s sinh tr

ng và phát d c c a chè

cho k t qu t t. Chè là cây công nghi p dài ngày cho s n ph m ph i thu hái
nhi u l n trong n m, trong ó s n ph m thu ho ch (búp chè) ch chi m 8 13% t ng sinh kh i c a toàn b cây chè và n ng su t chè th
nên nhu c u dinh d

ng ch a cao

ng c a cây chè không l n. Trung bình n ng su t 2 t n

búp khô l y i 80kg N, 23kg P2O5, 48kg K2O, 8kg MgO và 16kg CaO [11].
Ngoài các nguyên t

a và trung l

ng, k m c ng có hi u l c khá v i

chè, do v y phun dung d ch sunphat k m c ng có tác d ng t ng n ng su t và
ph m ch t áng k . Theo

m t s tác gi , n u n ng su t cao h n 3 t n búp

khô thì còn c n bón thêm c Bo và Molip en [8].
* Nghiên c u v gi

m và t

in

c cho chè

Theo tác gi Hà Ng c Hô (1977) thì t
u tiên

in

c cho chè

c nghiên c u vào nh ng n m 1960- 1961 t i tr i thí nghi m chè

Phú H d

i s ch

qu cho th y t

o c a giáo s Fridland trên chè 4 tu i

in

c ã làm t ng s n l

cao trong các tháng v

6, 9 ngày tu i trên
i

ông [1].

t

i. T

t feralit phi n th ch vàng

nh k 5- 10 ngày, t

ru ng. K t qu
i

d c 110. K t

ng chè t 13- 38% và cho b i thu

Tr i thí nghi m chè Phú H (1969- 1970), t

t

Vi t Nam l n

i chè trung du gieo h t 1,
, th i v t

i quanh n m và

i theo 65,75 và 85% s c ch a m t i a

t n ng su t 105; 113,7; 115,5% so v i

ng

i ch ng không

nh k hi u qu cao nh t là kho ng cách 15 ngày gi a 2 l n t

i.

i h c Nông lâm Thái Nguyên (1997), nghiên c u bi n pháp k thu t
nâng cao n ng su t chât l

ng chè v

th y s n l

in

t

ng chè có t , t

ông xuân

c và t , t

in

B c Thái. K t qu cho

c c 3 tháng 10, 11, 12 t ng

ng ng t 17- 110%. T tr ng v chè ông xuân so c n m c a
n ngày 25/12 không t

i t là 22,9%, có t

i là 32,2%;

i ch ng

n 25/2 có t

i là


16

37%;
s n l

n 25/4 có t

i là 56,7%.

n chè vào tháng 4 n m sau có t

i+t ,

ng chè ông xuân thu trong 3 tháng 10, 11, 12 cao nh t

kg/ha so v i

t 2.271

i ch ng là 210,7%. Hi u qu kinh t l n nh t vì bán tr

ct t

v i giá cao.
K t qu ngiên c u c a PGS.TS. Lê T t Kh
công th c

c t gi

m, t

in

ng (1997) cho th y: Các

c ho c k t h p gi a t và t

i ã t ng t l

búp có tôm t 3,7- 18,7% và t ng t l chè lo i A, B lên t 5,0- 17,3%, t ng
hàm l

ng tanin t 0,7- 2,1% và làm t ng hàm l

1,5%. Còn

n chè vào tháng 12,

t ng n ng su t chè v

ng ch t hòa tan t 1,0-

các công th c có t và t

in

c ã làm

ông và xuân t 10,4- 125,1% và ã làm t ng m c thu-

chi t 5,3- 67,5% so v i không t , không t

in

c [5].

1.4. Tình hình s n xu t, tiêu th chè trên th gi i
Chè hi n chi m kho ng 1/3 l

ng tiêu dùng c a th tr

th gi i, nh ng ch chi m 20% t ng giá tr c a th tr
c a chuyên gia trong các n
L

u ng nóng

ng này. Theo ánh giá

c s n xu t kinh doanh chè thu c t ch c Nông

ng Qu c t , nh ng n m cu i th k 20 có trên m t n a dân s th gi i

u ng chè. H u h t các n
n

ng

c có nhi u ng

c

u có ng

i u ng chè, trong ó kho ng 160

i u ng chè. M c tiêu th chè bình quân

n m trên toàn th gi i là 0,5kg/ng

u ng

im t

i/n m và con s này s càng t ng lên

trong th i gian t i (Nguy n H u Kh i, 2005) [3].
Theo th ng kê c a Fao t i th tr
u có xu h

ng Châu Âu, các n

c

c, Anh, Nga

ng t ng. Trong giai o n 2009-2010 nh p kh u chè en c a

Nga s t ng t 223.600 t n lên 315.200 t n, m c t ng trung bình hàng n m là
3%. Có th th y nhu c u tiêu dùng chè t i các n
d n t các s n ph m chè thông th
ch bi n

c phát tri n ang chuy n

ng sang các s n ph m chè u ng li n và

c bi t trong khi t i các th tr

ng Tây Á và Châu Á v n thích dùng

các s n ph m chè truy n th ng(w.w.w.viettrade.gov.vn)[13 ].


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×